home *** CD-ROM | disk | FTP | other *** search
- Linux-Esperanto-HOWTO
- Kelkaj helpindikoj por uzi Esperanton sub Linukso
- Kompilita de Wolfram Diestel (diestel@rzaix340.rz.uni-
- leipzig.de) helpita de aliaj.
- v1.11, June 1998
- ____________________________________________________________
-
- Table of Contents
-
-
- 1. Antauxvortoj kaj dankoj
-
- 2. Kodoj kaj Esperantaj Tiparoj
-
- 3. Metamail
-
- 4. X-fenestra sistemo
-
- 4.1 Tiparoj
- 4.2 Tajpi E-signojn
-
- 5. Netscape Communicator
-
- 6. Xterm
-
- 7. Redakti per Vi (Elvis, Vim)
-
- 8. Redakti per Emakso (Emacs)
-
- 8.1 Emakso 19.34
- 8.1.1 Vidi E-signojn
- 8.1.2 Tajpi
- 8.2 Emakso 20.* kaj MULE
-
- 9. Retposxto per Xfmail
-
- 10. Diskutgrupoj per Knews
-
- 11. TeX / LaTeX
-
- 12. Esperanto-subteno en internaciigitaj programoj
-
- 13. Esperanto-signoj en HTML-tekstoj
-
- 14. Koderoj
-
- 14.1 koderoj deksesume
- 14.2 koderoj dekume
- 14.3 koderoj okume
-
-
- ______________________________________________________________________
-
- 1. Antauxvortoj kaj dankoj
-
- Cxar tiu cxi teksto estas verkita per linuxdoc-sgml, gxi ne povas uzi
- Esperantajn signojn.
-
- La avantagxo estas, ke la teksto aperas en la HOWTO-kolekto (anstataux
- en la mini-HOWTO-kolekto) kaj estas havebla en pluraj formoj (teksto,
- TTT-teksto, Postskript-teksto, k.a.)
-
- La malavantagxo estas, ke mi devas kodi la esperantajn signojn per la
- x-maniero kaj el tio povus estigxi miskomprenoj cxe la
- konfigurajxoekzemploj Nu, mi provas rimarkigi tion cxe la koncernitaj
- lokoj.
- Solvojn kaj gravajn informojn donis: Eduard Werner (Emakso 19.34,
- TeX), Marko Rauhamaa (xmodmap, TeX, mailcap), Edmund Grimley Evans
- (TeX), Lee Sau Dan (setfont, Emakso 20, MULE, TeX) kaj Richard Hable
- (Vi, Xfmail, Knews). Dankon al ili kaj cxiuj aliaj, kiuj helpis
- kompili tiun cxi dosieron.
-
-
- 2. Kodoj kaj Esperantaj Tiparoj
-
- Ekzistas tri internaciaj normoj por signokodoj, kiuj enhavas la
- esperantajn signojn, la du kutime uzataj estas ISO-8859-3 (Latin-3)
- kaj Unikodo (Unicode). La unua normo estas por 8-bitaj signoj kaj la
- dua por 16-bitaj. Por povi transporti unikodajxojn tra 8bitaj kaj
- 7bitaj medioj ekzistas la kodoj UTF-8 kaj UTF-7.
-
-
- Cxar Unikodo samtempe difinas koderojn por la signoj de cxiuj
- mondlingvoj, gxi ricevas pli kaj pli da subteno de
- programarproduktantoj. Tamen en Linukso Unikodo ankoraux estas tre
- malmulte subtenata. Aparte la sistemo mem pli malpli bazigxas sur
- 8-bitaj kodoj. Pro tio en Linukso oni momente uzas kutime la normon
- ISO-8859-3.
-
- Ampleksajn informojn pri la unuopaj kodoj kun E-signoj en internaciaj
- normoj kaj en specialaj programoj, vi trovas cxe Edmundo
- <http://www.cl.cam.ac.uk/users/etg10/esperanto-kodoj.html>.
-
- Latin-3-tiparojn por la teksta modo vi trovas sub la nomoj
- /usr/lib/kbd/consolefonts/iso03.f?? Por aktivigi unu el ili tajpu
- ekzemple:
-
-
- setfont iso03.f16
-
-
-
-
- Foje vi bezonas la eblecon konverti esperantajn tekstojn de UTF-8 al
- Latin-3. Por tio vi povas uzi la sekvan Perl-programeton.
-
-
- #!/usr/bin/perl
- while (<>) {
- s/\304\210/\306/g;
- s/\304\211/\346/g;
- s/\304\234/\330/g;
- s/\304\235/\370/g;
- s/\304\244/\246/g;
- s/\304\245/\266/g;
- s/\304\264/\254/g;
- s/\304\265/\274/g;
- s/\305\234/\336/g;
- s/\305\235/\376/g;
- s/\305\254/\335/g;
- s/\305\255/\375/g;
- print;
- };
-
-
-
-
- Por konverti en la alian direkton, intersxangxu la du kolumnojn inter
- /../../.
-
-
-
- 3. Metamail
-
- La programeto Metamail estas uzata de aliaj programoj, aparte
- retposxtaj kaj diskutgrupaj legiloj, se ili ne scias trakti iun MIME-
- tipon. En la dosiero /etc/mailcap trovigxas informoj, kiel montri
- tiajn MIME-tipojn. Por povi legi tekstojn koditajn laux UTF-8, ni
- aldonos la sekvajn du liniojn al la dosiero /etc/mailcap:
-
-
- text/plain; /plena/pado/al/utf8-l3 %s; \
- test=test "`echo %{charset} | tr '[A-Z]' '[a-z]'`" = utf-8;\
- copiousoutput
- text/utf8; /plena/pado/al/utf8-l3 %s; copiousoutput
-
-
-
-
- La duan ni aldonis, cxar kelkaj programoj provas mem trakti mesagxojn
- en la formo text/plain, ecx se ili ne havas tauxgan tiparon por gxi,
- ekzemple cxe Content-Type: text/plain; charset="utf-8".
-
-
- 4. X-fenestra sistemo
-
- 4.1. Tiparoj
-
- Por trovi Latin-3-tiparojn kaj rilatajn informojn por la X-fenestra
- sistemo vi rigardu en la Virtuala Esperanto-Biblioteko - sub la
- rubriko "Komputadaj fakoj".
-
- Cxe la tiparoj vi trovas indikojn kiel instali ilin. Per:
-
-
- xlsfonts -fn *iso8859-3
-
-
-
-
- vi povas kontroli cxu la tiparoj (sukcese) estas instalitaj en via
- sistemo. La proporciaj adobe-tiparoj bone tauxgas por vidado en
- Communicator, Knews, Xfmail...). Por Xterm kaj la Vi-variantoj vi uzu
- la tiparojn de Alain Fagot.
-
-
- 4.2. Tajpi E-signojn
-
- La X-fenestro-sistemo permesas difini reagojn al klavpremoj de la
- "kompona klavo" (plej ofte tiu estas difinita kiel AltGr) plus alia
- klavo.
-
- Ekzemple sur germana klavaro AltGr+q donas la signon '@'
-
- Per la programo xmodmap oni povas difini, ke
-
-
- AltGr+c -> cx
- AltGr+Shift+c -> Cx
- ...
-
-
-
-
- Por tio metu en vian uzanto-dosierujon dosieron ~/.Xmodmap. (Ofte gxi
- jam estas tie kaj vi nur bezonas modifi gxin.) Kaj aldonu la sekvajn
- liniojn:
-
- keycode 54 = C NoSymbol AE
- keycode 42 = G NoSymbol Ooblique
- keycode 43 = H NoSymbol paragraph brokenbar
- keycode 44 = J NoSymbol onequarter notsign
- keycode 39 = S NoSymbol Thorn
- keycode 30 = U NoSymbol Yacute
-
-
-
-
- Ne cxiuj programoj gxuste traktas tion. Alia ebleco (vi povas uzi
- ambaux variantojn samtempe) do estas, meti la 12 esperantoliterojn sur
- la 12 funkcio-klavojn:
-
-
- keysym F1 = F1 ae
- keysym F2 = F2 AE
- keysym F3 = F3 oslash
- keysym F4 = F4 Ooblique
- keysym F5 = F5 paragraph
- keysym F6 = F6 brokenbar
- keysym F7 = F7 onequarter
- keysym F8 = F8 notsign
- keysym F9 = F9 thorn
- keysym F10 = F10 Thorn
- keysym F11 = F11 yacute
- keysym F12 = F12 Yacute
-
-
-
-
- Certigu, ke dum la starto de la X-fenestro-sistemo lancxigxas la
- ordono xmodmap ~/.Xmodmap. Normale en /usr/X11R6/lib/X11/xinit/xinitrc
- jam trovigxas linioj kiel
-
-
- usermodmap=$HOME/.Xmodmap
- if [ -f $usermodmap ]; then
- xmodmap $usermodmap
- fi
-
-
-
-
-
- 5. Netscape Communicator
-
- Ofta bezono de Esperanto-tiparoj estigxas dum la legado de interretaj
- pagxoj kaj diskutgrupaj artikoloj. Netscape Communicator ja permesas
- difini kaj uzi multajn diversajn kodojn por rigardi diverslingvajn
- dokumentojn, sed bedauxrinde gxi ne rekte subtenas Latin-3-kodon.
- Anstatauxe vi povas uzi la kodon "User-defined". Por tio elektu en la
- menuo "Edit Preferences", iru al la dialogo "Appearance Fonts", elektu
- tie la kodon "User-defined" kaj alordigu konvenajn Latin-3-tiparojn.
-
- Nun vi povas elekti en la menuo "View Encoding User-Defined" por legi
- dokumenton koditan laux normo Latin-3.
-
- Bedauxrinde vi ne povas legi la esperantajn literojn en unikodaj
- tekstoj. Unikodaj tekstoj estas aperigitaj tiel, ke la signoj estas
- prenitaj el konvenaj 8-bitaj tiparoj. Tiel vi bone povas legi
- cirilajn, grekajn ecx cxinajn literojn, sed pro la nesuficxa subteno
- de Latin-3 anstataux supersignaj literoj vi vidas nur demandsignon :-(
-
- Cetere mi rimarkis eraron en Netscape Communicator 4.0x Se oni legas
- diskutgrupon, oni komence ne vidas Esperanto-signojn, kvankam kiel
- kutima kodo estas elektita "User-Defined". Sed post elekto de iu alia
- kodo kaj posta reelekto de la kodo "User-Defined" vi vidas la e-ajn
- signojn.
-
-
- 6. Xterm
-
- Por vidi esperantajn signojn en Xterm, vi povas meti la sekvan linion
- en la dosieron ~/.Xresources:
-
-
- xterm*font: <tiparnomo>
-
-
-
-
- Kiel <tiparnomo>n donu iun konvenan Latin-3-tiparon. (t.e. unu el la
- nomoj ricevitaj per xlsfonts -fn *iso8859-3).
-
- Aux voku Xterm rekte tiel:
-
-
- xterm -fn <tiparnomo>
-
-
-
-
- Tio funkcias ankaux en kelkaj aliaj programoj, ekz. en Emakso. Se vi
- ofte bezonas jen vian nacian jen Latin-3an kodon, estas rekomendinde
- difini alinomon en .bashrc:
-
-
- alias eterm='xterm -fn fixed-l3' # simile por aliaj programoj
-
-
-
-
-
- 7. Redakti per Vi (Elvis, Vim)
-
- Kun la Vi-variantoj Vim kaj Elvis en la aktualaj versioj vi povas
- senprobleme uzi la samajn latin-3-tiparojn kiel kun Xterm.
-
- Se vi lancxas ilin en propra fenestro, uzu la elekton -fn <tiparnomo>:
-
-
-
- elvis -fn fixed-l3
- vim -g -fn fixed-l3
-
-
-
-
- Por tajpi esperantajn signojn, vi povas aux uzi la metodon laux la 3a
- cxapitro aux uzi la sekvajn difinojn:
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
- digraph G^ X
- digraph g^ x
- digraph H^ &
- digraph h^ 6
- digraph J^ ,
- digraph j^ <
- digraph C^ F
- digraph c^ f
- digraph S^ ^
- digraph s^ ~
- digraph U^ ]
- digraph u^ }
- set digraph
-
-
-
-
- Metu tiujn difinojn en dosieron, ekz. ~/.elvis.lat3 kaj lancxu:
-
-
-
- elvis -fn fixed-l3 +source~/.elvis.lat3
-
-
-
-
- Nun vi povas tajpi ekz. la literon gx per la klavoj ^Kg^ (Ctrl-k g ^)
- aux ^, retropasxo, g.
-
- Vim <http://www.math.fu-berlin.de/~guckes/vim/> kaj Elvis
- <ftp://ftp.cs.pdx.edu/pub/elvis/README.html> vi trovas jen ankaux en
- Interreto.
-
-
- 8. Redakti per Emakso (Emacs)
-
-
-
- 8.1. Emakso 19.34
-
- 8.1.1. Vidi E-signojn
-
- Por vidi E-signojn en Emakso, vi devas certigi, ke Emakso uzas
- Latin-3-tiparon. Tion vi povas atingi per aldono de la sekva linio en
- la dosiero ~/.Xdefaults:
-
-
- Emacs.font: <tiparnomo>
-
-
-
-
- Kiel <tiparnomo>n indiku iun konvenan Latin-3-tiparon.
-
- Same kiel cxe Xterm kaj kelkaj aliaj programoj funkcias:
-
-
- emacs -fn <tiparnomo>
-
-
-
-
-
-
-
-
- 8.1.2. Tajpi
-
- Se vi uzas Emakson sub X-fenestroj vi per la solvo realigita sub
- cxapitro 3 bone povas tajpi. Sed ekzistas alia alternativo, la modo
- "iso-accents-mode". Por instrui al tiu modo la lingvon Esperanto,
- aldonu tauxgajn difinojn en la dosiero iso-acc.el.
-
-
- ("esperanto"
- (?^ (?C . ?\306) (?G . ?\330) (?H . ?\246) (?J . ?\254)
- (?S . ?\336) (?U . ?\335) (?c . ?\346) (?g . ?\370)
- (?h . ?\266) (?j . ?\274) (?s . ?\376) (?u . ?\375))
- (?' (?C . ?\306) (?G . ?\330) (?H . ?\246) (?J . ?\254)
- (?S . ?\336) (?U . ?\335) (?c . ?\346) (?g . ?\370)
- (?h . ?\266) (?j . ?\274) (?s . ?\376) (?u . ?\375))
- )
-
-
-
-
- La sintakson divenu de la jam enhavitaj lingvoj, gxi iom varias en la
- diversaj Emaks-versioj. La supra ekzemplo difinas la esperantosignojn
- por la kombinoj ^+<litero> kaj '+<litero>. Poste kompilu la dosieron
- al iso-acc.elc. Ekde nun vi povas aktivigi viajn tajperojn per la
- komandoj:
-
-
- M-x iso-accents-mode
- M-x iso-accents-customize
- language: Esperanto
-
-
-
-
- Atentu, ke se '^' cxe vi estas senpasxa klavo (t.e. gxi aperas nur
- post premo de '^' kaj alia klavo), vi ne povas uzi gxin en tiu Emaks-
- modo, anstatauxe uzu alian signon, ekz. '+c por tajpi cx. Kelkaj ecx
- tajpas c+x por cx.
-
- Por pli facile atingi tiun tajpmodon, metu la sekvajn liniojn en la
- dosieron ~/.emacs:
-
-
- (defun esperanto-mode ()
- (interactive)
- (iso-accents-mode)
- (iso-accents-customize "esperanto")
- )
- (global-set-key "\C-ce" 'esperanto-mode)
-
-
-
-
- Poste per premo de C-c e (t.e. Ctrl+c e) vi trovigxas en Esperanto-
- modo. Estus avantagxe, difini ankaux tian klavmallongigon por reatingi
- normalan modon.
-
-
- 8.2. Emakso 20.* kaj MULE
-
- notoj: Pri tiuj Emakso-variantoj Lee Sau Dan donis la sekvajn
- indikojn:
-
- Emakso 20.* kaj MULE normale povas trovi la tauxgajn tiparojn, se ili
- jam estas instalitaj en la X-servilo aux tiparserviloj.
-
- Emakso 20.* povas montri latin-3-literojn se vi uzas gxin sur teksta
- ekrano kun aktivigita latin-3-a tiparo. Informu Emakson pri tio per
- la klavpremoj:
-
-
- C-x C-m t iso-8859-3 RET
-
-
-
-
-
- Por tajpado de Esperantosignoj, klavu:
-
-
- C-u C-\ esperanto-postfix
-
-
-
-
- aux:
-
-
- C-u C-\ esperanto-prefix
-
-
-
-
-
- Utilas ankaux
-
-
- M-x set-language-environment latin-3 RET
-
-
-
-
-
- aux se vi ofte bezonas tion, metu en .emacs:
-
-
-
- (set-language-environment "latin-3")
- (setq default-input-method "esperanto-postfix")
-
-
-
-
-
- 9. Retposxto per Xfmail
-
- Xfmail estas retposxtprogramo kun plena MIME-subteno. Oni konfiguras
- gxin ene de la grafika surfaco. En la menuo vi trovas sub "Misc
- Config" dialogon por la konfigurado.
-
- La butono "Appearance" kondukas al listo, kie oni povas rilatigi
- kodojn kaj tiparojn. Unue premu "Add" kaj indiku la plenan nomon de
- latin-3-tiparo. Ekz.
-
-
- adobe-helvetica-medium-r-normal--12-120-75-75-p-67-iso8859-3
-
-
-
-
- La tiparnomo nun aperas en la maldekstra listo. Por rilatigi gxin al
- la kodo "iso-8859-3" vi devas unue elekti tiun kodon en la dekstra
- listo kaj poste elekti la tiparon en la maldekstra listo. Nun premu
- "OK" kaj poste "Save".
-
- Xfmail enhavas internan redkatilon per kies menuo "Language" vi povas
- elekti la gxustan kodon.
-
- Se vi volas uzi eksteran redaktilon vi povas iri per la butonoj
- "View", "Edit" al dialogo, kie vi povas indiki gxin, ekzemple per:
-
-
- elvis -fn <tiparnomo> +source~/.elvis.lat3
-
-
-
-
- Jen vi trovas Xfmail
- <http://Burka.NetVision.net.il/xfmail/xfmail.html> en la reto.
-
- Atentu ankoraux alian aferon. Estas ne cxiam facile sendi 8bitan
- mesagxon. Cxar kelkaj serviloj ankoraux funkcias 7bite kaj simple
- ignoras la okan biton tiel, ke viaj E-literoj farigxas iuj aliaj
- signoj. Se vi tamen volas sendi 8bite kaj uzas lokan Sendmail, vi
- startu gxin kun la elekto -B8BITMIME. Bedauxrinde tio, lige kun eraro
- de Xfmail (vd. malsupre), kauxzis senderarojn cxe mi en certaj kazoj.
-
- Por trasendi 8bitajn mesagxojn tra 7bitaj medioj ekzistas la normo
- "quoted printable". Tiu rekodas 8bitajn signoj per signaro =NN, cxe
- kio NN estas la kodero de la signo. Mi rekomendas ensxalti tiun
- rekodon sub "Misc Config Intern." en Xfmail.
-
- Tio bedauxrinde estas uzata nur por novaj mesagxoj. Se vi respondas al
- retmesagxo, Xfmail transprenas ties rekodon. Tiel povas okazi, ke via
- mesagxenhavo (ekz. Content-Type: text/plain; charset=Iso-8859-3) ne
- harmonias kun la rekodo (ekz. Content-Transfer-Encoding: 7Bit). Tio
- aux kauxzas problemojn kun Sendmail (vd. supre) aux forigas la 8an
- biton de la E-literoj.
-
-
- 10. Diskutgrupoj per Knews
-
-
- Knews (Karl's threaded newsreader for X) estas legilo por
- diskutgrupoj, kiu kapablas rekoni kaj skribi gxustajn MIME-kapliniojn
- pri la signokodo. Por uzi Latin-3 oni devas aldoni kelkajn liniojn al
- la konfiguraj dosieroj.
-
- Dum la instalo de Knews, la dosiero Knews.ad estas kopiata el la
- fontdosierujo al /usr/X11R6/lib/X11/app-defaults/Knews.
-
- Aldonu en tiu dosiero la sekvajn liniojn:
-
-
- Knews.iso-8859-3.bodyFont: \
- -*-helvetica-medium-r-normal-*-*-120-*-*-*-*-iso8859-3
- Knews.iso-8859-3.quoteFont: \
- -*-helvetica-medium-r-normal-*-*-120-*-*-*-*-iso8859-3
- Knews.iso-8859-3.headerFont: \
- -*-helvetica-medium-r-normal-*-*-120-*-*-*-*-iso8859-3
-
- Knews.editCommand: elvis +%i %s -fn fixed-l3 +source~/.elvis.lat3
-
-
-
-
- Anstataux Elvis vi povas ankaux uzi ekzemple Emakson kiel redaktilo.
-
- Por povi legi ankaux esperantajn afisxojn kun malgxusta kaplinio pri
- kodo aux koditajn laux UTF-8, estas avantagxe aldoni sub
-
-
- Knews.baseTranslations: #override \n\
-
-
-
-
- la linion:
-
-
- c <Key> e: mime-hack(text/plain, 8bit) \n\
- c s <Key> u: mime-hack(text/utf8, 8bit) \n\
-
-
-
-
- Atentu, la \n\, kiu finu cxiun linion en la alineo krom la lastan.
-
- Nun per Ctrl-e oni povas sxalti en cxiu afisxo al la implicita kodo.
- Per Ctrl-Shift-u vi povas sxalti al la MIME-tipo text/utf8. Cxar
- Knews ne scias trakti gxin, gxi demandas Metamail kaj montras la
- tekston kiel difinita en /etc/mailcap. En la sekcio pri Metmail ni
- difinis, ke text/utf8 estu konvertata al Latin-3. Tial sxangxu ankaux
- la linion pri Knews.copiousoutput al:
-
-
- Knews.copiousOutput: exec xterm \
- -fn 'fixed-l3' -e /bin/sh -c '(%C) | less'
-
-
-
-
- Anstataux fixed-l3 enmetu la de vi preferatan Latin-3-tiparon.
-
- La implicitan kodon (uzatan cxe Ctrl-e) oni difinas en la dosiero
- ~/.knews/config-* (* estas la uzata diskutgrupa servilo. Tiu dosiero
- estas auxtomate kreata cxe la unua lancxo de Knews. Aldonu la sekvan
- linion:
-
-
- *esperanto*defaultCharset: iso-8859-3
-
-
-
-
- Nun en cxiu diskutgrupo, kiu enhavas la nomon "esperanto", estas uzata
- la kodo Latin-3 kiel implicita.
-
- Jen vi trovas Knews <http://www.matematik.su.se/~kjj/> en Interreto.
-
-
- 11. TeX / LaTeX
-
- Por produkti la supersignajn literojn en TeX, vi normale tajpas:
-
-
- \^C \^c \^G \^g \^H \^h \^J \^{\j} \^S \^s \u{U} \u{u}
-
-
-
-
- La \j cetere estas 'j' sen la punkto. Tamen, se vi skribas longajn
- tekstojn, estas iom tede skribi tiujn ordonojn. Do estas avantagxe
- krei dosieron esperanto.sty kun la sekva enhavo:
- \let\mathcaret=^
-
- \def\esperantocaret#1{
- \ifx#1u\u{#1}\else
- \ifx#1U\u{#1}\else
- \ifx#1j\^{\j}\else
- \^{#1}\fi\fi\fi
- }
-
- \catcode`\^=\active
-
- \def^{\ifmmode\let\next\mathcaret
- \else\let\next\esperantocaret
- \fi\next}
-
-
-
-
- Tio permesas skribi ^C ^c ... ^U ^u por la esperantaj literoj. Iom
- komplikas la aferon, ke la signo ^ estas ankaux uzata por supraj
- indicoj en la matematika modo, t. e. por matematikaj formuloj. Do vi
- ne povas uzi tiujn mallongigojn en formuloj ekzemple. (Pro tio ankaux
- la konfuzigaj linioj kun "mathcaret" en la supraj difinoj)
-
- Se vi ebligis la uzadon de Latin-3 en via sxatata redaktilo, vi povas
- ankaux rekte traduki la Latin-3 kodojn al la esperantaj signoj:
-
-
- \catcode`\cx=\active \defcx{\^c}
- \catcode`\gx=\active \defgx{\^g}
- \catcode`\hx=\active \defhx{\^h}
- \catcode`\jx=\active \defjx{\^\j}
- \catcode`\sx=\active \defsx{\^s}
- \catcode`\ux=\active \defux{\u u}
- \catcode`\Cx=\active \defCx{\^C}
- \catcode`\Gx=\active \defGx{\^G}
- \catcode`\Hx=\active \defHx{\^H}
- \catcode`\Jx=\active \defJx{\^J}
- \catcode`\Sx=\active \defSx{\^S}
- \catcode`\Ux=\active \defUx{\u U}
-
-
-
-
- Noto: En la supra ekzemplo vi devas anstatauxigi la Esperantajn
- literojn cx ... Ux en cxiu linio kaj maldekstre kaj dekstre per la
- gxustaj literoj laux Latin-3-kodo.
-
- Cetere pli ampleksa dosiero esperant.sty estas enhavata en la Babel-
- pakajxo por LaTeX2e. Simple kontrolu per locate esperant, cxu gxi eble
- jam estas instalita cxe vi. Gxi ekzemple ankaux kreas esperantajn
- titolojn en la enhavtabelo kaj indeksoj.
-
- Por uzi la pakajxon, tajpu
-
- sub TeX:
-
-
- \input{esperant.sty}
-
-
-
-
- sub LaTeX:
-
-
- \usepackage[esperanto]{babel}
-
-
-
-
- Ioma problemo estas, ke en tiparoj aliaj ol la normala "Computer
- Modern" ne trovigxas la senpunkta j. Por kasxi la punkton super j
- ekzistas dosiero dotlessj.sty <ftp://ftp.tex.ac.uk/tex-
- archive/macros/latex/contrib/supported/carlisle/dotlessj.sty>.
- Detalaj informoj pri gxi trovigxas cxe Edmundo
- <http://www.cl.cam.ac.uk/users/etg10/dotlessj.html>.
-
-
- 12. Esperanto-subteno en internaciigitaj programoj
-
- Kelkaj Gnu-programoj kaj aliaj estas internaciigitaj. T.e. iliaj
- mesagxoj povas aperi en diversaj lingvoj. Tamen la Esperanto-tradukoj
- de tiuj programoj nur nun estas komencataj. Sed ja vi povas kontroli,
- cxu en via sistemo ekzistas dosierujo /usr/share/locale/eo aux cxu cxe
- la fontdistribuoj de viaj programoj estas iuj dosieroj po/eo.po. Se
- jes, la programoj kapablas montri esperantajn mesagxojn. Por vidi
- tiujn mesagxojn, vi devas difini la variablon LANG aux LANGUAGE en la
- cxirkauxajxo de la programo.
-
- Por unuopa ordono vi povas ekzemple tajpi tiel:
-
-
- LANG=eo <programo>
-
-
-
-
-
- Aux vi povas dauxre difini la preferatajn lingvojn, se vi metas en
- vian startskripton ion kiel
-
-
- export LANG=eo:de:en # en bash
-
- setenv LANG eo:de:en # en tcsh
-
-
-
-
- Tio signifas: lauxeble uzu Esperanton, alikaze la germanan lingvon,
- aux se ankaux tiu ne estas subtenata de la programo, uzu la anglan.
-
-
- 13. Esperanto-signoj en HTML-tekstoj
-
- Vi povas uzi la Latin-3-koderojn por montri E-signojn en HTML-teksto.
- La normo volas, ke tiukaze vi metu la sekvan linion en la kapon
- (<head>...</head>) de via dosiero:
-
-
- <meta http-equiv="Content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-3">
-
-
-
-
- Bedauxrinde Netscape Communicator kaj eble ankaux aliaj TTT-legiloj
- misinterpretas tiun linion kaj malhelpas, ke ecx per via "User-
- defined"-kodo vidigxos E-signoj. Do eble estas pli bone, ne indiki
- tiun linion.
-
-
- Pri kodado per Unikodo, legu la informpagxon cxe Aaron Irvine
- <http://www.cs.qub.ac.uk/~AD.Irvine/lat3.html>. Pro la problemoj de
- Netscape Communicator rilate al E-signoj en Unikodo ni malrekomendas
- la uzon de Unikodo en pure esperantaj HTML-tekstoj. Por multlingvaj
- tekstoj eble ne ekzistas pli tauxga alternativo. Sed por Esperanto uzu
- prefere Latin-3 ankoraux iom da tempo.
-
-
- 14. Koderoj
-
- Pro kompleteco tie cxi ni donas ankoraux la koderojn de la E-signoj
- laux la plej vastigxintaj normoj. UTF-8 estas normo por kodi unikodajn
- signojn per 8bitaj koderoj. Gxi estas ekzemple uzata en HTML-pagxoj.
-
-
- 14.1. koderoj deksesume
-
-
-
- litero Latin-3 Unikodo UTF-8
- -----------------------------
- Cx C6 0108 C4 88
- cx E6 0109 C4 89
- Gx D8 011C C4 9C
- gx F8 011D C4 9D
- Hx A6 0124 C4 A4
- hx B6 0125 C4 A5
- Jx AC 0134 C4 B4
- jx BC 0135 C4 B5
- Sx DE 015C C5 9C
- sx FE 015D C5 9D
- Ux DD 016C C5 AC
- ux FD 016D C5 AD
-
-
-
-
-
- 14.2. koderoj dekume
-
-
-
- litero Latin-3 Unikodo UTF-8
- -------------------------------
- Cx 198 0264 196 136
- cx 230 0265 196 137
- Gx 216 0284 196 156
- gx 248 0285 196 157
- Hx 166 0292 196 164
- hx 182 0293 196 165
- Jx 172 0308 196 180
- jx 188 0309 196 181
- Sx 222 0348 197 156
- sx 254 0349 197 157
- Ux 221 0364 197 172
- ux 253 0365 197 173
-
-
-
-
-
- 14.3. koderoj okume
-
-
-
-
- litero Latin-3 Unikodo UTF-8
- -------------------------------
- Cx 306 0410 304 210
- cx 346 0411 304 211
- Gx 330 0434 304 234
- gx 370 0435 304 235
- Hx 246 0444 304 244
- hx 266 0445 304 245
- Jx 254 0464 304 264
- jx 274 0465 304 265
- Sx 336 0534 305 234
- sx 376 0535 305 235
- Ux 335 0554 305 254
- ux 375 0555 305 255
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-