`
àAMTEKST_HELPC└CL
 S P I S    T R E ù C I                                                                                                                                    1. INFORMACJE OGαLNE..................................................∙   70                                                                              2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU.................................∙  245                                                                              3. KSI¿GA PODATKOWA...................................................∙  420      3.1  Wprowadzanie danych. Fakturowanie...........................∙  472      3.2  Tabele KPiR i sumy zbiorcze.................................∙ 1132      3.3  Deklaracje: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B...........................∙ 1246      3.4  Odliczenia od dochodu.......................................∙ 1557      3.5  Odliczenia od podatku.......................................∙ 1558      3.6  Ewidencja zakupu i sprzeda╛y VAT............................∙ 1636      3.7  Ewidencja wyposa╛enia.......................................∙ 2039      3.8  Ewidencja ÿrodków trwaêych..................................∙ 2111      3.9  Ewidencja przebiegu pojazdów................................∙ 2306      3.10 Pracownicy. Wynagrodzenia. ZUS..............................∙ 2461      3.11 Parametry   Dowody wewn⌐trzne...............................∙ 2887                                                                              4. INNE OPERACJE KSI¿GOWE.............................................∙ 3088      4.1  Dokumenty nierozliczone.....................................∙ 3168      4.2  Archiwum dokumentów rozliczonych............................∙ 3630      4.3  Obroty : kontrahenci........................................∙ 3832      4.4  Obroty : grupy kontrahentów.................................∙ 3993      4.5  Obroty : konta przeciwstawne................................∙ 3994      4.6  Plan kont - grupy kontrahentów..............................∙ 4019      4.7  Plan kont - konta przeciwstawne.............................∙ 4063      4.8  Raport zewn⌐trzny na dysk...................................∙ 4235      4.9  MiesiÑc obrachunkowy........................................∙ 4302      4.10 Testy kontrolne.............................................∙ 4346      4.11 Odÿwie╛anie danych wynikowych...............................∙ 4445      4.12 Zerowanie danych systemu....................................∙ 4487                                                                              5. ODSETKI-PRZELEWY-PISMA                                                         5.1  Naliczanie odsetek..........................................∙ 4617      5.2  Przelewy, przekazy..........................................∙ 4706      5.3  Pisma - Edytor..............................................∙ 4774      5.4  KsiÑ╛ka adresowa............................................∙ 4875                                                                              6. PROCEDURY POMOCNICZE                                                           6.1  Stopy odsetkowe.............................................∙ 4983      6.2  Dni wolne od pracy..........................................∙ 5007      6.3  Archiwowanie................................................∙ 5044      6.4  Odtwarzanie.................................................∙ 5125      6.5. Indeksowanie................................................∙ 5166      6.6. Instalacja..................................................∙ 5180      6.7. ZBYT-->SKP..................................................∙ 5602                                                                              7. NIEKTαRE CZ¿ùCIEJ U╜YWANE PROCEDURY                                            7.1 Wybór kontrahenta............................................∙ 5651      7.2 Filtrowanie danych...........................................∙ 5739      7.3 Wyszukiwanie danych (Rewizja)................................∙ 5824      7.4 Wydruki              ........................................∙ 5864      7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji VAT.........................∙ 6000                                                                              8. WDRO╜ENIE I EKSPLOATACJA                                                       8.1 Organizacja wdro╛enia........................................∙ 6278      8.2 Wskazówki metodyczne.........................................∙ 6463                                                                              9. DODATKI                                                                        Dodatek A  - korzystanie z klawiatury............................∙ 6639      Dodatek B  - klawisze funkcyjne..................................∙ 6673      Dodatek C  - komunikaty programu.................................∙ 6883      Dodatek D  - bezpieczeΣstwo danych...............................∙ 7100      Dodatek E  - zasady dystrybucji..................................∙ 7135      Dodatek F  - zmiana wersji programu..............................∙ 7193      Dodatek G  - instalacja polskich liter...........................∙ 7214      Dodatek H  - inne programy firmy "FORMAT"........................∙ 7282                                                                              1· INFORMACJE OGαLNE                                                         ════════════════════                                                                                                                                      Program Super Ksi⌐ga Podatkowa realizuje funkcje zwiÑzane z prowadzeniem     Podatkowej Ksi⌐gi Przychodów i Rozchodów (zwanej dalej KPR) oraz inne        zadania ksi⌐gowe zwiÑzane z prowadzeniem przedsi⌐biorstwa. Poniewa╛ dla      wielu firm typowa ksi⌐ga przychodów-rozchodów nie daje dostatecznych         informacji do celów analizy dziaêalnoÿci, w naszym programie poza            speênieniem obowiÑzku rzetelnego prowadzenia ksiÑg wobec Urz⌐du Skarbowego,  oferowane sÑ dodatkowe mo╛liwoÿci umo╛liwiajÑce efektywne zarzÑdzanie i      uêatwiajÑce prace ksi⌐gowe. Program jest êatwy w obsêudze i bliski           codziennej praktyce. ¥Ñczy w sobie wiele funkcji nie dost⌐pnych w innych     tego typu programach. Dodatkowo jest wyposa╛ony w prosty moduê fakturujÑcy.  W sumie jest elastycznym i wielofunkcyjnym narz⌐dziem obejmujÑcym caêoÿå     zagadnieΣ administracyjno-ksi⌐gowo-podatkowych przedsi⌐biorstwa.                                                                                          Funkcje programu zgrupowaå mo╛na w kilku blokach:                                                                                                         - prowadzenie zapisów w Podatkowej Ksi⌐dze Przychodów i Rozchodów i wydruk     ksi⌐gi zgodnie z wymaganiami organów skarbowych                            - ewidencje pomocnicze:  wyposa╛enia                                                                  ÿrodków trwaêych                                                             przebiegu pojazdów                                  - ewidencja VAT                                                              - opracowanie i wydruk deklaracji: VAT-7                                     - analiza kosztów i struktury sprzeda╛y                                      - rozrachunki z kontrahentami (zobowiÑzania i nale╛noÿci)                    - odsetki od nieterminowych pêatnoÿci, polecenia przelewu i przekazy bankowe   pisma, noty, adresowanie kopert                                            - druk dowodów wewn⌐trznych                                                  - rejestracja i analiza dokumentów nie wchodzÑcych bezpoÿrednio do ksi⌐gi,     np. koszty eksploatacji pojazdów, raporty kasowe, bankowe i inne           - rejestracja remanentów i uwzgl⌐dnianie ich przy wyliczaniu dochodu         - opracowanie i wydruk deklaracji: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B                     - dane kadrowe o pracownikach, karty wynagrodzeΣ, wypêaty za zlecenia        - opracowanie i wydruk deklaracji: PIT-4, PIT-8B, PIT-11, PIT-40             - obróbka wielu niezale╛nych zestawów danych (np. dla potrzeb                  biur rachunkowych, wspólników spóêek itp.)                                 - mo╛liwoÿå stosowania kont ksi⌐gowych i analiz, jak w peênej ksi⌐gowoÿci    - fakturowanie z mo╛liwoÿciÑ jednoczesnego zaksi⌐gowania                     - mo╛liwoÿå wspóêpracy z niektórymi programami typu ZBYT                                                                                                  Program dostosowany jest do pracy w biurach rachunkowych, przy czym zwrócono szczególnÑ uwag⌐ na wydajnoÿå przy wprowadzaniu du╛ej iloÿci danych.                                                                                      W zale╛noÿci od potrzeb, u╛ytkownik mo╛e korzystaå ze wszystkich lub tylko   z cz⌐ÿci oferowanych mo╛liwoÿci. Moduêowa konstrukcja umo╛liwia wybór        zakresu stosowania i stopniowe wprowadzanie do u╛ytku nowych elementów.                                                                                   StosujÑc program w formie uproszczonej, ograniczamy si⌐ do wprowadzania      danych dla potrzeb KPR, korzystamy z punktów dotyczÑcych sporzÑdzania        deklaracji i prowadzenia wybranych ewidencji. IdÑc dalej, ka╛dy dokument     mo╛na przy rejestracji uzupeêniå o opis vat, to znaczy kwot⌐ brutto rozpisaå na skêadowe (netta i podatki) i przyporzÑdkowaå do odpowiedniego typu        transakcji (sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta), uzyskujemy wi⌐c          dodatkowo ewidencj⌐ vat. Taki zakres stosowania jest typowy dla mniejszych   firm i dla biur rachunkowych.                                                                                                                             I dalej. Poniewa╛ mo╛e okazaå si⌐, ╛e w oparciu wyêÑcznie o zapisy w kolum-  nach ksi⌐gi nie jest mo╛liwa bardziej szczegóêowa analiza dziaêalnoÿci, mo-  ╛emy ka╛dy wprowadzany dokument przypisaå nie tylko do odpowiedniej kolumny  w KPR ale jednoczeÿnie do innego rejestru (zwanego tu planem kont przeciw-   stawnych), nie naruszajÑc w niczym prawidêowoÿci zapisów w KPR. Rejestry te  mogÑ byå bardziej rozbudowane i dawaå bardziej szczegóêowe analizy. Dotyczy  to w szczególnoÿci analizy kosztów i struktury sprzeda╛y. Operacja ta jest   zautomatyzowana i w niczym nie utrudnia i nie wydêu╛a procesu wprowadzania   danych. W biurach rachunkowych mo╛e stanowiå dodatkowÑ usêug⌐.                                                                                            Nast⌐pny etap. MajÑc wprowadzone dokumenty dotyczÑce zakupu i sprzeda╛y      mo╛emy prowadziå kontrol⌐ zapêat. Rozbudowany moduê rozrachunkowy umo╛liwia  peênÑ kontrol⌐ nad rozliczaniem zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci. Wystarczy tylko     wprowadzaå dokumenty kasowe i bankowe a nast⌐pnie ╛Ñdaå odpowiednich         zestawieΣ. Program dokonuje rozliczania dokumentów (posiada umiej⌐tnoÿå      rozliczania zapêat cz⌐ÿciowych), kontroluje terminowoÿå, oblicza odsetki i   drukuje wezwania do ich zapêaty. Prowadzi kartoteki kontrahentów. Na bie╛Ñco informuje o aktualnym stanie sald, obrotów, nale╛noÿci, zadêu╛eΣ oraz        oferuje dowolne zestawienia i analizy.                                                                                                                    Bez wzgl⌐du na stopieΣ zaawansowania w korzystaniu z programu zawsze mo╛emy  u╛ywaå jego opcji pomocniczych: naliczanie i wydruk not odsetkowych,         kontrolne przeliczanie wêasnych nale╛noÿci odsetkowych, druk przelewu/prze-  kazu bankowego, prowadzenie katalogu kontrahentów (adres, nip/pesel, bank,   konto, notatki), redagowanie i wydruk krótkich tekstów (pisma, noty, wezwa-  nia, oferty) z mo╛liwoÿciÑ automatycznego wydruku wedêug listy adresowej     oraz adresowanie kopert.                                                                                                                                  Je╛eli dodatkowo, moduê fakturujÑcy oka╛e si⌐ wystarczajÑcy dla potrzeb      dziaêalnoÿå u╛ytkownika (np. wi⌐kszoÿå usêug, niektórzy producenci), uzyska  on proste i wygodne narz⌐dzie obsêugi sprzeda╛y, poêÑczone z silnym systemem ksi⌐gowo-podatkowym, zaspokajajÑce wszystkie potrzeby odnoÿnie komputerowej  obsêugi dziaêalnoÿci gospodarczej.                                                                                                                        Poniewa╛ program mo╛e dziaêaå na wielu caêkowicie niezale╛nych zestawach     danych, stosowaå go mogÑ biura rachunkowe, pracujÑce na rzecz ró╛nych        klientów. T⌐ wêaÿciwoÿå mo╛na te╛ wykorzystaå do prowadzenia spóêek i        rozliczania ich udziaêowców. PraktycznÑ zaletÑ jest te╛ mo╛liwoÿå            opracowania i wydruku deklaracji podatkowych niezale╛nie od prowadzenia      zapisów w KPR, co mo╛e sêu╛yå do symulacyjnych prób wyliczania podatku.                                                                                   Nie bez znaczenia jest tak╛e fakt, ╛e program b⌐dzie cz⌐ÿciowo przydatny     tak╛e wówczas gdy firma zmieni form⌐ prowadzonej ksi⌐gowoÿci, przechodzÑc na ksi⌐gi handlowe. W zale╛noÿci od typu dziaêalnoÿci, program mo╛e sêu╛yå jako specjalistyczne i wydajne narz⌐dzie w zakresie rozrachunków, ewidencji vat,  odsetek, przelewów, pism i sporzÑdzania deklaracji podatkowych. Przydany     nawet wówczas gdy u╛ytkownik b⌐dzie u╛ywaê komputerowego systemu Finansowo-  Ksi⌐gowego, który mo╛na uaktualniaå syntetycznie danymi z naszego programu.                         ---------------------                                 Program ma minimalne wymagania sprz⌐towe, a jego zoptymalizowana konstrukcja pozwala na szybkÑ i wydajnÑ prac⌐. Jest przeznaczony na komputery typu PC    pracujÑce pod kontrolÑ systemu operacyjnego DOS, z dyskiem twardym, we       wspóêpracy z dowolnÑ drukarkÑ posiadajÑcÑ zdolnoÿå zag⌐szczonego wydruku.    Wydruki nie przekraczajÑ szerokoÿci strony formatu A-4, lub sÑ dzielone na   dwie cz⌐ÿci (tylko w przypadku wydruku wszystkich kolumn ewidencji vat i     ksi⌐gi podatkowej). Dla biur rachunkowych zalecana jest drukarka o dêugim    waêku (15 cali).                                                                                                                                          Eksploatacja programu nie wymaga specjalnego wdro╛enia i mo╛e byå rozpocz⌐ta natychmiast po zapoznaniu si⌐ z instrukcjÑ i zainstalowaniu programu z       dyskietki dystrybucyjnej. Swobodna, konwersacyjna wspóêpraca u╛ytkownika z   komputerem, obfitoÿå komunikatów ostrzegawczych i informacyjnych, obszerny   podr⌐cznik oraz rozbudowany system kontroli bê⌐dów i kontekstowych           podpowiedzi czyni system przyjazny u╛ytkownikowi i gwarantuje bezpiecznÑ     prac⌐. Dodatkowo program jest wyposa╛ony w stale dost⌐pny kalkulator, zegar  i kalendarz. Parametry instalacyjne umo╛liwiajÑ dostosowanie programu do     posiadanego sprz⌐tu (polskie litery, typ drukarki i rodzaj papieru, monitor  mono/kolor, RAM-dysk) oraz potrzeb i przyzwyczajeΣ u╛ytkownika (plan kont,   typy ewidencji vat, metoda obliczania odsetek, format daty, zabezpieczenie   hasêem i inne).                                                                                                                                           Do programu doêÑczona jest obszerna instrukcja szczegóêowo wyjaÿniajÑca      dziaêanie programu wraz z przykêadami oraz umowa licencyjna i gwarancja.     Dost⌐pna jest wersja demonstracyjna programu du╛Ñ iloÿciÑ przykêadów w       ró╛nych wariantach. W programie wbudowana jest stale dost⌐pna, kompletna     dokumentacja (uruchomienie klawiszem F2).                                                                                                                 >>> * !!! * >>>   Jak przystÑpiå do u╛ytkowania programu:    <<< * !!! * <<<                   ──────────────────────────────────────                      1. Okreÿliå czy program ma sêu╛yå wyêÑcznie w minimalnym zakresie niez-         b⌐dnym do prowadzenia ksiÑg i wyliczania podatków (biura rachunkowe,         mniejsze firmy), czy te╛ jednoczeÿnie chcemy uzyskaå wi⌐cej informacji       o prowadzonej dziaêalnoÿci (wi⌐ksze firmy, dociekliwi u╛ytkownicy).                                                                                    2. Zapoznaå si⌐ z rozdziaêami: 1.Informacje ogólne, 4.4. Plan kont - konta      przeciwstawne, 8.1 Organizacja wdro╛enia.                                                                                                              3. Okreÿliå wêasne potrzeby co do szczegóêowoÿci prowadzonych analiz. Czy       wystarcza nam sposób oferowany przez tabele KPR, czy chcemy bardziej         dokêadnie podzieliå koszty lub rodzaje sprzeda╛y. W zale╛noÿci od tego       zaêo╛yå odpowiedni plan kont przeciwstawnych.                                                                                                          4. Zdecydowaå czy b⌐dziemy prowadzili kontrol⌐ zapêat (rozrachunki)                                                                                       5. Dla pêatników podatku VAT okreÿliå wêasne rodzaje zakupów (inwestycyjne,     zaopatrzeniowe, zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ, itp) lub pozostaå        przy podziale proponowanym przez program.                                                                                                              6. Je╛eli rozpoczynamy eksploatacj⌐ w trakcie roku wprowadziå do deklaracji     dane za miesiÑce poprzednie (oddzielnie dla ka╛dego miesiÑca lub kwotÑ       narastajÑcÑ do miesiÑca poprzedniego). Dla deklaracji VAT-7 nie jest to      konieczne. Wpisaå dotychczasowe odliczenia do odpowiednich punktów           programu.                                                                                                                                              7. Przejrzeå punkt Procedury pomocnicze - Instalacja i odpowiednio ustawiå      parametry, posêugujÑc si⌐ sugestiami zawartymi w podr⌐czniku.                                                                                          8. Zapoznaå si⌐ z technikÑ pracy zwêaszcza ze sposobem wprowadzania danych      (3.1 Wprowadzanie danych, 7.1 Wybór kontrahenta, 7.5 Wprowadzanie danych     do ewidencji VAT) oraz z klawiszami funkcyjnymi (Dodatek B).                                                                                           9. Wykonaå próbne ksi⌐gowanie wszystkich danych za bie╛Ñcy miesiÑc,             porównujÑc wyniki z r⌐cznie prowadzonÑ ksi⌐gÑ i wyliczonymi podatkami.                                                                                10. Do celów åwiczebnych mo╛na wykorzystaå jeden z podkatalogów programu         (klawisz F4, opis w Dodatku B).                                                                                                                       2· INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU                                        ═════════════════════════════════════                                                                                                                     Instalacja programu polega jedynie na uruchomieniu z dyskietki               dystrybucyjnej programu instalacyjnego. Na dyskietce znajduje si⌐ plik       instaluj.exe, który wykona instalacj⌐, plik ksiega.rob (przy wersji          demonstracyjnej ksiega.dem) zawierajÑcy skompresowany program i plik         czytaj.to skrótowo opisujÑcy wêaÿciwoÿci programu, mo╛na go przeczytaå       korzystajÑc z dowolnego edytora lub wydrukowaå poleceniem print a:czytaj.to. Celem zainstalowania programu piszemy a:instaluj (lub b:instaluj, w          zale╛noÿci do której stacji dysków wêo╛yliÿmy dyskietk⌐).                    ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║           Super KSIEGA PODATKOWA   -  INSTALACJA PROGRAMU               ║  ║─────────────────────────────────────────────────────────────────────────║  ║   1. Dysk twardy               =>  C                                    ║  ║                                                                         ║  ║   2. Katalog roboczy programu  =>  \SKP                                 ║  ║                                                                         ║  ║   3. Kolor ekranu              =>  mono                                 ║  ║                                                                         ║  ║   4. Standard Polskich liter   =>  bez polskich liter                   ║  ║     (gdy sa juz zainstalowane)                                          ║  ║                                                                         ║  ║    Jezeli akceptujesz wcisnij ENTER , jezeli nie wpisz i wcisnij Enter  ║  ║                                                                         ║  ╚FORMAT Legnica, ul.Gwiezdna 8 tel.076 54-79-58 ═Esc-przerwanie instalacji╝                                                                               Nale╛y ustaliå teraz dysk i katalog w którym zostanie zainstalowany program  oraz kolor ekranu i standard polskich liter. Wst⌐pnie proponowane sÑ         powy╛sze ustawienia. Je╛eli akceptujemy je wciskamy klawisz Enter. Mo╛na te╛ wybraå inne parametry. W razie zbyt maêej iloÿci miejsca na dysku uka╛e si⌐  komunikat: Brak dysku lub brak miejsca (potrzeba minimum 4.0 MB). Podany     katalog nie mo╛e byå katalogiem gêównym ale mo╛e byå jego podkatalogiem lub  podkatalogiem innego katalogu. W razie podania niewêaÿciwej nazwy uka╛e si⌐  komunikat: Nie moge zalozyc katalogu o podanej nazwie . Je╛eli podany        katalog istnieje i znajdujÑ si⌐ nim pliki uka╛e si⌐ zapytanie: Podany        katalog jest niepusty. Wykonac tam instalacje (T/N)?. W wypadku odpowiedzi   twierdzÑcej instalacja zostanie wykonana a poprzednia zawartoÿå katalogu nie b⌐dzie usuwana poza przypadkiem zbie╛noÿci nazw zastanych i instalowanych    plików. Po uzgodnieniu miejsca instalacji program proponuje ustalenie        niektórych parametrów ÿrodowiska pracy: kolor ekranu i standard polskich     liter. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e bez wzgl⌐du na poczynione tu ustalenia oba   parametry b⌐dzie mo╛na te╛ zmieniaå pó½niej podczas eksploatacji. Wyboru     dokonujemy wciskajÑc odpowiedniÑ cyfr⌐:                                             ╔════════════╗     ╔════════════════════════╗                                ║ 1 - mono   ║     ║ 1 - bez polskich liter ║                                ║ 2 - invers ║     ║ 2 - standard CSK       ║                                ║ 3 - kolor  ║     ║ 3 - standard Cyfromat  ║                                ╚════════════╝     ║ 4 - standard DHN       ║                                                   ║ 5 - standard Latin-2   ║                                                   ║ 6 - standard Microvex  ║                                                   ║ 7 - standard Mazovia   ║                                                   ╚════════════════════════╝                         Uwaga. Program sam nie instaluje w komputerze polskich liter. Dostosowuje    si⌐ tylko do ju╛ stosowanego standardu (patrz te╛: Dodatek G). Parametry     mogÑ byå te╛ zmienione pó½niej, podczas eksploatacji systemu.                Instalacj⌐ mo╛emy przerwaå wciskajÑc klawisz Esc i odpowiadajÑc twierdzÑco   na pytanie:              Przerwac instalacje  (T/N)?                         Po uzgodnieniach zostanie zadane pytanie:Czy akceptujesz te parametry (T/N)? A instalacja zostanie wykonana po akceptacji pytania:Wykonac instalacje T/N                                                                               Po zakoΣczeniu instalacji pojawi si⌐ komunikat mówiÑcy, ╛e nale╛y sprawdziå  czy w pliku CONFIG.SYS znajduje si⌐ polecenie FILES i czy okreÿlajÑca go     liczba jest równa co najmniej 20 (files=20). Jest to konieczne do            niezakêóconej pracy programu. Program instalacyjny umieszcza w katalogu      gêównym dysku prosty plik startujÑcy skp.bat (dla wersji demonstracyjnej     skp-dem.bat). Uruchomienie programu nast⌐puje po napisaniu komendy skp (dla  wersji demonstracyjnej skp-dem) i wciÿni⌐ciu klawisza Enter. W wypadku       niepowodzenia nale╛y sprawdziå tzw. ÿcie╛k⌐ dost⌐pu (path) w zbiorze         autoexec.bat gdzie powinno byå zaznaczone, ╛e poszukiwanie powinno           nast⌐powaå tak╛e w katalogu gêównym (path c:\). Program mo╛na tak╛e wywoêaå  jego nazwÑ skpe (dla wersji demonstracyjnej skpd) po przejÿciu do dysku i    katalogu, w którym jest zainstalowany. Po wejÿciu do programu nale╛y ustawiå odpowiednie parametry w punkcie: Instalacja (patrz pkt. 6.6).                                                                                             Przed rozpocz⌐ciem eksploatacji nale╛y gruntownie zapoznaå si⌐ z instrukcjÑ  aby poznaå wszystkie mo╛liwoÿci programu. ZnajÑc je u╛ytkownik b⌐dzie        potrafiê stosowaå go odpowiednio do swoich wymagaΣ. Podczas nauki mo╛na      wprowadzaå dane åwiczebne, które po zakoΣczeniu szkolenia mo╛na usunÑå w     punkcie Zerowanie danych systemu. Mo╛e te╛ korzystajÑc z funkcji klawisza F4 zaêo╛yå åwiczebny podkatalog. Informacje zawarte w instrukcji mo╛na          podzieliå na techniczne i merytoryczne. Pierwsze dotyczÑ posêugiwania si⌐    klawiaturÑ i w ogóle komunikacjÑ u╛ytkownika z programem. Szczegóêowe        zapoznanie si⌐ z nimi umo╛liwia sprawne korzystanie z programu tak aby       trudnoÿci techniczne nie przysêaniaêy jego wartoÿci merytorycznej.           Informacje te zawarte sÑ Dodatku A i stale dost⌐pne pod klawiszem F1. Nale╛y je praktycznie wypróbowaå przed rozpocz⌐ciem normalnej eksploatacji. Podczas pracy u╛ytkownik ma stale dost⌐pnÑ kompletnÑ dokumentacj⌐ (klawisz F2)  oraz informacje dodatkowe wypisane w dolnej linii ekranu. Program zawiera         kilkadziesiÑt ró╛nych komunikatów, którymi informuje i ostrzega u╛ytkownika  w szczególnych sytuacjach (Dodatek C). Dla zwi⌐kszenia wygody u╛ytkownika i  rozszerzenia mo╛liwoÿci programu wyposa╛ono go w funkcje dodatkowe opisane   w Dodatku B. Przy pierwszym czytaniu instrukcji wiele rzeczy mo╛e byå        niejasnych lub odwoêujÑcych si⌐ do nabytych doÿwiadczeΣ. Dlatego nale╛y      wróciå do niej po kilku sesjach roboczych a tak╛e przeglÑdaå jÑ okresowo aby móc efektywnie wykorzystaå wszystkie mo╛liwoÿci programu. Kolejne rozdziaêy  podr⌐cznika omawiajÑ poszczególne punkty programu. Obecnie zajmiemy si⌐ jego uruchomieniem i zakoΣczeniem.                                                                                                                             Uwaga! Stosowany w programie symbol ~ oznacza u╛ycie klawisza Alt (np.       ~UsuΣ: wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Alt a nast⌐pnie u), symbol ^ oznacza    u╛ycie klawisza Ctrl (np. ^End : wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Ctrl a        nast⌐pnie End).                                                                                                                                           Przy uruchomieniu oraz przed wykonaniem niektórych operacji program sprawdza czy na dysku jest wolna przestrzeΣ o rozmiarze 1Mb. Ma to zapewniå miejsce   na zakêadanie tymczasowych plików roboczych.                                                                                                              Po wywoêaniu programu na ekranie otrzymujemy nast⌐pujÑcy obraz:                                                                                           /ekran: winieta startowa/                                                                                                                                 U doêu widzimy zapytanie o akceptacj⌐ daty, jest ona zgodna z ustawieniem    zegara komputera. Zmiana jej nie zmienia ustawienia zegara i po ponownym     uruchomieniu programu, znowu zobaczymy dat⌐ wewn⌐trznÑ. Jest u╛ywana do      datowania niektórych wydruków. Zmieniaå jÑ mo╛na tak╛e w trakcie dziaêania   programu u╛ywajÑc klawisza F10. Wyst⌐pujÑca tu forma zapytania o akceptacj⌐  b⌐dzie cz⌐sto spotykana w programie. Dziaêanie u╛ytkownika polega na         wciÿni⌐ciu klawisza t (oboj⌐tnie maêe czy du╛e) je╛eli zgadzamy si⌐,         klawisza n lub Esc je╛eli propozycja nam nie odpowiada. W niektórych         wypadkach wyst⌐puje pewna ró╛nica w reakcji programu: wciÿni⌐cie klawisza    Esc powoduje przerwanie czynnoÿci (twarde zaprzeczenie) natomiast wciÿni⌐cie klawisza n jest rozumiane jako ch⌐å poprawienia wprowadzonych danych         (mi⌐kkie zaprzeczenie). Ju╛ w tym miejscu warto zwróciå uwag⌐ na dwa         niezwykle wa╛ne, bardzo cz⌐sto u╛ywane klawisze Enter i Esc. Klawisza Enter  u╛ywamy dla wyra╛enia: zgody, potwierdzenia, ch⌐ci dziaêania, klawisza Esc   w wypadku: zaprzeczenia, rezygnacji, ch⌐ci wyjÿcia.                                                                                                       W lewym, dolnym rogu ekranu widaå liczb⌐ przedstawiajÑcÑ iloÿå wolnej        pami⌐ci komputera. Je╛eli nie jest on obciÑ╛ony rezydujÑcymi w nim innymi    programami tak, ╛e liczba ta jest mniejsza od 70, program b⌐dzie wykonywaê   si⌐ bez przeszkód.                                                                                                                                        Po uzgodnieniu daty program wyÿwietla tak zwane Gêówne Menu czyli spis opcji programu. Jest to te╛ neutralne, spoczynkowe miejsce programu. Chodzi o to,  ╛e przerywajÑc na dêu╛szy czas prac⌐ nie musimy wychodziå z programu ani     wyêÑczaå komputera ale te╛ nie powinniÿmy pozostawiaå go gdy na ekranie mamy rozêo╛one dokumenty to znaczy podczas pracy w jakimÿ punkcie programu.                                                                                    /ekran: menu gêówne/                                                                                                                                      Dziaêanie u╛ytkownika polega na wyborze tego punktu pod jakim chce pracowaå  poprzez przesuwanie rozjaÿnionego paska strzaêkami w gór⌐ i w dóê i          wciÿni⌐cie klawisza Enter w wybranym miejscu. Program przejdzie do           wykonywania wybranej opcji a po jej zakoΣczeniu powróci do gêównego menu. W  tym te╛ miejscu mo╛emy zakoΣczyå prac⌐ wciskajÑc klawisz Esc. Zostanie nam   wówczas zadane pytanie: Koniec pracy (T/N)? : _ . Je╛eli chcemy pracowaå     dalej wciskamy t . Je╛eli jednak chcemy prac⌐ zakoΣczyå wciskamy n . Wówczas na ekranie pojawi si⌐ napis:                                                             ┌──────────────────────────────────────────────┐                             │ * Koniec programu : Super KSI¿GA PODATKOWA * │                             └──────────────────────────────────────────────┘                 Dopiero teraz mo╛emy uznaå prac⌐ za zakoΣczonÑ i dopiero teraz mo╛emy        wyêÑczyå komputer lub uruchomiå kolejny program.                                                                                                          Poza pracÑ w wybranych punktach programu mo╛emy te╛ w ka╛dej chwili          uruchomiå dodatkowe funkcje wywoêywane klawiszami F1...F10 (tak zwane        klawisze funkcyjne) opis ich dziaêania znajduje si⌐ w DODATKU B.                                                                                          Punkt: Ksi⌐ga Podatkowa jest gêównym punktem systemu. Sêu╛y do wprowadzania  danych, ich prezentacji i wydruku ukêadzie KPR wraz ró╛norodnymi podsumowa-  niami. Tu te╛ prowadzimy ewidencje dodatkowe oraz karty wynagrodzeΣ oraz     opracowujemy i drukujemy deklaracje podatkowe.                                                                                                            Punkt: Inne operacje ksi⌐gowe sêu╛y do prowadzenia rozrachunków, poszerzonej analizy dziaêalnoÿci i przeglÑdania kartotek kontrahentów i kont             przeciwstawnych.                                                                                                                                          Punkty: Odseteki-Przelewy-Pisma to oddzielne moduêy z mo╛liwoÿciÑ wspóêpracy z systemem ksi⌐gowym. Nie sêu╛Ñ gromadzeniu informacji. Po sesji roboczej    np. po naliczeniu odsetek, dane mogÑ byå usuni⌐te. Znajduje si⌐ tu te╛       KsiÑ╛ka adresowa.                                                                                                                                         Punkt: Procedury pomocnicze speênia funkcje usêugowe dla caêoÿci systemu.                                                                                 3· KSI¿GA PODATKOWA                                                          ═══════════════════                                                                                                                                       Punkt ten skêada si⌐ z nast⌐pujÑcych podpunktów:                                                    ╔═══════════════════════════════════╗                                        ║ Wprowadzanie danych. Fakturowanie ║                                        ║ Tabele KPiR i sumy zbiorcze       ║                                        ║ Deklaracje: PIT-5,PTI-5/A,PIT-5/B ║                                        ║ Odliczenia od dochodu             ║                                        ║ Odliczenia od podatku             ║                  Ksi⌐ga podatkowa    ╠═╣ Ewidencja i rejestry VAT          ║                                        ║ Ewidencja wyposa╛enia             ║                                        ║ Ewidencja przebiegu pojazdów      ║                                        ║ Pracownicy. Wynagrodzenia. ZUS.   ║                                        ║ Parametry.  Dowody wewn⌐trzne     ║                                        ╚═══════════════════════════════════╝                                                                                              W punkcie pierwszym Wprowadzanie danych. Fakturowanie wprowadzamy wszystkie  dokumenty zwiÑzane z dziaêalnoÿciÑ typu: faktura, rachunek, dowody           wewn⌐trzne, polecenie przelewu, dowód zapêaty, dokumenty kasowe itd. i       przygotowujemy je do zapisania w systemie. Jest to "brudnopis", pozycje tu   wprowadzone mo╛emy poprawiaå i kasowaå. Dopiero wydanie polecenia Ksi⌐guj    spowoduje wprowadzenie ich trwale do systemu (a dokêadniej przesuni⌐cie do   zbioru dokumentów nierozliczonych). Jednoczeÿnie zostanÑ uaktualnione stany  na wszystkich kontach oraz w kolumnach ksi⌐gi. Tu tak╛e znajduje si⌐ moduê   fakturowania.                                                                                                                                             W punkcie Tabele KPiR i sumy zbiorcze otrzymujemy postaå KPR w obowiÑzujÑcym ukêadzie wraz z ró╛norodnymi posumowaniami i wydrukiem. Nie wprowadzamy tu   danych, sêu╛y temu punkt poprzedni.                                                                                                                       Punkt Ewidencja i rejestry VAT przeznaczony dla prowadzÑcych ewidencj⌐ vat,  prowadzi wszechstronnÑ analiz⌐ podatku vat z wydrukiem rejestrów,            wyliczaniem podatku wg struktury zakupów i opracowaniem deklaracji VAT-7.                                                                                 Pozostaêe podpunkty opracowujÑ ró╛norodne zagadnienia zwiÑzane z             prowadzeniem KPR i w ogóle przedsi⌐biorstwa. Ewidencje nie sÑ powiÑzane      automatycznie z ksi⌐gÑ. Znaczy to, ╛e na przykêad przy zakupie ÿrodków       trwaêych nale╛y je jako zakup wprowadziå do ksi⌐gi z zaznaczeniem, ╛e ma     trafiå do kolumny pozostaêe wydatki, a nast⌐pnie nale╛y ten zakup wpisaå na  list⌐ ewidencji ÿrodków trwaêych. Deklaracje podatkowe mogÑ, ale nie muszÑ   byå powiÑzane z KPR czy innymi danymi. Oznacza to, ╛e deklaracj⌐ mo╛na       sporzÑdziå automatycznie na podstawie KPR i innych wczeÿniej wprowadzonych   danych, lub wpisaå bezpoÿrednio do niej dane za ka╛dy miesiÑc lub zbiorczo.  Czyli mo╛na sporzÑdziå deklaracj⌐ nie prowadzÑc ksi⌐gi. Punkt ostatni ustala takie parametry jak: stawki opodatkowania, numeracj⌐ ksi⌐gi i marginesy      formularzy przy wydruku deklaracji, oraz dodatkowo sêu╛y do drukowania       dowodów wewn⌐trznych.                                                                                                                                     Uwaga. Wskazane jest zapoznanie si⌐ ze wst⌐pem                                      do rozdziaêu 4. Inne operacje ksi⌐gowe.                                                                                                            3·1   Wprowadzanie danych. Fakturowanie                                      ───────────────────────────────────────                                                                                                                   Punkt ten sêu╛y do przygotowania danych, przejrzenia ich i korekty a         nast⌐pnie zaksi⌐gowania to jest trwaêego zapisu w systemie. Nale╛y zwróciå   uwag⌐, ╛e sposób wprowadzania danych tylko nieznacznie ró╛ni si⌐ od          tradycyjnego sposobu wpisywania danych do ksi⌐gi. PoczÑtkowe kolumny sÑ      podobne (kontrahent, dzieΣ miesiÑca, kwota), tylko zamiast poszukiwaå        wêaÿciwej kolumny do wpisania kwoty podajemy numer tej kolumny (poÿrednio    przez konto przeciwstawne).                                                                                                                               Po zapisie (zaksi⌐gowaniu) dokumenty nie mogÑ byå usuwane i poprawiane. W    przypadku bê⌐du przy ksi⌐gowaniu poprawk⌐ mo╛na wykonaå tak jak przy         ksi⌐gowoÿci prowadzonej r⌐cznie przez wprowadzenie odpowiedniego dokumentu   korygujÑcego. WyjÑtkiem jest mo╛liwoÿå zmiany dnia wpisu do ksi⌐gi i opisu   vat (z usuni⌐ciem wêÑcznie). Podanie dnia wpisu zero powoduje, ╛e dokument   nie jest ujmowany w ksi⌐dze.                                                                                                                              /ekran: wprowadzanie danych/                                                                                                                              W pierwszej linii ekranu podano miesiÑc ksi⌐gowy i iloÿå wprowadzonych       dokumentów oraz nazw⌐ kontrahenta i numer pozycji na liÿcie, na którym       aktualnie znajduje si⌐ kursor. Poni╛ej opis dokumentu oraz kwoty: brutto,    netto i podatku, o ile kwot⌐ brutto rozpisano na skêadowe. Linia dolna       zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej aktualizowane na  bie╛Ñco saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela.      Widoczna jest tylko jej czeÿå. Pozostaêe wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug   ogólnych zasad przeglÑdania tabel (opis w Dodatku A i pod klawiszem F1).                                                                                  Omówimy teraz budow⌐ tabeli oraz dost⌐pne operacje. Na koΣcu rozdziaêu       omówiona b⌐dzie dokêadnie technika wprowadzania danych. Tabela zawiera       nast⌐pujÑce pola: Konto ksi⌐gowe - musimy tu wskazaå kontrahenta, którego    dotyczy wprowadzany dokument. Mo╛emy uzyskaå to przez wpisanie numeru konta  lub po naciÿni⌐ciu klawisza Enter (na pustym polu) przez wybór z             wyÿwietlonej listy. Mo╛emy te╛, co jest bardziej naturalne wpisaå dowolny    fragment (lub dwa fragmenty oddzielone odst⌐pem) nazwy kontrahenta. Czynnoÿå ta cz⌐sto powtarzajÑca si⌐ w innych punktach programu jest opisana w punkcie 7.1. Wskazanie kontrahenta jest warunkiem wpisania pozostaêych danych. Jego  brak jest sygnalizowany jako bêÑd znakiem ?. Taka pozycja nie zostanie       zaksi⌐gowana (zapisana). Na liÿcie naszych kontrahentów, oprócz realnych     osób i firm powinny znale½å si⌐ tak╛e pozycje umo╛liwiajÑce wprowadzenie     niektórych szczególnych dokumentów, np. takie jak: Inwentaryzacja, sprzeda╛  detaliczna oraz dla potrzeb wprowadzania dowodów wewn⌐trznych z tytuêu       amortyzacji, rozliczenia przejazdów, itp. na list⌐ kontrahentów nale╛y       wpisaå pozycj⌐ o nazwie roboczej zawierajÑcej kropk⌐ lub gwiazdk⌐.           Uwaga! W tym polu wyÿwietlany jest poczÑtek nazwy, klawiszem Tab mo╛emy      przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kont ksi⌐gowych.                                                                                                   Dokument - w tym miejscu wpisujemy numer dokumentu. Je╛eli b⌐dziemy          prowadziå rozliczenia ju╛ teraz nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e program dokonuje    automatycznego rozliczenia zobowiÑzania i zapêaty, porównujÑc mi⌐dzy innymi  identycznoÿå numerów dokumentów. Dlatego faktura wpisana jako np. f.4324 i   w ÿlad za niÑ wystawiony przelew oznaczony np. p.4324 nie zostanÑ uznane     przez program jako para. Natomiast dokumenty o symbolach odpowiednio: f.4324 i f.4324 lub 4324 i 4324 lub nawet np. xxx i xxx zostanÑ rozliczone.         Pozostawienie tego pola nie wypeênionego nie jest bê⌐dem formalnym, to       znaczy nie budzi sprzeciwu programu. Poniewa╛ jednak numer dokumentu         wprowadzany jest do ksi⌐gi, oraz jest u╛ywany przy rozliczeniach i ewidencji vat, jego prawidêowe wypeênienie jest konieczne. Jak zobaczymy w punkcie     nast⌐pnym Dokumenty nierozliczone b⌐dziemy mieå mo╛liwoÿå korekty nazw       dokumentów celem ich rozliczenia.                                                                                                                         Data - nale╛y podaå tu dat⌐ powstania zobowiÑzania (lub dat⌐ jego            rozliczenia). Dzi⌐ki temu system mo╛e kontrolowaå terminowoÿå zapêat oraz    podawaå zestawienia za wskazany okres. Jest to tak╛e data wystawienia dla    celów ewidencji vat. Je╛eli u╛ytkownik nie korzysta z rozrachunków i z       ewidencji mo╛e nie wypeêniaå tego pola.                                                                                                                   dm - dzieΣ miesiÑca okreÿla z jakim dniem dany dokument zostanie wpisany do  KPR. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e do ksi⌐gi ujmowane sÑ tylko te dokumenty,      którym podano dzieΣ miesiÑca. Pozostaêe (bez podanego dnia lub z dniem = 0), mimo ╛e zarejestrowane w systemie nie sÑ ujmowane w ksi⌐dze. Szczególnie     dotyczy to dokumentów zapêaty, które nie wchodzÑ do ksi⌐gi, a sÑ konieczne   przy analizie rozliczeΣ. Bez podawania dnia mo╛emy te╛ rejestrowaå wydatki   zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdu oraz inne nie ujmowane w ksi⌐dze. Uwaga, w   miesiÑcu zerowym (00, bilans otwarcia) nie mo╛emy wpisywaå dnia miesiÑca.    MiesiÑc ten nie jest ujmowany do ksi⌐gi, sêu╛y wprowadzeniu bilansu otwarcia przy prowadzeniu rozliczeΣ.                                                                                                                               Kwota Winien/Ma - wpisanÑ wartoÿå mo╛emy umieÿciå tylko po jednej stronie.   Mniej wprawni w ksi⌐gowoÿci mogÑ przyjÑå, ╛e na stron⌐ Winien wpisujÑ        pozycje dotyczÑce: sprzeda╛y, korekt i zwrotów sprzeda╛y (czasem ze znakiem  minus) oraz je╛eli prowadzÑ kontrol⌐ rozliczeΣ, kwoty zapêat za dokonane     zakupy. Na stron⌐ Ma pozycje dotyczÑce: zakupów, korekt i zwrotów zakupów    (czasem ze znakiem minus) oraz je╛eli prowadzÑ kontrol⌐ rozliczeΣ, kwoty     zapêat za dokonane sprzeda╛e. Je╛eli nie prowadzimy kontroli rozliczeΣ,      prawidêowe uj⌐cie na wêaÿciwÑ stron⌐ nie jest tak wa╛ne, niemniej wydruki    oraz niektóre reakcje programu b⌐dÑ czytelniejszy gdy b⌐dziemy stosowali si⌐ do powy╛szych zasad. Je╛eli pomyêkowo wpisaliÿmy kwot⌐ na niewêaÿciwÑ stron⌐ nie musimy jej kasowaå i przepisywaå lecz mo╛emy jÑ "przerzuciå" naciskajÑc  klawisz Enter w drugim polu. Podanie kwoty zerowej jest traktowane jako bêÑd sygnalizowany znakiem ?. Taka pozycja nie zostanie zaksi⌐gowana. Wpisujemy   tu kwot⌐ brutto, kwota netto jakÑ nale╛y ujÑå do ksi⌐gi wynikaå b⌐dzie z     opisu vat danego dokumentu. Je╛eli nie prowadzimy rozliczeΣ i ewidencji vat  mo╛emy wpisaå tu od razu kwot⌐ netto.                                                                                                                     II strona Konto drugostronne - znaczenie tego pola wyjaÿniono w pkt.4.7 i    8.1. Tu przypomnijmy, ╛e poÿrednio wartoÿå tego pola okreÿla, do której      kolumny KPR b⌐dzie wpisany dany dokument. Pole wypeêniamy piszÑc numer konta lub wybieramy z listy po wciÿni⌐ciu klawisza Enter (na pustym polu). Pole    przyjmuje automatycznie wartoÿå ~ (Inne konta) i je╛eli w niektórych         wypadkach jego znaczenie jest u╛ytkownikowi oboj⌐tne mo╛e pozostaå przy tym  zapisie.                                                                                                                                                  D.o (dopuszczalne opó½nienie) - podaje ile dni pozostawiono na uregulowanie  pêatnoÿci w zakresie 0-999. Standardowo wpisywana jest wartoÿå okreÿlona w   punkcie Instalacja (np.14 dni). Je╛eli daty podajemy jako dat⌐ powstania     zobowiÑzania i dat⌐ rozliczenia to w kolejnych punktach programu system      informuje o zapêatach przeterminowanych obliczajÑc ró╛nic⌐ dat i             przyrównujÑc do wartoÿci podanej w tym polu. Je╛eli nie prowadzimy rozliczeΣ pole to jest nam oboj⌐tne.                                                                                                                                V - znacznik informujÑcy czy dana pozycja posiada opis vat. Puste pole       oznacza, ╛e takiego opisu nie zrobiono, cyfra okreÿla istnienie opisu i typ  transakcji. WciskajÑc klawisz Enter uaktywniamy funkcj⌐ wprowadzania opisu   vat dla danej pozycji (podobnie jak operacja ~vat).                                                                                                       Opis - odpowiada polu: Opis zdarzenia gospodarczego z KPR. Ze wzgl⌐du na     ograniczonÑ iloÿå miejsca na wydrukach i ekranie pole opis ma niewielkÑ      dêugoÿå wystarczajÑcÑ jednak do skrótowego okreÿlenia charakteru zdarzenia.  Przy wprowadzaniu zapêat mo╛na wpisaå tu numer kasowy lub bankowy. Dla       dokumentów korygujÑcych nale╛y wpisaå do jakiej dokumentu ½ródêowego odnosi  si⌐ korekta. Dla cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze       sêownika zdarzeΣ gospodarczych (patrz te╛ pkt. 3.11 Parametry, tam te╛ o     sposobie korzystania ze sêownika!).                                                                                                                       Mc (miesiÑc ksi⌐gowy) - jest to parametr porzÑdkujÑcy zestawienia obrotów    wedêug miesi⌐cy. Tutaj u╛ytkownik nie ma dost⌐pu do tego pola, miesiÑc       ustalany jest w innym punkcie systemu (MiesiÑc obrachunkowy). Pewne          mo╛liwoÿci korekty w wypadku bê⌐dnego rozpocz⌐cia ksi⌐gowania kolejnego      miesiÑca gdy zapomniano o jego zmianie w systemie opisano w punkcie 4.9.                                                                                  Nazwa kontrahenta - ukryta poza ekranem kolumna jest pomocna gdy chcemy      przejrzeå tabel⌐ wedêug nazw kontrahentów. Tu tak╛e mo╛emy dokonaå wyboru    czy zmiany kontrahenta, ale nie przez wpisanie nazwy ale przez wybór z listy wyÿwietlonej po wciÿni⌐ciu klawisza Enter.                                                                                                                Poza wypeênianiem pól u╛ytkownik mo╛e wykonaå operacje wyszczególnione w     dolnej linii ekranu. F1 Pomoc informuje, ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1        uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ. WciskajÑc klawisz Esc     zakoΣczymy prac⌐ w tym punkcie programu. Dost⌐pne operacje:                                                                                               ~Inne - podobnie jak w pozostaêych punktach programu jest to mo╛liwoÿå       uzyskania nowej pustej linii do wprowadzenia danych. Dla usprawnienia pracy  do nowej linii sÑ przenoszone automatycznie z linii poprzedniej lub ostatnio opracowywanej: data, dopuszczalne opó½nienie, konto drugostronne i miesiÑc   ksi⌐gowy oraz opis lub poczÑtkowa cz⌐ÿå opisu w zale╛noÿci od ustawienia     parametru: dêug.powt.opisu. Ta ostatnia wêaÿciwoÿå mo╛e niekiedy byå u╛yta   przy wprowadzaniu wi⌐kszej partii podobnych dokumentów.                                                                                                   ~UsuΣ - mo╛liwoÿå wykreÿlenia jednej linii poprzedzona ╛Ñdaniem              potwierdzenia                                                                                                                                             ~Wydruk - drukuje wszystkie pozycje tabeli z opisem i podsumowaniem. Mamy    dwa rodzaje wydruków: Podstawowy  Vat. Pierwszy drukuje to co widzimy na     ekranie, drugi opis vat do tych pozycji (netto, vat, typ transakcji itp.).   Przy wyborze wydruku podstawowym zostanie zadane pytanie: Wydruk rozszerzony (T/N)? :_ . Wydruk rozszerzony zawiera treÿå wszystkich kolumn, skrócony bez nazwy kontrahenta i opisu. Przy wyborze wydruku vat zostanie zadane pytanie: Tylko pozycje z vat-em (T/N)? :_ . Odpowied½ twierdzÑca spowoduje, ╛e na     wydruku uj⌐te b⌐dÑ tylko te pozycje, którym wprowadzono opis vat, w          przeciwnym wypadku wydrukowane b⌐dÑ wszystkie pozycje. Wydruki w tym punkcie sêu╛Ñ kontroli prawidêowoÿci wprowadzonych dokumentów przed ich              zaksi⌐gowaniem.                                                                                                                                           ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje.                                                                                                                         Sor~tuj - po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi na pytanie:                     ╔════════════════════════════════════════════════════════════════════╗       ║ Posortuj⌐ wedêug kont, dokumentów i wartoÿci. Akceptujesz (T/N)? :_║       ╚════════════════════════════════════════════════════════════════════╝       sortuje wprowadzone pozycje biorÑc pod uwag⌐ najpierw numer konta nast⌐pnie  nazw⌐ dokumentu i kwot⌐. Jest to typowy porzÑdek konieczny przy rozliczaniu  dokumentów. Jego wykonanie nie jest konieczne, mo╛e niekiedy sêu╛yå wygodzie u╛ytkownika.                                                                                                                                              Ksi⌐~guj - wykonanie tego polecania jest poprzedzone ╛Ñdaniem potwierdzenia: ╔════════════════════════════════════════════════════╗                       ║  Wszystkie prawidêowe pozycje zostanÑ przesuni⌐te  ║                       ║  do listy bie╛Ñcych rozrachunków.                  ║                       ║                                                    ║                       ║      Akceptujesz (T/N)? : _                        ║                       ╚════════════════════════════════════════════════════╝                       Po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi system przesunie wszystkie prawidêowe     pozycje (tj. nieoznaczone znakiem ?, czyli z podanym kontem i kwotÑ) do      zbioru dokumentów nierozliczonych. Jednoczeÿnie zostanÑ uaktualnione         wszystkie konta i zapisy w ksi⌐dze. Pozycje zapisane zostanÑ stÑd usuni⌐te.                                                                               ~1-rozlicz - operacja stosowana przy rozrachunkach, uêatwiajÑca wprowadzanie dokumentów w wypadku gdy np. dokonano zapêaty gotówkowej i mo╛emy od razu    zapisaå kwot⌐ po stronie Winien i Ma. Zamiast wpisywaå w nowej linii jeszcze raz konto, numer dokumentu itd. korzystamy z tej operacji. Po wciÿni⌐ciu ~1  pojawiÑ si⌐ cztery pola. W pierwsze musimy wpisaå dat⌐ zapêaty w trzecie     symbol konta przeciwstawnego. Je╛eli pole to pozostawimy puste i wciÿniemy   Enter pojawi si⌐ lista, z której mo╛na dokonaå wyboru. Je╛eli nastÑpiêa      zapêata caêkowita pole drugie: kwota pozostawiamy bez zmian, je╛eli          cz⌐ÿciowa wpisujemy wêaÿciwÑ wartoÿå. W pole opis mo╛emy wpisaå numer        dokumentu kasowego czy bankowego lub je wykasowaå. Nowo powstaêa pozycja     zostaje zapisana na koΣcu listy. Je╛eli zachodzi potrzeba mo╛emy powstaêy    zapis dowolnie modyfikowaå z usuni⌐ciem wêÑcznie.                                                                                                         ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie dla danego dokumentu opisu vat to    znaczy podanie kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach, przypisanie do  danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych    parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5 Wprowadzanie   danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i stosowane     poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy wprowa-   dziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych to znaczy    nie tylko teraz przy wprowadzaniu dokumentów ale i w pó½niejszym czasie.                                                                                  FAKTUROWANIE                                                                 ────────────                                                                                                                                              ~Faktura - Przed omówieniem szczegóêów dotyczÑcych tej funkcji programu,     omówmy wpierw podstawowe zaêo╛enia, oraz mo╛liwoÿci i ograniczenia tej       operacji. Moduê fakturowania jest przeznaczone do ukêadania i wydruku faktur i rachunków uproszczonych dotyczÑcych zarówno towarów jaki i usêug. Po       wydruku faktury mo╛emy uzyskaå automatyczny wpis do ksi⌐gi i rejestru vat    unikajÑc w ten sposób przenoszenia danych z innych programów. Korzystamy z   istniejÑcej listy kontrahentów, mo╛emy te╛ od razu rozliczaå faktury         zapêacone w momencie wystawienia. Nale╛y jednak╛e mieå ÿwiadomoÿå, ╛e jest   to moduê pomocniczy w programie ksi⌐gi podatkowej, stanowiÑcy jej dodatkowe  uzupeênienie. Posiada on dwa zasadnicze ograniczenia: nie prowadzi stanów    magazynowych (jest to program fakturujÑcy, a nie magazynowy), oraz nie       zapami⌐tuje wydrukowanych faktur. Pozycje faktury mogÑ byå wpisywane r⌐cznie lub pobierane z listy towarowej zwanej cennikiem. Zawiera on nazw⌐ i opis    towaru oraz elementy niezb⌐dne do wystawienia faktury: jednostka miary,      stawka vat, sww/ku, cena netto. Przy sprzeda╛y nietypowych towarów/usêug     mo╛emy je wpisaå bezpoÿrednio do faktury z pomini⌐ciem wykorzystania         cennika. Dost⌐pny jest te╛ szereg parametrów, dostosowujÑcych proces         fakturowania do potrzeb u╛ytkownika. Uwaga! Ilekroå poni╛ej mówimy o         zaksi⌐gowaniu faktury, mamy na myÿli wpisanie kompletu danych o sprzeda╛y na list⌐ dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania, to jest do tabeli w punkcie  Wprowadzanie danych. Jak wiemy jest to brudnopis, w którym mo╛emy dokonywaå  poprawek i skreÿleΣ przed wêaÿciwym zaksi⌐gowaniem w systemie.                                                                                            Omówimy teraz szczegóêowo technik⌐ pracy przy fakturowaniu. Po wciÿni⌐ciu    klawiszy Alt f w punkcie Wprowadzanie danych uzyskamy poni╛szy obraz ekranu:                                                                              /ekran: operacja fakturowania/                                                                                                                            Ekran si⌐ z dwóch cz⌐ÿci: górnej - opisowej czyli nagêówka i dolnej -        specyfikacji czyli tabeli faktury. W ostatniej linii ekranu opisane sÑ       dost⌐pne operacje. Po górnej cz⌐ÿci ekranu przemieszczamy si⌐ przy u╛yciu    strzaêek, dochodzÑc do ostatniego pola przechodzimy do tabeli faktury. Skok  do ostatniego pola mo╛emy wykonaå te╛ klawiszem End. Z nagêówka mo╛emy te╛   przejÿå do tabeli w prostszy sposób, wciskajÑc klawisz Tab. W tabeli         obowiÑzujÑ ju╛ takie same zasady poruszania si⌐ jak w caêoÿci programu       (podpowied½ klawisz F1). Przejÿcie z tabeli do nagêówka mo╛e nastÑpiå        strzaêkÑ w gór⌐ gdy znajdujemy si⌐ w pierwszej pozycji faktury lub, co       proÿciej klawiszem Esc. PrzemieszczajÑc si⌐ mi⌐dzy nagêówkiem a tabelÑ       klawiszami Tab i Esc, wracamy zawsze na tÑ samÑ pozycj⌐ na ekranie.          Caêkowite wyjÿcie z fakturowania nast⌐puje po u╛yciu klawisza Esc, z pozycji nagêówka. Je╛eli w mi⌐dzyczasie wykonaliÿmy jakieÿ zmiany w specyfikacji     faktury, a nie wydrukowaliÿmy jej, to programy przy próbie wyjÿcia za╛Ñda    potwierdzania komunikatem:      Bez wydruku faktury (T/N): _.                                                                                             Omówmy poszczególne elementy nagêówka:                                                                                                                    Numer - numer mo╛e mieå struktur⌐ wieloczêonowÑ, zale╛nie od potrzeb         u╛ytkownika. Styl i zasady numeracji opisane b⌐dÑ przy omawianiu operacji    Opcje. Wraz numerem, na ekranie wyst⌐puje napis Faktura lub Rachunek (na     wydruku w peênym brzmieniu: Faktura VAT i Rachunek uproszczony). Nale╛y      zaznaczyå, ╛e wydruki faktur i rachunków b⌐dÑ ró╛niå si⌐ prawie wyêÑcznie    omawianym napisem. WyglÑd tabeli faktury i rachunku jest staêy i odpowiada   wymogom faktury. Nie stoi to w sprzecznoÿci z wymaganiami odpowiednich       przepisów, które okreÿlajÑ tylko minimalnÑ zawartoÿå faktur i rachunków.     Wst⌐pnego ustalenia, czy ma byå drukowana faktura czy rachunek, program      dokonuje na podstawie informacji zawartej w opisie odbiorcy, w polu          oznaczonym literÑ V (vatowiec?). Mo╛emy wpisaå tam liter⌐ v lub znak pusty.  Jednak╛e w myÿl zasady, ╛e gêos decydujÑcy ma u╛ytkownik, mo╛e on zmieniå    typ dokumentu. Jest to uzasadnione np. w przypadku sprzeda╛y dla pêatnika    vat, na kwot⌐ ni╛szÑ ni╛ uznana za graniczÑ dla faktur (obecnie 5 zê.).      B⌐dzie jeszcze o tym mowa przy omawianiu operacji Opcje.                                                                                                  Data wystawienia - dla u╛ytkowników korzystajÑcych z rozrachunków istotna    b⌐dzie informacja, ╛e po wydruku i zaksi⌐gowaniu faktury, b⌐dzie do te╛ data powstania zobowiÑzania do zapêaty. Zmiana daty wystawienia powoduje zmian⌐   daty sprzeda╛y, daty okreÿlajÑcej termin pêatnoÿci, oraz zmian⌐ ostatniego   pola: dzieΣ ksi⌐gi. Daje to pewne zautomatyzowanie i uproszczenie pracy,     mo╛emy jednak przypisaå tym polom wartoÿci wedêug wêasnego uznania.                                                                                       Data sprzeda╛y - u╛ywana wyêÑcznie przy wpisywaniu faktury do rejestru vat                                                                                Pêatnoÿå - form⌐ pêatnoÿci wybieramy z tabelki:      ╔═══════════╗                                                                ║ gotówkÑ   ║                                                                ║ czekiem   ║                                                                ║ przelewem ║                                                                ║ wg umowy  ║                                                                ╚═══════════╝           Zwróåmy uwag⌐ na ostatniÑ form⌐ pêatnoÿci. W opcjach fakturowania b⌐dziemy   mogli okreÿliå, czy mamy dla niej drukowaå termin pêatnoÿci. Jest to wygodne w sytuacjach, gdy przy wydruku faktury nie mo╛emy lub nie chcemy okreÿliå    terminu zapêaty, a nie chcemy wpisywaå fikcyjnej daty.                                                                                                    dni i do - parametr dni okreÿla w ciÑgu ilu ma nastÑpiå zapêata, parametr    do, do którego dnia wêÑcznie. Oba parametry sÑ powiÑzane ze sobÑ i z datÑ    wystawienia.                                                                                                                                              Nabywca - wyboru kontrahenta dokonujemy stajÑc w polu opisanym k-to (konto). Zasady wyboru sÑ te same jak w punkcie wprowadzania danych ksi⌐gowych (patrz te╛ pkt. 7.1 Wybór kontrahenta). Na ekranie zostanie wyÿwietlona nazwa       robocza, poni╛ej numer konta ksi⌐gowego i NIP (je╛eli posiada). Poni╛ej      numeru NIP wyÿwietlony b⌐dzie znacznik V je╛eli taki posiada, oraz oficjalna nazwa i adres firmy. Nale╛y zastrzec, ╛e niekiedy mo╛e brakowaå miejsca na   wpisanie peênej nazwy. Jest to spowodowane koniecznoÿciÑ dostosowania si⌐    moduêu fakturujÑcego do caêoÿci systemu ksi⌐gi. Mamy nadziej⌐, ╛e            rozporzÑdzenia zmieniajÑce stosowane w 1994 roku zasady wpisywania peênych   brzmieΣ nazwy wraz z jej wszystkimi ozdobnikami pozostanÑ w mocy. Par.20     pkt.1 mówi, ╛e faktura zawiera co najmniej: "imiona i nazwiska lub nazwy     bÑd½ nazwy skrócone sprzedawcy i nabywcy oraz ich adresy".                                                                                                WystawiajÑcy - po uaktywnieniu tego pola zostanie wyÿwietlona 3-wierszowa    tabelka do której mo╛emy wpisaå imiona i nazwiska osób upowa╛nionych do      wystawiania faktur vat. Potem zostanie nam tylko wskazanie kto wystawia danÑ faktur⌐ lub gdy to czyni tylko jedna osoba nie b⌐dziemy musieli ju╛ u╛ywaå   tego pola.                                                                                                                                                OdbierajÑcy - jest to miejsce na wpisanie imienia i nazwiska osoby           upowa╛nionej do odbioru faktur vat. Mo╛emy podaå tu dowolny napis. Jednak╛e  dla powtarzajÑcych si⌐ klientów program mo╛e zapami⌐taå te dane. Wpisujemy   je do pola Telefon Notatki. Poniewa╛ mo╛emy oprócz nazwiska upowa╛nionego,   przechowywaå w tym polu inne informacje (choåby numer telefonu), przyj⌐to    nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐. Je╛eli w omawianym polu znajduje si⌐ znak # to brane  jest 25 znaków wyst⌐pujÑcych po tym znaku, w przeciwnym wypadku czytane jest pierwsze 25 znaków tego pola.                                                                                                                             Uwagi - jest to pole, o nie okreÿlonym ÿciÿle przeznaczeniu. Drukowane jest  przy koΣcu nagêówka, przed rozpocz⌐ciem specyfikacji towaru. Mo╛e dotyczyå   pêatnoÿci (np. numer czeku), komentarza do upustu itp. Dla cz⌐sto powtarza-  jÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika uwag do faktury (patrz te╛   pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !).                                                                                        K. - komentarz. Miejsce na dowolny dwulinijkowy komentarz do faktury. Dla    cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika komentarzy do faktury (patrz te╛ pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze     sêownika !).                                                                                                                                              kt.II - konto przeciwstawne z jakim zostanie zaksi⌐gowany dokument                                                                                        opis - odpowiada polu ksi⌐gi: opis zdarzenia gospodarczego. Dla cz⌐sto pow-  tarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika zdarzeΣ gospodarczych   (patrz te╛ pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !)                                                                              upust - mo╛emy tu wpisaå liczb⌐ z zakresu od -9.99 do 99.99. Liczy ujemne    oznaczajÑ, ╛e zastosowaliÿmy narzut. Informacja o udzielonym upuÿcie jest    drukowana na fakturze, natomiast o narzucie nie. Gdy na liÿcie specyfikacji  faktury mamy ju╛ zadysponowany jakiÿ asortyment, zmiana upustu spowoduje     ponowne przeliczenie cen. Tak╛e przy korzystaniu z cennika, pozycje          przenoszone do faktury b⌐dÑ odpowiednio przeliczane. Tylko przy r⌐cznym      wpisywaniu cen musimy od razu podaå ostatecznÑ wartoÿå. Zalecane jest        ukêadanie faktury przy upuÿcie równym zero, a dopiero po zakoΣczeniu         specyfikowania asortymentu podanie upustu.                                                                                                                rejestr vat - zaznaczamy, czy dana faktura ma byå uj⌐ta w rejestrze vat                                                                                   dzieΣ ksi⌐gi - odpowiada polu dzieΣ miesiÑca w ksi⌐dze. Pami⌐tajmy, ╛e       zmiana daty wystawienia powoduje zmian⌐ pola: dzieΣ ksi⌐gi, jednak╛e mo╛emy  teraz wpisaå tu innÑ wartoÿå dnia wpisu do ksi⌐gi.                                                                                                        Omówmy teraz operacj⌐ O~pcje. Pozwala ona dostosowaå prace moduêu            fakturujÑcego do wymagaΣ naszej firmy. Jest ona dost⌐pna zarówno podczas     pracy w nagêówku jak i w specyfikacji faktury. Po wciÿni⌐ciu Alt p           otrzymujemy:                                                                 ╔═════════════════╗┌──────────────────────────────────────────────────────┐  ║sposób numeracji ║│numer kolejny/rok                                     │  ║numer a konto II ║│kojarzyå numer faktury z kontem przeciwstawnym  Tak   │  ║wspólna num. f/r ║│faktury i rachunki majÑ wspólna, ciÑgêa numeracj⌐ Tak │  ║faktura/rachunek ║│Faktura                                               │  ║wysuw faktury    ║│o ile linii wysunÑå fakt.po druku (99 wysuw strony) 99│  ║iloÿå egzemplarzy║│1                                                     │  ║oryginaê/kopia   ║│drukowaå napis oryginaê/kopia  Tak                    │  ║termin wg umowy  ║│gdy pêatnoÿå wg umowy, to drukowaå termin zapêaty Tak │  ║ceny netto/brutto║│dyspozycje sprzeda╛y ustalamy w cenach   netto        │  ║zapêaty w term. 0║│dekret rozliczeniowy Tak kasa 101       bank 131      │  ║maêe kwoty faktur║│sygnalizowaå faktury na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ 5.00 zê.Tak│  ║iloÿå - format   ║│liczba postaci: 99 999.99                             │  ╚═════════════════╝└──────────────────────────────────────────────────────┘  Kursorem przesuwamy si⌐ po spisie, klawiszem Enter sygnalizujemy zmiany.                                                                                  sposób numeracji - numer drukowany na fakturze mo╛e skêadaå si⌐ z 6 czêonów. Jedynym koniecznym jest numer porzÑdkowy o dêugoÿå do 5 cyfr. Program        zapami⌐tuje ostatnio u╛yty numer, a po wydruku faktury proponuje numer       kolejny. Niemniej i tak u╛ytkownik mo╛e wpisaå dowolny numer. U╛ycie innych  skêadników symbolu faktury ustalamy w tabelce:                                                         ┌──────────────────────────┐                                           1     │ konto przeciwstawne  0   │                                           2     │ miesiÑc              0   │                                           3     │ rok                  2   │                                           4     │ symbol dodatkowy     0   │                                           5     │ numer kolejny        1   │                                           6     │ znacznik F./R.       T   │                                                 └──────────────────────────┘                                                                                                    1 - poniewa╛ ka╛dy ksi⌐gowany dokument musi mieå podane konto przeciwstaw-       ne, poÿrednio okreÿlajÑce te╛ numer kolumny ksi⌐gi, mo╛emy drukowaå          numer tego konta na fakturze. Mo╛e to byå uzasadnione w przypadku gdy        mamy oddzielne konta sprzeda╛y dla ró╛nych typów obrotu (np. towary,         usêugi) i chcemy dla celów porzÑdkowych mieå to zaznaczone na fakturze.  2 - dwucyfrowy numer miesiÑca                                                3 - dwucyfrowy numer roku                                                    4 - symbol dodatkowy jest zwiÑzany z kontem przeciwstawnym. W punkcie Plan       kont przeciwstawnych mo╛emy dla ka╛dego konta przypisaå dowolny symbol       (max.3 znaki).U╛ycie tego symbolu jest analogiczne do opisanego zastoso-     wania numeru konta przeciwstawnego w numerze faktury. Jednak╛e mamy tu       wi⌐kszÑ swobod⌐ w ustalaniu symbolu,nie jest on bowiem zwiÑzany z resztÑ     systemu ksi⌐gowego. Uwzgl⌐dnienie w programie takiej mo╛liwoÿci wynika       z szerokiej praktyki stosowania tego typu uzupeênienia numeracji.        5 - numer kolejny (ten czêon zawsze wystÑpi w symbolu dokumentu)             6 - dla zwi⌐kszenia czytelnoÿci ró╛nych wydruków, nazwa dokumentu mo╛e byå       poprzedzona znakiem F. dla faktur lub R. dla rachunków. Nie sÑ one           drukowane na fakturze a tylko dostawiane do nazwy dokumentu w programie.                                                                              Okreÿlony w powy╛szy sposób symbol i numer faktury mo╛e mieå w maksymalnym   ukêadzie nast⌐pujÑcÑ postaå: F.702/06/96/US/10237. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e  do systemu ksi⌐gowego ujmowana jest tylko cz⌐ÿå symbolu. I tak, zawsze numer kolejny (niekiedy poprzedzony zerami dla celów porzÑdkowania oraz znaki      F./R. gdy tak zalecono). Je╛eli stosowane sÑ czêony dodatkowe to tak╛e sÑ    uwzgl⌐dniane ale tylko gdy êÑczna dêugoÿå symbolu nie przekracza 10 znaków.  W razie koniecznoÿci usuwane jest w kolejnoÿci: konto przeciwstawne,         nast⌐pnie miesiÑc i rok.                                                                                                                                  numer a konto II - je╛eli pozwalajÑ na to przepisy ogólne i wewn⌐trzny       regulamin ksi⌐gowania mo╛emy prowadziå odr⌐bnÑ numeracj⌐ dla ró╛nych typów   obrotów majÑcych odzwierciedlenie w planie kont przeciwstawnych. W           przeciwnym wypadku program b⌐dzie proponowaê ciÑgêa kolejnÑ numeracj⌐ bez    wzgl⌐du na przypisane konto przeciwstawne. Uwaga! Wybór dokonany w tym       punkcie nie wpêywu na styl symbolu faktury. Mimo wybrania numeracji          niezale╛nej od konta przeciwstawnego nadal jego numer lub symbol mo╛e byå    uwzgl⌐dniony w symbolu faktury.                                                                                                                           wspólna num. f/r - je╛eli pozwalajÑ na to przepisy ogólne i wewn⌐trzny       regulamin ksi⌐gowania mo╛emy prowadziå odr⌐bnÑ numeracj⌐ dla faktur vat i    odr⌐bnÑ dla rachunków uproszczonych.                                                                                                                      faktura/rachunek - je╛eli z opisu kontrahenta wynika ╛e jest on vat-owcem    (literka V), program zakêada, ╛e nastÑpi wydruk faktury vat. W tym punkcie   u╛ytkownik mo╛e jednak sam okreÿliå jakiego typu dokument b⌐dzie drukowany.                                                                               wysuw faktury - je╛eli w punkcie Procedury pomocnicze-Instalacja-rodzaj      papieru wybraliÿmy ci⌐ty A-4, to parametr ten b⌐dzie ignorowany i po wydruku papier b⌐dzie ka╛dorazowo wysuwany. W innym przypadku papier b⌐dzie wysuwany o tyle linii ile wpiszemy w tym punkcie, lub do koΣca strony je╛eli wpiszemy 99. Przypominamy, ╛e dla drukarek atramentowych i laserowych majÑcych        podajniki papieru zalecane jest ustawienie papieru jako taÿma perf. 11".                                                                                  iloÿå egzemplarzy - je╛eli nie korzystamy z wielowarstwowego papieru         kopiujÑcego mo╛emy za╛Ñdaå aby program automatycznie drukowaê kolejne dwa    lub trzy egzemplarze (oryginaê i jedna lub dwie kopie).                                                                                                   oryginaê/kopia - je╛eli wybraliÿmy wydruk dwóch egzemplarzy, to bez wzgl⌐du  na ustawienie tego parametru na pierwszym pojawi si⌐ napis ORYGINA¥, a na    kolejnym napis KOPIA. Je╛eli drukujemy jeden egzemplarz, program zakêada, ╛e stosujemy papier wielowarstwowy, na którym mo╛e umieszczaå napis             ORYGINA¥/KOPIA, w zale╛noÿci od ustawienia omawianego parametru.                                                                                          termin wg umowy - standardowo dla ka╛dej faktury podawany jest termin i data pêatnoÿci. Jednak╛e dla formy pêatnoÿci wg umowy mo╛emy nie drukowaå tych    informacji. Stosuje si⌐ to dla przypadków, gdy w momencie wystawiania        faktury nie mo╛emy okreÿliå konkretnej daty zapêaty, bÑd½ wynika ona z       innych ustaleΣ.                                                                                                                                           ceny netto/brutto - przeêÑcza sposób podawania cen w specyfikacji faktury i  w cenniku. Mo╛emy operowaå cenami netto lub je╛eli jest to bardziej          praktyczne mo╛emy okreÿlaå ceny brutto (cena netto zostanie wyliczona).                                                                                   zapêaty w term. 0 - je╛eli u╛ytkownik korzysta z systemu rozrachunków,       b⌐dzie dla niego wygodne, aby faktury opêacone w momencie wystawienia byêy   od razu traktowane jako rozliczone. Jako zapêacone, sÑ traktowane faktury z  terminem pêatnoÿci 0 dni. Po wydrukowaniu program zaksi⌐guje nie tylko dane  dotyczÑce sprzeda╛y, ale te╛ stworzy drugi dekret dotyczÑcy zapêaty. W       omawianym punkcie ustalamy te╛ z jakim kontem majÑ byå ksi⌐gowane zapêaty    gotówkowe (kasa) i z innymi formami pêatnoÿci (bank). W razie koniecznoÿci   (zapêata cz⌐ÿciowa, wg umowy, itp.), mo╛emy dokonaå poprawek w powstaêych    automatycznie dekretach, po wyjÿciu z fakturowania.                                                                                                       maêe kwoty faktur - obecnie obowiÑzuje zasada wystawiania rachunków upro-    szczonych dla sprzeda╛y na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ 5 zê. Stosowne rozporzÑdzenia  okreÿlajÑ te╛ kilka dodatkowych warunków oprócz samej wartoÿci netto. Mo╛na  za╛Ñdaå, aby program wystawiajÑc dokument dla odbiorcy b⌐dÑcego pêatnikiem   vat, ale na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ podana jako graniczna, sygnalizowaê ewentual- noÿå zamiany faktury na rachunek. U╛ytkownik znajÑc aktualne rozporzÑdzenia  w tej kwestii podejmie decyzj⌐ o wêaÿciwym wydruku dokumentu sprzeda╛y.                                                                                   iloÿå - format - iloÿå mo╛emy na danej fakturze podaå w formacie: 99 999.99  albo w formacie: 9 999.999. W drugim przypadku mo╛emy podaå liczb⌐ mniejszÑ  ale za to z dokêadnoÿciÑ to 3 miejsc dziesi⌐tnych co jest przydane przy      fakturowaniu: tarcicy, wykêadzin, pêytek ceramicznych, itp.                                                                                               Po omówieniu nagêówka faktury i parametrów sterujÑcych, opiszemy teraz       kolejny element fakturowania: cennik, z którego mo╛emy wybieraå nazwy i ceny powtarzajÑcych si⌐ towarów/usêug. Je╛eli znajdujemy si⌐ w dolnej cz⌐ÿci      ekranu b⌐dÑcÑ specyfikacjÑ faktury i zgodnie z podpowiedziÑ w ostatniej      linii ekranu wciÿniemy klawisz Tab, uzyskamy dost⌐p do cennika, czyli listy  towarów i usêug. Mimo, ╛e przy wystawianiu konkretnej faktury mo╛emy         wpisywaå do niej dowolny asortyment, jednak╛e w ka╛dego rodzaju dziaêalnoÿci mo╛na odnale½å cz⌐ÿå powtarzajÑcych si⌐ towarów lub okreÿleΣ usêugi. Mo╛e to byå nawet poczÑtkowy fragment opisu, który uzupeênimy szczegóêami dla        konkretnej faktury. B⌐dzie wi⌐c wygodne stworzenie takiej listy, z której    b⌐dzie mo╛na wybieraå pozycje do danej faktury.                                                                                                           /ekran: cennik/                                                                                                                                           Uwaga! W tabeli wyÿwietlana jest tylko pierwsza cz⌐ÿå opisu towaru/usêugi,   pozostaêa cz⌐ÿå, oraz sww/ku wyÿwietlane sÑ u doêu tabeli.                                                                                                Odnalezienie potrzebnej pozycji odbywa si⌐ na ogólnych zasadach poruszania   si⌐ po tabelach. Przy dêu╛szych listach pomocnÑ wêaÿciwoÿciÑ cennika jest    to, ╛e po wciÿni⌐ciu cyfry kursor ustawi si⌐ na pierwszym elemencie grupy o  tym numerze. Po wciÿni⌐ciu litery odnaleziony zostanie pierwszy element      zaczynajÑcy si⌐ tÑ literÑ w obecnej grupie, a przy kolejnych wciÿni⌐ciach    tej litery w grupach kolejnych.                                                                                                                           Dla ka╛dej pozycji cennika wprowadzamy nast⌐pujÑce elementy:                                                                                              Nazwa i Opis - jest to okreÿlenie towaru/usêugi (praktycznie sÑ to dwie      cz⌐ÿci tej samej nazwy). Mo╛na wpisaå tu dwie linijki tekstu o dêugoÿci 48   znaków ka╛da. Taka dêugoÿå pozwoli na okreÿlenie nawet bardziej              skomplikowanej usêugi.                                                                                                                                    SWW - wpisujemy tu symbol sww/ku. Wykonujemy to we wspólnej czynnoÿci        wprowadzania nazwy, opisu i sww.                                                                                                                          Wewn⌐trzny symbol grupy asortymentowej (Grupa) - je╛eli cennik zawiera du╛Ñ  iloÿå elementów mo╛e byå uzasadnione podzielenie ich na grupy. W tym celu    przy ka╛dej pozycji mo╛emy wpisaå cyfr⌐ 0-9.                                                                                                              jm. - jednostka miary. Celowo udost⌐pniono tu wystarczajÑco du╛o miejsca,    aby mo╛na wpisaå wielokrotnoÿci jednostek podstawowych np. 100szt.           v% - podajemy tu stawk⌐ vat. Oprócz wartoÿci liczbowych dopuszczone jest     wpisanie symbolu zw, dla towarów/usêug zwolnionych od podatku vat, oraz np   (nie podlega) dla sprzeda╛y wartoÿci nie obj⌐tych ustawÑ o podatku od        towarów i usêug. Podanie stawki vat jest niezb⌐dne do wpisania ceny i        zaakceptowania pozycji na fakturze.                                                                                                                       c.netto, c.brutto - zakêadanÑ cen⌐ mo╛emy wpisaå w dowolnÑ z tych rubryk. W  oparciu o podanÑ stawk⌐ vat sÑsiednia cena zostanie wyliczona. Nale╛y        zastrzec, ╛e przy stawkach wi⌐kszych od zera, z przyczyn arytmetycznych nie  jest mo╛liwe zadysponowanie ka╛dej, dowolnej ceny brutto (je╛eli zarówno     cena netto i brutto majÑ byå wyra╛one z dokêadnoÿciÑ do peênego grosza). Np. przy stawce 7% nie mo╛emy uzyskaå ceny brutto 8,18 zê., poniewa╛ z ceny      netto 7,64 zê wynika vat 0,53 zê i brutto 8,17 zê, a z ceny netto 7,65 zê    wynika vat 0,54 zê i brutto 8,19 zê; przy stawce 22% nie uzyskamy ceny       brutto np. 6,63 zê., poniewa╛ z ceny netto 5,43 zê wynika vat 1,19 zê i      brutto 6,62 zê, a z ceny netto 5,44 zê wynika vat 1,20 zê i brutto 6,64 zê.  Nie jest to wynikiem dziaêania programu. Takie same wyniki uzyskalibyÿmy     piszÑc faktur⌐ r⌐cznie. Pewnym rozwiÑzaniem jest stosowanie sprzeda╛y (i     cen) w iloÿciach b⌐dÑcych wielokrotnoÿciÑ jednostki podstawowej np. 10 szt.                                                                               Nowe elementy cennika dopisujemy w pustej linii utworzonej operacjÑ ~i-Inne  dane. Cennik mo╛emy wydrukowaå (operacja ~w-Wydruk). Mo╛emy te╛ usunÑå       wskazanÑ pozycj⌐ (operacja ~u-UsuΣ), zostanie to wykonane od razu po         potwierdzeniu ╛Ñdania usuni⌐cia. Cennik jest utrzymywany w kolejnoÿci grup,  a w nich porzÑdku alfabetycznym. PorzÑdkowanie odbywa si⌐ automatycznie przy wyjÿciu z punktu Wprowadzanie danych.                                                                                                                     Jak informuje podpowied½ w ostatniej linii ekranu, klawiszem Tab mo╛emy      zadysponowaå dopisanie aktualnej pozycji do faktury. Zostanie zadane pytanie o iloÿå. Po podaniu niezerowej wartoÿci pozycja zostanie uj⌐ta w fakturze.   Iloÿå, cen⌐ i wszystkie pozostaêe parametry danej pozycji b⌐dziemy mogli     zmieniå, uzupeêniå lub skasowaå bezpoÿrednio na ekranie zawierajÑcym         specyfikacj⌐ faktury. Powrót z cennika do specyfikacji faktury nast⌐puje     klawiszem Esc.                                                                                                                                            Faktura ma postaå zbli╛onÑ do cennika. Jedynie jedna z kolumn cen zastÑpiona jest kolumnÑ iloÿci. Natomiast cena wyÿwietlana jest u doêu tabeli. Kolumna  cen mo╛e pokazywaå wartoÿå brutto lub netto zale╛nie od tego jak za╛Ñdamy w  operacji Opcje. Iloÿå podawana jest z dokêadnoÿciÑ do 3 miejsc po przecinku, co uêatwia sprzeda╛ takich towarów jak: tarcica, wykêadziny, kafelki, cement itp. Je╛eli chcemy dopisaå nowÑ pozycj⌐ bez pomocy cennika u╛ywamy operacji  ~i-Inne dane. Mo╛emy te╛ usunÑå wskazanÑ pozycj⌐ (operacja ~u-UsuΣ), zosta-  nie to wykonane od razu po potwierdzeniu ╛Ñdania usuni⌐cia. Je╛eli zechcemy  wyjÿå z moduêu fakturowania, a wykonywaliÿmy zmiany w treÿci faktury,        program wystosuje komunikat: Bez wydruku faktury (T/N): _. Po potwierdzeniu, opuÿcimy fakturowanie, ale przygotowana treÿå faktury zostanie zapomniana.                                                                                /ekran: specyfikacja faktury/                                                                                                                             Operacja ~w-Wydruk powoduje wydrukowanie faktury. Program dokonuje kilku     czynnoÿci kontrolnych i sygnalizuje nieprawidêowoÿci, nie dopuszczajÑc do    wydruku. Uwaga! Pozycje z podanÑ iloÿciÑ lub cenÑ zero, nie sÑ drukowane.                                                                                      Pusta lista.                                                            Brak pozycji o niezerowej iloÿci lub cenie, wartoÿå faktury wynosi zero.                                                                                       Zbyt du╛a wartoÿå faktury.                                              Suma faktury netto przekracza zakres kwot mo╛liwych do zaksi⌐gowania w       systemie.                                                                                                                                                      Stwierdzono brak symbolu SWW/KU.                                        Ka╛da pozycja z podanÑ iloÿciÑ i cenÑ, o stawce vat innej ni╛ 22%, musi mieå podany symbol sww/ku. Nie dotyczy to pozycji oznaczonych np w kolumnie vat-u                                                                                   Stwierdzono brak nazwy towaru.                                          Znaleziono pozycj⌐ z podanÑ iloÿciÑ i cenÑ, ale z pustÑ nazwÑ (wystarczy     wpisaå choåby kropk⌐, aby program zaakceptowaê nazw⌐).                                                                                                         Uwaga!  Wartoÿå faktury mniejsza od 5.00 zê.                            Komunikat wyst⌐puje wyêÑcznie gdy za╛Ñdaliÿmy tego w operacji Opcje. Tam te╛ podajemy wartoÿå kwoty granicznej dla faktur vat.                                                                                                              Pozycji typu (np) nie êÑcz z innymi typami vat.                         Mimo, ╛e nie jest to niedopuszczalne, nie nale╛y êÑczyå sprzeda╛y wartoÿci,  które nie podlegajÑ ustawie o podatku od towarów i usêug z innymi pozycjami. Stanowiêoby to te╛ problem przy zapisie do rejestru vat.                                                                                                       W planie kont brak konta wskazanego do rozliczeΣ.                       Komunikat wyst⌐puje po wydruku, wyêÑcznie gdy w operacji Opcje za╛Ñdaliÿmy   traktowania jako rozliczone dokumenty z terminem pêatnoÿci zero dni. Program nie mo╛e odnale½å w planie kont przeciwstawnych konta podanego do            rozliczenia. Nale╛y ponownie ustaliå to konto w operacji Opcje. Mimo, ╛e nie udaêo si⌐ zaksi⌐gowaå zapêaty, to sama faktura zostaêa zaksi⌐gowana.                                                                                      Gdy weryfikacja faktury zakoΣczy si⌐ pomyÿlnie, zostanie ona wydrukowana.    Gdy wydruk przebiegnie bez przeszkód i zostanie zakoΣczony pojawi si⌐        komunikat:  ╔═══════════════════════════════════════╗                                    ║                                       ║                                    ║ >> DOKUMENT WYDRUKOWANO I ZAPISANO << ║                                    ║                                       ║                                    ║ Skasowaå zawartoÿå faktury (T/N)? :   ║                                    ╚═══════════════════════════════════════╝                        Jak widzimy mamy mo╛liwoÿå aby po wydruku nie kasowaå zawartoÿci faktury.    Jest to przydane gdy mamy wystawiå wiele podobnych faktur. Mo╛emy dodatkowo  wykorzystaå fakt, ╛e pozycje znajdujÑce si⌐ na liÿcie, a majÑce podanÑ iloÿå lub cen⌐ zero nie b⌐dÑ drukowane. Wprowadzamy do specyfikacji faktury        wszystkie pozycje jakie b⌐dÑ u╛ywane w sesji fakturowania, a w zale╛noÿci od klienta uzupeêniamy nagêówek oraz iloÿci i ceny. Pomocna te╛ b⌐dzie operacja porzÑdkowania asortymentu wedêug nazw (~s-Sortuj).                                                                                                        Sposób wprowadzania danych:                                                  ──────────────────────────                                                   Dane nale╛y wprowadzaå okresowo np. na koniec dnia i po weryfikacji          ksi⌐gowaå. Dzi⌐ki temu b⌐dziemy mieli stale aktualnÑ informacj⌐ o stanie     naszej dziaêalnoÿci. Po wejÿciu do punktu Wprowadzanie danych wykonujemy     operacj⌐ ~Inne celem uzyskania nowej, pustej linii do wprowadzenia danych.   Najpierw ustalamy kontrahenta korzystajÑc z któregoÿ ze sposobów opisanych   w pkt. 7.1 Wybór kontrahenta. Nast⌐pnie wpisujemy numer dokumentu, dat⌐ jego wystawienia oraz dzieΣ miesiÑca z jakim ma byå uj⌐ty w KPR. Nast⌐pnie        ustawiamy si⌐ w polu Winien lub Ma. Je╛eli nie prowadzimy ewidencji vat      wpisujemy tu kwot⌐ netto, je╛eli dokument ma byå uj⌐ty w rejestrze wêÑczamy  operacj⌐ ~Vat, która pozwoli podaå kwoty netto i podatku i przypisaå do      wêaÿciwego typu transakcji (patrz pkt. 7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji  VAT). Po zamkni⌐ciu "okienka vatowego" kwota brutto (obciÑ╛enie kontrahenta) pojawi si⌐ polu Winien/Ma (do KPR program uwzgl⌐dni wartoÿå netto).          Nast⌐pnie ustalamy do jakiej kolumny KPR dokument ma byå przypisany, co      wykonujemy poÿrednio przez konto przeciwstawne. Nast⌐pna rubryka okreÿla     iloÿå dni do zapêaty,je╛eli nie prowadzimy rozrachunków wartoÿå tego pola    jest bez znaczenia. W polu nast⌐pnym znajdujemy skrótowy znacznik opisu      vatowskiego dokumentu. Je╛eli wciÿniemy Enter ponownie ujrzymy "okienka      vatowe". Ostatnie pole jakie mo╛emy wypeêniå to opis zdarzenia gospodarcze-  go. Mo╛emy wpisaå tam dowolny tekst lub wywoêaå sêownik. Kolejne pole mówi   do jakiego miesiÑca b⌐dzie uj⌐ty dokument, tej wartoÿci nie mo╛emy zmieniå   (pkt. 4.9 MiesiÑc obrachunkowy), a ostatnie podaje peêne brzmienie nazwy ro- boczej kontrahenta. Po wpisaniu kompletu danych dotyczÑcych dokumentu ponow- nie wykonujemy operacj⌐ ~Inne celem uzyskania nowej, pustej linii. Przenie-  sione do niej zostanÑ niektóre dane z dokumentu poprzedniego co mo╛e nam     uêatwiå prac⌐. Po wypeênieniu ka╛dego pola kursor przechodzi automatycznie   do nast⌐pnego, mo╛emy to zmieniå w pkt. Instalacja-Wpis danych-auto skok.                                                                                 3·2   Tabele KPiR i sumy zbiorcze                                            ─────────────────────────────────                                                                                                                         W tym podpunkcie wczeÿniej wprowadzone dokumenty zestawione sÑ w formie      zgodnej ze wzorem KPR. Nie wprowadzamy i nie zmieniamy tu danych. Jedynym    wyjÑtkiem jest mo╛liwoÿå zmiany dnia miesiÑca i opisu zdarzenia              gospodarczego. Tabel⌐ mo╛emy przejrzeå, wydrukowaå i podsumowaå w kilku      wariantach. Przy wejÿciu do tego podpunktu musimy wskazaå za jaki miesiÑc    chcemy przejrzeå ksi⌐g⌐. Je╛eli chcemy zmieniå miesiÑc, wychodzimy i         podajemy nowy miesiÑc.                                                       Podsumowania obejmujÑ caêoÿå danych bez wzgl⌐du na wybór miesiÑca.                                                                                        /ekran: tabela KPiR/                                                                                                                                      Tabela jest obszerna i nale╛y przesuwaå jÑ w poziomie i pionie wedêug        ogólnych zasad przeglÑdania tabel (Dodatek A i klawisz F1). W pierwszej      linii ekranu podano nazw⌐ miesiÑca jaki obejmuje tabela i iloÿå zawartych w  niej dokumentów. Poni╛ej numer kolejny w miesiÑcu i treÿå pierwszych kilku   kolumn dotyczÑcych pozycji na jakiej znajduje si⌐ kursor (przydatne przy     przeglÑdaniu tabeli w poziomie). Linia dolna zawiera spis poleceΣ jakie      mo╛na wydaå systemowi. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc i Esc Wyjÿcie        wyst⌐pujÑce cz⌐sto w programie, mówiÑ ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1 uzyskamy  podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ, a wciskajÑc klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji. Pozostaêe operacje:                                                                                                                  Nume~racja - mo╛emy wybieraå sposób numeracji: ciÑgêa/wêasna. Standardowo    program numeruje pozycje ka╛dego miesiÑca od jedynki dodajÑc symbol miesiÑca np. 1/02, 2/02, 3/02 itd. (numeracja wêasna). U╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå        ciÑgêej numeracji pozycji w ciÑgu roku. W tym celu w punkcie: Parametry -    Numeracja pozycji KPR wpisujemy numer od jakiego powinna si⌐ zaczÑå          numeracja kolejnego miesiÑca (numeracja ciÑgêa).                                                                                                          Dokumenty sÑ ukêadane w kolejnoÿci dnia wpisu, a w ramach dnia porzÑdkowane  alfabetycznie. Po zakoΣczeniu wprowadzania danych danego dnia, gdy wiemy, ╛e nie b⌐dziemy wi⌐cej rejestrowaå dokumentów na ten dzieΣ, mo╛emy ustaliå      numeracj⌐ pozycji. Nale╛y jednak pami⌐taå, ╛e dodanie kolejnej pozycji na    dany dzieΣ mo╛e zmieniå numeracj⌐ tak╛e wczeÿniejszych pozycji tego dnia.    Najlepiej numeracj⌐ dokumentów ustaliå po zakoΣczeniu miesiÑca i             sporzÑdzeniu wydruku ksi⌐gi.                                                                                                                              Su~ma - oferuje pi⌐å zestawieΣ opartych na zapisach w kolumnach ksi⌐gi:               suma miesiÑca,                                                               sumy zbiorcze bie╛Ñco/narastajÑco                                            dochód bie╛Ñco/narastajÑco                                          Kolejne zestawienia, uzyskujemy wciskajÑc klawisz Tab. Ka╛de mo╛emy          wydrukowaå (~Wydruk). W ka╛dej chwili mo╛emy przerwaå przeglÑdanie           podsumowaΣ klawiszem Esc.                                                                                                                                 SUMA MIESIñCA - podsumowanie kolumn za dany miesiÑc z wyliczeniem przychodu, wydatków i ich ró╛nicy (dochód):                                                                    ╔═════════════════════╗                                                      ║kol.│   Maj          ║                                                      ║─────────────────────║                                                      ║  7 :     41 015.65  ║                                                      ║  8 :          0.00  ║                                                      ║  9 :     41 015.65  ║                                                      ║ 10 :     23 726.74  ║                                                      ║ 11 :          0.00  ║                                                      ║ 12 :          3.70  ║                                                      ║ 13 :        900.00  ║    Przychód     41 015.65                            ║ 14 :      1 832.14  ║    Wydatki  -   26 462.58                            ║ 15 :      2 735.84  ║    ────────────────────────                          ║ 16 :          0.00  ║    Dochód       14 553.07                            ╚═════════════════════╝                               SUMY BIE╜ñCO - zestawienie sum poszczególnych kolumn za ka╛dy miesiÑc. Przy  przesuwaniu kursora w pionie, u doêu tabeli wyÿwietlane sÑ kwoty przychodu,  wydatków i dochodu w danym miesiÑcu:                                                                                                                      /ekran: sumy bieÑ╛co/                                                                                                                                     DOCHαD BIE╜ñCO - zbiorcze zestawienie kwoty przychodów, wydatków i dochodów  w ka╛dym miesiÑcu:                                                                                                                                        /ekran: dochód bie╛Ñco/                                                                                                                                   SUMY NARASTAJñCO - zestawienie sum poszczególnych kolumn liczone narastajÑco od poczÑtku roku. Przy przesuwaniu kursora w pionie, u doêu tabeli           wyÿwietlane sÑ narastajÑce kwoty przychodu, wydatków i dochodu:                                                                                           /ekran: sumy narastajÑco/                                                                                                                                 DOCHαD NARASTAJñCO - zbiorcze zestawienie kwoty przychodów, wydatków i       dochodów liczone narastajÑco od poczÑtku roku:                                                                                                            /ekran: dochód narastajÑco/                                                                                                                               ~Wydruk - jest wiernym odzwierciedleniem KPR. Ze wzgl⌐du na du╛Ñ szerokoÿå   wydruku, który w caêoÿci mo╛e si⌐ zmieÿciå na drukarkach o dêugim waêku (15  cali), proponuje si⌐ u╛ytkownikom mniejszych drukarek wydruk w dwóch         cz⌐ÿciach: lewa, prawa. Program wyÿwietli mo╛liwoÿci wyboru:                                                                                                   Wydruk  Lewa  Prawa  Caêoÿå       Nagêówek Tak   Adres Nie                                                                                           Dla wydruków roboczych mo╛emy zrezygnowaå z drukowania obszernego nagêówka   (wciskajÑc klawisz n). Je╛eli uznamy za konieczne, to do opisu kontrahenta   mo╛emy doêÑczyå jego szczegóêowy adres. Przypominamy, ╛e dla potrzeb KPR (a  tak╛e ewidencji vat), kontrahenta opisuje pole o nazwie: Nazwa robocza.      Wpisujemy tu nazw⌐ i/lub nazwisko oraz siedzib⌐ (miasto). Dodatkowo mo╛emy   wprowadziå jego dane do pól: Peêna nazwa, Miasto (z kodem pocztowym) i Adres (ulica lub mniejsza miejscowoÿå). Tu drukowane b⌐dzie pole Adres.                                                                                         Jak zazwyczaj, pojawi si⌐ jeszcze pytanie dodatkowe o zakres wydruku:                             ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                                                                                                      WybierajÑc wskazany, drukowany jest nie jeden wiersz tabeli lecz zapisy      jednego dnia na którym aktualnie znajduje si⌐ kursor.                                                                                                     Na~gêówek - je╛eli znamy ukêad ksi⌐gi, a chcemy uzyskaå wi⌐cej pozycji na    ekranie treÿå nagêówków mo╛e byå wyêÑczona.                                                                                                               3·3   Deklaracje podatkowe: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B                            ─────────────────────────────────────────────────                                                                                                         Mimo ró╛nych zagadnieΣ jakich dotyczÑ te deklaracje, u╛ywanie ich jest       zbli╛one. Oparte jest na spisie poszczególnych elementów deklaracji          oznaczonych na formularzach kolejnymi, du╛ymi literami. Deklaracje skêadajÑ  si⌐ z trzech cz⌐ÿci:                                                                   opis           - urzÑd skarbowy, podatnik                                    dane liczbowe  - przychody, koszty itp.                                      wyliczenia     - podatek, udziaê itp.                                                                                                           Metod⌐ pracy omówimy na przykêadzie deklaracji PIT-5.                                                                                                     PIT- 5  DEKLARACJA NA ZALICZK¿ MIESI¿CZNñ NA PODATEK DOCHODOWY               ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                                                                                ┌A. Miejsce skêadania deklaracji                                             └B. Dane podatnika                                                            C. Dochody podlegajÑce opodatkowaniu                                        ┌D. Dochód zwolniony od podatku                                              ├E. Dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego                                 ├F. Odliczenia od dochodu                                                    ╘G. Obliczenie nale╛nego podatku                                             ┌H. Dane o uiszczeniu nale╛noÿci                                             │I. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu         │J. Najem, podnajem, dzier╛awa oraz inne umowy o podobnym charakterze        ├K. Informacja o zaêÑcznikach                                                └L. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                                                                                                       ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 Pomoc  ~Wydruk  Aktualizac~ja  Tab PIT: 5 5/A 5/B  ~Kasuj   Esc Wyjÿcie                                                                                Na ekranie widzimy spis cz⌐ÿci deklaracji. Niektóre z nich sÑ poêÑczone      liniÑ co oznacza, ╛e w programie wyst⌐pujÑ na jednym, wspólnym ekranie.      Wyboru dokonujemy kursorem i klawiszem Enter, lub co prostsze przez          wciÿni⌐cie odpowiedniej litery. U doêu spis dost⌐pnych operacji.                                                                                          ~Kasuj - usuwa wszystkie informacje z deklaracji (np.na poczÑtku roku)                                                                                    ~Wydruk - Mamy do wyboru wydruk na oryginalnym formularzu, wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk niewypeênionego, pustego    formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy wybraå typ rysowanych     ramek, a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ wydruku.                            ╔════════════════╗                                                           ║ na formularzu  ║                                                           ║ z ramkami      ║                                                           ║ puste ramki    ║                                                           ║ ============== ║                                                           ╚════════════════╝                                                 Poniewa╛ wydruk z u╛yciem starannych pionowych linii mo╛e niekiedy byå zbyt  dêugi mo╛emy wybraå:   ╔════════╗                                                                   ║ szybki ║                                                                   ║ êadny  ║                                                                   ╚════════╝                                            Nie dotyczy to drukarek laserowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu      wariantach. Dla nich zawsze wybieramy wariant êadny.                                                                                                      Nast⌐pnie podajemy miesiÑc za jaki drukujemy deklaracj⌐ i numer strony.      Kolejne dyspozycje spisane sÑ u doêu ekranu.                                                                                                               WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc : 12    strona nr 1                                                                                                      (s) oznacza wydruk szybki, (ê) êadny.                                                                                                                     Aktualizac~ja - dotyczy wyêÑcznie deklaracji PIT-5. Deklaracja PIT-5 mo╛e,   ale nie musi byå powiÑzana z ksi⌐gÑ. Mo╛na za╛Ñdaå automatycznego            wprowadzenia danych do deklaracji i na tej podstawie obliczyå podatek, lub   ka╛dy z punktów deklaracji wypeêniå r⌐cznie, niezale╛nie czy prowadzimy      ksi⌐g⌐ czy nie. W wypadku biura rachunkowego mo╛e to byå przydatne dla       wykonania usêugi w postaci obliczenia podatku i wypeênienia deklaracji.      Mo╛emy te╛ zastosowaå metod⌐ poÿredniÑ, zaêadowaå dane automatycznie, a      nast⌐pnie wykonaå zmiany w niektórych pozycjach deklaracji. Jest to          u╛yteczne przy uwzgl⌐dnianiu remanentu, a tak╛e do symulacji spodziewanego   podatku przy okreÿlonych przychodach, kosztach i innych parametrach. Nale╛y  pami⌐taå, ╛e o ile do obliczenia podatku wystarczÑ êÑczne kwoty odliczeΣ to  do wydrukowania deklaracji konieczne sÑ ich skêadowe, które nale╛y wpisaå w  odpowiednich punktach programu. Przy automatycznym wprowadzenia danych do    deklaracji mamy do wyboru wprowadzenie caêoÿci danych lub wybranych:                       ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║        A K T U A L I Z A C J A         ║                                   ╠════════════════════════════════════════╣                                 1 ║ dane z Ksi⌐gi (pkt.I.1)                ║                                 2 ║ dane z zaêÑcznika PIT-5/A              ║                                 3 ║ dochód zwolniony od podatku (pkt.D.)   ║                                 4 ║ odliczenia od dochodu (pkt.F.)         ║                                 5 ║ odliczenia od podatku (pkt.G.2)        ║                                 6 ║ caêoÿå                                 ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                 od 01 do 05                                                                                                   Podajemy te╛ zakres miesi⌐cy za jakie majÑ byå przenoszone dane (mo╛e to byå te╛ jeden miesiÑc). Do celów obliczeΣ symulacyjnych i dokonywania poprawek   przy wybraniu punktu 2 b⌐dziemy mieli do wyboru doêÑczenie lub odêÑczenie    danych deklaracji PIT-5A gromadzÑcej informacje o dodatkowych ½ródêach       dochodu. Jak widzimy do deklaracji PIT-5 mogÑ byå wprowadzone dane z:                                                                                     1  KPR                          - wprowadzane sÑ do cz⌐ÿci I.1 deklaracji    2  deklaracji PIT-5A            - do punktu C.1, C.2                         3  deklaracji PIT-5B            - do punktu D                                4  listy odliczeΣ od dochodu    - do punktu F                                5  listy odliczeΣ od podatku    - do punktu G.2                                                                                                           Tab - przeêÑcznik umo╛liwiajÑcy zmian⌐ deklaracji PIT: 5 5/A 5/B                                                                                          Po wyborze jednej z cz⌐ÿci deklaracji ukazuje si⌐ odpowiedni ekran. Je╛eli   sÑ to dane opisowe (urzÑd, podatnik itp.) pami⌐tamy, ╛e wyjÿcie z zapisem    danych odbywa si⌐ klawiszem PgDn (podpowied½ F1). Do opisu wszystkich        deklaracji zawartych w programie u╛ywa si⌐ kilkudziesi⌐ciu ró╛nych danych.   Poniewa╛ niektóre informacje na formularzach powtarzajÑ si⌐ np. nazwisko     podatnika, wystarczy je wpisaå jeden raz. Je╛eli wywoêaliÿmy cz⌐ÿå           zawierajÑcÑ dane liczbowe uka╛e si⌐ tabela w ukêadzie miesi⌐cy.              Klawiszem Tab przeêÑczamy tryb bie╛Ñco/narastajÑco. W pierwszym przypadku    pokazywane sÑ dane za miesiÑc, w drugim narastajÑco od poczÑtku roku.        Niektóre kolumny zawierajÑ stale wartoÿå narastajÑco bez wzgl⌐du na          przeêÑcznik. Wynika to z ich sensu np. podatek naliczony. Cz⌐ÿå pokazywanych kolumn zawiera dane ½ródêowe, te majÑ nagêówki kolumn oznaczone jaÿniejszym  kolorem, cz⌐ÿå danych jest wynikowa (nagêówki ciemniejsze). Do kolumn        wynikowych nie mo╛emy niczego wpisaå. Tak╛e w ukêadzie narastajÑco           zablokowane jest wpisywanie.                                                 Przedstawiane wartoÿci odpowiadajÑ stosownym punktom deklaracji. WyjÑtkiem   jest punkt E.50 - Dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego i G.78 - Podstawa obliczenia podatku. Deklaracja wymaga wpisania to liczby 0 gdy kwoty te sÑ   ujemne. Jednak╛e dla lepszego poinformowania u╛ytkownika o ewentualnych      stratach, na ekranie (a tak╛e na wydruku roboczym) prezentowane sÑ te╛ kwoty ujemne. Oczywiÿcie do deklaracji liczby ujemne wpisywane sÑ jako zero.       Zasadniczo nie ma powodu drukowania poszczególnych tabel roboczych, nie      mniej je╛eli chcemy przenieÿå zawartoÿå ekranu na papier uczynimy to         klawiszem Prt.Scr. (Print Screen). Korzystamy tu z ogólnej mo╛liwoÿci        komputera, wydruk odbywa si⌐ poza kontrolÑ programu. Pami⌐tajmy, ╛e na       drukarce musi byå wciÿni⌐ty klawisz on line, a po zakoΣczeniu wydruku        powinniÿmy wysunÑå papier ( klawisz FF ) wyêÑczajÑc wczeÿniej on line.       Oznaczenie A..L mówi nam, ╛e aby przejÿå do innej cz⌐ÿci deklaracji nie      musimy wychodziå do spisu cz⌐ÿci ale przejÿå do niej bezpoÿrednio je╛eli     znamy jej symbol literowy. Niekiedy, je╛eli dana cz⌐ÿå deklaracji zawiera    opis, np. rodzaj dziaêalnoÿci wówczas operacjÑ ~p - poprawki mo╛emy je       zmieniå (zakoΣczenie z zapisem zmian klawiszem PgDn).                        Poniewa╛ niektóre punkty skêadajÑ si⌐ z kilku podpunktów ( C, G, I, J ),     przeêÑczanie kolejnych podpunktów odbywa si⌐ poprzez wciskanie litery        punktu gêównego lub u╛ycie klawisza Alt i numeru podpunktu (np. alt 6).                                                                                   Tak schematycznie przebiega opracowywanie deklaracji. U╛ytkownik powinien    zapoznaå si⌐ z budowÑ oryginalnych formularzy i komentarzami dotyczÑcych ich wypeêniania oraz ogólnymi zasadami dotyczÑcymi skêadania oÿwiadczeΣ          podatkowych. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e przerachowanie wszystkich tabel        nast⌐puje ka╛dorazowo po ka╛dej zmianie na dowolnej kwocie. Daje to nam      mo╛liwoÿå poprawiania bê⌐dów i symulowania w przyszêoÿå sytuacji podatkowej. Z drugiej zaÿ strony powinniÿmy uwa╛aå aby niepotrzebnie nie zmieniå danych  za poprzednie, ju╛ rozliczone miesiÑce.                                                                                                                   Omówmy teraz niektóre, wymagajÑce wyjaÿnienia szczegóêy dotyczÑce deklaracji PIT-5, nast⌐pnie krótko zaprezentujemy pozostaêe deklaracje. Zwróåmy uwag⌐,  ╛e do wpisania efektów dziaêalnoÿci gospodarczej przeznaczone sÑ punkty I1   i I2. Ich suma oraz analogiczne kwoty z deklaracji PIT-5A (dla prowadzÑcych  wi⌐cej dziaêalnoÿci) przenoszone sÑ do punktu C1. Analogicznie punkty J1 i   J2 dla najmów i dzier╛aw do punktu C2. Tak wi⌐c do punktów C1 i C2, danych   nie wprowadzamy bezpoÿrednio. Przy automatycznej aktualizacji danymi z KPR,  êadowane sÑ one do punktu I1.                                                                                                                             PIT- 5  DEKLARACJA NA ZALICZK¿ MIESI¿CZNñ NA PODATEK DOCHODOWY    bie╛Ñco    ═════════════════════════════════════════════════════════════════════════    I. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu           ╔══════════════════════════════════════════════════════════════════════╗    1║ MiesiÑc   Udziaê  Przychód  Koszt uzyskania*   Dochód       Strata   ║     ║──────────────────────────────────────────────────────────────────────║     ║ StyczeΣ  │100.0│   11 767.89│     2 434.92  │    9 332.97│           ║     ║ Luty     │100.0│   65 186.98│    49 258.76  │   15 928.22│           ║     ║ Marzec   │100.0│   52 304.96│    44 872.13 *│    7 432.83│           ║     ║ KwiecieΣ │100.0│   60 800.76│    51 666.64  │    9 134.12│           ║     ║ Maj      │100.0│   41 015.65│    26 462.58  │   14 553.07│           ║     ║ Czerwiec │  0.0│        0.00│         0.00  │            │           ║     ║ Lipiec   │  0.0│        0.00│         0.00  │            │           ║                                                                                 W tabeli widzimy, ╛e w kolumnie Koszt uzyskania mo╛e znajdowaå si⌐ dodatkowe oznaczenie (*). Wynika to z tego, ╛e zachodzi czasem potrzeba skorygowania   kosztów (wydatki i amortyzacja) wynikajÑcych z ksi⌐gi. Program uwzgl⌐dnia    korekty z tytuêu ró╛nic remanentowych, oraz przekroczenia limitu             reprezentacji i reklamy. Je╛eli chcemy dokonaå takiej korekty wciskamy       klawisz Enter w kolumnie oznaczonej *.  Zwróåmy uwag⌐, ╛e je╛eli przy        koszcie uzyskania znajduje si⌐ gwiazdka to wyÿwietlana jest wartoÿå kosztu   z uwzgl⌐dnieniem korekty. Gdy wciÿniemy klawisz Enter na tej wartoÿci,       wyÿwietlona zostanie wartoÿå kosztów bez uwzgl⌐dnienia korekt. Tylko         podpunkt I1 ma tablic⌐ korekt.                                                                                                                            Uwagi. Wskazówki dotyczÑce korekt odnoszÑ si⌐ do sytuacji gdy korzystamy z   automatycznej aktualizacji deklaracji zapisami z ksi⌐gi lub gdy chcemy mieå  wszystkie dane wprowadzone jasno i czytelnie. Niemniej mamy te╛ mo╛liwoÿå    r⌐cznego wypeênienia kolumny Koszt uzyskania i mo╛emy wpisaå od razu         ostatecznÑ kwot⌐ kosztów wedêug wêasnych wyliczeΣ. Dotyczy to szczególnie    sytuacji wypeêniania deklaracji bez prowadzenia ksi⌐gi (np.usêuga w biurach  rachunkowych), lub obliczeΣ próbnych.                                        ╔═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╗    ║C.1 Korekty kosztów uzyskania przychodu z tytuêu: ró╛nic remanentowych ║    ║                     oraz przekroczenia limitu reprezentacji i reklamy ║    ╠═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╣    ║  MiesiÑc │ Remanent   │         │ Wzrost wartoÿci ║║ Przekroczenie    ║    ║          │ poczÑtkowy │Zgêoszony│ zapasu magazyn. ║║ limitu reprezen. ║    ║───────────────────────────────────────────────────────────────────────║    ║ StyczeΣ  │  80 145.09 │   Tak   │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ Luty     │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ Marzec   │  79 856.25 │         │       -9 400.00 ║║            0.00  ║    ║ KwiecieΣ │  70 745.09 │   Tak   │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ║    ║ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ║    ║ Listopad │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ GrudzieΣ │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║                  0.00            Remanent koΣcowy roku                ║    ╚═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╝    W kolumnie Remanent poczÑtkowy wpisujemy wartoÿå remanentu na pierwszy dzieΣ danego miesiÑca. Jednoczeÿnie jest to traktowane jako remanent koΣcowy       miesiÑca poprzedniego. Poniewa╛ u╛ytkownik mo╛e dla wêasnych potrzeb robiå   remanenty okresowe ale do celów rozliczeΣ podatkowych mo╛e uwzgl⌐dniaå tylko te, które zostaêy wczeÿniej zgêoszone do urz⌐du skarbowego, w kolumnie       Zgêoszony zapisujemy fakt zgêoszenia (wciskajÑc liter⌐ t lub n; wyÿwietlana  jest tylko informacja Tak). Tylko remanenty zgêoszone brane sÑ pod uwag⌐     przy korekcie kosztów, pozostaêe sÑ informacjÑ dla u╛ytkownika. U doêu       tabeli jest miejsce na wpisanie remanentu koΣcowego roku. Tu tak╛e wpisujemy fakt zgêoszenia, co czynimy na zakoΣczenie roku.                                                                                                          W przykêadzie widzimy, ╛e u╛ytkownik wprowadziê remanent poczÑtkowy. Jako    obowiÑzkowy jest zaznaczony jako zgêoszony. Po dwóch miesiÑcach, na koniec   lutego przeprowadziê dla wêasnych potrzeb inwentaryzacj⌐, co zostaêo (tylko  dla informacji wêasnej) wpisane jako remanent poczÑtkowy marca. Jednak╛e     przy koΣcu marca zgêosiê ju╛ oficjalnie remanent i jego wynik zostaê wpisany jako remanent poczÑtkowy kwietnia z adnotacjÑ zgêoszony. Przy rozliczeniu    marca program uwzgl⌐dni ró╛nic⌐ mi⌐dzy remanentem poczÑtkowym kwietnia i     stycznia. Poniewa╛ zapas magazynowy zmniejszyê si⌐, do kolumny Wzrost war-   toÿci zapasu magazynowego zostanie wpisana kwota ze znakiem minus. Poniewa╛  nastÑpiê spadek wartoÿci magazynu, wobec tego marcowe koszty uzyskania       przychodu (w wysokoÿci 35 472.13 zê) zostanÑ powi⌐kszone o wyliczonÑ kwot⌐   (9 400.00 zê.) do wartoÿci wyÿwietlanej w tabeli punktu I1 (44 872.13 zê),   a to z kolej spowoduje zmniejszenie dochodu. Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e        uwzgl⌐dniane sÑ tylko remanenty zgêoszone. Inwentaryzacja z koΣca lutego nie ma ╛adnego wpêywu na wyliczonÑ zmian⌐ wartoÿci magazynu na koniec marca.                                                                                  Wartoÿå inwentaryzacji mo╛emy informacyjnie wpisaå do ksi⌐gi w kolumnie 16   (nie powoduje to konsekwencji rachunkowych). Poniewa╛ musimy te╛ podaå       "kontrahenta", w tym wypadku na list⌐ kontrahentów wpiszemy pozycj⌐ o nazwie roboczej Inwentaryzacja.                                                                                                                                  O ile remanenty wpêywajÑ na koszty trwale, to znaczy uwzgl⌐dniane sÑ w danym miesiÑcu i w obliczeniach kosztów narastajÑco, to korekta z tytuêu           przekroczenia limitu reprezentacji i reklamy jest uwzgl⌐dniana tylko w       konkretnym wskazanym miesiÑcu. Na przykêad, w pierwszych trzech miesiÑcach   roku osiÑgn⌐liÿmy przychód w wysokoÿci 10 000 zê. i uzyskaliÿmy w ten sposób prawo do wydatkowania 25 zê. (0.25%) na cele reprezentacji. Poniewa╛ do      marca wêÑcznie wydaliÿmy na ten cel 30 zê., wobec tego, mimo ╛e kwota 30 zê. zostaêa wpisana do ksi⌐gi, to wyliczone z niej koszty musimy obni╛yå o kwot⌐ 5 zê. przy obliczeniu dochodu. Uczynimy to wprowadzajÑc kwot⌐ 5 zê. do       tabeli korekt kosztów. Jednak╛e, je╛eli w przyszêym miesiÑcu nasz przychód   wzroÿnie do kwoty 12 000 zê., to wówczas b⌐dziemy mogli "zawieszonÑ" kwot⌐   5 zê. uwzgl⌐dniå przy obliczaniu dochodu. Je╛eli nie osiÑgn⌐liÿmy            wystarczajÑcego dochodu tylko np. 11 000 zê. to w kwietniu musimy znowu do   tabeli korekt wpisaå "nadmiarowÑ" kwot⌐, tym razem 2.50 zê.                                                                                               Przy wyliczaniu podatku, program informuje nas na ekranie w punkcie L        deklaracji o stanie naszych rozliczeΣ podatkowych, uwzgl⌐dniajÑc nale╛nÑ     kwot⌐ do zapêaty i kwoty wpêacone. W szczególnych sytuacjach, przy           uwzgl⌐dnianiu korekt z tytuêu przekroczenia limitu reprezentacji mogÑ        pojawiå si⌐ w kolejnych miesiÑcach kwoty ujemne sugerujÑce nadpêat⌐. Jest to wêaÿnie efekt uwzgl⌐dniania tej korekty tylko w danym miesiÑcu przy          zaêo╛eniu, ╛e w kolejnych miesiÑcach nasze przychody pozwolÑ caêÑ kwot⌐ ujÑå w koszty. Post⌐powanie takie w niczym nie wpêywa na prawidêowoÿå wyliczania  podatku i wydruk deklaracji.                                                                                                                              U╛ytkownik chcÑc korzystaå z omawianych korekt, powinien samodzielnie        przeanalizowaå w programie kilka przypadków, celem lepszego zrozumienia      sposobu uwzgl⌐dniania korekt przez program.                                                                                                               Rozpatrzmy te╛ sytuacj⌐ gdy prowadzimy ksi⌐g⌐ spóêki cywilnej. B⌐dziemy      korzystaå z mo╛liwoÿci posiadaniu kilku zestawów danych w programie.         Pierwszy b⌐dzie zawieraê ksi⌐g⌐ spóêki i wszystkie dane dotyczÑce jej        dziaêalnoÿci. Pozostaêe b⌐dÑ sêu╛yêy wspólnikom. Dane dotyczÑce dziaêalnoÿci spóêki nale╛y wpisaå do deklaracji podatkowych PIT-5 poszczególnych          wspólników, w ich podkatalogach indywidualnych. Mo╛emy tam prowadziå te╛     wszelkie inne zapisy, tak╛e indywidualne ksi⌐gi podatkowe wspólników dla ich wêasnych dziaêalnoÿci.                                                                                                                                    Deklaracje PIT-5A i PIT-5B                                                                                                                                Techniczna strona obsêugi deklaracji PIT-5A i PIT-5B jest analogiczna jak w  deklaracji PIT-5. Dlatego do ich obsêugi nale╛y zapoznaå si⌐ z informacjami  na wst⌐pie rozdziaêu. Poni╛ej przedstawimy tylko gêówne ekrany do pracy na   tych deklaracjach.                                                                                                                                        Deklaracja PIT-5A:                                                                                                                                        PIT-5/A OBLICZ.DOCH.Z POZAROLN.DZIA¥ALN.GOSP.,WOLNEGO ZAWODU,NAJMU,..        ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════    A. Dane podatnika                                                            B. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu          C. Najem, podnajem, dzier╛awa oraz inne umowy o podobnym charakterze         D. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                          ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                                                                                Dane z deklaracji PIT-5A mogÑ byå automatycznie przeniesione do deklaracji   PIT-5 (operacja Aktualizac~ja przy deklaracji PIT-5). Mo╛na je tak╛e wpisaå  tam r⌐cznie do sztucznie utworzonego punktu I3 i J3.                                                                                                      Deklaracja PIT-5B:                                                                                                                                        PIT-5/B OBLICZENIE DOCHODU ZWOLNIONEGO OD PODATKU                            ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════    A. Dane podatnika                                                            B. Obliczenie kwoty dochodu zwolnionego od podatku dochodowego               C. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                          ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                                                                                Dane z deklaracji PIT-5B mogÑ byå automatycznie przeniesione do deklaracji   PIT-5 (operacja Aktualizac~ja przy deklaracji PIT-5). Mo╛na je tak╛e wpisaå  tam r⌐cznie do punktu D49.                                                                                                                                3·4   Odliczenia od dochodu                                                  3·5   Odliczenia od podatku                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Dwa podobnie dziaêajÑce punkty programu. Rejestrujemy tu w ka╛dym miesiÑcu   rodzaje i kwoty ustawowo przysêugujÑcych odliczeΣ o dochodu i odliczeΣ od    podatku. Czynnoÿå ta jest obowiÑzkowa dla sporzÑdzenia deklaracji PIT-5. O   ile bowiem êÑczna kwota odliczeΣ mo╛e byå wpisana r⌐cznie, to jej skêadowe   wynikajÑ z tabel odliczeΣ. Miesi⌐czne sumy odliczeΣ punktów mogÑ byå na      ╛Ñdanie automatycznie przeniesione do deklaracji podatkowej.                                                                                              /ekran: odliczenia od dochodu/                                                                                                                            i analogicznie:                                                                                                                                           /ekran: odliczenia od podatku/                                                                                                                            Mc - miesiÑc w jakim przysêuguje odliczenie                                  Rodzaj odliczenia - wybierane z listy z numerem jak w deklaracji PIT-5       Kwota - odliczenia                                                           Komentarz - komentarz u╛ytkownika dla wêasnych potrzeb lub dla niektórych    odliczeΣ pojawiajÑcy si⌐ na deklaracji PIT-5.                                                                                                             Rodzaje odliczeΣ sÑ dostarczane wraz programem. U╛ytkownik ma ograniczonÑ    mo╛liwoÿå modyfikacji listy (tylko zmiana opisu odliczenia celem np.         dostosowania do polskich liter). Ustawowa zmiana rodzajów odliczeΣ,          pociÑgajÑca zmiany w deklaracji podatkowej i tak wymaga zamówienia           uzupeênienia do programu. Je╛eli prowadzimy kilka zestawów danych (np. biuro rachunkowe) nale╛y wiedzieå, ╛e typy odliczeΣ sÑ wspólne we wszystkich       podkatalogach.                                                                                                                                            ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                   ┌──────────────────────────────────────────────────┐                         │ MiesiÑc        od 01 do 06                       │                         │ Odliczenie     5  doksztaêcanie podatnika        │                         └──────────────────────────────────────────────────┘                                                                                                      Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug miesiÑca                                                                                             ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr drukowane sÑ tylko pozycje speêniajÑce  dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                                   Su~ma - podawana jest lista sum dla ka╛dego typu odliczenia i podsumowanie   razem. Je╛eli zaêo╛ono filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji speêniajÑcy   dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                                   ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Komentarza     napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Komentarz. Wêaÿciwe i ostateczne       kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi  twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do     skasowania.                                                                                                                                               ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanego  miesiÑca i okreÿlonego typu odliczenia nabycia. Przed kasowaniem caêoÿci     program ╛Ñda dodatkowego potwierdzenia:                                                             ╔═══════════════════════════════════════╗                                    ║ Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                    ║                                       ║                                    ║    Akceptujesz (T/N)? :               ║                                    ╚═══════════════════════════════════════╝                                                                                          Uwaga! W pierwszej kolumnie tabeli oznaczonej znakiem * lub ±, u╛ytkownik    mo╛e wstawiå znak minus co b⌐dzie oznaczaêo, ╛e dana pozycje nie b⌐dzie      brana pod uwag⌐ przy sumowaniu odliczeΣ i aktualizacji deklaracji PIT-5      (jest traktowana tylko jako notatka). W ten sposób mo╛emy wybrane pozycje    chwilowo zawiesiå celem kontrolnego przeliczenia deklaracji bez              uwzgl⌐dniania zaznaczonych odliczeΣ. Manipulacja tym znacznikiem mo╛e byå    pomocna np. przy ustalaniu limitu ulg inwestycyjnych. Znak minus mo╛na       usunÑå wpisujÑc znak pusty (spacja) lub znak plus.                                                                                                        3·6   Ewidencja i rejestry VAT                                               ──────────────────────────────                                                                                                                            Punkt ten prezentuje tabel⌐ zwierajÑcÑ dokumenty wprowadzone do ewidencji    vat i umo╛liwia jej analiz⌐ i wydruk. Znajduje si⌐ tu tak╛e moduê oblicza-   jÑcy podatek ze sprzeda╛y wedêug struktury zakupów, oraz deklaracja VAT-7.                                                                                Tabela zawiera dokumenty ró╛nych typów transakcji, ró╛nych dat i miesi⌐cy    ksi⌐gowych. Aby uzyskaå konkretnÑ informacj⌐ nale╛y za╛Ñdaå pewnego          uporzÑdkowania i wybrania interesujÑcego nas zestawu danych (np. miesiÑc i   typ transakcji). Sêu╛y temu operacja filtrowania. Ta i pozostaêe operacje    b⌐dÑ po kolei omówione. Nale╛y zapoznaå si⌐ treÿciÑ rozdziaêu 7.5            Wprowadzenie danych do ewidencji VAT gdzie omówiono zaêo╛enia i zasady       prowadzenia ewidencji w programie. Zapoznajmy si⌐ teraz z treÿciÑ ekranu.                                                                                 /ekran: ewidencja VAT/                                                                                                                                    W pierwszej linii mamy nazw⌐ punktu programu w jakim jesteÿmy, informacj⌐ o  tym czy zaêo╛yliÿmy filtr na dane (w przykêadzie bez filtru czyli wszystkie  dane), sposób uporzÑdkowania prezentowanych pozycji (tu wedêug kolejnoÿci    wprowadzania) oraz iloÿå pozycji przy danym warunku filtrujÑcym. Poni╛ej     szczegóêowe informacje dotyczÑce dokumentu wskazywanego przez bie╛ÑcÑ        pozycj⌐ kursora. I tak, w linii drugiej numer konta ksi⌐gowego, nazwa i NIP  kontrahenta, nast⌐pnie literka V jako znacznik, ╛e jest on pêatnikiem vat    (gdy nie jest literka V nie wystÑpi). Z prawej strony opis dokumentu je╛eli  taki istnieje. Poni╛ej typ transakcji. Skrót Br.roz oznacza Brutto rozliczeΣ czyli kwot⌐ do zapêaty jakÑ wprowadziliÿmy w punkcie Wprowadzanie danych,    natomiast ktII oznacza konto drugostronne czyli konto przeciwstawne jakie    przypisano dokumentowi. Tabela jest obszerna i nale╛y jÑ przesuwaå zarówno   w poziomie (kolejne rubryki) jak w pionie (kolejne pozycje). Sposób          poruszania si⌐ opisuje podpowied½ dost⌐pna po wciÿni⌐ciu klawisza F1.                                                                                     Pierwsza kolumna podaje symbol transakcji (0 sprzeda╛, 1-8 zakupy, 9 inne),  peêne brzmienie wypisane jest nad tabelÑ. Je╛eli wyst⌐puje tu literka k,     oznacza to, ╛e jest to dokument korygujÑcy. W kolumnie drugiej nazwa         dokumentu. Daty: D.wystaw i D.otrzym sÑ to nazwy proponowane, a u╛ytkownik   mo╛e sam je zmieniå w punkcie Procedury pomocnicze-Instalacja, lub przed     wydrukiem. Jako pierwsza z dat pokazywana jest ta, którÑ wprowadzono w       punkcie Wprowadzanie danych jako data powstania zobowiÑzania do zapêaty, a   jako druga data ta, którÑ wpisano przy wypeênianiu specyfikacji vat.         Nast⌐pnie podawany jest miesiÑc ksi⌐gowy i nazwa kontrahenta (NIP wystÑpi    przy wydruku). W kolumnie nast⌐pnej podana jest suma skêadowych (netto i     podatek), a dalej suma podatku. Pozostaêe kolumny przedstawiajÑ kolejne      skêadowe. Siódma z nich nazwana tu zakup r-u mo╛e mieå inne znaczenie i      nagêówek zmieniony w punkcie Instalacja (np. bez odlicz.).                                                                                                Uwaga! Niekiedy mo╛emy zauwa╛yå dokument z miesiÑcem ksi⌐gowym 13 i zerowymi kwotami. Jest to efekt wyzerowania wczeÿniej zaksi⌐gowanego opisu vat.       Pozycje te sÑ usuwane przy Indeksowaniu w punkcie Procedury pomocnicze. I    nie wyst⌐pujÑ na wydrukach.                                                                                                                               Omówmy dost⌐pne operacje:                                                    ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ wybierania danych   speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 podr⌐cznika. W tym       miejscu powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐      tylko takie pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. W tym    punkcie mamy do wyboru nast⌐pujÑce warunki:                                     ┌───────────────────────────────────────────────────────────────┐            │ D.wystaw              od 20/03/96 do 31/03/96                 │            │ D.otrzym              od 01/04/96 do 10/04/96                 │            │ Typ transakcji        4,k4                                 /k±│            │ Okres ksi⌐gowy        od 03 do 04                             │            │ Kontrahent            202         Rozrachunki z dostawcami    │            │ Konto przeciwstawne   300         zakup towarów handlowych    │            └───────────────────────────────────────────────────────────────┘                              Inde~x :  D.wystaw   D.otrzym                                                                                                        Przed omówieniem poszczególnych warunków zwróåmy uwag⌐ na wyst⌐pujÑcÑ u doêu mo╛liwoÿå wyboru w jakiej kolejnoÿci dat majÑ byå przedstawione wybrane dane WiÑ╛e si⌐ to z nadaniem kolejnych numerów drukowanych pozycji. Po wydrukowa- niu ╛Ñdanego rejestru w zadanej kolejnoÿci, u╛ytkownik na podstawie numera-  cji wyst⌐pujÑcej na wydruku powinien ponumerowaå swoje dokumenty ½ródêowe.                                                                                D.wystaw - podajemy dowolny zakres dat zawartych w pierwszej kolumnie dat                                                                                 D.otrzym - podajemy dowolny zakres dat zawartych w drugiej kolumnie dat                                                                                   Typ transakcji - nale╛y wpisaå tu symbole oddzielone kropkÑ lub przecinkiem, dla dokumentów korygujÑcych wpisujemy np. k0. Je╛eli chcemy wpisaå wszystkie typy zakupów wystarczy napisaå z, je╛eli wszystkie korekty zakupów kz (zapis z, kz jest te╛ dopuszczalny). Dla przypomnienia wyÿwietlana jest tabelka mo- ╛liwych do wpisania typów transakcji. W przykêadzie wyst⌐pujÑ typy wst⌐pnie  proponowane przez program. Typy zakupów mo╛emy zmieniå w punkcie Instalacja.  ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  0. Sprzeda╛                           ║                                   ║  1. Zakup INW-sprzeda╛ opodatkowana    ║                                   ║  2. Zakup INW-sprzeda╛ zwolniona       ║                                   ║  3. Zakup INW-sprzeda╛ opodat.i zwol.  ║                                   ║  4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana    ║                                   ║  5. Zakup ZAO-sprzeda╛ zwolniona       ║                                   ║  6. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol.  ║                                   ║  7. Zakup -                            ║     ╔═════════════════╗           ║  8. Zakup -                            ║     ║ Typ korekt :    ║           ║  9. Inne                               ║     ╠═════════════════╣           ║  k  dokument korygujÑcy                ║     ║ ± wszystkie     ║           ║  z  wszystkie zakupy                   ║     ║ + zwi⌐kszajace  ║           ║  kz wszystkie korekty zakupów          ║     ║ - zmniejszajÑce ║           ╚════════════════════════════════════════╝     ╚═════════════════╝          Je╛eli za╛Ñdaliÿmy korekt zostaniemy zapytani o ich typ. Odpowiedzi          udzielimy przez wybór z podanej tabelki.                                                                                                                  Okres ksi⌐gowy - obok typu transakcji najcz⌐ÿciej u╛ywany parametr, który    okreÿla za jaki miesiÑc rozliczeniowy (lub zakres miesi⌐cy) mamy sporzÑdziå  zestawienie. W przypadku gdy zaistnieje sytuacja, ╛e dany dokument jest      uj⌐ty w Ksi⌐dze w innym miesiÑcu, a w ewidencji vat w innym, wówczas         sporzÑdzajÑc rejestr vat nale╛y jako kryterium posêugiwaå si⌐ nie miesiÑcem  ksi⌐gowym lecz zakresem dat.                                                                                                                              Kontrahent - mo╛emy podaå tu: konkretnego kontrahenta, jego numer poczÑtkowy czyli syntetyk⌐ lub jakÑkolwiek poczÑtkowÑ cz⌐ÿå konta. Wyboru dokonujemy    przez wpisanie numeru konta lub wybór z listy (po wciÿni⌐ciu klawisza Enter  ale na czystym polu). Mo╛emy te╛ wpisaå dowolny fragment (lub dwa) nazwy     kontrahenta. Je╛eli podzieliliÿmy kotrahentów, np. na krajowych i            zagranicznych, to przez podanie ich wspólnego numeru poczÑtkowego (konto     syntetyczne) uzyskamy odr⌐bne rejestry.                                                                                                                   Konto przeciwstawne - mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ cz⌐ÿå lub konto wybraå z listy. Dzi⌐ki warunkowi na konto przeciwstawne mo╛emy uzyskaå odr⌐bne rejestry np. dla ka╛dej filii o ile zaêo╛yliÿmy takie konta          przeciwstawne np. 701-sprzeda╛ filia 1, 702-sprzeda╛ filia 2. Analogicznie   na sprzeda╛ krajowÑ i eksport je╛eli wprowadziliÿmy taki podziaê na kontach  przeciwstawnych a nie wÿród kontrahentów. Mo╛emy te╛ podaå wspólnÑ           poczÑtkowÑ cz⌐ÿå kilku kont lub korzystaå ze znaków ?.                                                                                                    Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli:                                     ┌──────────────────────┐                                                     │ D.wystaw             │                                                     │ D.otrzym             │                                                     │ Wg zapisu            │                                                     └──────────────────────┘                                                Przy wyborze: Wg zapisu, dokumenty sÑ ukazywane w aktualnie zastanej         kolejnoÿci to jest wedêug kolejnoÿci rejestracji. Je╛eli u╛ytkownik ma       zainstalowane polskie litery, tak ╛e nie mo╛e wywoêaå ~x uczyni to klawiszem Tab. Przy zaêo╛onym filtrze operacja Index jest niedost⌐pna.                                                                                              ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug jednego, wskazanego parametru o podanej wartoÿci:                                                          ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001040/PSS "Pionier" Bytom       │                          │ Dokument   f.806      P                         │                          │ Kwota              16.90 R                      │                          │ D.wystaw   17/03/96                             │                          │ D.otrzym   28/04/96                             │                          │ Opis       ............ P                       │                          └─────────────────────────────────────────────────┘                          Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3 podr⌐cznika.   Tutaj zwróåmy uwag⌐ na poszukiwanie wedêug kwoty. Je╛eli po wpisaniu         wartoÿci kwoty wpiszemy znacznik R, szukana b⌐dzie kwota podana do           rozliczenia, je╛eli V szukana b⌐dzie wartoÿå równa sumie skêadowych vat.                                                                                  ~J.rew. - (jeszcze rewizja) jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci           okreÿlonej w punkcie Rewizja. WywoêujÑc jÑ wielokrotnie odszukujemy kolejne  pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                                       Su~ma - sumowane sÑ wyêÑcznie pozycje speêniajÑce zadany warunek filtrujÑcy          (w przykêadzie jako warunek za╛Ñdano wszystkich dokumentów z maja)                                                                                Ewidencja VAT - Suma       Filtr: bez filtru                                 ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════..    Typ transakcji                           BRUTTO  razem NETTO  razem VAT.. ═══════════════════════════════════════╦═══════════╤═══════════╤══════════.. -    0. Sprzeda╛                       ║ 264 079.51│ 233 078.75│ 31 000.76   -KOR.0. Sprzeda╛                       ║  -1 188.52│   1 102.51│     86.01   +    4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana║ 183 055.99│ 158 859.50│ 24 196.49   +KOR.4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana║  -1 321.85│   1 172.19│    149.66   ═══════════════════════════════════════╩═══════════╧═══════════╧══════════..                         R A Z E M :      -81 156.85  -74 288.93  -6 867.92   ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════.. F1 pomoc   Tab zmiana tabeli   ~Wydruk   S~truk.              Esc Wyjÿcie                                                                                 Pozostaêe kolumny analogicznie jak w podstawowej tabeli niosÑ sumy           skêadników. Kolumny sÑ podsumowane. Je╛eli do zestawienia i sumowania brane  sÑ dokumenty zarówno i zakupu i sprzeda╛y, to sêu╛y ono do szybkiego,        orientacyjnego sprawdzenia naszego stanu skompensowania podatku nale╛nego/   naliczonego. Przy podsumowaniu kolumn brane sÑ pod uwag⌐ znaki wprowadzone   w punkcie Instalacja. Standardowo kwoty dotyczÑce sprzeda╛y i typu Inne oraz ich korekt sÑ odejmowane od kwot dotyczÑcych zakupów (i ich korekt).                                                                                      Oprócz powy╛szego sumowania sporzÑdzane jest te╛ porównanie sumy skêadowych  vat z kwotami brutto wpisanymi do rozliczeΣ. Daje ono kontrol⌐ wprowadzonych danych i informuje o odchyleniach w zaokrÑgleniach. Dla nie korzystajÑcych   z rozliczeniowej cz⌐ÿci programu zestawienie to mo╛e nie byå potrzebne.                                                                                           Porównanie kwot Brutto rejestru rozliczeΣ z ewidencjÑ VAT            ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════     Typ transakcji                        wg rozliczeΣ  wg ewidenc.VAT   %    ════════════════════════════════════════╤═════════════╤═════════════╦══════  -    0. Sprzeda╛                        │   264 079.51│   264 079.51║  0.00  -KOR 0. Sprzeda╛                        │    -1 188.52│    -1 188.52║  0.00  +    4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana │   183 056.00│   183 055.99║  0.00  +KOR 4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana │    -1 321.85│    -1 321.85║  0.00  ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                   Ró╛nica : rozliczenia - ewidencja =           0.01          ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 pomoc   Tab zmiana tabeli   ~Wydruk   S~truk               Esc Wyjÿcie                                                                                ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Zawarte jest tak╛e podsumowanie. Przy wydruku mo╛emy te╛ zmieniå    nagêówki niektórych kolumn, na przykêad dat: D.otrzym dla zakupów na         D.sprzed dla sprzeda╛y. Zakres wydruku ustalamy wg poni╛szej tabelki:                                 ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                     Treÿå wydruku zale╛y od u╛ytkownika. Wyÿwietlana jest tabelka na której *    zaznaczamy jakie kolumny chcemy drukowaå. Je╛eli robimy wydruk próbny czy    roboczy mo╛emy zrezygnowaå z cz⌐ÿci kolumn. Je╛eli z przeglÑdu tabeli czy z  podsumowania wynika, ╛e w danej kolumnie nie mamy ╛adnych kwot tak╛e mo╛emy  jej nie drukowaå. Klawisz * dziaêa naprzemiennie to znaczy raz wêÑcza raz    wyêÑcza danÑ kolumn⌐. Wprowadzone ustawienia sÑ pami⌐tane tak╛e po wyjÿciu   z programu.        ╔══════════════╗                                                             ║   Do druku : ║                                                             ╟──────────────╢                                                             ║ * D.wystaw   ║                                                             ║ * D.otrzym   ║                                                             ║ * NIP        ║                                                             ║   nazwa      ║                                                             ║ * brutto     ║                                                             ║   suma netto ║                                                             ║   suma vat-u ║                                                             ║ * stawka 22% ║                                                             ║   stawka 12% ║                                                             ║ * stawka  7% ║                                                             ║ * stawka  0% ║                                                             ║ * zwolnione  ║                                                             ║   zakup r-u  ║                                                             ║   opis       ║                                                             ║   tylko # 0  ║                                                             ╚══════════════╝                                          Ostatnia pozycja tylko # 0 ma zastosowanie gdy chcemy wydrukowaå tylko jednÑ czy kilka kolumn i interesujÑ nas wyêÑcznie pozycje które majÑ jakieÿ kwoty  we wskazanych kolumnach. Zaêó╛my, ╛e interesujÑ nas tylko dokumenty          zawierajÑce kwot⌐ w kolumnie zwolnione a na sto pozycji mamy tylko dwa takie dokumenty. Zb⌐dny wi⌐c byêby dêugi wydruk, stawiamy * przy zwolnione i tylko # 0, pozostaêe skêadowe odêÑczamy, a na wydruku b⌐dziemy mieå tylko dwie     ╛Ñdane pozycje. Przy stosowaniu tylko # 0 b⌐dzie zadane pytanie: Numeracja   wzgl⌐dem tabeli ?. Chodzi o to czy, jak w przykêadzie drukowane pozycje majÑ mieå liczb⌐ porzÑdkowÑ wêasnÑ czyli 1 i 2 czy w odniesieniu do caêoÿci listy np. 34 i 76. Przy drukowaniu listy zawierajÑcej faktury/rachunki korygujÑce  nale╛y doêÑczyå pole opis, w którym powinniÿmy mieå zapisane jakiego         dokumentu dotyczy korekta. Przy rejestrach sprzeda╛y powinniÿmy drugiej      kolumnie dat nadaå nazw⌐: D.sprzed., oraz za╛Ñdaå kolejnoÿci wg pierwszej    kolumny dat D.wystaw.. Przy rejestrach zakupu powinniÿmy drugiej kolumnie    dat nadaå nazw⌐: D.otrzym., oraz za╛Ñdaå kolejnoÿci wedêug niej. Dodatkowo   program przed wydrukiem (i nadaniem numerów) porzÑdkuje dokumenty            alfabetycznie wg dnia. Ma to szczególne znaczenie przy rejestrze sprzeda╛y   dla utrzymania chronologii numeracji dokumentów sprzeda╛y.                                                                                                vat~7 - opracowanie i wydruk deklaracji podatkowej VAT-7. Styl pracy jest tu podobny jak przy opracowywaniu innych deklaracji. Ró╛nicÑ jest to, ╛e na     ekranie mamy dane jednego miesiÑca, a nie list⌐ caêego roku. Szkieletem      operacji jest spis gêównych cz⌐ÿci deklaracji. Podstawowe dane do deklaracji nie sÑ automatycznie przenoszone z rejestrów. Nale╛y je wpisaå, np. w        oparciu o wydruk uzyskany w operacji Su~ma. Natomiast wszystkie wyliczenia   sÑ automatyczne. Uwaga! Nale╛y zapoznaå si⌐ z wyjaÿnieniami zawartymi na     koΣcu oryginalnego formularza.                                                                                                                             VAT- 7  DEKLARACJA PODATKOWA DLA PODATKU OD TOWARαW I US¥UG                 ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════  ┌A. Miejsce skêadania deklaracji                                             │B. Dane podatnika                                                           │C. Rozliczenie podatku naliczonego                                          │C. Rozliczenie podatku naliczonego (cd.)                                    │D. Rozliczenie podatku nale╛nego                                            │E. Ustalenie zobowiÑzania podatkowego lub kwoty ró╛nicy podatku do zwrotu   │E. Ustalenie zobowiÑzania podatkowego lub kwoty ró╛nicy podatku do zwrotu   (cd.)                                                                        └F. Podpis podatnika lub osoby reprezentujÑcej podatnika                     ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════ F1 Pomoc  ~Wydruk  S~truk.  ~Kasuj                    Esc Wyjÿcie                                                                                         ~Kasuj - usuwa wszystkie informacje z deklaracji (np.na poczÑtku roku)                                                                                    Pionowa linia na ekranie êÑczÑca niektóre punkty oznacza, ╛e sÑ uj⌐te na     jednym, wspólnym ekranie. WciskajÑc wybranÑ liter⌐ przechodzimy do           odpowiadajÑcego jej fragmentu deklaracji. Klawiszem ~w dysponujemy wydruk.           ╔════════════════╗                                                           ║ na formularzu  ║                                                           ║ z ramkami      ║                                                           ║ puste ramki    ║                                                           ║ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ║                                                           ╚════════════════╝                                                   Jak przy innych deklaracjach mamy wyboru wydruk na oryginalnym formularzu,   wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk nie       wypeênionego, pustego formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy     wybraå typ rysowanych ramek a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ      wydruku.       ╔════════╗                                                                   ║ szybki ║                                                                   ║ êadny  ║                                                                   ╚════════╝                                                    Nie dotyczy to drukarek laserowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu      wariantach. Dla nich zawsze wybieramy wariant êadny.                                                                                                      Nast⌐pnie podajemy miesiÑc za jaki drukujemy deklaracj⌐ i numer strony.      Kolejne dyspozycje spisane sÑ u doêu ekranu.                                  WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc : 12    strona nr 1                                                                                                      (s) oznacza wydruk szybki, (ê) êadny.                                                                                                                     Oto kolejne cz⌐ÿci deklaracji VAT-7:                                                                                                                      /ekran: deklaracja VAT-7 cz.A i F/                                                                                                                        cz⌐ÿå nast⌐pna, okreÿlajÑce dane podatnika poprzedzona jest pytaniem, czy    jest on osobÑ fizycznÑ. Po uzyskaniu odpowiedzi wyÿwietlany jest formularz:                                                                               /ekran: deklaracja VAT-7 cz.B/                                                                                                                            Dla osób fizycznych, zgodnie z objaÿnieniem do deklaracji, nie wypeênia si⌐  punktu B2 dotyczÑcego organu rejestrowego.                                   Je╛eli podaliÿmy, ╛e pêatnik nie jest osobÑ fizycznÑ, formularz ma postaå:                                                                                /ekran: deklaracja VAT-7 cz.B/                                                                                                                            W powy╛szych punktach podajemy dane adresowe. Cz⌐ÿå danych jest wspólna dla  innych deklaracji. Dane zawarte na tym ekranie sÑ takie same w ka╛dym        miesiÑcu poza datÑ wypeênienia deklaracji w punkcie A-F (zmiana miesiÑca     klawiszem ~kolejny i ~poprzedni). Je╛eli chcemy wydrukowaå zawarte tu        informacje korzystamy z mo╛liwoÿci wydruku zawartoÿci ekranu jakÑ daje       klawisz Print Screen. Pami⌐tajmy, ╛e w tego rodzaju formularzach wyjÿcie z   zapisem wprowadzonych danych nast⌐puje klawiszem PgDn (podpowied½ - F1).                                                                                  Do poni╛szych formularzy prowadzamy dane liczbowe. Mamy te╛ dost⌐p od opera- cji Struktura, obliczajÑcej podatek nale╛ny wyliczony wedêug struktury zaku- pów. Uwagi dotyczÑce wydruku, zmiany miesiÑca i obsêugi ekranu jak wy╛ej.                                                                                 /ekran: deklaracja VAT-7 cz.C/                                                                                                                            kolejny ekran:                                                                                                                                            /ekran: deklaracja VAT-7 cz.D/                                                                                                                            Uwaga! Wartoÿå podatku w poz.64 i poz.66. jest wyliczana po wpisaniu wartoÿ- ci netto. Jednak╛e u╛ytkownik mo╛e nast⌐pnie wpisaå innÑ kwot⌐ podatku.                                                                                   nast⌐pna cz⌐ÿå deklaracji:                                                                                                                                /ekran: deklaracja VAT-7 cz.E/                                                                                                                            i ostatni ekran:                                                                                                                                          /ekran: deklaracja VAT-7 cz.E/                                                                                                                            S~truk. - rodzaj kalkulatora wyliczajÑcego podatek nale╛ny ze sprzeda╛y      wedêug struktury zakupów. Okreÿla udziaê procentowy zakupów towarów          handlowych w poszczególnych stawkach podatkowych, a nast⌐pnie podziaêu       wartoÿci sprzeda╛y brutto wedêug wyliczonej struktury zakupów.               ╔ Mc ╦═══════════════════════╦════════════════════════════════════════════╗  ║ 05 ║ Rozliczenie sprzeda╛y ║ Czerwiec                                   ║  ║ 06 ║ wg struktury zakupów  ║       Wartoÿå sprzeda╛y brutto   6 589.52  ║  ║ 07 ╠═══════════════════════╩════════════════════════════════════════════╣  ╠════╝                22%       12%       7%          0%         zw.      ║  ║ ZAKUPY                                                                  ║  ║          brutto  2 355.69     0.00     886.69       0.00      906.54    ║  ║ Faktury   netto  1 930.89     0.00     828.68 ┌─────────────────────────║  ║             vat    424.80     0.00      58.01 │ Razem brutto   4 148.92 ║  ╟─────────────────────────────────────────────────────────────────────────╢  ║          brutto    562.53     0.00     325.64        0.00     542.65    ║  ║ Rachunki  netto    461.09     0.00     304.34 ┌─────────────────────────║  ║             vat    101.44     0.00      21.30 │ Razem brutto   1 430.82 ║  ╟─────────────────────────────────────────────────────────────────────────╢  ║          brutto  2 918.22     0.00   1 212.33        0.00   1 449.19    ║  ║ Razem     netto  2 391.98     0.00   1 133.02 ┌─────────────────────────║  ║             vat    526.24     0.00      79.31 │ Razem brutto   5 579.74 ║  ╠═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╣  ║ udziaê [%]       52.3003   0.0000    21.7274      0.0000     25.9723    ║  ╟─────────────────────────────────────────────────────────────────────────╢  ║ SPRZEDA╜ brutto  3 446.34     0.00   1 431.73        0.00    1 711.45   ║  ║           netto  2 824.87     0.00   1 338.07 ┌─────────────────────────║  ║             vat    621.47     0.00      93.66 │ Razem brutto   6 589.52 ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝   F1 Wyjÿcie  ~Wydruk  Enter - zmiany                          Esc Wyjÿcie                                                                                 Przy u╛yciu strzaêek góra/dóê wybieramy wêaÿciwy miesiÑc do przeglÑdania i   poprawek. Program proponuje podziaê zakupów na faktury i rachunki co wynika  z tego, ╛e kwoty zakupów dokonanych na faktury mo╛emy uzyskaå z rejestrów    vat natomiast dokonanych na rachunki musimy sami zakwalifikowaå do           wêaÿciwych grup podatkowych. Podziaê taki daje bardziej przejrzystÑ          informacj⌐ i kontrol⌐ danych. Niemniej mo╛emy caêoÿå zakupów wprowadziå      tylko do jednej z tych rubryk. Poniewa╛ przy wyliczaniu struktury musimy     znaå skêadowe netto i podatku towarów uj⌐tych w rachunkach uproszczonych     zalecane jest zaêo╛enie odr⌐bnego typu rejestru zakupu towarów handlowych    dla rachunków i wpisywanie ich tak jak faktury (ze skêadowymi netto i        podatku w poszczególnych stawkach). Dzi⌐ki temu na koniec miesiÑca b⌐dziemy  mogli êatwo uzyskaå potrzebne kwoty. Rejestr taki zakêadamy w oparciu o      konto przeciwstawne, np. jedno konto dla zakupów tow.handl. na faktury       (znacznik -V ma wartoÿå: *), drugie dla zakupów tow.handl. na rachunki.      (znacznik -V pusty), patrz pkt. 4.7 Plan kont przeciwstawnych).                                                                                           Mo╛emy wpisywaå albo bezpoÿrednio kwoty brutto zakupów, albo korzystajÑc z   rejestrów, wartoÿci netto i podatku. Przy wprowadzaniu kwoty netto gdy       jeszcze nie wpisaliÿmy kwoty podatku (lub gdy wpisaliÿmy wartoÿå zero),      program sam wylicza wartoÿå podatku i kwot⌐ brutto, co w przypadku           niezgodnoÿci z naszymi zapisami mo╛emy zmieniå. Program wylicza udziaêy      procentowe i wedêug nich okreÿla struktur⌐ sprzeda╛y z wyliczeniem kwot      brutto, netto i podatku. Pami⌐tajmy, ╛e po wprowadzeniu zmian wciskamy       klawisz PgDn je╛eli chcemy je zapisaå lub klawisz Esc je╛eli chcemy z nich   zrezygnowaå (podpowied½: klawisz F1 i Dodatek A).                                                                                                         3·7   Ewidencja wyposa╛enia                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Prowadzimy tu rejestr wyposa╛enia.                                                                                                                        /ekran: ewidencja wyposa╛enia/                                                                                                                            * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ mo╛emy wpisaå dowolny znak, który okreÿlaå b⌐dzie typ danej pozycji. Mo╛emy w ten sposób oznaczaå pozycje znajdujÑce    si⌐ w jednym obiekcie lub u╛ytkowane w okreÿlony sposób itp. Znacznik ten    nie jest obowiÑzkowy i jego stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                                               Lp. - liczba porzÑdkowa, wpisywana jest przez u╛ytkownika                                                                                                 Data nabycia - data wynikajÑca z dokumentu zakupu                                                                                                         Numer rachunku - numer dowodu zakupu                                                                                                                      Nr poz ksi⌐gi - pozycja w ksi⌐dze pod jakÑ w kolumnie: wyposa╛enie, wpisano  dokument zakupu. Po znaku / piszemy rok.                                                                                                                  Nazwa wyposa╛enia - krótki opis wyposa╛enia                                                                                                               Cena nabycia - cena netto zgodna z zapisem w ksi⌐dze                                                                                                      Data likwidacji -je╛eli dane wyposa╛enie zlikwidowano, wpisujemy tu dzieΣ    likwidacji                                                                                                                                                Przyczyna likwidacji - krótki opis przyczyn likwidacji                                                                                                    Dost⌐pne operacje:                                                                                                                                        ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                                 ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ Typ             A                       │                                  │ Zlikwidowane   Tak                      │                                  │ Data nabycia   od 01/01/96 do 05/05/96  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                                 Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w kolej-   noÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug typu i liczby porzÑdkowej.                                                                                ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr sumowane i drukowane sÑ tylko pozycje   speêniajÑce dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                       Su~ma - podawana jest wartoÿå wyposa╛enia w u╛ytkowaniu, chyba ╛e zaêo╛ono   filtr na pozycje zlikwidowane. Wówczas podawana jest wartoÿå wyposa╛enia     zlikwidowanego. Je╛eli zaêo╛ono filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji      speêniajÑcy dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                       ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu usu-   ni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Numeru rachunku   napisem DO SKASOW. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji     zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Numer rachunku. Wêaÿciwe i ostateczne  kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi  twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do     skasowania.                                                                                                                                               ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej   daty nabycia. Przed kasowaniem caêoÿci program ╛Ñda dodatkowego              potwierdzenia:  ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║                                        ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                                                3·8   Ewidencja ÿrodków trwaêych                                             ────────────────────────────────                                                                                                                          W punkcie tym prowadzimy kartoteki ÿrodków trwaêych, obliczamy odpisy        amortyzacyjne i mo╛emy okreÿliå jaka kwota pozostaêa do umorzenia i kiedy    amortyzacja zostanie zakoΣczona. Uzyskane tu informacje o wysokoÿci          miesi⌐cznych odpisów amortyzacyjnych wykorzystamy wprowadzajÑc do ksi⌐gi     odpowiedni zapis w koΣcu miesiÑca. Poniewa╛ program nie przenosi             automatycznie odpisów do KPR musimy sami odpowiedniÑ kwot⌐ wpisaå do ksi⌐gi  w punkcie Wprowadzanie danych.                                                                                                                            Po wejÿciu do punktu pokazuje si⌐ lista posiadanych skêadników majÑtku       trwaêego. Zawiera ona tylko cz⌐ÿå podstawowych informacji o ka╛dej pozycji.  Pozostaêe otrzymujemy po wciÿni⌐ciu klawisz Enter. Lista na ekranie daje nam tylko informacje orientacyjne, oraz umo╛liwia wskazania, którÑ pozycj⌐       chcemy dokêadnie obejrzeå w formie karty.                                                                                                                 /ekran: ewidencja ÿrodków trwaêych/                                                                                                                       Mo╛emy wprowadziå dane do dwóch pierwszych kolumn:                                                                                                        * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ znajduje si⌐ znak okreÿlajÑcy typ ÿrodka   trwaêego. Mo╛emy w ten sposób oznaczaå ÿrodki trwaêe ró╛nego typu, czy       rozlokowane w ró╛nych miejscach. Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i jego    stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                                                                           Lp. - liczba porzÑdkowa, wpisywana jest przez u╛ytkownika                    Pozostaêe pola wypeêniamy ju╛ na ekranie innej postaci. Nale╛y wcisnÑå       klawisz Enter (lub dowolny inny klawisz), w pozostaêych kolumnach. Nim to    omówimy zapoznajmy si⌐ jeszcze z dost⌐pnymi operacjami na liÿcie:                                                                                         ~Inne - umo╛liwia dopisanie nowej pustej linii                                                                                                            ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                                   ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ Typ             A                       │                                  │ Zamortyzowane  Tak                      │                                  │ Data nabycia   od 01/01/96 do 05/05/96  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                               Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w kolej-   noÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug typu i liczby porzÑdkowej.                                                                                ~Wydruk - mamy do wyboru wydruk w formie listy i kartoteki:                                 WYDRUK   Lista danych   Kartoteki                                                                                                          W przypadku listy drukowane sÑ informacje w kolejnych wierszach przy czym    zawiera ona znacznie wi⌐cej informacji ni╛ jest prezentowane na ekranie.     Poza wydrukiem zasadniczych informacji mo╛emy wydrukowaå te╛ tzw. prognozy   (co b⌐dzie dalej omówione). Lista podstawowa (bez prognoz) (T/N)? : _ .      Je╛eli wczeÿniej zaêo╛yliÿmy filtr, to nale╛y pami⌐taå, ╛e do wydruku brane  sÑ tylko pozycje speêniajÑce dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                     W przypadku kartoteki drukowane sÑ fiszki o ka╛dej pozycji wraz komentarzem. Tu tak╛e zostanie zadane pytanie o prognozy: DoêÑczyå prognoz⌐ (T/N)? : _ .  Po tych ustaleniach okreÿlamy zakres wydruku wg poni╛szej tabelki:                            ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                                                                                                          ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Wartoÿci       poczÑtkowej napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Wartoÿå poczÑtkowa.        Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu  z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje      (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu  zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                                       ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne, lub w     ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej liczby     porzÑdkowej. Przed kasowaniem caêoÿci, program ╛Ñda dodatkowego              potwierdzenia:   ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║                                        ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                                               Przejd½my teraz do omówienia drugiej postaci ekranu, która umo╛liwia         wprowadzenie pozostaêych danych i otrzymanie szczegóêowych informacji.                                                                                    Przyj⌐to zaêo╛enie, ╛e w ramach ewidencji prowadzona jest kartoteka dla      danego roku, to znaczy, ╛e dla danej pozycji rejestrowana jest wartoÿå       poczÑtkowa, umorzenie na koniec ubiegêego roku i zaktualizowane wartoÿci na  poczÑtek bie╛Ñcego roku. Oczywiÿcie dla zakupów z bie╛Ñcego roku             rejestrowana jest tylko wartoÿå poczÑtkowa. Na podstawie tych danych         obliczane sÑ odpisy amortyzacyjne w roku bie╛Ñcym. Przy zmianie roku, nale╛y kartoteki wydrukowaå, a do programu wprowadziå kwoty umorzeΣ na koniec roku  i kwoty zaktualizowanych wartoÿci i umorzeΣ na poczÑtek kolejnego roku.                                                                                   Program wykonuje tzw. prognozy, to znaczy w oparciu o posiadane dane okreÿla jaka kwota pozostaêa do umorzenia, w ilu ratach i kiedy zakoΣczy si⌐         amortyzacja.                                                                                                                                              Pami⌐tajÑc o tych zaêo╛eniach przeÿled½my wyglÑd ekranu:                     ────────────────────────────────────────────────────────────────────────────                                                      Amortyzacja w 1996 roku Okreÿlenie ÿrodka trwaêego oraz                                              wartoÿci niematerialnej lub prawnej Komputer osobisty (16-bitowy)                                                                                                                                                                      komentarz KRST: 491,  zgodnie z rozp.R.M. z 27.03.92, Dz.U.30/92 par.8 ust.3           jako urzÑdzenie podlegajÑce szybkiemu post⌐powi technicznemu,zwi⌐-           kszono stawk⌐ amortyzacyjnÑ przy zastosowaniu wspóêczynnika 1.4                                                                                 Data zakupu 28/05/95 nr rachunku 5673       wartoÿå poczÑtkowa     2 400.00                             wartoÿå umorzenia do dnia 31/12/95        560.00                                                                                      wspóêczynnik        zaktualizowana           zaktualizowana                 przeliczeniowy     wartoÿå na 01/01/96     umorzenie na 01/01/96                 1.00                2 400.00                   560.00                                                                                                                                                                           stawka     wspóêczynnik  roczna kwota  miesi⌐czna kwota  data zakoΣczenia amortyzacyjna   (mno╛nik)      odpisu          odpisu          amortyzacji      20.0          2.00          960.00           80.00             /  /       ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────  wg stanu na dzieΣ 01/06/1996 :                                               pozostaêo do umorzenia   1 200.00 zê.  rat  18  data zakoΣczenia 30/11/1997  ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────  F1 Pomoc    ~Wydruk        pozycja: ~Kolejna ~Poprzednia        Esc Wyjÿcie                                                                               W pierwszej linii podajemy rok bie╛Ñcy, w którym prowadzimy kartotek⌐.       Poni╛ej okreÿlenie ÿrodka trwaêego i trzy linie do wprowadzenia komentarza.  Dalej podajemy dat⌐ zakupu, nr dokumentu z jakim zostaê przyj⌐ty, oraz       wartoÿå poczÑtkowÑ ÿrodka. Nale╛y wyjaÿniå, ╛e przy obliczaniu kwoty         pozostaêej do umorzenia, program liczy amortyzacj⌐ poczynajÑc od miesiÑca    nast⌐pnego po dacie zakupu.                                                                                                                               Je╛eli podany w pierwszej linii rok bie╛Ñcy jest równy dacie zakupu, kolejne linie dotyczÑce historii w latach poprzednich nie b⌐dÑ wyÿwietlane na        ekranie. Jednak dla zakupów z lat ubiegêych nale╛y podaå wartoÿå umorzenia   na 31 grudnia ubiegêego roku oraz wspóêczynnik (wska½nik) przeliczeniowy.    Wartoÿci tych wska½ników sÑ publikowane przez Gêówny UrzÑd Statystyczny i    Ministerstwo Finansów. W oparciu o te informacje program przeliczy wartoÿå   poczÑtkowÑ i umorzenia na 1 stycznia bie╛Ñcego roku. Daty wyst⌐pujÑce przy   opisie tych kwot sÑ zale╛ne do podanego na poczÑtku roku amortyzacji.                                                                                     Kolejna grupa danych opisuje amortyzacj⌐ w roku bie╛Ñcym. Wpisujemy stawk⌐   amortyzacyjnÑ i ewentualnie jej mno╛nik, je╛eli zgodnie z rozporzÑdzeniem    ministra finansów przysêuguje dla danego ÿrodka. Program wylicza wysokoÿå    rocznego i miesi⌐cznego odpisu. Dla ÿrodków wprowadzonych w roku bie╛Ñcym    brana jest do obliczeΣ wartoÿå poczÑtkowa, dla ÿrodków wprowadzonych w       latach ubiegêych zaktualizowana wartoÿå poczÑtkowa.                                                                                                       Je╛eli amortyzacja zostaêa zakoΣczona wpisujemy dat⌐ zakoΣczenia             amortyzacji. Je╛eli nie wprowadziliÿmy tu daty, program w ostatniej linii    podaje prognoz⌐ tzn. informacje o pozostaêych odpisach. Nale╛y zwróciå       uwag⌐, ╛e prognozowanie odbywa si⌐ z punktu widzenia bie╛Ñcego miesiÑca i    roku, dla którego prowadzona jest karta. W przykêadzie widzimy, ╛e z punktu  widzenia 01.06.1996 r. mamy do odpisania 18 rat, tzn. pierwszÑ z nich        odpisujemy we wrzeÿniu br. i przez kolejne miesiÑce a╛ do listopada 1997 r.  gdy dokonamy ostatniego odpisu. Je╛eli chcielibyÿmy sprawdziå prognoz⌐ na    inny miesiÑc bez wykonania r⌐cznych obliczeΣ, mo╛emy klawiszem F10 wêÑczyå   kalendarz, zmieniå miesiÑc, a po powrocie wcisnÑå dwa razy klawisz Enter,    celem przeliczenia danych.                                                                                                                                Informacje w dolnej linii ekranu informujÑ nas, ╛e mo╛emy obejrzeå ~KolejnÑ  i ~PoprzedniÑ kart⌐ oraz wydrukowaå jÑ. Pami⌐tajmy, ╛e po wprowadzeniu zmian w kartotece, je╛eli chcemy je zapami⌐taå, nale╛y wcisnÑå klawisz PgDn        (podpowied½ F1 i Dodatek A). Klawiszem Esc wracamy do ekranu pierwszego w    ukêadzie listy.                                                                                                                                           Uwagi. Program kontroluje wspóêzale╛noÿå niektórych danych w karcie. I tak:  - rok dla którego liczymy amortyzacj⌐ nie mo╛e byå mniejszy ni╛ rok daty       zakupu                                                                     - data zakoΣczenia amortyzacji nie mo╛e byå mniejsza ni╛ data zakupu         - nie mo╛emy wpisaå zerowej stawki amortyzacyjnej, jej mno╛nika i              wspóêczynnika przeliczeniowego roku                                        - je╛eli podaliÿmy dat⌐ zakoΣczenia amortyzacji nie jest obliczana prognoza    odpisów dla tego ÿrodka trwaêego                                           - je╛eli data zakupu przypada w roku amortyzacji nie przyjmowane sÑ dane       dotyczÑce lat ubiegêych dla tego ÿrodka trwaêego                                                                                                        Su~ma - podaje sum⌐ podstawowych wartoÿci w tym sum⌐ miesi⌐cznego odpisu,    którÑ mo╛emy dowodem wewn⌐trznym wprowadziå do ksi⌐gi.                       Uwaga! Je╛eli zaêo╛ono filtr, to do sumowania brane sÑ wyêÑcznie pozycje     speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Je╛eli chcemy uzyskaå kwot⌐ miesi⌐cznego     odpisu amortyzacyjnego, a na liÿcie mamy zarówno ÿrodki w trakcie            amortyzacji jak i o zakoΣczonej amortyzacji, nale╛y zaêo╛yå filtr z          warunkiem: Zamortyzowane Nie.                                                           ╔══════════════════════ >> RAZEM << ══════════════════════╗                  ║ wartoÿå poczÑtkowa                             8 900.00 ║                  ║ umorzenia na koniec ub.r.                      4 560.00 ║                  ║ wartoÿå poczÑtkowa po przeszacowaniu           8 900.00 ║                  ║ umorzenia na koniec ub.r. po przeszacow.       4 560.00 ║                  ║ amortyzacja rocznie                            1 935.00 ║                  ║ amortyzacja miesi⌐cznie                          161.25 ║                  ║ pozostaêo do umorzenia (na dzieΣ 01/06/96)     3 050.00 ║                  ╚═════════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                    3·9   Ewidencja przebiegu pojazdów                                           ──────────────────────────────────                                                                                                                        Punkt ten umo╛liwia wpisanie obowiÑzujÑcych stawek za przejazdy dla ró╛nych  kategorii pojazdów oraz listy u╛ytkowanych pojazdów, a nast⌐pnie rejestro-   wanie kolejnych podró╛y. Zawarto w nim operacj⌐ porównawczego zestawienia    ryczaêtu i wydatków eksploatacyjnych wraz z wyliczeniem kwoty jakÑ mo╛emy    wpisaå do KPR.                                                                                                                                            /ekran: ewidencja przebiegu pojazdów/                                                                                                                     * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ znajduje si⌐ znak okreÿlajÑcy typ pojazdu. Mo╛emy w ten sposób oznaczaå pojazdy ró╛nego typu (np. osobowe, ci⌐╛arowe),  czy nale╛Ñce do ró╛nych wêaÿcicieli. Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i     jego stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                                                                      Data - data wyjazdu. Poniewa╛ wyliczenie wartoÿci przejazdu zale╛ne jest od  stawki za 1 km. podana data nie mo╛e byå wczeÿniejsza od pierwszej daty na   liÿcie stawek.                                                                                                                                            Pojazd - po wciÿni⌐ciu klawisz Enter wybieramy pojazd z listy pojazdów                                                                                    Trasa od - do, Cel wyjazdu - opis trasy i celu wyjazdu                                                                                                    Km. - podajemy iloÿå faktycznie przejechanych kilometrów                                                                                                  Wartoÿå - kwota ryczaêtu za przejazd, wyliczana automatycznie na podstawie   iloÿci kilometrów i wskazanego pojazdu                                                                                                                    Dost⌐pne operacje:                                                                                                                                        ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                                      ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ MiesiÑc        02                       │                                  │ Pojazd         Polonez    MCA 6708      │                                  │ Typ                                     │                                  │ Data           od 01/02/96 do 15/02/96  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                            Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug daty.                                                                                                ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr drukowane sÑ tylko pozycje speêniajÑce  dany warunek filtrujÑcy. Wydruk mo╛emy otrzymaå w postaci skróconej i        rozszerzonej obejmujÑcej informacje o poje½dzie i stawce.                                                                                                 Su~ma - podawana jest iloÿå przejechanych kilometrów i wartoÿå przejazdów    razem i dla ka╛dego pojazdu oraz w oddzielnej tabeli zestawienie wedêug      typów pojazdów (o ile u╛ytkownik dokonaê podziaêu na typy). Je╛eli zaêo╛ono  filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji speêniajÑcy dany warunek filtrujÑcy. ╔═════════════════════════════════════════════╗╔═════════════════════════╗   ║  Wartoÿå przejazdów   wg pojazdów           ║║         wg typu         ║   ║─────────────────────────[km]───────[zê]─────║║─────[km]───────[zê]─────║   ║  │Fiat 126p │MGA 8684│  4 370│      917.70  ║║  │  8 400│    2 287.90  ║   ║  │Polonez   │MCA 6708│  4 030│    1 370.20  ║╚═════════════════════════╝   ║─────────────────────────────────────────────║                              ║                Razem :  8 400     2 287.90  ║                              ╚═════════════════════════════════════════════╝                                                                                                           ~Pojazdy - prowadzona tu jest lista u╛ytkowanych pojazdów. Ka╛demu wpisujemy nazw⌐ (mark⌐), numer rejestracyjny, numer stawki (wedêug listy stawek) i     je╛eli uznamy to za potrzebne okreÿlamy typ (np. osobowy, ci⌐╛arowy czy      nale╛Ñcy do danego wêaÿciciela). Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i jego    stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                  ╔══════════════════════════════════════╗                                     ║            P O J A Z D Y             ║                                     ║──────────────────────────────────────║                                     ║  Nazwa      Nr rej. Poj.  Stawka Typ ║                                     ║═══════════╤════════╤═════╤══════╤════║                                     ║ Fiat 126p │MGA 8684│  600│  1   │    ║                                     ║ Polonez   │MCA 6708│1 300│  2   │    ║                                     ║           │        │     │      │    ║                                     ╚══════════════════════════════════════╝                                                                                              S~tawki - lista na którÑ wpisujemy kolejno obowiÑzujÑce stawki za przejazdy. Nale╛y podaå dat⌐ od której stawki obowiÑzujÑ oraz kwoty w poszczególnych    kategoriach pojazdów. Lista automatycznie jest porzÑdkowana wedêug daty.     Je╛eli prowadzimy kilka zestawów danych (np.biuro rachunkowe) nale╛y         wiedzieå, ╛e typy odliczeΣ sÑ wspólne we wszystkich podkatalogach. Znaczy    to, ╛e wystarczy raz wprowadziå tabel⌐ stawek w caêoÿci systemu.                                 ╔══════════════════════════════════════════════════╗                         ║                   S T A W K I                    ║                         ║─────────────[1]───────[2]───────[3]───────[4]────║                         ║   Data   do 900cm  pow900cm  Stawka 3  Stawka 4  ║                         ║═════════╤═════════╤═════════╤═════════╤══════════║                         ║ 04/09/94│  0.21   │  0.34   │      0  │      0   ║                         ║ 14/08/95│  0.24   │  0.38   │         │          ║                         ║ 14/04/96│  0.27   │  0.44   │         │          ║                         ║         │         │         │         │          ║                         ╚══════════════════════════════════════════════════╝                                                                                  ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Celu wyjazdu   napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Cel wyjazdu. Wêaÿciwe i ostateczne     kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi  twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do     skasowania.                                                                                                                                               ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej   daty, pojazdu lub przebiegu i ze ½le okreÿlonÑ stawkÑ. Przed kasowaniem      caêoÿci program ╛Ñda dodatkowego potwierdzenia:                                                    ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║                                        ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                                          ~Rozlicz - ukazuje si⌐ tabela, do której wpisujemy miesi⌐czne kwoty          wynikajÑce z ewidencji przejazdów i wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ. Program wylicza kwoty narastajÑco w ciÑgu roku oraz przypis, czyli kwot⌐ jakÑ w      danym miesiÑcu mo╛emy ujÑå do KPR. Wyliczony przypis musimy sami wpisaå      dowodem wewn⌐trznym do ksi⌐gi w punkcie Wprowadzanie danych. Ka╛dy z         posiadanych pojazdów ma wêasnÑ tabel⌐ rozliczeΣ, operacje kolejny, poprzedni pozwalajÑ przeglÑdaå rozliczenia kolejnych pojazdów. Je╛eli przepisy         zobowiÑzujÑ nas do prowadzenia rozliczeΣ ka╛dego samochodu oddzielnie nale╛y pami⌐taå, ╛e wydatki tak╛e nale╛y rejestrowaå osobno na oddzielnych kontach  przeciwstawnych.                                                                                                                                          Ewidencja przebiegu pojazdów a Wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ - rozliczenie                                                                              ╔═ Fiat 126p  MGA 8684 ══════════════════════════════════════════════════╗   ║                     BIE╜ñCO               NARASTAJñCO                  ║   ║ MiesiÑc        Ryczaêt     Wydatki     Ryczaêt     Wydatki    Przypis  ║   ║ ═══════════╤═══════════╤═══════════╤═══════════╤═══════════╤══════════ ║   ║ StyczeΣ    │    216.00 │     40.06 │    216.00 │     40.06 │     40.06 ║   ║ Luty       │    144.00 │     35.70 │    360.00 │     75.76 │     35.70 ║   ║ Marzec     │    280.00 │    130.34 │    640.80 │    206.10 │    130.34 ║   ║ KwiecieΣ   │    249.00 │    201.16 │    889.80 │    407.26 │    201.16 ║   ║ Maj        │    189.00 │    132.80 │  1 078.80 │    540.06 │    132.80 ║   ║ Czerwiec   │      0.00 │      0.00 │  1 078.80 │    540.06 │      0.00 ║   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  ║ Listopad   │      0.00 │      0.00 │  1 078.80 │    540.06 │      0.00 ║   ║ GrudzieΣ   │      0.00 │      0.00 │  1 078.80 │    540.06 │      0.00 ║   ╚════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝      F1 Pomoc           ~Wydruk   ~Kolejny   ~Poprzedni         Esc Wyjÿcie                                                                                 Metoda sporzÑdzania rozliczeΣ miesi⌐cznych                                   ──────────────────────────────────────────                                   B⌐dziemy korzystali z kilku punktów programu. Wpierw po zaêo╛eniu filtru na  dany miesiÑc drukujemy rejestr przejazdów. Nast⌐pnie w punkcie Obroty :      konta przeciwstawne wykonamy operacj⌐ ~3-kartoteka dla konta, na którym      rejestrujemy wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdów. Robimy wydruk za dany miesiÑc, a kwot⌐ wydatków netto wpisujemy do powy╛szej tabelki w rubryce     wydatki, a kwot⌐ wynikajÑcÑ z rejestru przejazdów do rubryki ryczaêt.        Drukujemy t⌐ tabel⌐. Na koΣcu drukujemy dowód wewn⌐trzny z wyliczonÑ kwotÑ   przypisu za dany miesiÑc.                                                                                                                                 3·10   Pracownicy. Wnagrodzenia. ZUS.                                        ─────────────────────────────────────                                                                                                                     Punkt ten umo╛liwia:                                                                                                                                      - odnotowanie danych kadrowych                                               - rejestracj⌐ wypêat z tytuêu wynagrodzeΣ i ZUS                              - rejestracj⌐ wypêat z tytuêu umów zlecenia i o dzieêo                       - rejestracj⌐ wypêat jako inne przychody                                     - prowadzenie i wydruk kart wynagrodzeΣ: wypêata, koszt, zaliczka na           podatek, w ukêadzie danych miesiÑca (bie╛Ñco) i narastajÑco                - opracowanie deklaracji podatkowych: PIT-4, PIT-8B, PIT-11, PIT-40 i ich      wydruk, zarówno na oryginalnych formularzach jak i na czystym papierze       z rysowaniem formularza. Deklaracje mogÑ byå sporzÑdzane w oparciu o         prowadzone kartoteki lub niezale╛nie od nich. Dotyczy to zwêaszcza           deklaracji PIT-4.                                                                                                                                       Nale╛y zaznaczyå, ╛e celem tego punktu programu jest gêównie rejestracja i   obróbka danych niezb⌐dnych do prowadzenia kart wynagrodzeΣ i sporzÑdzania    deklaracji podatkowych. Nie speênia on funkcji programów typu Kadry-Pêace,   które same w sobie sÑ jednymi z bardziej skomplikowanych (i kosztownych)     programów u╛ywanych w przedsi⌐biorstwach. Jakkolwiek w mniejszej firmie,     przy prostych zasadach wynagradzania mogÑ cz⌐ÿciowo speêniaå takÑ funkcj⌐.                                                                                Po wejÿciu do punktu, wyÿwietlana jest lista pracowników. Wciÿni⌐cie         klawisza Enter umo╛liwia obejrzenie i zmian⌐ danych kadrowych. Operacja      ~Pêace przenosi nas do drugiej, pêacowej cz⌐ÿci. Mo╛emy wprowadzaå tu dane   dotyczÑce trzech grup wypêat. Dane pêacowe mo╛emy przeglÑdaå w ukêadzie      bie╛Ñco i narastajÑco (przeêÑczenia klawiszem Tab) dla ka╛dej osoby, oraz    sumarycznie dla caêoÿci przedsi⌐biorstwa (operacja Su~ma).                     UWAGA !!! Dost⌐p do deklaracji PIT-4 oraz deklaracji ZUS, jako dotyczÑcych    wypêat w caêoÿci przedsi⌐biorstwa, uzyskujemy po wykonaniu operacji Su~ma                                                                              Nale╛y dokêadnie zapoznaå si⌐ z poruszaniem si⌐ po wielu ekranach i tabelach tego punktu oraz z dost⌐pnymi w nich operacjami.                                                                                                                PRACOWNICY  Filtr: bez filtru    Index: Nazwisko     Pozycji   4             ════════════════════════════════════════════════════════════════               ║Typ Nazwisko                  Imi⌐       Zatrud.   Zwoln. ║                 ║──────────────────────────────────────────────────────────║                 ║ R │Borowski                 │Adam      │01/02/93│  /  /  ║                 ║ PU│Malinowska               │Janina    │01/03/94│  /  /  ║                 ║ U │Mrozowska                │Beata     │01/04/95│30/04/96║                 ║ R │Zborowski                │Henryk    │01/10/92│31/03/96║                 ║                                                          ║         ════════════════════════════════════════════════════════════════════════     F1 Pomoc ~Inne ~Filtr Inde~x ~Wydruk ~UsuΣ ~Kasuj ~Pêace PIT ~8,~11,~40                                                                                   Enter - umo╛liwia przeglÑdanie i zmian⌐ danych kadrowych. Nale╛y pami⌐taå,   ╛e zakoΣczenie wprowadzania danych z zapisem wykonujemy klawiszem PgDn,      je╛eli nie chcemy zapisaå wprowadzonych zmian - klawisz Esc  (podpowied½-    klawisz F1).                                                                                                                                              /ekran: dane kadrowe pracownika/                                                                                                                          Wÿród danych kadrowych jedna z nich jest okreÿlona jako Typ. U╛ytkownik mo╛e wpisaå tu dowolne znaki (ka╛dy znak mo╛e mieå osobne znaczenie, a ich        kolejnoÿå nie jest istotna), okreÿlajÑce do jakiej kategorii kwalifikujemy   danÑ osob⌐. Mo╛emy w ten sposób podzieliå pracowników np. ze wzgl⌐du na      miejsce zatrudnienia (dziaê), lub na pracowników staêych i zatrudnionych na  umow⌐. Mo╛emy te╛ zaznaczyå, ╛e dany pracownik jest rozliczany przez zakêad  pracy. Stosowane symbole i ich kombinacje zale╛Ñ wyêÑcznie od u╛ytkownika.   Program umo╛liwia jedynie wybranie pracowników (operacja ~Filtr) nale╛Ñcych  do wskazanej grupy (grup), tzn. majÑcych w polu Typ ╛Ñdany znak. W           przykêadzie oznaczono literÑ R pracowników, którym zakêad dokonuje rocznego  rozliczenia podatku od dochodu, P pozostali pracownicy, U osoby, z którymi   zawarto umow⌐ zlecenia (zarówno pracownicy jak i osoby z zewnÑtrz). Nale╛y   podkreÿliå, ╛e stosowane oznaczenia sÑ wyêÑcznie przykêadowe, a program w    ╛aden sposób nie narzuca i nie kontroluje sposobu oznaczania. Oczywiÿcie gdy nie zachodzi potrzeba dzielenia pracowników pole Typ mo╛emy zignorowaå.      Dla potrzeb deklaracji PIT-8B mo╛emy wpisaå do trzech urz⌐dów skarbowych z   jakim rozlicza si⌐ zatrudniona u nas osoba.                                                                                                               ~Inne - umo╛liwia dopisanie nowej pustej linii dla nowego pracownika                                                                                      ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                                     ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ Typ          U -                        │                                  │ Data zatrud. od 01/09/94 do 31/12/94    │                                  │ Data zwoln.                             │                                  │ Zatrudnieni  Tak                        │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                        Inde~x :  Nazwisko   Data                                                                                                         Przy warunku na Typ mo╛emy wskazaå czy ╛Ñdamy pozycji, które nale╛Ñ do       danego typu (piszemy + ), czy tych, które nie nale╛Ñ do podanego typu        (piszemy - ). Je╛eli podaliÿmy wi⌐cej ni╛ jeden znak w okreÿleniu typu (np.  AB), to mo╛emy wskazaå czy chcemy aby wybrano osoby oznaczone jednoczeÿnie   literÑ A i B (operator i), albo majÑce w typie liter⌐ A lub liter⌐ B         (operator lub). Dodatkowo mo╛emy wskazaå czy lista po filtrowaniu ma byå w   kolejnoÿci nazwisk czy dat zatrudnienia (klawisz ~x lub Tab).                                                                                             Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby pozycje byêy demonstrowane w kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug nazwisk lub daty zatrudnienia                                                                                   ~Wydruk - ta operacja umo╛liwia dysponowanie ró╛norodnych wydruków w         zale╛noÿci od poczynionych wst⌐pnie ustaleΣ. Po wêÑczeniu operacji wydruku   wpierw ustala si⌐ czy ma mieå form⌐ listy czy form⌐ kartotek:                          WYDRUK   Lista danych   Kartoteki                                                                                                               Przy wyborze w formie listy, w ka╛dym wierszy drukowane jest nazwisko i imi⌐ osoby oraz inne dane w zale╛noÿci od wyboru:                                                Wynagrodzenia  Umowy  Inne  Bez wypêat                                                                                                     Przy wyborze Bez wypêat, drukowana jest po prostu lista nazwisk. Przy        pozostaêych zadane b⌐dzie pytanie za jaki miesiÑc drukowaå wypêaty, oraz czy majÑ to byå kwoty dotyczÑce wskazanego miesiÑca czy narastajÑco wêÑcznie z   tym miesiÑcem. Na koniec okreÿlamy jeszcze zakres wydruku, to znaczy czy     drukowaå od poczÑtku listy, od wskazanego miejsca czy tylko dla jednej       osoby. Kolejne ustalenia dopisywane sÑ w dolnej linii ekranu. Na przykêad:                                                                                Lista; wynagrodzenia i ZUS ; za m-c 03 ; Bie╛Ñco ; od poczÑtku               Wydruk w formie kartoteki umo╛liwia uj⌐cie wi⌐kszej iloÿci danych kadrowych  oraz dane pêacowe w perspektywie czasowej. Tu tak╛e ustalamy treÿå wydruku:                 Wynagrodzenia  Umowy  Inne  Bez wypêat                                                                                                     Przy wyborze Bez wypêat, drukowane sÑ wyêÑcznie dane kadrowe. Przy           pozostaêych drukowane sÑ kartoteki wynagrodzeΣ. U╛ytkownik okreÿla do        jakiego miesiÑca wêÑcznie nale╛y je drukowaå. Kartoteki obejmujÑ zarówno     dane w ukêadzie bie╛Ñco jak i narastajÑco. Do kart wynagrodzeΣ mogÑ byå      doêÑczone szczegóêowe dane kadrowe, po odpowiedzi na pytanie:                          Peêne dane kadrowe (T/N)? _                                                                                                                     Tu tak╛e okreÿlamy zakres wydruku, np. dla jednej wskazanej osoby, a kolejne ustalenia ukêadajÑ si⌐ dolnej linii ekranu, na przykêad:                                                                                                  Kartoteki; umowy zlecenia; do m-c 03; z danymi kadrowymi; od poczÑtku                                                                                     Uwaga !  Je╛eli zaêo╛yliÿmy filtr wydruk obejmuje wyêÑcznie pozycje                   speêniajÑce warunek filtrujÑcy.                                                                                                                  ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu usu-   ni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie imienia napisem   DO SKASOW. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie    ona przywrócona i pojawi si⌐ imi⌐. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczo-  nych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu, ale wpierw stawiane jest   pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej    nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                  ~Kasuj - zerowane sÑ wszystkie kwoty dotyczÑce wszystkiego rodzaju wypêat,   oraz informacje zawarte w pêacowych deklaracjach podatkowych. Wpierw pojawia si⌐ komunikat:       ZostanÑ wyzerowane wszystkie zapisy dotyczÑce wypêat,                        oraz dane w deklaracjach PIT-4, PIT-8, PIT-11, PIT-40                                                                                Nast⌐pnie program za╛Ñda potwierdzenia zerowania poprzez pytania:                                Akceptujesz (T/N)? :                                                         Na pewno wyzerowaå (T/N)? :                                                                                                           Ostatecznym potwierdzeniem jest wpisanie sêowa ZERUJ i wciÿni⌐cie Enter.     Je╛eli rozpoczynamy nowy rok to oprócz zerowania danych liczbowych nale╛y    usunÑå pracowników zwolnionych w roku ubiegêym.                                                                                                           ~Pêace - wyÿwietlana jest trzycz⌐ÿciowa tabela dotyczÑca trzech kategorii    wypêat jakie mo╛emy rejestrowaå w programie. Zasady poruszania si⌐ po tabeli - klawisz F1. U góry ekranu typ oraz nazwisko i imi⌐ osoby, której dotyczÑ   dane, u doêu spis dost⌐pnych operacji:                                                                                                                    WYNAGRODZENIA  R   Borowski             Adam                   bie╛Ñco       ══╦═══════════════════════════════════════════════════════════════════         ║   Pêace    Zasiêki    Razem    Koszt uz.           Ul- Zaliczka na       Mc║   brutto     ZUS      brutto   przychodu   Dochód  ga  pod.dochod.       ══╬══════════╤═════════╦═════════╤══════════╤═════════╤═══╤═══════════       01║    420.00│     0.00║   420.00│     40.95│   379.05│ u │     61.40        02║    420.00│     0.00║   420.00│     40.95│   379.05│ u │     61.40        03║    380.00│    25.00║   405.00│     40.95│   364.05│ u │     58.25        04║    420.00│     0.00║   420.00│     40.95│   379.05│ u │     61.40        05║    480.00│     0.00║   480.00│     40.95│   439.05│ u │     74.00        06║      0.00│     0.00║     0.00│      0.00│     0.00│   │      0.00        . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .        . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .        11║      0.00│     0.00║     0.00│      0.00│     0.00│   │      0.00        12║      0.00│     0.00║     0.00│      0.00│     0.00│   │      0.00        ══╩═══════════════════════════════════════════════════════════════════        O~blicz zaliczk⌐                                                                                                                  Umowy zlecenia »──>                                                          Inne przychody »──>    ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 Pomoc ~Kolejny ~Poprzedni Tab-narast. ~Wydruk Su~ma PIT~8,~11,~40                                                                                      strzaêki u doêu ekranu informujÑ, ╛e w prawo znajdujÑ kolejne kolumny:                                                                                                     ║             U M O W Y   Z L E C E N I A                                  Mc║      brutto      koszt       dochód     podatek                          ══╬══════════════╤═══════════╦═══════════╤═══════════                        01║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         02║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         03║     1 750.00 │    350.00 ║  1 400.00 │    280.00                         . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                      . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                      11║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         12║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         ══╩══════════════════════════════════════════════════         oraz:                                                                                      ║             I N N E   P R Z Y C H O D Y                                  Mc║      brutto      koszt       dochód     podatek                          ══╬══════════════╤═══════════╦═══════════╤═══════════                        01║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         02║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         03║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                      . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                      11║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         12║         0.00 │      0.00 ║      0.00 │      0.00                         ══╩══════════════════════════════════════════════════            Tabele te sêu╛Ñ do wprowadzania kwot b⌐dÑcych podstawÑ do sporzÑdzenia kart  wynagrodzeΣ oraz deklaracji podatkowych.                                     Uwaga ! Dane mo╛na wprowadzaå tylko gdy tabela jest w stanie: bie╛Ñco (patrz prawy górny róg ekranu, przeêÑcznik klawiszem Tab). W stanie narastajÑco     oraz przy tabeli zbiorczej (po operacji Suma) dane nie sÑ przyjmowane.                                                                                    Pierwsza cz⌐ÿå tabeli rejestruje wynagrodzenia i inne przychody pracowników  oraz zasiêki z ubezpieczenia spoêecznego. ¥ÑcznÑ kwot⌐ zasiêków mo╛my wpisaå bezpoÿrednio do pola lub po wciÿni⌐ciu klawisza Enter uzyskaå szczegóêowÑ    tabel⌐ do wpisania poszczególnych skêadników, które zostanÑ zsumowane.       Zaliczka na podatek dochodowy mo╛e byå wyliczona przez program przy u╛yciu   operacji: O~blicz zaliczk⌐. Jest ona wyliczana dla najbardziej typowego      padku. Je╛eli schemat obliczania zaliczki nie jest wêaÿciwy dla danego pra-  cownika, u╛ytkownik musi sam wpisaå wêaÿciwÑ kwot⌐.                          Przy obliczaniu zaliczki program post⌐puje nast⌐pujÑco:                                                                                                   - jako miesiÑc bie╛Ñcy czyli ten, dla którego jest liczona zaliczka            przyjmowany jest miesiÑc, w którym aktualnie znajduje si⌐ kursor           - sprawdzane jest, w której grupy progresji podatkowej mieÿci si⌐ suma         wypêat do bie╛Ñcego miesiÑca wêÑcznie, z uwzgl⌐dnieniem kosztów uzyskania    wpisanych do tabeli                                                        - przyjmowana jest odpowiednia stopa procentowa, przy u╛yciu której wyli-      czana jest zaliczka z dochodu bie╛Ñcego miesiÑca zaokrÑglonego do 1 zê.    - zaliczka jest zaokrÑglana do 0.10 zê.                                      - je╛eli pracownikowi przysêuguje ulga podatkowa (co nale╛y zaznaczyå wpisu-   jÑc maêÑ liter⌐ u w przedostatniej kolumnie), program odejmuje od obliczo-   nej zaliczki kwot⌐ równÑ 1/12 kwoty wprowadzonej jako ulga podatkowa w       punkcie Parametry-Progi podatkowe. Je╛eli pracownikowi przysêuguje ulga w    podwójnej wysokoÿci nale╛y w przedostatniej kolumnie wpisaå du╛Ñ liter⌐ U.                                                                              W cz⌐ÿci tabeli dotyczÑcej umów, zaliczka jest wyliczana w oparciu o stawki  procentowe kosztu uzyskania przychodu i wysokoÿci zaliczki, podane w punkcie Parametry - Progi podatkowe. Odnosi si⌐ wyêÑcznie do miesiÑca bie╛Ñcego      (wskazywanego przez kursor).                                                                                                                              Omówmy teraz dost⌐pne operacje wyszczególnione w dolnej linii ekranu:                                                                                     ~Kolejny - operacja uêatwiajÑca przeglÑdanie i wprowadzanie danych. Pokazuje kartotek⌐ kolejnego pracownika. Dla uêatwienia, pozycja tabeli i kursora     pozostajÑ bez zmian. Nale╛y pami⌐taå, ╛e je╛eli zaêo╛yliÿmy filtr na liÿcie  pracowników, to pokazywane sÑ wyêÑcznie osoby speêniajÑce warunek filtrujÑcy                                                                              ~Poprzedni - j.w. - poprzednia osoba z listy pracowników                                                                                                  Tab - przeêÑcznik bie╛Ñco / narastajÑco. W prawym górnym rogu ekranu         wyÿwietlana jest informacja w jakim ukêadzie sÑ prezentowane dane. W         ukêadzie narastajÑco nie mo╛na wprowadzaå zmian                              ~Wydruk - identycznie jak opisano powy╛ej przy liÿcie osobowej                                                                                            ~Suma - tworzy zbiorcze zestawienie w identycznym ukêadzie trzycz⌐ÿciowej    tabeli, tak jak dla poszczególnych pracowników. Nale╛y pami⌐taå, ╛e je╛eli   zaêo╛yliÿmy filtr na liÿcie pracowników, to do zestawienia brane sÑ          wyêÑcznie osoby speêniajÑce warunek filtrujÑcy.                                                                                                           /ekran: pêace - suma/                                                                                                                                     Tabel⌐ mo╛emy przeglÑdaå w ukêadzie bie╛Ñco i narastajÑco (klawisz Tab),     mo╛emy wykonaå wydruk (szczegóêy opisano powy╛ej przy liÿcie osobowej) i     przejÿå do opracowania i wydruku deklaracji PIT-4, co b⌐dzie omówione przy   koΣcu rozdziaêu. Po zakoΣczeniu pracy z tabelÑ zbiorczÑ, powrót do kartotek  indywidualnych klawiszem Esc.                                                                                                                             Omówmy teraz deklaracje podatkowe zwiÑzane z wynagrodzeniami. W programie    uj⌐to trzy deklaracje indywidualne: PIT-8B, PIT-11 i PIT-40 oraz deklaracj⌐  skêadanÑ przez pracodawc⌐: PIT-4. Deklaracje indywidualne uruchamiamy dla    danej osoby gdy kursor na liÿcie pracowników znajduje si⌐ przy jej nazwisku  lub caêy ekran dotyczy danej osoby. Deklaracj⌐ zbiorczÑ PIT-4 uruchamiamy po przejÿciu do trybu ~pêace i wykonaniu operacji su~ma. Zasady ich u╛ywanie w  programie sÑ zbli╛one. Oparte sÑ na spisie poszczególnych elementów          deklaracji oznaczonych na formularzach kolejnymi, du╛ymi literami.                                                                                        Deklaracje skêadajÑ si⌐ z trzech cz⌐ÿci:                                               opis             - urzÑd skarbowy, pêatnik, podatnik                         dane liczbowe    - przychody, koszty itp.                                    wyliczenia       - podatek itp.                                                                                                                 ChcÑc wydrukowaå deklaracj⌐ mamy wyboru wydruk na oryginalnym formularzu,    wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk           niewypeênionego, pustego formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy  wybraå typ rysowanych ramek a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ      wydruku.        ╔═══════════════╗                                                            ║ na formularzu ║                                                            ║ z ramkami     ║                                                            ║ puste ramki   ║                                                            ║ ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡ ║                                                            ╚═══════════════╝                                            Poniewa╛ wydruk z u╛yciem starannych pionowych linii mo╛e niekiedy byå zbyt  dêugi mo╛emy wybraå:           ╔════════╗                                                                   ║ szybki ║                                                                   ║ êadny  ║                                                                   ╚════════╝                                    Nie dotyczy to drukarek laserowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu      wariantach. Dla nich zawsze wybieramy wariant êadny.                                                                                                      Dla deklaracji PIT-4 i PIT-8 podajemy miesiÑc za jaki drukujemy deklaracj⌐.  Nast⌐pnie podajemy numer strony. Kolejne dyspozycje spisane sÑ u doêu        ekranu.                                                                       WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc : 05    strona nr 1                                                                                                      (s) oznacza wydruk szybki, (ê) êadny.                                                                                                                     Po wybraniu ╛Ñdanej deklaracji, na ekranie widzimy spis jej cz⌐ÿci. Niektóre z nich sÑ poêÑczone liniÑ co oznacza, ╛e w programie uj⌐te sÑ na jednym,     wspólnym ekranie. Wyboru cz⌐ÿci dokonujemy kursorem i klawiszem Enter lub co prostsze przez wciÿni⌐cie odpowiedniej litery. Z cz⌐ÿci dotyczÑcej danych    adresowych korzystamy analogicznie jak przy wprowadzaniu danych kadrowych.   Dane pêatnika i podatnika sÑ wspólne na wszystkich deklaracjach i wystarczy, ╛e wprowadzimy je jednokrotnie. PokrywajÑ si⌐ te╛ z danymi kadrowymi         podatnika.                                                                                                                                                PIT-4 DEKL.NA ZALICZK¿ MIESI¿CZNñ NA POD.DOCH.OD ¥ñCZNEJ KWOTY WYP¥AT        ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════    A. Miejsce skêadania deklaracji                                              B. Dane pêatnika                                                            ┌C. Obliczenie pobranego podatku                                             ├D. Dane o uiszczeniu nale╛noÿci                                             └E. Oÿwiadczenie pêatnika lub osoby wyznaczonej do oblicz.i pobier.podatku   ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 Pomoc  ~Wydruk                                              Esc Wyjÿcie                                                                                Formularz deklaracji PIT-4 ma rozmiar przekraczajÑcy rozmiary ekranu. StÑd   do wypeênienia caêoÿci musimy przesuwaå tabel⌐ po ekranie.                                                                                                /ekran: PIT-4 cz.C/                                                                                                                                       Dane dotyczÑce dokonanych wypêat mo╛emy wpisaå sami lub korzystajÑc z        operacji Aktualizac~ja zaêadowaå je automatycznie. Zostanie zadane nam       pytanie o rok jakiego dotyczÑ dane pêacowe oraz za jaki okres program ma     wykonaå aktualizacj⌐. Mo╛emy podaå jeden miesiÑc (np. od 03 do 03) lub       dowolny zakres miesi⌐cy:     rok 96  za okres od 01 do 06                                                                                                 Przy aktualizacji do deklaracji sÑ wprowadzane kwoty jakie widzimy na        ekranie przy operacji Suma. Nale╛y pami⌐taå, ╛e je╛eli zaêo╛yliÿmy filtr na  liÿcie pracowników, to do sumowania, a wi⌐c i do aktualizacji i              automatycznego wypeênienia deklaracji brane sÑ wyêÑcznie dane osób           speêniajÑcych warunek filtrujÑcy.                                                                                                                         Operacja ~Poprawki sêu╛y wyêÑcznie do wpisania osoby odpowiedzialnej za      wypeênienie deklaracji.                                                                                                                                   Przy drukowaniu program wypeênia rubryki C.1. dotyczÑce wynagrodzeΣ i C.9    dotyczÑce innych przychodów. Jest to zaznaczone w nagêówku tabeli.                                                                                        Wyjaÿnienia wymaga rubryka D67 - wyjaÿnienie ró╛nicy pomi⌐dzy kwotÑ          pobranego podatku a kwotÑ wpêaconego podatku. Je╛eli chcemy wpisaå takie     wyjaÿnienie ustawiamy kursor w kolumnie oznaczonej D67 i wciskamy dowolny    klawisz. U doêu tabeli zostanie wyÿwietlona linia do prowadzenia tekstu a w  kolumnie D67 umieszczony zostanie znak *. Je╛eli chcemy zrezygnowaå z wyjaÿ- nienia, znowu wciskamy dowolny klawisz, wchodzimy do tekstu i kasujemy go.                                                                                Rubryka oznaczona pionowo umieszczonymi literami K P B sêu╛y do wprowadzenia informacji o sposobie przekazania nale╛noÿci (pozycja D65 formularza).       Wpisanie litery k oznacza wpêat⌐ do kasy, p - przekaz pocztowy, b - z konta  bankowego. Wprowadzony sposób zapêaty mo╛emy skasowaå wpisujÑc znak pusty    (odst⌐p).                                                                                                                                                 Zasadniczo nie ma powodu drukowania tabeli roboczej w postaci jak ekranie,   nie mniej je╛eli chcemy przenieÿå zawartoÿå ekranu na papier uczynimy to     klawiszem Prt.Scr. (Print Screen). Korzystamy tu z ogólnej mo╛liwoÿci        komputera, wydruk odbywa si⌐ poza kontrolÑ programu. Pami⌐tajmy, ╛e na       drukarce musi byå wciÿni⌐ty klawisz on line a po zakoΣczeniu wydruku         powinniÿmy wysunÑå papier (klawisz FF) wyêÑczajÑc wczeÿniej on line.                                                                                      Je╛eli chcemy wydrukowaå deklaracj⌐ PIT-4 a nie prowadziliÿmy kartotek       osobowych, to wystarczy wprowadziå sumaryczne dane przedsi⌐biorstwa dla      jednego pracownika, a efekt rachunkowy b⌐dzie taki sam.                                                                                                   PIT-11 INFORMACJA O DOCHODACH ORAZ POBRANYCH ZALICZKACH NA PODATEK DOCHODOWY ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════  R   Zborowski                  Henryk                                       ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════  A. Miejsce skêadania informacji                                              B. Dane pêatnika                                                             C. Dane podatnika                                                            D. Dochody podatnika i pobrane zaliczki                                      E. Oÿwiadczenie pêatnika lub osoby wyznaczonej do oblicz.i pobier.podatku   ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════  F1 Pomoc  ~Wydruk                                                                                                                                        PIT-11 INFORMACJA O DOCHODACH ORAZ POBRANYCH ZALICZKACH NA PODATEK DOCHODOWY ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════  R      Zborowski                 Henryk                                     D. Dochody podatnika i pobrane zaliczki                                                 Dane do cz⌐ÿci D tworzone sÑ na podstawie                                    zapisów w karcie wynagrodzeΣ pracownika.                               4.          za okres:  od 01/01/96                                           5.                     do 31/03/96                                                                                ( Enter - zmiana dat i pkt.D.5 )   ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║     ìródêa przychodów     │ Przychód │   Koszt   │   Dochód  │ Zaliczka ║  ║                           │    b     │     c     │     d     │    e     ║  ╠═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╣  ║ D.1  Wynagrodzenia i ZUS  │ 1 310.00 │    153.57 │  1 156.43 │   242.85 ║  ║───────────────────────────┼──────────┼───────────┼───────────┼──────────║  ║ D.5  Zasiêki-organ rentowy│     0.00 │      0.00 │      0.00 │     0.00 ║  ║───────────────────────────┼──────────┼───────────┼───────────┼──────────║  ║ D.13 Umowy zlecenia       │     0.00 │      0.00 │      0.00 │     0.00 ║  ║───────────────────────────┼──────────┼───────────┼───────────┼──────────║  ║ D.15 Inne przychody       │     0.00 │      0.00 │      0.00 │     0.00 ║  ╠═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╣  ║           RAZEM  D.1-D.15 │ 1 310.00 │    153.57 │  1 156.43 │   242.85 ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝   F1 Pomoc  Prt.Scr.Wydruk  pracownik: ~Kolejny ~Poprzedni       Esc Wyjÿcie                                                                               WciskajÑc klawisz Enter umo╛liwiamy wprowadzenie dwóch dat koniecznych przy  wydruku deklaracji. Bez wzgl⌐du na zakres podanych dat, zgodnie z informacjÑ na ekranie, w deklaracji ujmowane sÑ dochody pracownika ze wszystkich        miesi⌐cy. Je╛eli chcemy wydrukowaå deklaracj⌐ PIT-11 a nie prowadziliÿmy     kartoteki osobowej to wystarczy wprowadziå sumaryczne dane do jednego        miesiÑca a efekt rachunkowy b⌐dzie taki sam. Mo╛emy wpisaå te╛ kwoty do      punktu D.5, który zawiera kwoty otrzymane przez pracownika bezpoÿrednio z    organu rentowego z pomini⌐ciem pracodawcy. Innych danych tu nie wprowadzamy. Operacje ~Kolejny i ~Poprzedni umo╛liwiajÑ êatwe przeêÑczenie si⌐ na dane    kolejnego lub poprzedniego pracownika z listy. Drukowania przy u╛yciu        Prt.Scr. wyjaÿniono przy deklaracji PIT-4.                                                                                                                Deklaracje PIT-8B i PIT-40                                                                                                                                Technika pracy jest analogiczna jak w przypadku pozostaêych deklaracji.                                                                                   3·11   Parametry  Dowody wewn⌐trzne                                          ───────────────────────────────────                                                                                                                       Wprowadzamy tu niektóre informacje konieczne do pracy systemu w zakresie     prowadzania KPR i sporzÑdzania deklaracji. Je╛eli prowadzimy kilka zestawów  danych, musimy pami⌐taå, ╛e cz⌐ÿå parametrów jest globalna, to znaczy, ╛e    dotyczy wszystkich zestawów danych, cz⌐ÿå tylko tego zestawu w jakim         wprowadziliÿmy zmiany. ZakoΣczenie wprowadzania danych z zapisem wykonujemy  klawiszem PgDn (podpowied½ - klawisz F1). Tak╛e w tym punkcie umieszczono    prosty program umo╛liwiajÑcy druk dowodów wewn⌐trznych.                                           ╔═════════════════════════╗                                                  ║  Progi podatkowe        ║  globalne                                        ║  Marginesy formularzy   ║  globalne                                        ║  Numeracja pozycji KPR  ║  lokalne                                         ║  Zdarzenia gospodarcze  ║  lokalne                                         ║  Opisy dowodów wewn⌐t.  ║  lokalne                                         ║  Uwagi do faktur        ║  lokalne                                         ║  Komentarze do faktur   ║  lokalne                                         ║  ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡  ║                                                  ║  Dowody wewn⌐trzne      ║                                                  ╚═════════════════════════╝                                                                                                           PARAMETRY : Progi podatkowe                                                 ╔══════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗ ║ Ogólne zasady opodatkowania                                              ║ ║ Podstawa obliczenia podatku   stawka                                     ║ ║                                  %                                       ║ ║ od       0.00  do  16 380.00   21.0 -   218.40  ulga podatkowa           ║ ║ od  16 380.00  do  32 760.00   33.0 ( 3 221.40  + 33.0% ponad  16 380.00)║ ║ od  32 760.00  do  99 999.99   45.0 ( 8 626.80  + 45.0% ponad  32 760.00)║ ║ od  99 999.99  do       0.00    0.0 (38 884.80  +  0.0% ponad  99 999.99)║ ║                                                                          ║ ║ Umowy zlecenia                                                           ║ ║ Koszt uzyskania przychodu      20.0 %                                    ║ ║ Zaliczka na podatek dochodowy  20.0 %                                    ║ ║                                                                          ║ ║ skêadki ZUS                                                              ║ ║ na Fundusz Pracy                          3.0 %                          ║ ║ na Fundusz Gwarantowanych ùwiadcz.Pracow. 0.2 %                          ║ ║                                                                          ║ ║ Zryczaêtowany podatek dochodowy od dochodu z remanentu likwidacyjnego    ║ ║              Wysokoÿå podatku  10.0 %                                    ║ ╚══════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝ WpisujÑc ostatniÑ grup⌐ progresji podatkowej dla ogólnych zasad opodatko-    wania (w przykêadzie 45%), nale╛y jako zakres do wpisaå maksymalnÑ iloÿå     dziewiÑtek. Wiersze poni╛ej nie b⌐dÑ brane pod uwag⌐.                                                                                                      PARAMETRY : Marginesy formularzy                                            ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║            margines  górny lewy                  margines  górny lewy   ║  ║     PIT-5   str.1      0    2             PIT-4   str.1      0    2     ║  ║     PIT-5   str.2      0    2             PIT-4   str.2      0    2     ║  ║     PIT-5   str.3      0    2             PIT-8/B str.1      0    2     ║  ║     PIT-5   str.4      0    2             PIT-8/B str.2      0    2     ║  ║     PIT-5/A str.1      0    2             PIT-11  str.1      0    2     ║  ║     PIT-5/A str.2      0    2             PIT-11  str.2      0    2     ║  ║     PIT-5/B str.1      0    2             PIT-40  str.1      0    2     ║  ║     VAT-7   str.1      0    2             PIT-40  str.2      0    2     ║  ║     VAT-7   str.2      0    2             PIT-40  str.3      0    2     ║  ║     VAT-7   str.3      0    2                                           ║  ║     VAT-7   str.4      0    2                                           ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  DrukujÑc deklaracje na oryginalnych formularzach, musimy w zale╛noÿci od     posiadanej drukarki ustaliå powy╛sze parametry tak, aby program dokêadnie    umieszczaê dane w odpowiednich polach formularza. Margines lewy jest         wyra╛ony w znakach, górny w 1/24 cala (ok 1 mm). Program jest tak            skonstruowany, ╛e dobranie marginesów dla jednej strony dowolnego formularza powoduje zgodnoÿå wydruku dla pozostaêych.                                                                                                                Jednak╛e ze wzgl⌐du na mo╛liwe niedokêadnoÿci druku formularzy, mo╛e byå     konieczne indywidualne dobranie marginesów. Niekiedy caêkowita precyzja nie  b⌐dzie osiÑgni⌐ta ze wzgl⌐du na to, ╛e odst⌐py mi⌐dzy polami formularzy nie  pokrywajÑ si⌐ dokêadnie ze standardowymi mo╛liwoÿciami przesuwu gêowicy i    papieru w drukarce.                                                          Powy╛sze wst⌐pne ustalenia marginesów b⌐dÑ prawidêowe tylko dla niektórych   drukarek. Zwêaszcza drukarki drukujÑce bezpoÿrednio od górnej kraw⌐dzi       papieru (np. laserowe) wymagajÑ zmiany parametrów. Przy ich zmianie mo╛na    posêugiwaå si⌐ wartoÿciami z powy╛szej tabelki, odpowiednio dodajÑc lub      odejmujÑc od nich t⌐ samÑ liczb⌐. Czasem dla dokêadnego ustawienia lewego    marginesu wygodnie b⌐dzie zaznaczyå na obudowie drukarki prawidêowe          poêo╛enie formularza.   Patrz te╛ punkt 6.6 Instalacja-urzÑdzenia zew.-druk.                                                                              Uwaga!   Mo╛e si⌐ zdarzyå, ╛e w r⌐ce u╛ytkownika trafi partia deklaracji     wydrukowana z przesuni⌐tymi marginesami lub zmienionym odst⌐pem w pionie. W  pierwszym przypadku wystarczy skorygowaå parametry marginesów, w drugim      mo╛na spróbowaå w ustawieniach drukarek w oparciu o posiadanÑ dokumentacj⌐   drukarki zmieniå wartoÿå interlinii, jednak╛e nale╛y raczej liczyå si⌐ z     koniecznoÿciÑ drukowania takiej deklaracji na czystym papierze z rysowaniem  ramek przez program. Dlatego zaleca si⌐ zaopatrzyå si⌐ o razu w wi⌐kszÑ      iloÿå druków deklaracji, które program potrafi poprawnie wypeêniå.                                                                                         PARAMETRY : Numeracja pozycji KPR                                           ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║                         StyczeΣ         1                               ║  ║                         Luty           29                               ║  ║                         Marzec        154                               ║  ║                         KwiecieΣ      282                               ║  ║                         Maj           426                               ║  ║                         Czerwiec      500                               ║  ║                         Lipiec          0                               ║  ║                         SierpieΣ        0                               ║  ║                         WrzesieΣ        0                               ║  ║                         Pa½dziernik     0                               ║  ║                         Listopad        0                               ║  ║                         GrudzieΣ        0                               ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  Standardowo po zainstalowaniu program numeruje pozycje ka╛dego miesiÑca od   jedynki dodajÑc symbol miesiÑca np. 1/02, 2/02, 3/02 itd. (tzw. numeracja    wêasna). Je╛eli chcemy zachowaå ciÑgêÑ numeracj⌐ pozycji w KPR w ciÑgu       caêego roku, musimy podawaå tu numery jakie nadane b⌐dÑ pierwszej pozycji w  kolejnym miesiÑcu. Podanie cyfry zero oznacza, ╛e program ma stosowaå        numeracj⌐ wêasnÑ. Patrz te╛ punkt: Tabele KPiR i sumy zbiorcze, operacja     Nume~racja. Ustalenie numeru poczÑtkowego kolejnego miesiÑca nast⌐puje po    zakoΣczeniu prac nad miesiÑcem poprzednim gdy wiemy, ╛e nie b⌐dziemy ju╛     dopisywaå do niego pozycji. Numeracja mo╛e byå zawsze dowolnie zmieniana,    nale╛y mieå jednak na uwadze rzetelnoÿå prowadzonej ksi⌐gi.                                                                                               Kolejne cztery punkty operujÑ na sêownikach, tzn.na listach najcz⌐ÿciej u╛y- wanych opisów. DotyczÑ one: zdarzeΣ gospodarczych, opisów dowodów wewn⌐trz., uwag i komentarzy do faktur. Dzi⌐ki sêownikom nie musimy ka╛dorazowo wpisy-  waå potrzebnej treÿci,mo╛emy wybraå jÑ ze sêownika.                          Korzystanie z nich omówmy na przykêadzie sêownika zdarzeΣ gospodarczych.                                                                                   PARAMETRY : Zdarzenia gospodarcze                            Pozycji:  13   ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║                                     Opcja (1) - zapytaå u╛ytkownika     ║  ║         ekspl.pojazd                                                    ║  ║         energia                                                         ║  ║         mater.biurow                                                    ║  ║         opê.bankowa                                                     ║  ║         opê.pocztowa                                                    ║  ║         paliwo                                                          ║  ║         pêace                                                           ║  ║         sprzeda╛ tow                                                    ║  ║         sprzeda╛ usê                                                    ║  ║         telefon                                                         ║  ║         zakup towaru                                                    ║  ║   ┌────────────────────────────────────────────────────────────────┐    ║  ║   │ Je╛eli przy wprowadzaniu dokumentów podamy nowy opis zdarzenia │    ║  ║   │ gospodarczego, to program powinien:                            │    ║  ║   │                                                                │    ║  ║   │ 2 - automatycznie dopisaå je do listy zdarzeΣ gospodarczych    │    ║  ║   │ 1 - zapytaå u╛ytkownika czy chce dopisaå nowy element do listy │    ║  ║   │ 0 - nie pytaå i nie dopisywaå                                  │    ║  ║   │                                     Wybór:  1                  │    ║  ║   └────────────────────────────────────────────────────────────────┘    ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝                      ~Inne dane   ~Wydruk   O~pcje                                                                                                         Mo╛emy tu zaêo╛yå i modyfikowaå list⌐ najcz⌐ÿciej u╛ywanych opisów zdarzeΣ.  ChcÑc dopisaå nowÑ pozycj⌐ wykonujemy ~inne i wpisujemy w puste pole. ChcÑc  usunÑå pozycj⌐ kasujemy zawartoÿå pola i pozostawiamy je puste. Przy wyjÿciu z podpunktu program uporzÑdkuje list⌐ kasujÑc puste pozycje i uêo╛y jÑ alfa- betycznie.OperacjÑ O~pcje mo╛emy okreÿliå zachowanie si⌐ listy podczas wpro- wadzania danych do KPR, tzn. czy nowe opisy majÑ byå dopisywane automatycz-  nie do listy itp. Zamiast jednorazowo ukêadaå list⌐ najcz⌐stszych zdarzeΣ,   mo╛emy jÑ sukcesywnie rozbudowywaå ju╛ podczas pracy w programie.                                                                                         W pozostaêych punktach programu gdy mamy do czynienia z polem posiadajÑcym   sêownik post⌐powanie jest nast⌐pujÑce. Je╛eli w wypeênianym polu wciÿniemy   Enter wyÿwietlony zostanie odpowiedni sêownik. Wyboru mo╛emy dokonaå kurso-  rem lub po wciÿni⌐ciu pierwszej litery ╛Ñdanego opisu. Po wciÿni⌐ciu Enter   wskazany opis zostanie wpisany do pola. Je╛eli stojÑc w wypeênianym polu     wciÿniemy inny klawisz ni╛ Enter pojawi si⌐ kursor i mo╛emy wpisaå nowÑ,     dowolnÑ treÿå. Po akceptacji nowy opis mo╛e byå dopisany do listy, w zale╛-  noÿci od ustawienia w powy╛ej omawianym punkcie Opcje. Tak╛e gdy z wyÿwiet-  lonego sêownika wyjdziemy klawiszem Esc, tak╛e przejdziemy w tryb wpisywania treÿci do pola.                                                                                                                                            Dowody wewn⌐trzne                                                           ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║ Dowód wewn⌐trzny nr         16                                          ║  ║ z dnia                      04/06/96                                    ║  ║                                                                         ║  ║ numer pozycji w KPR         485                                         ║  ║                                                                         ║  ║ Cel wydatku :                                                           ║  ║   opêaty pocztowe, zakup znaczków                                       ║  ║   (urzÑd poczt. nr 1, w zaêÑczeniu pokwitowanie)                        ║  ║                                                                         ║  ║ Kwota wydatku                 105.00 zê.                                ║  ║                                                                         ║  ║ Osoba dokonujÑca wydatku    Malinowska Janina                           ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  Mamy do wypeênienia pola jak wy╛ej. Jak zwykle w tego typu ekranach klawisz  Esc sêu╛y do przerwania pracy i wyjÿcia z procedury, a klawisz PgDn oznacza  tzw. "pozytywne" wyjÿcie, w tym wypadku przejÿcie do wydruku dowodu. Je╛eli  nie wiemy jaki numer w KPR b⌐dzie miaê drukowany dowód zostawiamy puste      miejsce, które uzupeênimy po zakoΣczeniu miesiÑca. Je╛eli w pole Osoba nic   nie wpiszemy, linijka dotyczÑca osoby dokonujÑcej wydatku nie b⌐dzie         drukowana. Pole: Cel wydatku posiada sêownik opisów dowodów wewn⌐trznych i   dla cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy z niego skorzystaå (patrz te╛    powy╛ej w pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !).                                                                              Mo╛emy te╛ drukowaå puste formularze. Je╛eli chcemy uzyskaå wydruk jak       poni╛ej, pozostawiamy kwot⌐ równÑ 0, pustÑ dat⌐ a w pozostaêe pola wpisujemy kropki (wystarczy wcisnÑå i trzymaå klawisz kropki).                                                                                                      Uwaga. Punkt ten jest tylko pomocniczy i po wyjÿciu z niego ╛adne wpisywane  w nim dane nie b⌐dÑ pami⌐tane.                                                                                                                            4· INNE OPERACJE KSI¿GOWE                                                    ═════════════════════════                                                                                                                                 Punkt ten sêu╛y do prowadzenia rozrachunków i poszerzonej analizy dziaêal-   noÿci opartej na metodach ksi⌐gowych. Je╛eli na razie korzystamy z programu  w ograniczonym zakresie, z cz⌐ÿci podpunktów nie b⌐dziemy korzystaå.                                                                                      System rozrachunków umo╛liwia kontrol⌐ zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci. Nie jest on  konieczny do prawidêowego sporzÑdzenia KPiR. Decyzj⌐ o jego stosowaniu       podejmuje u╛ytkownik, w wypadku gdy jego dziaêalnoÿå wymaga kontrolowania    stanu rozliczeΣ. Po wykonaniu operacji zaksi⌐gowania, dokumenty znikajÑ z    punktu Wprowadzanie danych i ukazujÑ si⌐ w punkcie Dokumenty nierozliczone.  Jednoczeÿnie uaktualnione zostajÑ wszystkie rejestry, salda i kartoteki a    tak╛e tabela KPiR. Na tym moglibyÿmy zakoΣczyå rejestracj⌐ dokumentów.       Je╛eli jednak dodatkowo chcemy prowadziå kontrol⌐ zapêat musimy rejestrowaå  dokumenty zapêaty (nie b⌐dÑ one jednak ujmowane do ksi⌐gi). Dla uêatwienia   mo╛emy skorzystaå z operacji rozlicz (zarówno w punkcie Wprowadzanie danych  jak i punkcie Dokumenty nierozliczone), gdzie dla przyspieszenia pracy       nadawane sÑ wst⌐pnie wartoÿci domyÿlne, których w wi⌐kszoÿci przypadków nie  musimy zmieniaå. Musimy natomiast podaå konto przeciwstawne (najcz⌐ÿciej     kasa lub bank). Zaleca si⌐ stosowanie krótkiej nazwy konta (k - kasa, b -    bank), co uêatwi nam prac⌐. Po skojarzeniu zobowiÑzaΣ i zapêat (parowanie)   mo╛liwe jest rozdzielenie dokumentów rozliczonych od pozostaêych (Do         archiwum) co ma na celu zwi⌐kszenie przejrzystoÿci. Operacja parowania i     przesuwania do archiwum ma charakter wyêÑcznie porzÑdkowy nie ma ╛adnego     wpêywu na postaå sald, kartotek, KPiR i innych rejestrów.                                                                                                 Gdy konsekwentnie stosujemy system rozrachunków, tzn. chcemy ka╛demu         dokumentowi przypisaå zapêat⌐ wykonaå parowanie i przeniesienie do archiwum, niekiedy mo╛e zajÿå potrzeba sztucznego wprowadzenia dokumentu               rozliczeniowego dla takich zapisów jak np.: miesi⌐czny odpis amortyzacyjny   czy koszt u╛ytkowania samochodu.                                                                                                                          W przypadku biur rachunkowych nie jest konieczne korzystanie z systemu       rozrachunków, chyba ╛e stanowi to dodatkowÑ usêug⌐.                                                                                                       Spis podpunktów:   ╠═╦════════════════════════════════════╗                                       ║ Dokumenty nierozliczone.           ║                                       ║ Archiwum dokumentów rozliczonych   ║                                       ║ Obroty : kontrahenci               ║                                       ║ Obroty : grupy kontrahentów        ║                                       ║ Obroty : konta przeciwstawne       ║                                       ║ Plan kont - grupy kontrahentów     ║                                       ║ Plan kont - konta przeciwstawne    ║                                       ║ Raport zewn⌐trzny                  ║                                       ║ MiesiÑc obrachunkowy               ║                                       ║ Testy kontrolne                    ║                                       ║ Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych     ║                                       ║ Zerowanie danych systemu           ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                                                                               W punkcie Dokumenty nierozliczone gromadzone sÑ uprzednio zaksi⌐gowane       dokumenty. ZnajdujÑ si⌐ tu pozycje nierozliczone i stÑd czerpiemy informacje o dêu╛nikach. Przy prowadzeniu rozliczeΣ wykonujemy tu automatyczne lub      r⌐czne kojarzenie zobowiÑzaΣ i zapêat (tzw. parowanie). Pozycje rozliczone   mo╛emy przenieÿå do Archiwum dokumentów rozliczonych, gdzie mamy wglÑd do    zakoΣczonych operacji finansowych naszej firmy. Gdy nie prowadzimy           rozrachunków i w zwiÑzku z tym dokumentów nie rozliczamy, nie parujemy i nie przenosimy do archiwum, z punktu tego mo╛emy korzystaå celem przeglÑdania    zaksi⌐gowanych dokumentów w innym ukêadzie ni╛ oferuje KPR.                                                                                               Nast⌐pne trzy punkty: Obroty: kontrahenci, Obroty: grupy kontrahentów i      Obroty: konta przeciwstawne przedstawiajÑ aktualny stan obrotów i sald na    kontach. Pierwszy z nich dotyczy poszczególnych kontrahentów. Drugi grup     kontrahentów, je╛eli podziaê taki zrobiliÿmy (np. dostawcy i odbiorcy). W    trzecim punkcie mamy stany i obroty na tzw. kontach przeciwstawnych, które   odpowiadajÑ kolumnom ksi⌐gi lub gdy u╛ytkownik prowadzi szczegóêowÑ analiz⌐  dziaêalnoÿci okreÿlonym przez niego kontom.                                  Plan - grupy kontrahentów jest miejscem gdzie mo╛emy dokonaå podziaêu        kontrahentów na grupy (np. dostawców i odbiorców). Plan - kont               przeciwstawnych jest miejscem gdzie musimy wpisaå list⌐ kolumn ksi⌐gi a      dodatkowo mo╛emy wpisaå dodatkowe konta gdy u╛ytkownik chce prowadziå        szczegóêowÑ analiz⌐ dziaêalnoÿci                                                                                                                          Powy╛sze punkty oferujÑ wiele zastawieΣ, analiz i wydruków wedêug zadanych   przez u╛ytkownika warunków, dajÑc odpowied½ na wiele szczegóêowych pytaΣ     dotyczÑcych dziaêalnoÿci firmy. U╛ytkownik mo╛e (choå nie musi) stosowaå tu  metody peênej ksi⌐gowoÿci, z u╛yciem dowolnego planu kont. Pozostaêe punkty  speêniajÑ funkcje pomocnicze i usêugowe.                                                                                                                  4·1   Dokumenty nierozliczone                                                ─────────────────────────────                                                                                                                             W punkcie tym pracujemy na zbiorze, który gromadzi dokumenty nierozliczone.  Tutaj te╛ trafiajÑ wszystkie zaksi⌐gowane dokumenty i pozostajÑ w nim do     czasu ich rozliczenia. ZnajdujÑce si⌐ tu pozycje nie podlegajÑ korekcie i    usuni⌐ciu. Jedyne co mo╛emy zmieniå to w polu Nowa treÿå zmieniå nazw⌐       dokumentu celem umo╛liwienia parowania (skojarzenia zobowiÑzania i zapêaty), w polu Do zmieniå dopuszczalnÑ iloÿå dni zwêoki w pêatnoÿci, mo╛emy zmieniå  Opis dokumentu i dm-dzieΣ miesiÑca wpisania do ksi⌐gi (wpisujÑc zero lub     znak pusty wyêÑczamy dany dokument z ksi⌐gi) i opis vat. Praca w tym punkcie interesuje przede wszystkim prowadzÑcych rozliczenia i umo╛liwia zasadniczo  dwie rzeczy. Podaje nam informacje: ile, jakie i o jakiej wartoÿci dokumenty mamy nierozliczone oraz umo╛liwia parowanie to znaczy wyszukiwanie           dokumentów zobowiÑzania i zapêaty (np. faktura - przelew) i przenoszenie ich do archiwum dokumentów rozliczonych. Zastosowanie tu filtrowania i           porzÑdkowania danych umo╛liwia sporzÑdzanie ró╛norodnych zestawieΣ np. wykaz pozycji nierozliczonych za dany okres w ukêadzie kontrahentów. Mo╛na te╛     przyjÑå takÑ metod⌐ pracy, ╛e majÑc przed sobÑ raport kasowy, bankowy czy    te╛ pojedynczÑ wpêat⌐ odszukujemy na tej liÿcie pozycj⌐ której dotyczy       zapêata i rozliczamy jÑ operacjÑ ~1-rozlicz zamiast wpisywaå jÑ r⌐cznie w    punkcie Wprowadzanie danych. Miejscem pracy jest poni╛sza tabela:                                                                                         /ekran: dokumenty nierozliczone/                                                                                                                          Uwaga! W pierwszej kolumnie wyÿwietlany poczÑtek nazwy, klawiszem Tab mo╛emy przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kont ksi⌐gowych.                                                                                                   W pierwszej linii ekranu podano nazw⌐ opcji którÑ wykonujemy, nazw⌐ konta,   na której aktualnie znajduje si⌐ kursor i iloÿå dokumentów w zbiorze. W      linii drugiej zawarta jest informacja czy aktualnie wyÿwietlane sÑ wszystkie dokumenty lub jest zaêo╛ony filtr i w jakiej kolejnoÿci sÑ prezentowane a    tak╛e opis dokumentu i czy posiada on opis vat i jakiego typu. Linia dolna   zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela. Widoczna jest tylko jej czeÿå. Pozostaêe kolejne wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug ogólnych zasad           przeglÑdania tabel (Dodatek A i klawisz F1).                                                                                                              Je╛eli nie za╛Ñdaliÿmy innego uporzÑdkowania dokumenty sÑ uêo╛one wedêug     kolejnoÿci: konto, dokument, wartoÿå. Kwoty po stronach Winien i Ma sÑ       przedstawione w nieco inny sposób ni╛ w punkcie Wprowadzanie danych lecz     niemniej czytelnie. Dokumenty rozliczone zaznaczone sÑ gwiazdkÑ *.                                                                                        W polu Nowa treÿå mo╛emy wpisaå nowÑ nazw⌐ dokumentu, takÑ która umo╛liwi    znalezienie pary. Np. zarejestrowano rachunek o nazwie 345/67 a nast⌐pnie w  momencie zapêaty polecenie przelewu 5334 , mimo ╛e dokumenty majÑ t⌐ samÑ    kwot⌐ i dotyczÑ tego samego konta nie b⌐dÑ uznane za par⌐. BêÑd ten mo╛emy   teraz naprawiå i w polu Nowa treÿå nadaå poleceniu przelewu numer taki jak   rachunku. Mo╛na te╛ postÑpiå odwrotnie to znaczy rachunkowi nadaå numer      przelewu lub wr⌐cz obu dokumentom nadaå nazwy fikcyjne np. xxx . Nie mo╛na   jedynie istniejÑcej nazwy zmieniå na nazw⌐ pustÑ (co byêo dopuszczalne przy  dekretowaniu). Jednak╛e dla pó½niejszej orientacji warto trzymaå si⌐         pierwszej metody to znaczy dokumentom zobowiÑzania i pêatnoÿci nadawaå       numery takie jakie ma zobowiÑzanie (faktura rachunek itp.).                  Istnieje te╛ metoda zmuszenia programu do uznania dokumentu za rozliczony.   NastÑpi to wtedy gdy w jego nazwie zostanie zawarty znak # . Znak # mo╛e byå jedynym znakiem nazwy lub mo╛e wyst⌐powaå w rzeczywistej nazwie dokumentu,   oboj⌐tnie na poczÑtku w ÿrodku czy na koΣcu. Mechanizmu tego nale╛y u╛ywaå   bardzo ostro╛nie poniewa╛ w ten sposób uznajemy jako rozliczonÑ, pozycj⌐ dla której nie mo╛emy wskazaå pary. JednÑ z konsekwencji tego jest wystÑpienie   salda ró╛nego od zera w Archiwum dokumentów rozliczonych. SytuacjÑ           uzasadniajÑcÑ u╛ycie znaku # w nazwie dokumentu jest potrzeba usuni⌐cia ze   zbioru dokumentów nierozliczonych kilku pozycji danego kontrahenta,          pêaconych w taki sposób, ╛e trudno przyporzÑdkowaå zapêaty zobowiÑzaniom ale saldo tych pozycji wynosi zero. Moglibyÿmy (i jest to zalecane) rozpisaå     (rozksi⌐gowaå) zapêat⌐ w kilku pozycjach przyporzÑdkowujÑc je do             odpowiednich zobowiÑzaΣ ale na wypadek trudniejszych sytuacji pozostawiono   u╛ytkownikowi mo╛liwoÿå w postaci znaku # .                                  Inne wymuszone przesuwanie do Archiwum mo╛e przy du╛ej iloÿci dokumentów     utrudniå nam kontrol⌐ nad zapêatami.                                                                                                                      Dla uêatwienia przyj⌐to nast⌐pujÑcÑ zasad⌐. Je╛eli chcemy wymusiå            zaznaczenie dokumentu do rozliczenia stosujÑc znak # i jednoczeÿnie zachowaå nazw⌐ dokumentu wystarczy do pola Nowa treÿå wpisaå pojedynczy znak # .      Program przy parowaniu sam doêÑczy nazw⌐ dokumentu. Wpisanie czegokolwiek    innego ni╛ pojedynczy znak # powoduje przepisanie caêego pola Nowa treÿå do  pola Dokument .  Np.:                                                                                                                                     Dokument przed parowaniem         Nowa treÿå         Dokument po parowaniu         f.234                #               f.234    #                              f.234                ##              ##                                      f.234                #235            #235                                    f.234                235             235                                     1234567890           #               123456789#                                                                                                     Znaki $ i @ sÑ zastrze╛one nie sÑ dozwolone u╛ytkownikowi w polu Nowa Treÿå.                                                                              Operacje dost⌐pne u╛ytkownikowi w omawianym punkcie Dokumenty nierozliczone. wyszczególnione sÑ w dolnej linii ekranu. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc   i Esc Wyjÿcie wyst⌐pujÑce cz⌐sto w programie mówiÑ, ╛e po wciÿni⌐ciu         klawisza F1 uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ a wciskajÑc    klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji.                                  Pozostaêe operacje:                                                                                                                                       ~0-storno - jest metodÑ likwidowania bê⌐dnych zapisów ksi⌐gowych. Po         uzyskaniu potwierdzenia, w zbiorze dokumentów niezaksi⌐gowanych powstaje     odpowiednia pozycja z kwotÑ o przeciwnym znaku. Po zaksi⌐gowaniu powoduje    skompensowanie bê⌐dnej pozycji. Teraz b⌐dzie mo╛na wprowadziå prawidêowÑ     postaå dokumentu. Operacja jest analogiczna do  ~1-rozlicz :                                                                                                               ~1-rozlicz     ~0-storno                                    Konto analit.     te same        te same                                     Dokument          ten sam        ten sam                                     Kwota             ta sama        ta sama ze znakiem minus                    Strona Wn/Ma      przeciwna      ta sama                                     Data              podana         bie╛Ñca programu                            II strona         podana         ta sama                                     Zwê.w pêat.       ta sama        ta sama                                     mies.ksi⌐g.       bie╛Ñcy        bie╛Ñcy                                     Obie operacje majÑ na celu unikni⌐cie r⌐cznego wprowadzania dekretów. Uwaga, powstaêy automatycznie dekret storna nie wymaga ╛adnej modyfikacji. Je╛eli   jednak  zajdzie taka potrzeba, mo╛emy powstaêy zapis dowolnie modyfikowaå z  usuni⌐ciem wêÑcznie. Je╛eli dokument posiadaê opis vat, to tak╛e dokument    stornujÑcy b⌐dzie posiadaê opis vat, lecz z kwotami o przeciwnym znaku.      Je╛eli nie chcemy, aby w rejestrze vat uj⌐to obie pozycje (bêÑd-storno),     nale╛y (najlepiej przed wykonaniem stornowania) wyzerowaå opis vat. Nale╛y   tu zwróciå uwag⌐, ╛e w programie dopuszczono mo╛liwoÿå zmiany opisu vat.     Je╛eli zmiana ta polega na wpisaniu kwoty zero we wszystkie pozycje netto i  podatku, b⌐dzie to rozumiane jako wyzerowanie opisu vat, co b⌐dzie oznaczaå, ╛e dokument nie posiada opisu vat.                                                                                                                        Nale╛y te╛ zwróciå uwag⌐, ╛e dokumenty stornujÑce kompensujÑ zapisy na       kontach ksi⌐gowych, ale nadal dokument pierwotny i powstaêy dokument         stornujÑcy sÑ ujmowane do ksi⌐gi. Je╛eli jest to nie po╛Ñdane, nale╛y dla    obu podaå dzieΣ wpisu do ksi⌐gi 0 (kolumna dm).                                                                                                           ~1-rozlicz - operacja uêatwiajÑca rozliczanie dokumentów. Np. podczas        przeglÑdania zalegêych pêatnoÿci stwierdzimy, ╛e dana pozycja zostaêa        rozliczona. Zamiast przechodziå do punktu Wprowadzanie danych i tam jeszcze  raz wpisywaå konto, numer dokumentu itd. korzystamy z tej operacji. Po       wciÿni⌐ciu ~1 pojawiÑ si⌐ trzy pola. W pierwsze musimy wpisaå dat⌐ w trzecie symbol konta przeciwstawnego. Je╛eli pole to pozostawimy puste i wciÿniemy   Enter pojawi si⌐ lista, z której mo╛na dokonaå wyboru. Je╛eli nastÑpiêa      zapêata caêkowita pole drugie: kwota pozostawiamy bez zmian, je╛eli          cz⌐ÿciowa wpisujemy wêaÿciwÑ wartoÿå. Nowo powstaêy dekret zostaje zapisany  na koΣcu listy dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania w punkcie            Wprowadzanie danych. Je╛eli zachodzi potrzeba mo╛emy powstaêy zapis dowolnie modyfikowaå z usuni⌐ciem wêÑcznie. Je╛eli potrzebujemy sprawdziå co ju╛      wprowadziliÿmy do zbioru dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania uczynimy   to wciskajÑc klawisz F5.                                                                                                                                  ~2-r.cz⌐ÿå (rozliczenia cz⌐ÿciowe) - pomocnicza operacja pomagajÑca zorien-  towaå si⌐ w stanie dokumentu rozliczanego pêatnoÿciami cz⌐ÿciowymi. Program  wyÿwietla list⌐ pozycji o tym samym numerze dokumentu i podsumowuje jÑ:                  ╔════════════════════════════════╗                                           ║       Winien          Ma       ║                                           ║════════════════════════════════║                                           ║        17.13                   ║                                           ║     11 42.00                   ║                                           ║                    11 59.13    ║                                           ║                                ║                                           ╚════════════════════════════════╝                               Razem  :  Winien  11 59.13  - Ma 11 59.13 =    0                             ══════════════════════════════════════════════════════                           Zerowe saldo caêego dokumentu. Mog⌐ rozliczyå.                                         ~2-zaznacz do rozliczenia                                                                                                                   Je╛eli strony dokumentu równowa╛Ñ si⌐ mo╛emy zaznaczyå go do rozliczenia.    Je╛eli strony nie równowa╛Ñ si⌐ podawany jest komunikat: Saldo niezerowe.    Nie mog⌐ rozliczyå dokumentu. Wykonana dyspozycja rozliczenia nie jest       jeszcze ostateczna a wstawione przez program do pola Nowa treÿå znaki @      sêu╛Ñ przede wszystkim u╛ytkownikowi jako informacja, ╛e zajmowaê si⌐ tym    dokumentem. Mo╛emy dowolnie znaczyå dany dokument do rozliczenia, kasowaå te znaki i modyfikowaå pole Nowa treÿå. Ostateczne rozliczenie nastÑpi i tak    automatycznie przy operacji parowania.                                                                                                                    ~3-konto - efektem jest wyÿwietlenie trzech linii obrazujÑcych stan danego   kontrahenta. Mo╛e to byå przydatne w wypadku gdy zobowiÑzania regulowane sÑ  w taki sposób, ╛e trudno jest okreÿliå które z nich sÑ ju╛ rozliczone. Po za tym szybko informuje o saldzie kontrahenta, które mo╛e byå zerowe mimo, ╛e   mamy jeszcze nieuporzÑdkowane i niesparowane dokumenty.                                                                                                   Bie╛Ñce :  Winien   5 13.20 - Ma    8 29.60 =  -3 16.40                      Archiwum:  Winien   2 85.50 - Ma    2 85.50 =      0.00                      Razem   :  Winien   7 98.70 - Ma   11 15.10 =  -3 16.40                                                                                                   Odse~tki - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru naliczania odsetek.      Nast⌐pnie w punkcie Naliczanie odsetek mo╛emy sprawdziå ich wysokoÿå i       wydrukowaå not⌐. Mo╛emy te╛ z niej zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.      Poniewa╛ jesteÿmy wÿród dokumentów nierozliczonych i nie jest jeszcze podana data zapêaty zadane b⌐dzie pytanie z jakÑ datÑ zapêaty mamy liczyå odsetki.                                                                               Przelew~y - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru poleceΣ przelewu. W     polu okreÿlajÑcym czego dotyczy dane polecenie jest wpisywana data i nazwa   dokumentu. Nast⌐pnie w punkcie Przelewy-przekazy treÿå mo╛emy zmodyfikowaå   a przelew wydrukowaå. Mo╛emy te╛ z niego zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy                                                                              ~Pisma - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru pism. W polu okreÿlajÑcym  treÿå jest wpisywana data, nazwa dokumentu i kwota. Nast⌐pnie w punkcie      Kontrahent - pisma mo╛emy je wydrukowaå dodajÑc treÿå i modyfikujÑc          przeniesione dane. Mo╛emy te╛ z tego zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                 Uwaga ! jest mo╛liwoÿå wykonania powy╛szych trzech operacji nie tylko dla    jednej wskazanej pozycji ale dla caêej listy. Uzyskamy to przez wywoêanie    operacji nie z klawiszem ~ Alt ale z klawiszem  ^ Ctrl . Oczywiÿcie          przesyêanie caêej listy mo╛e nie mieå praktycznego sensu dlatego wczeÿniej   nale╛y zaêo╛yå warunki filtrujÑce.                                                                                                                        ~Q-parowanie - po wêÑczeniu tej operacji program rozpocznie dziaêanie        polegajÑce na odszukaniu dokumentów o tym samym koncie, nazwie i kwocie      umieszczonej na przeciwnych stronach. Po zakoΣczeniu pozycje uznane za       rozliczone to jest takie, którym znaleziono par⌐ sÑ oznaczone gwiazdkÑ *.    Operacj⌐ t⌐ mo╛emy powtarzaå wielokrotnie zmieniajÑc w mi⌐dzyczasie nazwy    dokumentów i aktywnie uczestniczÑc w rozliczaniu. Sama operacja parowania    nie ma istotnych konsekwencji dla stanu systemu i mo╛na jÑ wykonywaå         wielokrotnie. Jest jednak konieczna dla oznaczenia dokumentów rozliczonych   i przeniesienia ich do archiwum.                                                                                                                          Poza znajdowaniem par operacja znakuje do rozliczenia storna i pêatnoÿci     cz⌐ÿciowe. Storna nie sÑ parÑ dokumentów w dotychczasowym znaczeniu (te same kwoty na przeciwnych stronach). Dlatego program wyposa╛ono w umiej⌐tnoÿå     rozpoznawania ich i zaznaczania jako rozliczone co daje mo╛liwoÿå            przesuni⌐cia ich do archiwum i zdejmuje ten obowiÑzek z u╛ytkownika. Storna  znaczone sÑ znakiem  $.                                                                                                                                   Automatyczne rozliczanie pêatnoÿci cz⌐ÿciowych nast⌐puje wówczas je╛eli dla  danego kontrahenta i danego dokumentu suma stron Winien i Ma jest taka sama. Caêy dokument zostaje oznaczony znakiem @ . Poniewa╛ pêatnoÿci cz⌐ÿciowe     wyst⌐pujÑ cz⌐sto daje to du╛e uêatwienie pracy. Automatyzm taki ma           zastosowanie gdy zobowiÑzanie jest regulowane w ratach a ka╛da z nich        dotyczy tylko tego zobowiÑzania. Gdy jedna pêatnoÿå dotyczy wi⌐cej ni╛       jednego zobowiÑzania nale╛y albo rozksi⌐gowaå jÑ na dwa dekrety lub po       sprawdzeniu, ╛e saldo kontrahenta jest zerowe wszystkie niezaznaczone do     rozliczenia pozycje oznaczyå # . Dokument wyst⌐pujÑcy tylko na dwóch         pozycjach jest traktowany jako ewentualna para i nie jest rozpatrywany przy  automatycznym rozliczaniu pêatnoÿci cz⌐ÿciowych.                                                                                                          Wewn⌐trznie przebieg operacji parowania jest nast⌐pujÑcy:                                                                                                    1. usuni⌐te zostajÑ wszystkie dotychczasowe znakowania do                       rozliczenia tak╛e znaki @ i $ z pól Dokument i Nowa treÿå                 2. Polu dokument zostaje przypisane pole Nowa treÿå (je╛eli jest podana)     3. Pozycje ze znakiem # zostajÑ uznane za rozliczone                         4. Przebiega proces znakowania storn                                         5. Przebiega proces znakowania par                                           6. Przebiega proces znakowania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych                                                                                                   Wykonanie operacji parowania po wejÿciu do omawianego punktu jest warunkiem  uruchomienia operacji przesuwania do archiwum. Tak╛e po wpisaniu nowej nazwy dokumentu do pola Nowa treÿå musimy wykonaå parowanie. Operacja ta nie ma    wpêywu na zapisy ksi⌐gowe i stany kont. Mo╛na jÑ dowolnie powtarzaå.                                                                                      ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie (lub usuni⌐cie) dla danego dokumentu opisu vat to znaczy kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach,            przypisania do danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5    Wprowadzanie danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i  stosowane poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy wprowadziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych.                                                                                    Su~muj - saldo wyÿwietlane u doêu ekranu jest podawane na ╛yczenie poniewa╛  przy du╛ej iloÿci dokumentów jego obliczenie mo╛e byå czasochêonne a nie     zawsze wa╛ne dla u╛ytkownika. Jego wartoÿå dotyczy tylko tych dokumentów,    które speêniajÑ dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                                  Do arc~hiwum - wykonanie tej operacji wymaga potwierdzenia:                  ╔═══════════════════════════════════════════════════════╗                    ║   Wszystkie pozycje oznaczone * zostanÑ przesuni⌐te   ║                    ║   do archiwum rozliczonych rozrachunków.              ║                    ║         Akceptujesz (T/N)? : _                        ║                    ╚═══════════════════════════════════════════════════════╝                    Polega na zapisaniu pozycji rozliczonych w archiwum i skasowaniu ich w       zbiorze dokumentów nierozliczonych. Nale╛y wyra½nie zaznaczyå, ╛e parowanie  dokumentów i przesyêanie ich do archiwum ma na celu jedynie wygod⌐ pracy     gdzie w jednym punkcie gromadzimy zakoΣczone operacje, a w drugim te         "gorÑce" jeszcze nie rozliczone i aby w punkcie Dokumenty nierozliczone      rzeczywiÿcie znajdowaêy si⌐ wyêÑcznie pozycje nierozliczone przez co lista   ich b⌐dzie krótsza i czytelniejsza. Bez wzgl⌐du jednak na parowanie i        przesuwanie do archiwum nie zmieniajÑ si⌐ salda poszczególnych kontrahentów  bowiem zapis na nich odbyê si⌐ ju╛ w momencie ksi⌐gowania. Przypomina to     przekêadanie dokumentów z jednego segregatora do drugiego, co powoduje inne  ich uporzÑdkowanie ale nie zmienia stanów ksi⌐gowych.                                                                                                     KonsekwencjÑ rozliczania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych jest zmiana zapisu dat w      zbiorze archiwalnym. Generalnie realizowane jest to tak:                                                                                                  - dla naturalnych parowaΣ wprowadzane sÑ daty powstania i rozliczenia        zobowiÑzania, w kolumnie: lewej data Winien, w prawej Ma. Analogicznie       zapisywany jest miesiÑc ksi⌐gowy.Dopuszczalna zwêoka w pêatnoÿci przyj⌐ta    jest jak przy dacie wczeÿniejszej.                                                                                                                        - dla parowaΣ wymuszonych # i dla storn wpisywana jest tylko jedna data. W   lewej kolumnie je╛eli dekret dotyczyê strony  Wn i prawej dla Ma.                                                                                         - dla rozliczania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych zastosowano nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐.                                                                                Dla uêatwienia naliczania odsetek program stara si⌐ przypisaå dokumentom     rozliczenia daty powstania zobowiÑzania. Do tego potrzebuje jednak wiedzieå  czy dana grupa dokumentów byêa nale╛noÿciÑ wobec u╛ytkownika czy jego        zobowiÑzaniem wobec innych. Robi to w sposób szacunkowy biorÑc pod uwag⌐     daty dokumentów i ich iloÿå po stronie Wn i Ma. Je╛eli najstarsza data w     grupie wyst⌐puje po stronie Wn to zakêada si⌐, ╛e jest nale╛noÿå wobec       u╛ytkownika. Analogicznie, je╛eli najstarsza data w grupie wyst⌐puje po      stronie Ma to zakêada si⌐, ╛e jest to zobowiÑzanie u╛ytkownika wobec innych. W sytuacji gdy najstarsza data po stronie Wn jest równa najstarszej dacie po stronie Ma brana jest pod uwag⌐ iloÿå dokumentów. I tak, je╛eli po stronie   Wn jest ich mniej program uznaje, ╛e jest to nale╛noÿå wobec u╛ytkownika.    Analogicznie, je╛eli po stronie Wn jest ich wi⌐cej program uznaje, ╛e jest   to zobowiÑzanie u╛ytkownika wobec innych. W sytuacji gdy zachodzi równoÿå    dat i iloÿci dokumentów sytuacji nie rozstrzyga si⌐. Stosownie do ustaleΣ    dat okreÿla si⌐ nast⌐pnie zwêok⌐ w pêatnoÿci i terminowoÿå.                  Nale╛y zaznaczyå, ╛e dziaêania te majÑ na celu tylko oszacowanie             terminowoÿci zapêat w sytuacjach gdy nie jest to jednoznacznie okreÿlone.    Nie ma to ╛adnego wpêywu na prawidêowoÿå zarejestrowanych danych. Uêatwia to natomiast znajdywanie pêatnoÿci nieterminowych i naliczanie odsetek. Je╛eli  z jakiÿ powodów szacunki programu odbiegajÑ od rzeczywistoÿci a mo╛e to mieå znaczenie przy naliczaniu odsetek, to po przesêaniu dokumentu do punktu      odsetki (kolejno pozycjami), nale╛y tam r⌐cznie skorygowaå daty, terminy i   dopuszczalne zwêoki w pêatnoÿci.                                                                                                                          Poni╛szy przykêad obrazuje rezultat stosowanej metody:                          zbiór bie╛Ñcy        =====>             archiwum                                                                                                        Wn     Ma   Data    Zwê       Kwota       Data         Do  Zwê                                                                                           30.00       10.03.96  14     10.00  10.03.96 20.03.96  14                          10.00 20.03.96   7     20.00  10.03.96 30.03.96  14  6!                      20.00 30.03.96   7     30.00  10.03.96           14                                                                                                 ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ wybierania danych   speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2. W tym miejscu powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐ tylko takie pozycje    jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez   stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. Nale╛y zwróciå uwag⌐ na    to, ╛e poj⌐cie strony Winien/Ma odnosi si⌐ do kont kontrahentów a nie do     kont przeciwstawnych. W tym punkcie mamy do wyboru nast⌐pujÑce warunki:      ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent           201-001010  GS Korlino              │                 │ Rozliczone           Nie                                 │                 │ Okres ksi⌐gowy       03                                  │                 │ Kwota                od        1 000.00  do    10 000.00 │                 │ Data                 od 01/03/96 do 20/03/96             │                 │ Strona Winien        Tak                                 │                 │ Konto przeciwstawne  701         Sprzeda╛ wyrobów        │                 │ Przekroczony termin  Tak   od  10      na dzieΣ 30/03/96 │                 │ Opis                 zakup tow.                          │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘                 Kontrahent - mo╛emy podaå tu: konkretnego kontrahenta, jego numer poczÑtkowy czyli syntetyk⌐ lub jakÑkolwiek poczÑtkowÑ cz⌐ÿå konta. Wyboru dokonujemy    przez wpisanie numeru konta lub wybór z listy (po wciÿni⌐ciu klawisza Enter  ale na czystym polu). Mo╛emy te╛, co jest bardziej naturalne wpisaå dowolny  fragment (lub dwa) nazwy kontrahenta.                                                                                                                     Rozliczone - je╛eli wykonywaliÿmy parowanie mo╛emy teraz obejrzeå pozycje    zaznaczone lub niezaznaczone do rozliczenia                                                                                                               Konto przeciwstawne - mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ cz⌐ÿå lub wybraå z listy. Przy podawaniu numeru konta mo╛emy wykorzystaå znak ? jako   oznaczenie, ╛e jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji, na której   wpisano ? . Ma to zastosowanie przy filtrowaniu grupy kont. Na przykêad mamy filie i konta przeciwstawne oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd.    PiszÑc warunek 101 otrzymamy konta 101 wszystkich filii a piszÑc ???-1       wszystkie konta filii 1 .                                                                                                                                 Przekroczony termin - ten warunek wska╛e, które ze znajdujÑcych si⌐ na       liÿcie pozycji sÑ przeterminowane lub jakie przypadajÑ do zapêaty w podanym  okresie.                                                                                                                                                  Odpowied½ Tak/Nie okreÿli czy otrzymamy wyêÑcznie pozycje przeterminowane    czy przeciwnie.                                                                                                                                           na dzieΣ - okreÿla na jaki dzieΣ prowadzimy obliczenia. Np. zapêata której   termin wypada 10/08/96 jest przeterminowana 1 dzieΣ na 11/08/96 ale nie jest przeterminowana na 09/08/96 .                                                                                                                             Zakres dni okreÿla jak bardzo przeterminowane pêatnoÿci nas interesujÑ.      SterujÑc tymi parametrami uzyskujemy odpowiedzi na wiele pytaΣ np.                                                                                        Tak   od   0 do   0 na dzieΣ 17/08/96                                            - zapêaty przypadajÑce dokêadnie tego dnia                                                                                                            Tak   od   1 do 999 na dzieΣ 17/08/96                                            - wszystkie przeterminowane zapêaty na podany dzieΣ                                                                                                   Tak   od 100 do 999 na dzieΣ 17/08/96                                            - zapêaty przeterminowane 100 i wi⌐cej dni na podany dzieΣ                                                                                            Tak   od  -7 do   0 na dzieΣ 17/08/96                                            - zapêaty przypadajÑce w tygodniu po podanej dacie                                                                                                    Nie                 na dzieΣ 17/08/96                                            - wszystkie nie przeterminowane zapêaty na podany dzieΣ                                                                                               Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e termin pêatnoÿci jest tu ustalany przez proste      dodanie dopuszczalnej zwêoki do daty powstania zobowiÑzania (tzw. metoda 1). Metoda filtrowania z uwzgl⌐dnianiem kalendarza byêaby bardzo czasochêonna.   Je╛eli korzystamy z innej metody lub przyj⌐liÿmy zapêat⌐ w dniu nast⌐pnym    jako terminowÑ informacje podawane przez filtr b⌐dÑ niekiedy rozbie╛ne o 1   dzieΣ. Zaradziå temu mo╛na przesyêajÑc dane do pkt. Odsetki gdzie zostanÑ    precyzyjnie przeliczone.                                                                                                                                  Opis - filtr wska╛e dokumenty zawierajÑce podany tu ciÑg znaków.                                                                                          Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli:   ┌──────────────────┐                                                         │ Kontrahent       │                                                         │ Kwota            │                                                         │ Data             │                                                         │ Wg parowania     │                                                         └──────────────────┘         Przy wyborze: Kolejnoÿå parowania, dokumenty sÑ ukazywane w aktualnie        zastanej kolejnoÿci to jest wedêug kont, dokumentów i wartoÿci. Przy         zaêo╛onym filtrze operacja Index jest niedost⌐pna.                                                                                                        ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug wskazanego parametru o        podanej wartoÿci:  ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001010 GS Korlino                │                          │ Dokument   155        P                         │                          │ Kwota            210.00                         │                          │ Data       13/04/96                             │                          │ Opis       kp/100     P                         │                          └─────────────────────────────────────────────────┘       Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3                                                                                             ~Jeszcze rew. - jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci okreÿlonej w punkcie  ~Rewizja. WywoêujÑc wielokrotnie operacj⌐ Jeszcze rewizja odszukujemy        kolejne pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                               ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Przed wydrukiem program za╛Ñda wyboru:                                                              Lista danych  Ukêad wg kontrahentów  Nota                                                                                 Lista danych - drukowana jest lista identyczna jak na ekranie. Mamy          mo╛liwoÿå wydruku rozszerzonego (zawiera pola opis i nazwa kontrahenta) lub  skróconego. Wybór w odpowiedzi na pytanie Wydruk rozszerzony (T/N)? :_ .                                                                                  Ukêad wg kontrahentów - kontrahenci sÑ grupowani i oddzielnie podsumowywani. Wydruk w ukêadzie kontrahentów przebiega niezale╛nie od ustawionego          wczeÿniej sposobu uporzÑdkowania. Wydruk ten jest szczególnie przydatny przy analizie stanu rozliczeΣ z poszczególnymi kontrahentami. Je╛eli podobnÑ      informacj⌐ chcemy uzyskaå na ekranie musimy zaêo╛yå filtr dokêadnie na konto sprawdzanego kontrahenta. Wydruk w ukêadzie kontrahentów mo╛e byå (po poci⌐- ciu) zaêÑcznikiem do pism ponaglajÑcych do zapêaty lub ustalajÑcych saldo.                                                                                Nota - wydruku w formie not êÑczy cechy wydruku w ukêadzie kontrahentów,     pism i not odsetkowych. Przed wydrukiem zadawane sÑ pytania:                                                                                                         DoêÑczyå pismo (T/N)? : _                                                    DoêÑczyå odsetki (T/N)? : _                                                                                                                    DoêÑczanie pism i informacji o odsetkach jest opcjonalne. DoêÑczane pismo    jest wybierany z wczeÿniej napisanych tekstów powstaêych w punkcie Pisma -   Edytor.                                                                                                                                                   Oczywista jest tu potrzeba stosownego filtrowania danych. Przy odpowiednim   filtrowaniu mo╛emy w ten sposób wysêaå wszystkim kontrahentom np. monity o   zapêacie. Mo╛emy te╛ umieÿciå na nocie obliczenia odsetek. Obliczenia sÑ     dokêadne (jak w pkt. Odsetki) to znaczy wedêug metod i warunków ustawionych  w pkt.Instalacja. Je╛eli uznamy, ╛e mimo stosowanych filtrów wydruk i tak    obejmie kontrahentów którym nie chcemy wysyêaå ponaglenia lub chcemy zindy-  widualizowaå pisma np. dodajÑc niektórym specjalne dopiski to nie korzystamy z wydruku not tylko przesyêamy z grubsza wybrane pozycje do punktu Pisma-    Edytor (oper. ~Pisma lub ^Pisma) i tam  poddajemy je dokêadnemu opracowaniu                                                                               Zakres ka╛dego rodzaju wydruku ustalany wg poni╛szej tabelki:                                 ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                                                                                                          4·2   Archiwum dokumentów rozliczonych                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    W punkcie tym pracujemy na zbiorze, który gromadzi dokumenty rozliczone.     Archiwum istnieje po to, aby w punkcie Dokumenty nierozliczone rzeczywiÿcie  znajdowaêy si⌐ wyêÑcznie pozycje nierozliczone, przez co lista ich b⌐dzie    krótsza i czytelniejsza. ZnajdujÑce si⌐ tu pozycje nie podlegajÑ korekcie    ani usuni⌐ciu. Jedyne co mo╛emy zmieniå to w polu Do zmieniå dopuszczalnÑ    iloÿå dni zwêoki w pêatnoÿci i dm - dzieΣ miesiÑca wpisania do ksi⌐gi        (wpisujÑc zero lub znak pusty wyêÑczamy dany dokument z ksi⌐gi). Mo╛emy te╛  mieniå Opis dokumentu i opis vat. Praca w tym punkcie umo╛liwia przy         zastosowaniu filtrowania i porzÑdkowania danych sporzÑdzanie ró╛norodnych    zestawieΣ dotyczÑcych obrotów. StÑd czerpiemy informacje o terminowoÿci      zapêat. Miejscem pracy jest poni╛sza tabela:                                                                                                              /ekran: archiwum dokumentów rozliczonych/                                                                                                                 W pierwszej linii ekranu podano nazw⌐ opcji którÑ wykonujemy, nazw⌐ konta,   na której aktualnie znajduje si⌐ kursor i iloÿå dokumentów w zbiorze. W      linii drugiej zawarta jest informacja czy aktualnie wyÿwietlane sÑ wszystkie dokumenty lub jest zaêo╛ony filtr i w jakiej kolejnoÿci sÑ prezentowane a    tak╛e opisu dokumentu i czy posiada on opis vat i jakiego typu. Linia dolna  zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela. Widoczna jest tylko jej cz⌐ÿå. Pozostaêe, wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug ogólnych zasad przeglÑdania     tabel (Dodatek A i klawisz F1). Je╛eli nie za╛Ñdaliÿmy innego                uporzÑdkowania, dokumenty sÑ uêo╛one wedêug kolejnoÿci jakiej byêy           przenoszone z punktu, w którym wykonywaliÿmy parowanie.                                                                                                   Tabela ma nieco inny ukêad ni╛ w poprzednich punktach. Kolumny dotyczÑce     daty, miesiÑca ksi⌐gowego, kont przeciwstawnych i opisu wyst⌐pujÑ            odpowiednio dla strony Winien i Ma. To znaczy lewa kolumna dat dotyczy       strony Winien, prawa strony Ma. Odpowiednio dla miesiÑca ksi⌐gowego i opisu  ( oznaczenia mW i mM ). Kolumny dotyczÑce kont przeciwstawnych oznaczone sÑ: II str. Ma    Wn .                                                                                                                                        I tak w lewej kolumnie zapisane jest konto jakie podaliÿmy ksi⌐gujÑc         dokument na stron⌐ Winien kontrahenta, kwota ta zostaêa zapisana na stron⌐   Ma konta przeciwstawnego. Analogicznie dla kolumny prawej, zapisane jest     konto jakie podaliÿmy ksi⌐gujÑc dokument na stron⌐ Ma kontrahenta, kwota ta  zostaêa zapisana na stron⌐ Winien konta przeciwstawnego. Pozycje sparowane   wyst⌐pujÑ jednokrotnie. Przy rozliczeniu wymuszonym znakiem #, przy stornach i zapêatach cz⌐ÿciowych brak jest drugiej daty i miesiÑca a jedno z kont     przeciwstawnych jest puste. Mamy te╛ nowe pole Zwê okreÿlajÑce ile dni       kalendarzowych min⌐êo mi⌐dzy powstaniem a rozliczeniem zobowiÑzania          (wskazanie bezwzgl⌐dne) lub o ile przekroczono termin zapêaty (wskazanie     wzgl⌐dne). Zale╛y od ustawienia w pkt.Instalacja. Przy zapêatach             przeterminowanych znajduje si⌐ znacznik !.                                                                                                                Uwaga! W pierwszej kolumnie wyÿwietlany poczÑtek nazwy, klawiszem Tab mo╛emy przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kont ksi⌐gowych.                                                                                                   Operacje dost⌐pne u╛ytkownikowi w tym punkcie wyszczególnione sÑ w dolnej    linii ekranu. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc i Esc Wyjÿcie jak zwykle      mówiÑ, ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1 uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐   klawiaturÑ a wciskajÑc klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji. Pozostaêe operacje dziaêajÑ podobnie jak w punkcie Dokumenty nierozliczone.                                                                                         ~0-storno - jest metodÑ likwidowania bê⌐dnych zapisów ksi⌐gowych. Po         uzyskaniu potwierdzenia, w zbiorze dokumentów niezaksi⌐gowanych powstaje     odpowiednia pozycja z kwotÑ o przeciwnym znaku. Po zaksi⌐gowaniu powoduje    skompensowanie bê⌐dnej pozycji. Teraz b⌐dzie mo╛na wprowadziå prawidêowÑ     postaå dokumentu. Je╛eli stornujemy dokument rozliczony jednÑ zapêatÑ, w     zbiorze dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania pojawiÑ si⌐ dwie pozycje:   zobowiÑzania i zapêaty (z ujemnÑ kwotÑ). Je╛eli mamy do czynienia z zapêatÑ  cz⌐ÿciowÑ powinniÿmy wystornowaå wszystkie pozycje nale╛Ñce do danego doku-  mentu. Inne przypadki, a tak╛e stornowanie storn i rozliczeΣ wymuszonych (#) jest równie╛ dopuszczalne jednak u╛ytkownik musi sam przeanalizowaå rozmaite powstaêe sytuacje. Nale╛y pami⌐taå, ╛e tak czy inaczej powstaêy dokument     stornujÑcy b⌐dzie musiaê przejÿå przez operacj⌐ parowania i przesuwania do   archiwum. O prawidêowoÿci przeprowadzonej operacji ÿwiadczy zerowe saldo ca- êoÿci Archiwum i ╛Ñdana postaå kartoteki kontrahenta. Je╛eli dokument posia- daê opis vat, to tak╛e dokument stornujÑcy b⌐dzie posiadaê opis vat, lecz z  kwotami o przeciwnym znaku. Je╛eli nie chcemy, aby w rejestrze vat uj⌐to     obie pozycje (bêÑd-storno), nale╛y (najlepiej przed wykonaniem stornowania)  wyzerowaå opis vat. Nale╛y tu zwróciå uwag⌐, ╛e w programie dopuszczono      mo╛liwoÿå zmiany opisu vat. Je╛eli zmiana ta polega na wpisaniu kwoty zero   we wszystkie pozycje netto i podatku, b⌐dzie to rozumiane jako wyzerowanie   opisu vat, co b⌐dzie oznaczaå, ╛e dokument nie posiada opisu vat.            Nale╛y te╛ zwróciå uwag⌐, ╛e dokumenty stornujÑce kompensujÑ zapisy na       kontach ksi⌐gowych, ale nadal dokument pierwotny i powstaêy dokument         stornujÑcy sÑ ujmowane do ksi⌐gi. Je╛eli jest to nie po╛Ñdane, nale╛y dla    obu podaå dzieΣ wpisu do ksi⌐gi 0 (kolumna dm).                                                                                                           Su~muj - saldo wyÿwietlane u doêu ekranu jest podawane na ╛yczenie poniewa╛  przy du╛ej iloÿci dokumentów jego obliczenie mo╛e byå czasochêonne a nie     zawsze wa╛ne dla u╛ytkownika. Jego wartoÿå dotyczy tylko tych dokumentów,    które speêniajÑ dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                                  Odse~tki - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru naliczania odsetek.      Nast⌐pnie w punkcie Naliczanie odsetek mo╛emy sprawdziå ich wysokoÿå i       wydrukowaå not⌐. Mo╛emy te╛ z niej zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                   Przelew~y - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru poleceΣ przelewu/prze-  kazu. W polu okreÿlajÑcym czego dotyczy dane polecenie jest wpisywana data   (ze strony Ma) i nazwa dokumentu. Nast⌐pnie w punkcie Przelewy-przekazy      treÿå mo╛emy zmodyfikowaå a przelew/przekaz wydrukowaå. Mo╛emy te╛ z niego   zrezygnowaå przez usuni⌐cie go z listy.                                                                                                                   ~Pisma - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru pism. W polu okreÿlajÑcym  treÿå jest wpisywana data (ze strony Winien), nazwa dokumentu i kwota.       Nast⌐pnie w punkcie Kontrahent - pisma mo╛emy je wydrukowaå dodajÑc treÿå i  modyfikujÑc przeniesione dane. Mo╛emy te╛ z tego zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                                                                                  Uwaga ! jest mo╛liwoÿå wykonania powy╛szych trzech operacji nie tylko dla    jednej wskazanej pozycji ale dla caêej listy. Uzyskamy to przez wywoêanie    operacji nie z klawiszem ~ Alt ale z klawiszem  ^ Ctrl . Oczywiÿcie          przesyêanie caêej listy mo╛e nie mieå praktycznego sensu dlatego wczeÿniej   nale╛y zaêo╛yå warunki filtrujÑce.                                                                                                                        ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie dla danego dokumentu opisu vat to    znaczy podanie kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach, przypisanie do  danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych    parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5 Wprowadzanie   danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i stosowane     poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy           wprowadziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych.                                                                                    ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ na wybranie danych  speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 . W tym miejscu          powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐ tylko takie  pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. W tym punkcie mamy   do wyboru nast⌐pujÑce warunki:                                                            ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent            201-001040  PSS "Pionier" Bytom    │                 │ Sposob rozliczenia    Pary                               │                 │ Kwota                 od      500.00  do    2 000.00     │                 │ Data                  od 10/04/96 do 20/04/96            │                 │ Nieterminowe          Tak   od   2                       │                 │ Konto przeciwstawne   131         Bank                   │                 │ Okres ksi⌐gowy        04 Wn                              │                 │ Kolejnoÿå dat         data Wn < data Ma                  │                 │ Opis                  zakup.tow.                         │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘                                                                                 Zasady korzystania z filtru takie same jak w pkt. Dokumenty nierozliczone    (patrz pkt.4.3) . Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e termin pêatnoÿci jest tu ustalany przez proste dodanie dopuszczalnej zwêoki do daty powstania zobowiÑzania     (metoda 1). Metoda filtrowania z uwzgl⌐dnianiem kalendarza byêa by bardzo    czasochêonna. Je╛eli korzystamy z innej metody lub przyj⌐liÿmy zapêat⌐ w     dniu nast⌐pnym jako terminowÑ informacje podawane przez filtr b⌐dÑ niekiedy  rozbie╛ne o 1 dzieΣ. Zaradziå temu mo╛na przesyêajÑc dane do pkt. Odsetki    gdzie zostanÑ precyzyjnie przeliczone. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e dla          dokumentów sparowanych warunek dotyczy zarówno strony winien i ma. Np.       je╛eli podamy zakres dat to poszukiwane b⌐dÑ pozycje majÑce szukanÑ dat⌐ po  stronie powstania zobowiÑzania lub po stronie rozliczenia. WyjÑtkiem jest    pytanie o okres ksi⌐gowy gdzie poszukiwanie mo╛e byå prowadzone po obu       stronach (znak pusty przy numerze miesiÑca) lub po wybranej (przy numerze    miesiÑca piszemy Wn lub Ma). W poêÑczeniu z warunkiem na kolejnoÿå dat i     nieterminowoÿå jest to przydatne przy naliczaniu odsetek szczególnie gdy nie mo╛emy oddzieliå dokumentów zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci poniewa╛ nie zaêo╛yliÿmy rozrachunkowych kont syntetycznych dla dostawców i odbiorców. I tak, ╛Ñdamy  pokazania dokumentów Nieterminowo zapêaconych, za okres 02 Ma (zapêaconych   w lutym) i z kolejnoÿciÑ dat: data Wn < data Ma (data powstania zobowiÑzania jest wczeÿniejsza od daty rozliczenia). W ten sposób uzyskujemy parti⌐       dokumentów lutowych, którym powinniÿmy naliczyå odsetki. Przesyêamy je do    punktu Odsetki. Za miesiÑc powtarzamy t⌐ operacje z kolejnym miesiÑcem.      Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli:                                        ┌──────────────────────┐                                                     │ Kontrahent           │                                                     │ Kwota                │                                                     │ Wg zapisu            │                                                     └──────────────────────┘                                             Przy wyborze: Wg zapisu dokumenty sÑ ukazywane w kolejnoÿci w jakiej byêy    przenoszone z punktu Dokumenty nierozliczone. Przy zaêo╛onym filtrze         operacja ta jest niedost⌐pna.                                                                                                                             ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug wskazanego parametru:                    ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001040 PSS "Pionier" Bytom       │                          │ Dokument   106        P                         │                          │ Kwota            824.00                         │                          │ Data       10/04/92                             │                          │ Opis       kp/100   P                           │                          └─────────────────────────────────────────────────┘               Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3                                                                                             ~Jeszcze rew. - jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci okreÿlonej w punkcie  Rewizja. WywoêujÑc wielokrotnie operacj⌐ Jeszcze rewizja odszukujemy kolejne pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                                       ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Przed wydrukiem program za╛Ñda wyboru:                                          Lista danych  Ukêad wg kontrahentów                                                                                                           Mamy mo╛liwoÿå wydruku rozszerzonego (zawiera pola opis i nazwa kontrahenta) lub skróconego. Wybór w odpowiedzi na pytanie Wydruk rozszerzony (T/N)? :_.                                                                               W pierwszym przypadku drukowana jest lista identyczna jak na ekranie, w      drugim kontrahenci sÑ grupowani i oddzielnie podsumowywani. Wydruk w         ukêadzie kontrahentów przebiega niezale╛nie od ustawionego wczeÿniej sposobu uporzÑdkowania. Wydruk ten jest szczególnie przydatny przy analizie stanu    rozliczeΣ z poszczególnymi kontrahentami. Je╛eli podobnÑ informacj⌐ chcemy   uzyskaå na ekranie musimy zaêo╛yå filtr na konto sprawdzanego kontrahenta.   Wydruk w ukêadzie kontrahentów mo╛e byå (po poci⌐ciu) zaêÑcznikiem do pism   ponaglajÑcych do zapêaty lub ustalajÑcych saldo.                             Ustalamy te╛ zakres wydruku: od poczÑtku, od pozycji, wskazany.                                                                                           4·3   Obroty : kontrahenci                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Punkt ten prezentuje w jasny i przejrzysty sposób obroty z kontrahentami.    Nie wprowadzamy tu ╛adnych danych. Mamy kilka mo╛liwoÿci zestawieΣ:                                                                                       - Bie╛Ñco - czyli suma obrotów wybranego miesiÑca                            - NarastajÑco - obroty narastajÑco od poczÑtku roku                                   (z uwzgl⌐dnieniem bilansu otwarcia lub nie)                         - PrzeglÑdanie obrotów dla wybranego miesiÑca                                - PrzeglÑdanie obrotów wybranego kontrahenta                                 - PrzeglÑdanie kartoteki wybranego kontrahenta                                                                                                            Przeÿled½my kolejne warianty. Po wêÑczeniu omawianej opcji uzyskujemy na     ekranie poni╛szÑ tabel⌐. W pierwszej linii nazwa opcji dalej nazwa i numer   konta kontrahenta, na którym aktualnie przebywa kursor i iloÿå wierszy       tabeli (dla danego filtru). W liniach dolnych jak zwykle spis dost⌐pnych     operacji a powy╛ej podsumowanie tabeli (dla danego filtru).                                                                                               /ekran: obroty - kontrahenci/                                                                                                                             ùrodkowÑ cz⌐ÿå ekranu zajmujÑ dane, a prawej strony wyÿwietlane sÑ infor-    macje dodatkowe: Bie╛Ñco lub NarastajÑco w zale╛noÿci od dokonanego wyboru   oraz przy zestawieniach narastajÑco informacja: wraz B.O. lub bez B.O.                                                                                    Pozostaêe informacje z prawej strony tabeli to: nazwa przeglÑdanego miesiÑca i informacja o zaêo╛eniu filtru.                                                                                                                          W podanym przykêadzie przeglÑdana jest lista kont z podaniem stanu stron     Winien/Ma i salda (Winien - Ma). SÑ to obroty  danego miesiÑca (w kwietniu)  wi⌐c z prawej strony widnieje napis Bie╛Ñco. Filtr nie jest zaêo╛ony.        Zapoznajmy si⌐ z dost⌐pnymi operacjami o jakich informuje dolna linia.                                                                                    F1 i Esc jak zwykle oznaczajÑ odpowiednio: pomoc i wyjÿcie z danego          podpunktu.                                                                                                                                                Su~muj - sumowanie jest wykonywane na ╛yczenie poniewa╛ przy du╛ej iloÿci    kontrahentów obliczenie mo╛e byå czasochêonne, a nie zawsze wa╛ne dla        u╛ytkownika. Ma to szczególne zastosowanie po zmianie warunków filtrujÑcych  gdzie zmienia si⌐ iloÿå pokazywanych kont.                                                                                                                ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metody na wybranie danych  speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 . W tym miejscu          powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na ekranie pojawiêy si⌐ tylko takie pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. W tym punkcie mamy do wyboru:  ┌───────────────────────────────────────────────────────┐                    │Kontrahent    201-001     ?                            │                    │Zakres sald  bez 0 Tak od  1 000.00  do 10 000 000.00  │                    └───────────────────────────────────────────────────────┘        Przy zakêadaniu filtru mo╛emy wybraå grup⌐ kont o podobnych symbolach.       Robimy to podajÑc cz⌐ÿå znaków poczÑtkowych. Zwróåmy uwag⌐, ╛e podajÑc       warunek na zakres sald mo╛emy wybraå kontrahentów o szczególnie du╛ym        zadêu╛eniu (lub wierzytelnoÿci). Natomiast ╛ÑdajÑc sald niezerowych          otrzymamy tylko takich, z którymi mamy nierozliczone rachunki. Je╛eli        potrzebujemy znaå oddzielnie wartoÿå salda WN i Ma zakêadamy filtr           dwukrotnie raz na zakres:  od -9999.... do 0  a pó½niej od 0  do  9999....                                                                                Tab - umo╛liwia przeglÑdanie listy majÑc podany w pierwszej kolumnie numer   konta bÑd½ poczÑtkowÑ cz⌐ÿå nazwy kontrahenta. Kolejnoÿå pozostaje bez zmian to znaczy wedêug kont a nie alfabetycznie.                                                                                                                ~Kolejny - dziaêanie dwojakie. Przy przeglÑdaniu listy kont przechodzimy do  nast⌐pnego miesiÑca. Przy obserwacji kartoteki lub historii obrotów danego   konta, operacja Kolejny wska╛e nam nast⌐pnego kontrahenta.                                                                                                ~Poprzedni - analogicznie jw.                                                                                                                             ~Rewizja - chcÑc odszukaå kontrahenta podajemy tu numer jego konta, mo╛emy   wywoêaå list⌐ kontrahentów (wciskajÑc klawisz Enter na nie wypeênionym polu) i na niej wskazaå szukanÑ pozycj⌐, mo╛emy te╛ podaå fragment (lub dwa) nazwy (patrz pkt.7.1).                                                                                                                                          ~Bie╛Ñco - przeêÑcznik przeglÑdania danych. Wskazywane sÑ wyêÑcznie obroty   danego miesiÑca.                                                                                                                                          Naras~tajÑco - przeêÑcznik przeglÑdania danych. Obroty wskazywane sÑ         narastajÑco od poczÑtku roku. Po wciÿni⌐ciu ~t musimy jeszcze powiedzieå czy ma byå dodawany bilans otwarcia czy nie. Czynimy to wciskajÑc znak plus lub  minus w odpowiedzi na takie pytanie: +/- BO . Je╛eli podczas przeglÑdania    obrotów narastajÑco chcemy zmieniå sposób traktowania bilansu otwarcia       wciskamy znów ~t i wybieramy + lub - .                                                                                                                    ~Wydruk - przy przeglÑdaniu listy spowoduje odwzorowanie jej na wydruku z    opisem, podsumowaniem i podaniem warunku filtrujÑcego. Przy przeglÑdaniu     caêorocznej historii obrotów danego konta zostanie nam zadane pytanie:                     Jedno konto    Wszystkie konta                                                                                                              WciskajÑc liter⌐ w lub j dysponujemy odpowiednio wydruk dla tylko jednego,   widocznego na ekranie konta lub wszystkich (dost⌐pnych pod danym filtrem).   Zakres ka╛dego rodzaju wydruku ustalany wg poni╛szej tabelki:                                  ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                                                                                                         ~3-kartoteka - wyÿwietla i drukuje wszystkie dokumenty danego konta                                                                                       /ekran: kartoteka kontrahenta/                                                                                                                            GwiazdkÑ oznaczono dokumenty rozliczone. Literka b oznacza ╛e dokument       znajduje si⌐ jeszcze w zbiorze dokumentów nierozliczonych (bie╛Ñcych),       pozostaêe znajdujÑ si⌐ w archiwum dokumentów rozliczonych. Zgodnie z         informacja w dolnej linii, mo╛emy te╛ obejrzeå kartotek⌐ ~Kolejnego lub      ~Poprzedniego kontrahenta a ~Rewizja pomo╛e odszukaå dowolnego kontrahenta.  Inde~x (lub klawisz Tab) umo╛liwia zmian⌐ uporzÑdkowania dokumentów w        kartotece: datami lub tak, ╛e wpierw mamy pozycje z punktu Dokumenty         nierozliczone a nast⌐pnie z punktu Archiwum, uêo╛one tak aby czytelne byêo   powiÑzanie zobowiÑzaΣ z zapêatami. ~1-rozlicz ma znaczenie jak w punkcie     Dokumenty nierozliczone tzn. umo╛liwia rozliczenie danego dokumentu i umie-  szczenie stosownego zapisu w zbiorze dokumentów przygotowanych do ksi⌐go-    wania (podglÑd klawiszem F5). Klawiszem Esc wracamy do gêównej listy kont.                                                                                Wydruk kartoteki sterowany jest przez kilka parametrów. Nale╛y zwróciå uwag⌐ na ich dobór, a szczególnie zakresu miesi⌐cy, co pozwoli uniknÑå dêugich     wydruków w sytuacji, gdy nie jest to potrzebne do analizowania konta.                                                                                     Zakres wydruku wskazany        Wartoÿå obrotów za mc.: 05     Enter Wydruk   Dokumenty za okres: 00-12      B.O. - szczegóêowo             Esc Wyjÿcie                                                                                 Zakres wydruku - wskazana kartoteka/od wskazanej pozycji/wszystkie                (jako wszystkie nale╛y rozumieå te, które zostaêy wybrane przez               operacj⌐ Filtr, to znaczy nale╛Ñce np. do wskazanej syntetyki).        Wartoÿå obrotów za mc. - miesiÑc odniesienia, dla którego zostanie podana          wartoÿå obrotów, saldo i saldo za miesiÑc poprzedzajÑcy                Dokumenty za okres - zakres miesi⌐cy, za który drukowane b⌐dÑ                      dokumenty przypisane do danego konta                                   B.O. - szczegóêowo/saldem, czy majÑ byå drukowane wszystkie dokumenty               bilansu otwarcia, czy ma byå on podany jednÑ kwotÑ                                                                                                 ~Historia obrot. - wêÑczajÑc t⌐ operacj⌐ uzyskujemy nowÑ postaå ekranu.      Zawiera on informacje o tym jak przedstawiaêy si⌐ obroty danego kontrahenta  w przeciÑgu roku. Poni╛ej aktualnego miesiÑca ksi⌐gowego tabela pozostaje    nie wypeêniona. W przykêadzie prawa strona ekranu informuje, ╛e przeglÑdamy  obroty narastajÑco wraz z bilansem otwarcia a dane nie byêy aktualizowane po ostatnim ksi⌐gowaniu. Operacje wskazane w dolnej linii majÑ takie same       znaczenie jak przy przeglÑdaniu listy kontrahentów, co omówiono powy╛ej.                                                                                  /ekran: historia obrotów/                                                                                                                                 Wydruk historii obrotów sterowany jest przez kilka parametrów. Nale╛y        zwróciå uwag⌐ na ich dobór, a szczególnie zakresu miesi⌐cy, co pozwoli       uniknÑå dêugich wydruków w sytuacji, gdy nie jest to potrzebne do            analizowania konta.                                                                                                                                       Zakres wydruku wskazany                                       Enter Wydruk   Dokumenty za okres: 00-12      NarastajÑco wraz z B.O.        Esc Wyjÿcie                                                                                 Zakres wydruku - wskazana kartoteka/od wskazanej pozycji/wszystkie                (jako wszystkie nale╛y rozumieå te, które zostaêy wybrane przez               operacj⌐ Filtr, to znaczy nale╛Ñce np. do wskazanej syntetyki).        Dokumenty za okres- zakres miesi⌐cy, za który drukowane b⌐dÑ                       dokumenty przypisane do danego konta                                   NarastajÑco - wraz z B.O./bez B.O., czy obroty narastajÑco majÑ uwzgl⌐dniaå        bilans otwarcia                                                                                                                                     Wydruk jest tak zaprojektowany, aby uzyskaå na nim jak najwi⌐cej informacji. Obroty drukowane sÑ jednoczeÿnie w ukêadzie bie╛Ñco i narastajÑco.           Podsumowanie obejmuje caêkowite obroty na koncie z uwzgl⌐dnieniem b.o. i bez b.o., oraz obroty na koncie za wskazany okres.                                                                                                            4·4   Obroty : grupy kontrahentów                                            4·5   Obroty : konta przeciwstawne                                           ──────────────────────────────────                                                                                                                        Z punktów tych korzystamy gdy prowadzimy poszerzonÑ analiz⌐ dziaêalnoÿci.    Punkty te sêu╛Ñ do obserwacji obrotów na syntetycznych kontach               rozrachunkowych (czyli dla grup kontrahentów o ile takie stworzyliÿmy) i     kont przeciwstawnych (drugostronnych). Nie mo╛emy wprowadzaå tu ╛adnych      danych. Dziaêanie jest identyczne jak w punkcie 4.3 Obroty kota analityczne. Operacja ~3-kartoteka obejmuje parti⌐ dokumentów za wskazany miesiÑc lub     wszystkie dokumenty (jako numer miesiÑca nale╛y wpisaå 99).                                                                                               Przy zakêadaniu filtru mo╛emy wybraå grup⌐ kont o podobnych symbolach.       Robimy to podajÑc cz⌐ÿå znaków poczÑtkowych i korzystajÑc ze znaku ? jako    oznaczenia, ╛e jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji na której    wpisano ?. Ma to zastosowanie przy filtrowaniu grupy kont. Na przykêad mamy  filie i konta przeciwstawne oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd.    PiszÑc warunek 101 otrzymamy konta 101 wszystkich filii a piszÑc ???-1       wszystkie konta filii 1. Przy dobrze przemyÿlanej numeracji kont kosztów     mo╛emy uzyskiwaå informacje o grupach kosztów.                                                                                                            Uwaga! Je╛eli w planie kont przeciwstawnych zaznaczyliÿmy, ╛e na dane konto  przyjmujemy wyêÑcznie kwoty netto (znak * w rubryce -V, minus vat) to        otrzymane w tym punkcie informacje dla tego konta oparte sÑ tylko na kwotach netto. Patrz te╛ uwagi do punktu 7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji VAT.                                                                                4·6   Plan kont - grupy kontrahentów                                         ────────────────────────────────────                                                                                                                      Ka╛demu kontrahentowi przypisywany jest numer (konto). Skêada si⌐ on z dwóch cz⌐ÿci poczÑtkowa (syntetyka) i pozostaêa (analityka). Analityka jest po     prostu unikalnym numerem kontrahenta, natomiast syntetyka okreÿla do jakiej  grupy kontrahent nale╛y. Je╛eli chcemy podzieliå kontrahentów na grupy np.:  dostawcy, odbiorcy lub dodatkowo odbiorcy krajowi i odbiorcy zagraniczni     itp. umo╛liwia to plan syntetycznych kont rozrachunkowych. Dzi⌐ki takiemu    podziaêowi przy tworzeniu zestawieΣ w innych punktach programu mo╛emy        zakêadaå warunki filtrujÑce mi⌐dzy innymi na konto syntetyczne. Np.: poka╛   wszystkie rachunki nierozliczone dla kont zaczynajÑcych si⌐ od 202           (odbiorcy). Przy logicznie zbudowanej syntetyce, majÑcej praktyczny          uzyskujemy po╛Ñdane informacje (patrz punkt 7.2 Filtrowanie danych).                                                                                      Plan kont - grupy kontrahentów               Pozycja  1/ 4                   ═══════╦═════════════════════════════════════════╦════════                          ║  Konto     Nazwa konta                  ║                                  ║══════════╤══════════════════════════════║                                  ║    200   │ pozostaêe rozrachunki        ║                                  ║    201   │ rozrach. z odbiorcami        ║                                  ║    202   │ rozrach. z dostawcami        ║                                  ║    220   │ rozrach. z bud╛etem          ║                                  ║    234   │ rozrach. z pracownikami      ║                                  ║          │                              ║                           ═══════╩═════════════════════════════════════════╩════════                   F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ        Esc Wyjÿcie                                                                                                Program nie narzuca budowy konta mogÑ mieå postaå dowolnej liczby jedno,     dwu, trzy lub czterocyfrowej i dowolnÑ nazw⌐. Iloÿå kont syntetycznych jest  dowolna. (patrz te╛ pkt.8.1 Organizacja wdro╛enia). W trakcie eksploatacji   systemu mo╛liwe jest zawsze dopisanie nowej pozycji natomiast usuni⌐cie      wyêÑcznie wtedy je╛eli nie istnieje ╛adne konto analityczne (czyli ╛aden     kontrahent) o takiej syntetyce. Dopisanie polega na u╛yciu polecenia ~Inne   dane i wypeênieniu pustych pól. Pozycje dla których nie podano numeru konta  zostanÑ usuni⌐te przy wyjÿciu z opcji. Usuwanie polega na u╛yciu polecenia   ~UsuΣ. Wskazana pozycja nie zostanie od razu usuni⌐ta ale tylko zaznaczona   do skasowania przez zastÑpienie nazwy napisem DO SKASOWANIA . Je╛eli         powtórnie wykonamy na niej operacj⌐ UsuΣ zostanie ona przywrócona i pojawi   si⌐ jej nazwa. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa    si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå        zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                     4·7   Plan kont - konta przeciwstawne                                        ─────────────────────────────────────                                                                                                                     Szerokie zastosowanie parametru jakim jest konto przeciwstawne wymaga        szczegóêowego omówienia jego sensu i znaczenia. Zacznijmy do tego, ╛e w      programie wprowadzamy dokumenty z ró╛nymi parametrami (data, kwota itd.) i   chcemy okreÿliå do jakiej kolumny ksi⌐gi dokument ma byå wpisany. W ksi⌐dze  prowadzonej r⌐cznie nanosimy kwot⌐ w odpowiedniej rubryce. W programie aby   uniknÑå poruszania si⌐ po tak szerokiej tabeli mo╛emy przy danym dokumencie  napisaå do jakiej kolumny ksi⌐gi nale╛y go wpisaå. Naturalnie moglibyÿmy to  zrobiå wpisujÑc np. 14 chcÑc aby dany dokument byê uj⌐ty w kolumnie 14.      Jednak do celów pogê⌐bionej analizy przedsi⌐biorstwa a zwêaszcza kosztów,    podziaê na rodzaje oferowany przez ksi⌐g⌐ jest niewystarczajÑcy. Dlatego     program umo╛liwia takie wprowadzanie dokumentów gdzie z jednej strony dany   dokument trafi do odpowiedniej kolumny w KPR a jednoczeÿnie uj⌐ty zostaje w  oddzielnym rejestrze gdzie uzyskamy wi⌐cej informacji o naszej firmie.       Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e ta metoda w niczym nie utrudnia i nie spowalnia     procesu wprowadzania danych. Omawiane ni╛ej poj⌐cia sÑ oczywiste dla         znajÑcych ksi⌐gowoÿå, dla pozostaêych podane informacje b⌐dÑ caêkowicie      wystarczajÑce do samodzielnego uêo╛enia planu kont swojej firmy. Rozwa╛ajÑc  poj⌐cie konta przeciwstawnego w naszym programie nale╛y pami⌐taå, ╛e jest to tylko dodatkowy parametr umo╛liwiajÑcy nam pó½niej gê⌐bszÑ analiz⌐ danych.   Przeÿled½my dwa przykêady:                                                                                                                                Przykêad 1.                                                                                                                                               Plan kont - konta przeciwstawne             Pozycja   1/ 10                  ════╦═════════════════════════════════════════════════╦═════                     ║ Konto          Nazwa konta              -V  Kol.║                          ║════════════╤═══════════════════════════╤═══╤════║                          ║  ~         │ Pozostaêe konta.          │   │    ║                          ║  7         │ sprzeda╛ towarów i usêug  │ * │  7 ║                          ║  8         │ pozostaêe przychody       │ * │  8 ║                          ║ 10         │ zakup towarów i materiaê. │ * │ 10 ║                          ║ 11         │ koszty uboczne zakupu     │ * │ 11 ║                          ║ 12         │ reprezen.i reklama limit. │ * │ 12 ║                          ║ 13         │ wynagrodzenia             │   │ 13 ║                          ║ 14         │ pozostaêe wydatki         │ * │ 14 ║                          ║ 16         │ inne kwoty                │   │ 16 ║                          ║ s          │ paliwo i eksploat.pojazdu │ * │    ║                      ════╩═════════════════════════════════════════════════╩═════                 F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ         Esc Wyjÿcie                                                                                               U╛ytkownik wprowadziê tu minimalny spis kont, pokrywajÑcy si⌐ dokêadnie z    kolumnami KPR. WprowadzajÑc dokumenty jawnie okreÿla do których kolumn KPR   nale╛y je przypisaå.                                                                                                                                      Przykêad 2.                                                                                                                                               Plan kont - konta przeciwstawne              Pozycja   1/  21                ══╦═══════════════════════════════════════════════════════╦══                  ║ Konto         Nazwa konta              -V  Kol. Fakt. ║                    ║═══════════╤═══════════════════════════╤═══╤════╤══════║                    ║  ~        │ Pozostaêe konta.          │   │    │      ║                    ║ 101       │ Kasa                      │   │    │      ║                    ║ 131       │ Bank                      │   │    │      ║                    ║ 300       │ zakup towarów handlowych  │ * │ 10 │      ║                    ║ 401       │ amortyzacja               │   │ 14 │      ║                    ║ 402       │ usêugi pocztowe           │   │ 14 │      ║                    ║ 403       │ usêugi bankowe            │   │ 14 │      ║                    ║ 411       │ czynsz i energia          │ * │ 14 │      ║                    ║ 412       │ telefon                   │ * │ 14 │      ║                    ║ 413       │ materiaêy biurowe         │ * │ 14 │      ║                    ║ 414       │ wyposa╛enie               │ * │ 14 │      ║                    ║ 421       │ reprezen.i reklama limit. │ * │ 12 │      ║                    ║ 422       │ reklama pozostaêa         │ * │ 14 │      ║                    ║ 431       │ wynagrodzenia             │   │ 13 │      ║                    ║ 432       │ zus pracowników           │   │ 14 │      ║                    ║ 451       │ podró╛e sêu╛bowe - kraj.  │ * │ 14 │      ║                    ║ 453       │ paliwo i ekspolat.pojazdu │ * │    │      ║                    ║ 499       │ pozostaêe koszty          │ * │ 14 │      ║                    ║ 701       │ Sprzeda╛ towarów          │ * │  7 │ T    ║                    ║ 702       │ Sprzeda╛ usêug            │ * │  7 │ U    ║                    ║ 900       │ inwentaryzacje, straty,.. │   │ 16 │      ║                  ══╩═══════════════════════════════════════════════════════╩══                F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ           Esc Wyjÿcie                                                                                             W drugim przykêadzie u╛ytkownik jest zainteresowany analizowaniem swoich     kosztów. Wi⌐kszoÿå z nich trafia do rubryki 14 KPR i gdyby nie wprowadzony   podziaê nie sposób byêo by stwierdziå jakÑ cz⌐ÿå tej rubryki stanowiÑ koszty np. transportu czy utrzymania biura. Wprowadzono te╛ podziaê sprzeda╛y na    dwie kategorie: towarów i usêug.                                                                                                                          Przed gê⌐bszym omówieniem obu przykêadów omówmy budow⌐ listy.                                                                                             Konto - wprowadzamy tu dowolny, niepowtarzalny na liÿcie numer (dopuszczalne sÑ te╛ litery i inne znaki). W pierwszym przykêadzie numer konta pokrywa si⌐ z numerem kolumny KPR. W drugim u╛yto wêasnej numeracji wzorujÑc si⌐ nieco   na planie kont stosowanym w peênej ksi⌐gowoÿci.                                                                                                           Nazwa konta - dowolny opis                                                   -V (minus vat) - znacznik okreÿlajÑcy czy ksi⌐gowanie na to konto (czyli     wpis do odpowiadajÑcej mu kolumny KPR) ma si⌐ odbywaå kwotÑ brutto czy       netto. Pole mo╛e przyjmowaå dwie wartoÿci:                                                                                                                   znak pusty - caêa kwota do brutto podana do rozliczenia jest ksi⌐gowana                   przeciwstawnie na podane konto i do kolumny KPR                 znak  *    - ksi⌐gowana na konto przeciwstawnie i ujmowana do KPR jest                    kwota netto, chyba ╛e nie podano opisu vat, wówczas                          uwzgl⌐dniana jest kwota brutto                                                                                                            Je╛eli konto oznaczyliÿmy * i przy wprowadzaniu danych podamy dla danego     dokumentu opis vat (netto i podatek), to wartoÿå konta obciÑ╛ana b⌐dzie      podanÑ kwotÑ netto. Je╛eli nie podaliÿmy opisu vat to konto obciÑ╛ane jest   kwotÑ brutto.                                                                                                                                             Je╛eli nie oznaczyliÿmy konta (podaliÿmy znak pusty) to bez wzgl⌐du na to    czy przy wprowadzaniu danych podamy dla danego dokumentu opis vat czy nie to wartoÿå konta obciÑ╛ana b⌐dzie zawsze kwotÑ brutto.                                                                                                       Znaczna cz⌐ÿå wprowadzanych dokumentów jest wpisywana do KPR kwotÑ netto     (bez vat-u). Je╛eli w programie nie prowadzimy rozliczeΣ i ewidencji vat     mo╛emy tak╛e wpisywaå wyêÑcznie kwoty netto i w planie kont rubryka -V jest  pusta. Je╛eli jednak kontrolujemy zapêaty lub prowadzimy ewidencj⌐ vat to    przy wprowadzaniu dokumentów podajemy i kwoty netto i podatku. Musimy        poinformowaå program czy do ksi⌐gi ma ujmowaå caêoÿå kwoty brutto (znak      pusty w rubryce -V) czy tylko kwot⌐ netto (znak * w rubryce -V). Zmian⌐      statusu */znak pusty mo╛emy wykonaå te╛ podczas eksploatacji programu,       zostanie wówczas wysêany komunikat o koniecznoÿci wykonania punktu           Odÿwie╛anie danych wynikowych. Wprowadzona modyfikacja dotyczyå b⌐dzie nie   tylko przyszêych zapisów ale te╛ wszystkich dotychczasowych.                                                                                              Kol. - podajemy tu numer kolumny KPR. Pole mo╛e byå nie wypeênione (zero lub znak pusty). Dokument, któremu przypiszemy konto bez podanej kolumny nie     b⌐dzie uj⌐ty w ksi⌐dze. Dotyczy to dokumentów zapêaty (kasa, bank), wydatków zwiÑzanych z eksploatacjÑ pojazdu itp.                                                                                                                    Fakt. - mo╛emy wpisaå tu dowolny symbol, który b⌐dzie u╛ywany przy           fakturowaniu do numeracji faktur (patrz: pkt. 3.1 operacja Faktura/          Opcje/sposób numeracji).                                                                                                                                  Uwaga! Na liÿcie znajduje si⌐ konto oznaczone ~Inne konta nieusuwalne i      niemodyfikowalne. Jego obecnoÿå mo╛emy zignorowaå bÑd½ nadaå mu wêasne       znaczenie. Mo╛e sêu╛yå jako "ÿmietnik" na mniej znaczÑce zapisy nie          wchodzÑce do ksi⌐gi.                                                                                                                                      Wróåmy do przykêadu drugiego. Widzimy, ╛e u╛ytkownik ma zamiar prowadziå     rozliczenia wprowadziê bowiem konta dotyczÑce kasy i banku. Nie majÑ jednak  one okreÿlonej kolumny w ksi⌐dze, bowiem informacji o dokonanej zapêacie nie wprowadzamy do KPR. Tak╛e wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdu nie sÑ     bezpoÿrednio rejestrowane w ksi⌐dze. Dlatego w trakcie miesiÑca zapisujemy   je na konto nie przypisane do ksi⌐gi, co daje nam mo╛liwoÿå: prowadzenia     ewidencji wydatków, ujmowania ich w ewidencji vat i ich analizowania. Korzy- stajÑc z tej wêaÿciwoÿci mo╛emy w programie rejestrowaå nie tylko dokumenty  zwiÑzane z dziaêalnoÿciÑ gospodarczÑ, ale tak╛e np. wydatki prywatne.                                                                                     Zwróåmy uwag⌐, ╛e niektóre konta majÑ numeracj⌐ zaczynajÑcÑ si⌐ od tej samej cyfry. Np. konta dotyczÑce kosztów zaczynajÑ si⌐ zawsze tym samym znakiem    (tu cyfra 4) nawet je╛eli nale╛Ñ do ró╛nych kolumn. Niektóre konta majÑ nie  tylko wspólny pierwszy znak ale te╛ znak drugi (grupa kosztów zwiÑzanych z   utrzymaniem biura, wynagrodzeniami czy transportem). Jest to zabieg celowy,  b⌐dziemy bowiem mogli zapytaå si⌐ nie tylko o konkretne wskazane konto np.   414-materiaêy biurowe ale o caêÑ grup⌐ 41 (wydatki na biuro) a tak╛e o       wszystkie koszty firmy razem czyli 4. Oczywiÿcie numeracja i nazewnictwo     kont jest caêkowicie dowolne nale╛y speêniå jednak dwa warunki: dokumenty    muszÑ prawidêowo trafiaå do rubryk KPR, a podziaê na konta powinien          odpowiadaå wymogom konkretnej firmy pod wzgl⌐dem potrzeb analizowania        struktury kosztów i sprzeda╛y.                                                                                                                            W trakcie eksploatacji systemu mo╛liwe jest zawsze dopisanie nowej pozycji   natomiast usuni⌐cie wyêÑcznie wtedy je╛eli nie istnieje ╛aden dokument o     takim koncie. Dopisanie polega na u╛yciu polecenia ~Inne dane i wypeênieniu  pustych pól. Pozycje dla których nie podano numeru konta zostanÑ usuni⌐te    przy wyjÿciu z opcji. Usuwanie polega na u╛yciu polecenia ~UsuΣ . Wskazana   pozycja nie zostanie od razu usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania     przez zastÑpienie nazwy napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy      operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ jej       nazwa. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy   wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone      pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy       zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                          4·8   Raport zewn⌐trzny na dysk                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           Tworzy na dysku twardym 4 pliki: RZ_ANALI.DBF, RZ_SYNT1.DBF, RZ_SYNT2.DBF i  RZ_VAT.DBF zawierajÑce dane programu dotyczÑce obrotów na kontach            analitycznych, syntetycznych i przeciwstawnych w ukêadzie: bilans otwarcia,  obroty bie╛Ñco (wskazany miesiÑc) i narastajÑco od poczÑtku roku i ewidencj⌐ vat. Pliki te mogÑ byå dowolnie obrabiane i modyfikowane (tak╛e kasowane)    przez u╛ytkownika bez ╛adnego wpêywu na system. Sêu╛Ñ one gêównie w wypadku  gdy u╛ytkownik chce w bezpieczny sposób poêÑczyå wêasnym programem dane z    naszego systemu z innym systemem.  ╔═══════════════════════════════════════╗                                    ║Wykonaå raport z danymi za miesiÑc: 05 ║                                    ╚═══════════════════════════════════════╝                                     Akceptujesz (T/N)? : _                                                                                                W efekcie otrzymamy na dysku 4 pliki majÑce standardowÑ struktur⌐ DBF.                                                                                    Plik RZ_VAT.DBF zawiera tabel⌐ z rubrykami o nast⌐pujÑcym znaczeniu:                                                                                       1 miesiÑc raportu          MIESIAC     Char    2                             2 typ transakcji           TYP         Char    1                             3 czy korygujÑcy?          KOREKTA     Char    1                             4 nazwa dokumentu          DOKUMENT    Char   10                             5 opis dokumentu           OPIS        Char   12                             6 konto przeciwstawne      KONTO_II    Char   10                             7 data wystawienia         DATA_1      Date    8                             8 data sprzeda╛y           DATA_2      Date    8                             9 konto kontrahenta        KONTO_K     Char   10                            10 nazwa kontrahenta        NAZWA_K     Char   25                            11 nip kontrahenta          NIP         Char   13                            12 netto w grupie 22%       NET_22      Num    11 Dec 2                      13 vat w grupie 22%         VAT_22      Num    11 Dec 2                      14 netto w grupie 12%       NET_12      Num    11 Dec 2                      15 vat w grupie 12%         VAT_12      Num    11 Dec 2                      16 netto w grupie 7%        NET_7       Num    11 Dec 2                      17 netto w grupie 7%        VAT_7       Num    11 Dec 2                      18 wartoÿå w grupie 0%      WART_0      Num    11 Dec 2                      19 zwolnione                WART_ZW     Num    11 Dec 2                      20 bez odliczenia           WART_RU     Num    11 Dec 2                                                                                                   Pozostaêe pliki zawierajÑ tabele z polami o znaczeniu:                                                                                                      1     2   3  4      5            6            7           8                Nazwa Numer Wn Ma     Wn           Ma           Wn          Ma               konta konta BO BO bie╛Ñcy m-c  bie╛Ñcy m-c narastajÑco narastajÑco                                                                                        Pola noszÑ nazwy:                                                                                                                                              RZ_ANALI               RZ_SYNT1               RZ_SYNT2                                                                                               1 NAZWA      Char/25     NAZWA      Char/25     NAZWA      Char/25           2 KONTO_K    Char/10     SYNTETYKA  Char/ 4     SYNTETYKA  Char/10           3 B_WINIEN00 Num /11.2   B_WINIEN00 Num /12.2   B_WINIEN00 Num /12.2         4 B_MA00     Num /11.2   B_MA00     Num /12.2   B_MA00     Num /12.2         5 B_WINIEN05 Num /11.2   B_WINIEN05 Num /12.2   B_WINIEN05 Num /12.2         6 B_MA05     Num /11.2   B_MA05     Num /12.2   B_MA05     Num /12.2         7 N_WINIEN05 Num /11.2   N_WINIEN05 Num /12.2   N_WINIEN05 Num /12.2         8 N_MA05     Num /11.2   N_MA05     Num /12.2   N_MA05     Num /12.2         9                                               MINUS_VAT  Log               Jak widaå pola numeryczne majÑ w nazwie symbol miesiÑca (w przykêadzie dla   maja-05). Ma to na celu wyra½ne okreÿlenie jakiego miesiÑca dotyczy wykonany raport. Przez dodawanie i odejmowanie wartoÿci otrzymujemy: saldo bie╛Ñce,   poczÑtkowe saldo miesiÑca, oddzielnie saldo Wn i Ma i per saldo.                                                                                          Uwaga!     Wartoÿå narastajÑco jest podawana bez bilansu otwarcia.                      Pozycje zapisane sÑ w kolejnoÿci kont ksi⌐gowych.                                                                                              4·9   MiesiÑc obrachunkowy                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Dla uporzÑdkowania i dostosowania programu do wi⌐kszoÿci przyj⌐tych metod    pracy, gromadzone dane sÑ zestawiane w okresach miesi⌐cznych. Do tego celu   ka╛dy wprowadzany dokument otrzymuje automatycznie znacznik przynale╛noÿci   do okreÿlonego miesiÑca ksi⌐gowego. Zestawienia za okresy krótsze ni╛        miesiÑc mo╛emy uzyskaå przez stosowanie filtrów z podanym zakresem dat.      Zmiana miesiÑca nie jest kêopotliwa, zasadniczo wystarczy wykonaå ten punkt  raz na poczÑtku miesiÑca.                                                                                                                                 Je╛eli prowadzimy rozliczenia i u╛ytkujemy program w rozszerzonym zakresie   mo╛emy wprowadziå salda otwarcia roku a tak╛e nierozliczone dokumenty z lat  ubiegêych na miesiÑc 00.                                                                                                                                  Uwaga! W programie nie jest stosowane formalne zamykanie miesiÑca. Dzi⌐ki    temu mo╛na wprowadzaå dokumenty do miesi⌐cy ubiegêych. Praktycznie ma to     zastosowanie na poczÑtku miesiÑca (przed rozliczeniem ubiegêego), gdy mo╛emy na zmian⌐ wprowadzaå pozycje miesiÑca ubiegêego i bie╛Ñcego.                                                                                              Po wywoêaniu omawianej opcji zostanie wyÿwietlony numer bie╛Ñcego miesiÑca   obrachunkowego.    ╦════════════════════════════════════╗                                       ║ MiesiÑc obrachunkowy               ║  10                                   ╚════════════════════════════════════╝                                                                                                 Mo╛emy w to miejsce wpisaå inny numer miesiÑca i je╛eli jesteÿmy pewni, ╛e   chcemy tej zmiany, potwierdziå oba kolejne zapytania programu.                                                                                            Je╛eli zdarzy si⌐ sytuacja, ╛e w punkcie Wprowadzanie danych rozpocz⌐liÿmy   ju╛ wprowadzanie dokumentów zapominajÑc o potrzebie zmiany miesiÑca mo╛emy   to uczyniå udzielajÑc twierdzÑcej odpowiedzi na poni╛sze pytanie:                              ╔════════════════════════════════════════════╗                               ║  Uwaga!  W zbiorze dekretów mam dokumenty  ║                               ║  przygotowane do ksi⌐gowania na okres 09.  ║                               ║  Musz⌐ zmieniå go na aktualny.             ║                               ║                    Akceptujesz (T/N)? : _  ║                               ╚════════════════════════════════════════════╝                                                                                          Jest to zabieg dopuszczalny poniewa╛ pozycje przed zaksi⌐gowaniem sÑ         traktowane jako brudnopis. Je╛eli jednak dokonaliÿmy ju╛ ksi⌐gowaΣ nie       b⌐dzie mo╛liwa zmiana w dokumencie miesiÑca ksi⌐gowego z uwagi na stosowanÑ  zasad⌐ nienaruszalnoÿci zapisów ksi⌐gowych. Poprawki takiej mo╛emy dokonaå   przez storno i dokumenty korygujÑce.                                                                                                                      4·10   Testy kontrolne                                                       ──────────────────────                                                                                                                                    Przygotowano tu pi⌐å testów, których pozytywny wynik ÿwiadczy o prawidêowym  stanie systemu:                                                                                                                                           1. Zgodnoÿå listy kontrahentów ze zbiorem analityki                          2. Zgodnoÿå zbioru dekretów ze zbiorem analityki                             3. Zgodnoÿå zbioru dekretów ze zbiorem syntetyki                             4. Zgodnoÿå zbioru dekretów ze zbiorem kont drugostronnych                   5. Zgodnoÿå zbioru analityki ze zbiorem syntetyki                            0. Wszystkie testy                                                                                                                                        Oto ich dziaêanie.                                                                                                                                        1. Porównuje katalog kontrahentów z analitykÑ obrotów (dane punktu Obroty :  kontrahenci) pod wzgl⌐dem identycznej i niepowtarzajÑcej si⌐ zawartoÿci      kont. W razie stwierdzonych bê⌐dów wysyêa komunikaty:                                                                                                           Na liÿcie kontrahentów powtarzajÑ si⌐ numery kont.                     lub   W zbiorze analityki powtarzajÑ si⌐ numery kont.                                                                                                     lub wyÿwietla tabel⌐ niewêaÿciwych kont:                                                                                                                  Konta istniejÑce na liÿcie kontrahentów│ Konta istniejÑce w zbiorze          analityki                                                                    a nieobecne w zbiorze analityki        │ a nieobecne na liÿcie kontrahentów                                                                                        201-001349                                                                                                                201-000002             2. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów rozliczonych i    nierozliczonych ze zbiorem analityki a dokêadniej ze stanem ka╛dego konta    analitycznego (czyli ka╛dego kontrahenta). Dokumenty jeszcze niezaksi⌐gowane nie sÑ brane pod uwag⌐. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:      ╔═════════════════════════════════════════════════════════╗                  ║ Konto ksi. Winien wg dekr.Winien wg anal.Wn. dekr.-anal.║                  ║ ══════════╦══════════════╤══════════════╤══════════════ ║                  ║ 201-01-011║     2 350.00 │       235.00 │     2 115.00  ║                  ║ 201-02-001║              │              │               ║                  ║ 201-09-017║    49 221.08 │    39 110.54 │    10 110.54  ║                                                                                               3. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów rozliczonych i    nierozliczonych ze zbiorem syntetyki kontrahentów a dokêadniej ze stanem     ka╛dego konta syntetycznego. Dokumenty jeszcze niezaksi⌐gowane nie sÑ brane  pod uwag⌐. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:                   ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Syntetyka  Winien wg dekr.Winien wg synt.Wn. dekr.-synt. ║                 ║ ══════════╦══════════════╤══════════════╤═══════════════ ║                 ║ 201       ║    98 996.81 │    88 743.04 │      0 253.77  ║                 ║           ║              │              │                ║                                                                                              4. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów rozliczonych i    nierozliczonych ze zbiorem kont przeciwstawnych (drugostronnych) a           dokêadniej ze stanem ka╛dego z tych kont. Dokumenty jeszcze niezaksi⌐gowane  nie sÑ brane pod uwag⌐. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:      ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Syntetyka  Winien wg dekr.Winien wg synt.Wn. dekr.-synt. ║                 ║ ══════════╦══════════════╤══════════════╤═══════════════ ║                 ║  ~        ║    77 989.38 │    75 732.49 │      2 256.89  ║                 ║ 131       ║    13 863.20 │     9 303.20 │      4 560.00  ║                                                                                              5. Porównuje stan zestawienia analitycznego kont kontrahentów z ich kontami  syntetycznymi. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:               ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Syntetyka  Winien wg anal.Winien wg synt.Wn. anal.-synt. ║                 ║ ══════════╦══════════════╤══════════════╤═══════════════ ║                 ║ 201       ║    86 628.04 │    88 743.04 │     -2 115.00  ║                                                                                              0. Wykonuje automatycznie, kolejno wszystkie testy. Ich wyniki mo╛na         nast⌐pnie przeglÑdaå wybierajÑc poka╛ w odpowiedzi na                        pytanie programu: sprawd½ / poka╛.                                                                                                                        Dla testów 2 - 5 prawa strona tabeli podaje analogicznie bê⌐dy strony Ma.    Zmiany ekranu dokonujemy klawiszami ^Home , ^End tak jak podano w            podpowiedzi (F1).                                                            Z prawej strony spisu testów stosowane sÑ symbole:                                                                                                             ?    - testu jeszcze nie wykonywano                                          OK   - test wykonano, wynik pozytywny                                        !!   - test wykonano, wynik negatywny                                   Je╛eli test ju╛ wykonano, to po ponownym jego za╛Ñdaniu, z prawej strony     spisu testów poka╛e si⌐ maêa tabelka celem ustalenia: czy pokazaå jego       wyniki, czy te╛ mamy test wykonaå powtórnie.  ╔═════════╗                                                                  ║ poka╛   ║                                                                  ║ sprawd½ ║                                                                  ╚═════════╝                    poka╛ - poda wynik wykonanego wczeÿniej testu                                sprawd½ - spowoduje powtórne wykonanie testu                                                                                                              Je╛eli któryÿ z testów daê wynik negatywny oznacza to, ╛e w skutek awarii    (np. zanik zasilania, lub ingerencja niepowoêanych osób w zasoby danych na   dysku) nastÑpiêa utrata spójnoÿci danych. Musimy odtworzyå z dyskietki       ostatniÑ prawidêowÑ kopi⌐ danych i uzupeêniå dane ponownie a╛ do dnia        bie╛Ñcego. Dlatego przed wykonaniem kopii bezpieczeΣstwa nale╛y sprawdziå    prawidêowoÿå kopiowanych danych szczególnie przy kopiowaniu zakoΣczonego     miesiÑca czy roku (patrz Dodatek D). Niekiedy powstaêy bêÑd mo╛e zostaå      usuni⌐ty operacjÑ Odÿwie╛anie danych wynikowych jednak do sprawdzenia        skutecznoÿci jej dziaêania musimy mieå z czym porównywaå dane programu.                                                                                   4·11   Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych                                        ─────────────────────────────────────                                                                                                                     Niektóre z gromadzonych w systemie danych powstajÑ jako wynik sumowania      danych ½ródêowych. Cz⌐ÿå danych ½ródêowymi to pozycje zapisane w pkt.        Dokumenty nierozliczone (plik ROZRACH.DBF) i pkt. Archiwum dokumentów        rozliczonych (plik.ROZ_ARCH.DBF). Z nich powstajÑ informacje o obrotach      bie╛Ñcych i narastajÑcych: analitycznie (SUM_KON.DBF), syntetycznie          (SYNTET_I.DBF) i przeciwstawne (SYNTETII.DBF). Danymi ½ródêowymi jest te╛    katalog kontrahentów oraz plany kont. Je╛eli wi⌐c nastÑpiêo by uszkodzenie   danych wynikowych to mo╛na je odtworzyå z danych ½ródêowych. Koniecznoÿå     odÿwie╛ania wyst⌐puje te╛ po operacji odtwarzania danych z kopii bezpieczeΣ- stwa. Poniewa╛ plik SUM_KON jest najwi⌐kszym zbiorem danych ale tylko wyni-  kowym to w celu przyspieszenia archiwowania i zmniejszenia prawdopodobieΣ-   stwa bê⌐dnego zapisu na dyskietce nie jest on przenoszony do kopii. W        zwiÑzku z tym przy odtwarzaniu powstaje koniecznoÿå jego zregenerowania.                                                                                  Odÿwie╛anie dotyczy prowadzÑcych rozliczenia i poszerzonÑ analiz⌐ kont. Nie  dotyczy danych uj⌐tych w formie KPR poniewa╛ i tak nie sÑ one w tej formie   pami⌐tane na dysku. Dopiero przy uruchomieniu podpunktu Tabele KPiR i sumy   zbiorcze sÑ ukêadane na podstawie danych ½ródêowych. Dlatego zawsze wyst⌐-   puje zgodnoÿå zapisów ksi⌐gi z danymi ½ródêowymi. Po wywoêaniu odÿwie╛ania   otrzymamy komunikat: ╔═══════════════════════════════════════════════════╗                        ║ UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! ║                        ║  Operacja powoduje ponowne utworzenie zapisów na  ║                        ║  kontach analitycznych, syntetycznych i przeciw-  ║                        ║  stawnych w oparciu o zbiory dekretów.            ║                        ║                                                   ║                        ║  Operacja odÿwie╛ania jest konieczna po           ║                        ║  odtwarzaniu z dyskietek archiwalnych.            ║                        ║                        Akceptujesz (T/N)? : _     ║                        ╚═══════════════════════════════════════════════════╝                                                                                Po ponownym potwierdzeniu:    Na pewno (T/N)? : _   system przyst⌐puje do    pracy. W zale╛noÿci od sprz⌐tu i rozmiaru danych praca trwa kilka do         kilkunastu minut. Po jej zakoΣczeniu ukazuje si⌐ komunikat:                       ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║   Wynikowe zbiory zestawieΣ odÿwie╛ono.             ║                      ║   Mo╛esz wykonaå testy kontrolne.                   ║                      ║                            Wciÿnij dowolny klawisz  ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                              4·12   Zerowanie danych systemu                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           Ta opcja programu sêu╛y do wyzerowania wszystkich danych znajdujÑcych si⌐ w  zbiorze Archiwum dokumentów rozliczonych i jeÿli tego za╛Ñdano w Dokumentach nierozliczonych oraz w Ewidencji VAT. Co za tym idzie, zniknÑ te╛ zapisy w   KPR. Pozostanie nienaruszony katalog kontrahentów wraz z oznaczeniem kont    oraz spis rozrachunkowych kont syntetycznych i kont przeciwstawnych. Zerowa- nie nie dotyczy pozostaêych punktów systemu: odsetki, przelewy, pisma oraz   wszelkich zapisów dokonanych w podpunktach moduêu Ksi⌐ga podatkowa. U╛ytkow- nik sam musi okreÿliå, które dane nale╛y usunÑå w kolejnych podpunktach      (szczegóêy w odpowiednich rozdziaêach). Przed zerowaniem nale╛y wykonaå      wszystkie istotne wydruki i sporzÑdziå kopi⌐ bezpieczeΣstwa. Po zakoΣczeniu  zerowania b⌐dzie mo╛liwe uporzÑdkowanie katalogu kontrahentów, a w szczegól- noÿci kasowanie niektórych zb⌐dnych i zmiana numeracji kont. B⌐dzie mo╛liwa  zmiana kont przeciwstawnych i przy renumeracji kont analitycznych tak╛e      zmiana syntetyki kontrahentów. Poniewa╛ zerowanie jest operacjÑ o powa╛nych  konsekwencjach jej wykonanie jest poprzedzone szeregiem pytaΣ i zastrze╛eΣ.                                                                               Zaleca si⌐ przed wykonaniem zerowania wykonanie kopii programu na dysku i    przeniesienie tam danych bie╛Ñcego roku. Najbardziej naturalne byêo by       skorzystanie w tym celu z mo╛liwoÿci utworzenia klawiszem F4 podkatalogu.    Jednak coroczne zmiany niektórych zasad prowadzenia KPR mogÑ powodowaå, ╛e   nowa wersja programu mo╛e nie wspóêpracowaå z danymi roku ubiegêego. Dlatego nale╛y wykonaå caêkowicie odr⌐bnÑ kopi⌐ dotychczasowego programu i danych.   W tym celu nale╛y korzystajÑc z dyskietki instalacyjnej dotychczas u╛ywanego programu wykonaå ponownÑ jego instalacj⌐ z tym, ╛e nale╛y podaå innÑ nazw⌐   podkatalogu ni╛ u╛ywany obecnie. Zaleca si⌐ nazw⌐ skp uzupeênionÑ o numer    roku ubiegêego np. skp95. Po wykonaniu instalacji przenosimy do niego dane   z programu dotychczasowego. Robimy to wykonujÑc w programie dotychczasowym   kopi⌐ danych na dyskietk⌐ (pkt.Archiwowanie) a nast⌐pnie w nowo zainstalowa- nym programie operacj⌐ Odtworzenie. Po wykonaniu Odÿwie╛ania danych wyniko-  wych i skontrolowaniu wa╛niejszych sum mamy w obu programach identyczny      stan. Dyskietk⌐, która pomyÿlnie przeniosêa dane zabezpieczamy przed zapisem i starannie przechowujemy. Teraz wiedzÑc, ╛e mamy prawidêowÑ kopi⌐ roku      ubiegêego wracamy do dotychczasowego programu i wykonujemy w nim zerowanie.  Biura rachunkowe i u╛ytkownicy majÑcy kilka zestawów danych muszÑ operacj⌐   przenoszenia i zerowania danych wykonaå oddzielne dla ka╛dego zestawu i na   oddzielnych dyskietkach. ZaletÑ tego rozwiÑzania jest dodatkowo to, ╛e       mo╛emy prowadziå operacje koΣczÑce i rozliczajÑce rok ubiegêy a jednoczeÿnie wprowadzaå dane za rok bie╛Ñcy nawet gdy nastÑpiêy zmiany przepisów i zmiana wersji programu. Informacje o zmianie wersji programu zawiera te╛ Dodatek F.                                                                              Po wywoêaniu zerowania otrzymujemy komunikat:                                             ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║  UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!!  ║                      ║  Operacja spowoduje wyzerowanie wszystkich obrotów  ║                      ║  i sald na kontach syntetycznych i analitycznych.   ║                      ║                                                     ║                      ║  B⌐dÑ wymagane dodatkowe potwierdzenia przed        ║                      ║  ostatecznym przystÑpieniem do operacji.            ║                      ║                             Akceptujesz (T/N)? : _  ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                      a po twierdzÑcej odpowiedzi kolejny:                                                          ╔═══════════════════════════════════════════════╗                            ║  Przed wyzerowaniem systemu musisz wykonaå :  ║                            ║                                               ║                            ║   1) kopie danych w punkcie Archiwowanie      ║                            ║   2) wa╛niejsze wydruki                       ║                            ║                                               ║                            ║  Mam przejÿå do nast⌐pnego pytania (T/N)? : _ ║                            ╚═══════════════════════════════════════════════╝                                                                                        Nast⌐pne pytanie wystÑpi je╛eli mamy pozycje dotychczas jeszcze              nierozliczone. Odpowiadamy Tak je╛eli chcemy zachowaå je nadal mimo          zerowania. Jest to typowe zachowanie przy zmianie roku gdy stan rozliczeΣ na koniec poprzedniego roku wchodzi jako bilans otwarcia w nowy rok. Je╛eli nie prowadzimy rozrachunków opowiadamy Nie.                                                      ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║ Czy mam zachowaå zbiór rozrachunków nierozliczonych.║                      ║ i na ich podstawie utworzyå nowy bilans otwarcia.   ║                      ║                     (T/N)? :                        ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                   Po powy╛szych konsultacjach nastÑpi moment ostatecznego potwierdzenia.       Polega to na wpisaniu sêowa zeruj i potwierdzeniu przez wciÿni⌐cie klawisza  Enter.      ╔═══════════════════════════════════════════════════╗                        ║  Rozumiem, ╛e jesteÿ zdecydowany.                 ║                        ║  Rozrachunki nierozliczone : zachowaå             ║                        ║  Bilans otwarcia : utworzyå                       ║                        ║                                                   ║                        ║  Podaj jeszcze rozkaz  :  ZERUJ  i wciÿnij Enter. ║                        ║                                                   ║                        ║           To ju╛ ostatnie potwierdzenie           ║                        ║  -----                                            ║                        ╚═══════════════════════════════════════════════════╝            Mo╛liwe jest, ╛e w powy╛szym komunikacie treÿå b⌐dzie inna w zale╛noÿci od   kontekstu. I tak je╛eli wszystkie dokumenty sÑ rozliczone pojawi si⌐ napis:     Rozrachunków nierozliczonych nie ma                                          Bilans otwarcia : zerowy                                                                                                                               lub gdy zadysponowaliÿmy caêkowite czyszczenie systemu:                         Rozrachunki nierozliczone : usunÑå                                           Bilans otwarcia : zerowy                                                                                                                               W tym momencie nastÑpi zerowanie systemu rozrachunków.                       Po zakoΣczeniu operacji uka╛e si⌐ komunikat:                                             ╔════════════════════════════════════════════════════╗                       ║  System wyzerowano. Bilans otwarcia przeniesiono.  ║                       ║  Rozrachunki nierozliczone zachowano.              ║                       ║                                                    ║                       ║  Mo╛esz usunÑå niepotrzebnych kontrahentów         ║                       ║  i dokonaå zmian w numeracji i planie kont.        ║                       ║                                                    ║                       ║                            Wciÿnij dowolny klawisz ║                       ╚════════════════════════════════════════════════════╝           lub jeÿli nie byêo dokumentów nierozliczonych lub za╛Ñdaliÿmy dokêadnego     zerowania systemu treÿå powy╛szego komunikatu b⌐dzie nieco inna:                System wyzerowano. Bilans otwarcia równy zero.                               Rozrachunki nierozliczone usuni⌐to.                                                                                                                    Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e wraz z zerowaniem ginÑ zawarte w Archiwum dane      dotyczÑce terminowoÿci zapêat. Dlatego przed tÑ operacjÑ nale╛y albo         wyjaÿniå wszystkie zwiÑzane z tym zagadnienia (przesyêajÑc dane do punktu    odsetki, który nie jest zerowany) lub wykorzystaå wykonanÑ kopi⌐ programu i  danych.                                                                                                                                                   Uwaga ! - Je╛eli przed zerowaniem mieliÿmy niezerowe saldo archiwum,                   przeniesiony bilans otwarcia b⌐dzie bê⌐dny.                                - Je╛eli chcemy zmieniå przeniesione salda poczÑtkowe na niektórych            kontach (koszty, kasa), mo╛emy wprowadziå odpowiednie dokumenty              korygujÑce i powtórzyå operacj⌐ zerowania.                                 - Je╛eli z jakiÿ wzgl⌐dów chcielibyÿmy powróciå do stanu poprzednie-           go, to korzystajÑc z dyskietek mo╛emy odtworzyå stan systemu                 sprzed zerowania i po korekcie danych zerowanie powtórzyå.                                                                                      5. ODSETKI - PRZELEWY - PISMA                                                ═════════════════════════════                                                                                                                             5·1  Naliczanie odsetek                                                      ───────────────────────                                                                                                                                   Punkt ten realizuje obliczenie terminu zapêaty, iloÿci dni zwêoki, kwot⌐     nale╛nych odsetek a nast⌐pnie drukuje not⌐ ze szczegóêowym opisem i          zaadresowanÑ w sposób umo╛liwiajÑcy przesêanie pocztÑ bez u╛ycia koperty.    Oferuje te╛ wydruk raportu o prowadzonych obliczeniach. Mo╛na te╛ w miar⌐    potrzeb korzystaå tylko z niektórych mo╛liwoÿci np. u╛ywaå tej opcji jako    kalkulatora do sprawdzania poszczególnych parametrów (termin, zwêoka,        odsetki), lub do kontrolnego przeliczania wêasnych nale╛noÿci odsetkowych.   Tak╛e z systemu ksi⌐gowego mo╛na automatycznie przekazywaå tu polecenia      naliczenia odsetek. Do wprowadzania danych sêu╛y tabela:                                                                                                  /ekran: naliczanie odsetek/                                                                                                                                1 - wska½nik poprawnoÿci ? informuje, ╛e mamy bê⌐dnie wprowadzone dane       2 - nazwa kontrahenta wybierana z listy adresowej                            3 - okreÿlenie dokumentu dla którego naliczamy odsetki                       4 - kwota dla której naliczamy odsetki                                       5 - data wystawienia dokumentu tj. data od której zaczynamy liczyå               termin zapêaty                                                           6 - iloÿå dni w jakim miaêa nastÑpiå zapêata                                 7 - wyliczona data zapêaty                                                   8 - faktyczna data zapêaty                                                   9 - wyliczona zwêoka w pêatnoÿci                                            10 - wyliczona kwota odsetek                                                                                                                              Tabela jest na tyle szeroka, ╛e w caêoÿci nie mieÿci si⌐ na ekranie i musimy przesuwaå jÑ w prawo i lewo. Dla uêatwienia z prawej strony powtórzono       jeszcze nazw⌐ dokumentu, kontrahenta i znacznik bê⌐du. Informacje o          poruszania si⌐ po tabeli otrzymamy wciskajÑc klawisz F1. U doêu ekranu       wymieniono inne dost⌐pne operacje.                                                                                                                        Rozpoczynamy prac⌐ na czystej tabeli. Mamy pustÑ lini⌐ do wprowadzania       danych, kolejne uzyskamy przez ~i. Ka╛da ma wst⌐pnie ustawiony znacznik      bê⌐du ?. Teraz nale╛y wybraå kontrahenta dla którego liczymy odsetki. Gdy    chcemy tylko wykonaå obliczenia bez pó½niejszego wydruku (np. do kontrolnego naliczania wêasnych nale╛noÿci), pole Dêu╛nik i Dokument w ogóle mo╛emy      zignorowaå. Je╛eli jednak chcemy not⌐ drukowaå musimy wskazaå dêu╛nika i     prawidêowo wypeêniå pozostaêe pola a╛ do znikni⌐cia znacznika bê⌐du ?.       Je╛eli wybrany dêu╛nik ma nie wypeêniony adres program zaproponuje uzupeê-   nienie danych. W nast⌐pnych kolumnach wpisujemy numer dokumentu (faktura,    rachunek itp.) którego dotyczy zapêata i kwot⌐. Nie wypeênienie tych pól     jest traktowane jako bêÑd uniemo╛liwiajÑcy wydruk noty. Do pola Wypisano     wpisujemy dat⌐ od której rozpoczynamy liczenie terminu zapêaty. Pole         oznaczone D.o okreÿla ile dni przeznaczyliÿmy na  uregulowanie pêatnoÿci     liczÑc od daty Wypisano. Pole to przybiera poczÑtkowo wartoÿå okreÿlonÑ w    punkcie Instalacja systemu jednak╛e mo╛emy teraz zmieniå jÑ na dowolnÑ       liczb⌐ w zakresie 0-999. Je╛eli sami, bezpoÿrednio okreÿlamy wymagany termin zapêaty wstawimy tu 0. Pole Termin nie jest bezpoÿrednio dost⌐pne dla        u╛ytkownika a powstaje po przeliczeniu daty wystawienia dokumentu i dopu-    szczalnej zwêoki z uwzgl⌐dnieniem metody wybranej w pkt.Instalacja. Aktualne parametry instalacyjne mo╛emy w ka╛dej chwili sprawdziå klawiszem F7. Po     wypeênieniu pola Zapêata program sprawdza wzajemnÑ zgodnoÿå dat reagujÑc     komunikatami na bê⌐dy, oblicza zwêok⌐ i kwot⌐ odsetek. Je╛eli wszystko       przebiegêo prawidêowo w danym wierszu tabeli znika znacznik bê⌐du ?.                                                                                      ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym punkcie    jest przewidziana w formie sesji po przeliczeniu odsetek i sporzÑdzeniu      wydruków caêÑ list⌐ mo╛emy wykasowaå.                                                                                                                     ~Wydruk - w ka╛dym momencie pracy mo╛emy za╛Ñdaå wydruków. Pojawi si⌐        wówczas nast⌐pujÑce pytanie:       Lista danych  Jedna nota  Wszystkie noty  Lista danych   - po przesortowaniu wg kontrahentów drukuje tabel⌐ jak                         na ekranie                                                  Jedna nota     - drukuje kompletnÑ not⌐ dla wskazanego dêu╛nika to znaczy,                    ╛e na jednej nocie uj⌐te sÑ i zsumowane wszystkie jego                       nale╛noÿci.                                                 Wszystkie noty - ciÑgêy wydruk wszystkich skompletowanych not                W instalacji systemu mo╛emy zaznaczyå czy ka╛da nota ma byå drukowana od     razu w dwóch egzemplarzach oraz zmieniå formuêk⌐ o podstawie prawnej.        Wydruki mo╛na powtarzaå wiele razy póki tabela nie zostanie skasowana.       Je╛eli mamy wi⌐cej ni╛ jedno konto bankowe i wpisaliÿmy je w punkcie         Procedury pomocnicze - Instalacja, program przed wydrukiem zapyta, które z   kont ma drukowaå na nocie odsetkowej.                                                                                                                     Dekre~t - punkt Naliczanie odsetek nie tylko przyjmuje dane z systemu        ksi⌐gowego ale mo╛e przesyêaå tam dyspozycje ksi⌐gowania wystawionej noty    odsetkowej. Do punktu Wprowadzanie danych przenoszone sÑ: dane kontrahenta,  nazwa dokumentu (poprzedzona literami NO), kwota (na stron⌐ Winien), data    oraz wskazane konto przeciwstawne. Powstaêe zapisy b⌐dzie mo╛na skorygowaå,  a nast⌐pnie zaksi⌐gowaå. B⌐dzie te╛ mo╛na je usunÑå. Po wybraniu: Jedna nota Wszystkie noty, mo╛emy przesêaå caêy zestaw not lub tylko jednÑ wskazanÑ     kursorem.                                                                                                                                                 5·2   Przelewy, przekazy                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Punkt ten realizuje wydruk poleceΣ przelewu lub przekazy w typowej formie    u╛ywanej w rozliczeniach bankowych. Ka╛da pozycja mo╛e byå wydrukowana jako  przelew lub jako przekaz (dalej b⌐dziemy nazywaå je notami). MajÑc list⌐     kontrahentów oszcz⌐dza nam wielokrotnego odszukiwania i przepisywania danych adresowych i bankowych i pozwoli uniknÑå pomyêek. Z moduêu ksi⌐gowego mo╛na  przesêaå tu polecenie wystawienia przelewu/przekazu lub odwrotnie po wysta-  wieniu przelewu/przekazu, zadysponowaå zaksi⌐gowanie poleceniem Dekre~t.                                                                                  Mamy do dyspozycji tabel⌐ do której  wpisujemy dane dla ka╛dej noty.         Technika prac analogicznie jak w punkcie naliczania odsetek. Pierwsza        kolumna zawiera znacznik poprawnoÿci ? . Jako bê⌐dny jest traktowany ten     wiersz, który nie ma wskazanego kontrahenta lub podanej kwoty. Do wpisania   tytuêu pêatnoÿci mamy dwa wiersze. W górnej linii jest podawana aktualna     suma przygotowywanych przelewów, co mo╛e byå przydatne gdy dysponujemy       ograniczonymi ÿrodkami.                                                                                                                                   /ekran: przelewy, przekazy/                                                                                                                               Tabel⌐ mo╛emy przesuwaå w poziomie i w pionie. Informacje o poruszania si⌐   po tabeli otrzymamy wciskajÑc klawisz F1.                                                                                                                 ~Inne dane - wprowadzamy pustÑ lini⌐ do wpisania nowych danych                                                                                            ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym punkcie    jest przewidziana w formie sesji po wydrukowaniu not caêÑ list⌐ mo╛emy       wykasowaå.                                                                                                                                                ~Wydruk - w ka╛dym momencie pracy mo╛emy za╛Ñdaå wydruków. Pojawi si⌐        wówczas nast⌐pujÑce zapytanie:                                                                                                                                      Lista  Jedna nota  Caêoÿå not     PRZELEW  Przekaz                                                                                              Lista      - po przesortowaniu wg kontrahentów drukuje w caêoÿci tabel⌐                   jak na ekranie w postaci raportu.                               Jedna nota - drukuje jeden, wskazany przelew                                 Caêoÿå not - masowy wydruk wszystkich przelewów z listy                      Przelew - okreÿla, ╛e wydruk ma nastÑpiå w formie przelewu. Drukowane sÑ               jednoczeÿnie cztery, odpowiednio oznakowane odcinki przelewu.                U╛yta data jest zgodna z ustawieniem wewn⌐trznej daty w programie.           Mo╛emy jÑ zmieniå w ka╛dej chwili klawiszem F10.                   Przekaz - okreÿla, ╛e wydruk ma nastÑpiå w formie przekazu (1/2 strony)                                                                                   Je╛eli mamy wi⌐cej ni╛ jedno konto bankowe i wpisaliÿmy je w punkcie         Procedury pomocnicze - Instalacja, program przed wydrukiem zapyta, które z   kont ma drukowaå na przelewie/przekazie                                                                                                                   Uwaga !  Je╛eli wystÑpi znieksztaêcenie wydruku mo╛e to byå spowodowane tym, ╛e drukarka nie potrafi drukowaå pismem jednoczeÿnie wytêuszczonym i         zag⌐szczonym. Nale╛y wówczas w pkt.Procedury pomocnicze - Instalacja, w      pozycji urzÑdzenia zew. wybraå:  druk - ustawienia wêasne i dokonaå          odpowiednich zmian (patrz pkt. 6.6 Instalacja).                                                                                                           Dekre~t - punkt Przelewy-przekazy nie tylko przyjmuje dane z systemu         ksi⌐gowego ale mo╛e przesyêaå tam dyspozycje ksi⌐gowania wystawionych        przelewów/przekazów. Do punktu Wprowadzanie danych przenoszone sÑ: dane kon- trahenta, jako nazwa dokumentu pierwsze 10 znaków pola Tytuêem, kwota (na    stron⌐ Winien), data oraz wskazane konto przeciwstawne. Powstaêe zapisy      b⌐dzie mo╛na skorygowaå a nast⌐pnie zaksi⌐gowaå. B⌐dzie te╛ mo╛na je usunÑå. Po wybraniu: Jedna nota  Wszystkie noty, mo╛emy przesêaå caêy zestaw not lub tylko jednÑ wskazanÑ kursorem.                                                                                                                            5·3   Pisma - Edytor                                                         ────────────────────                                                                                                                                      Opcja ta umo╛liwia pisanie krótkich pism, ich wydruk z mo╛liwoÿciÑ adresowa- nia w oparciu o prowadzonÑ ksiÑ╛k⌐ adresowÑ, oraz adresowanie kopert maêego  i wi⌐kszego formatu. Pismo mo╛e byå wysêane automatycznie do wszystkich      kontrahentów lub tylko do tych, których wska╛emy. Mo╛emy wysêaå pismo        jednakowej treÿci lub wybranym adresatom doêÑczyå indywidualnie dobrany      dopisek. Tak╛e z rozrachunków przekazywane sÑ tu polecenia wystawiania       pisma. Np. mo╛emy tu przesêaå kontrahentów z nie zrealizowanymi pêatnoÿciami (wraz z nazwÑ, datÑ i kwotÑ dokumentu uj⌐tymi w dopisku indywidualnym)       nast⌐pnie doêÑczyå pismo ponaglajÑce ogólnej treÿci. Z redagowanych tu pism  korzystamy tak╛e w pkt. Dokumenty nierozliczone, przy wydruku Not.                                                                                        Opcja zgêasza si⌐ poni╛szÑ tabelÑ. Wpisujemy do niej tych kontrahentów do    których chcemy wysêaå pismo lub chcemy wyró╛niå ich specjalnym dopiskiem.                                                                                 /ekran: pisma - edytor/                                                                                                                                   Tabel⌐ mo╛emy przesuwaå w poziomie i w pionie. Druga cz⌐ÿå notatki znajduje  si⌐ poczÑtkowo ukryta poza ekranem.                                          Dost⌐pne operacje:                                                                                                                                        ~Inne dane - wprowadzamy pustÑ lini⌐ do wpisania nowych danych                                                                                            ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (bez podanego adresata) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym  punkcie jest przewidziana w formie sesji po wydrukowaniu pism caêÑ list⌐     mo╛emy wykasowaå.                                                                                                                                         WêÑczenie opcji ~Teksty podaje nam list⌐ posiadanych tekstów i podpowied½ o  dalszym post⌐powaniu. PrzesuwajÑc po liÿcie rozjaÿniony pasek przeglÑdamy    tytuêy tekstów. Je╛eli zastosujemy poka╛, wraz z przeglÑdaniem tytuêów b⌐dÑ  ukazywaêy si⌐ fragmenty tekstów. Ponowne wciÿni⌐cie klawisza p wyêÑcza       pokazywanie. Nowy powoduje zaêo╛enie pustego tekstu o tymczasowej nazwie     roboczej Nowy tekst.                                                                                                                                      /ekran: teksty/                                                                                                                                           Edycja umo╛liwia obejrzenie caêoÿci tekstu, poprawki i wpisanie nowej        treÿci. ZakoΣczenie edycji odbywa si⌐ przez wciÿni⌐cie Esc je╛eli nie        wprowadzaliÿmy zmian lub nie chcemy aby zmiany zostaêy zapami⌐tane. Je╛eli   zmiany chcemy zapisaå, edycj⌐ koΣczymy wciskajÑc ^w (przytrzymaå klawisz     Ctrl i nast⌐pnie w). Pozostaêe informacje jak zwykle pod klawiszem F1.       Maksymalny rozmiar tekstu: 15 linii po 70 znaków w wierszu. Je╛eli           napisaliÿmy tekst wi⌐kszy ni╛ 15 linii zostanie on skrócony.                                                                                              Mamy tak╛e mo╛liwoÿå zmiany tytuêu tekstu, wydruku tekstu a tak╛e usuni⌐cia  niepotrzebnego ju╛ tekstu.                                                                                                                                WracajÑc do poczÑtkowej tabeli w opcji Pisma - Edytor omówimy bli╛ej jakie   mamy mo╛liwoÿci drukowania pism.                                             Po uruchomieniu opcji ~Wydruk wskazujemy czy chodzi nam o wydruk pism czy    adresowanie kopert a nast⌐pnie program przy u╛yciu trzech tabelek: Komu      wydruk, Co drukowaå i Opcje ustala z u╛ytkownikiem przedmiot wydruku.                                                                                       ╔════════════════╗╔═════════════════╗╔═══════════════════╗                   ║ Komu wydruk :  ║║  Co drukowaå :  ║║      Opcje :      ║                   ╟────────────────╢╟─────────────────╢╟───────────────────╢                   ║ wedêug listy   ║║ tylko notatki   ║║ *  êÑcz adresatów ║                   ║ dla wszystkich ║║ tylko tekst     ║║ *  data           ║                   ║ dla wskazanego ║║ tekst i notatki ║║ *  piecz⌐å podpis ║                   ╚════════════════╝╚═════════════════╝╚═══════════════════╝                   WYDRUK    Pisma                               Esc  Wyjÿcie                                                                                              Z kombinacji mo╛liwych wariantów uzyskujemy ró╛ne mo╛liwoÿci, na przykêad:                                                                                - wydruk wskazanego pisma dla wszystkich kontrahentów z ksiÑ╛ki adresowej,     w tym wypadku tabeli nie musimy wypeêniaå                                  - wydruk wskazanego pisma wyêÑcznie dla wybranych kontrahentów umieszczonych   w tabeli                                                                   - wydruk wyêÑcznie notatek (tzw. "notatek dotyczÑcych wyêÑcznie tego           adresata")                                                                 - wydruk wskazanego pisma dla wszystkich kontrahentów z listy lub ksiÑ╛ki      adresowej z uwzgl⌐dnieniem indywidualnych notatek dla kontrahentów           umieszczonych w tabeli                                                     - wydruk pojedynczego egzemplarza dla kontrahenta wskazanego w tabeli                                                                                     W tabelce Opcje ustalamy czy doêÑczaå w nagêówku dat⌐ a w stopce miejsce na  podpis i piecz⌐å. Je╛eli kontrahent wyst⌐puje w kilku pozycjach na liÿcie    mo╛emy kazaå poêÑczyå jego notatki indywidualne w jednym piÿmie lub drukowaå kilka pism. Uzgodnienia w tej tabelce wykonujemy wciskajÑc klawisz gwiazdka  * przy danej opcji. Obecnoÿå gwiazdki ÿwiadczy o aktywnoÿci danej opcji.     WyêÑczenie opcji nast⌐puje przez powtórne wciÿni⌐cie gwiazdki.                                                                                            Drukowanie pisma podobnie jak w przypadku noty odsetkowej odbywa si⌐ w       formie gotowej, zaadresowanej przesyêki pocztowej nie wymagajÑcej koperty.   Je╛eli potrzebny jest tekst w czystej formie bez adresu nadawcy i odbiorcy   drukujemy go w opcji ~Teksty - Wydruk.                                       Przy adresowaniu kopert mamy do wyboru maêy i du╛y format koperty:                                                                      Du╛e   Maêe       Tu tak╛e przy pomocy tabelki Komu wydruk ustalamy zakres wydruku.                           ╔════════════════╗                                                           ║ wedêug listy   ║                                                           ║ dla wszystkich ║                                                           ║ dla wskazanego ║                                                           ╚════════════════╝                                                                                                                         5·4   KsiÑ╛ka adresowa                                                       ──────────────────────                                                                                                                                    W punkcie tym wpisujemy nowych, usuwamy zb⌐dnych kontrahentów i poprawiamy   dane ju╛ istniejÑce. Dane mo╛emy przeglÑdaå w postaci tabeli lub fiszek.     Poniewa╛ tabela jest szeroka nale╛y przesuwaå jÑ po ekranie. Lista jest      prezentowana w kolejnoÿci nazw lub kont ksi⌐gowych. Zmiana nast⌐puje         poleceniem Inde~x. Je╛eli w innych punktach programu chcemy poprawiå czy     dopisaå dane nie musimy przerywaå pracy i przechodziå do punktu KsiÑ╛ka      adresowa. Operacj⌐ t⌐ mo╛emy przeprowadziå "na roboczo". Podobnie mo╛emy     zaêo╛yå nowÑ pozycj⌐.                                                                                                                                     /ekran: ksiÑ╛ka adresowa/                                                                                                                                 Do opisania kontrahenta mamy nast⌐pujÑce pola :                              (w nawiasach podano dêugoÿå pola)                                                                                                                         - Nazwa robocza (25) napis ten mo╛e byå ró╛ny od peênej nazwy oficjalnej ale   powinien jasno i wyra½nie okreÿlaå danego kontrahenta. Ze wzgl⌐du na         u╛ywanie tej nazwy przy wydruku KPR i ewidencji vat proponuje si⌐            wprowadzanie tu nazwy firmy lub nazwiska oraz miasta (siedziby)            - Konto ksi⌐gowe (10) program rygorystycznie kontroluje prawidêowoÿå zapisu    tego pola, wymagania opisane poni╛ej                                       - Telefon Notatki (43) mo╛na wykorzystaå te╛ na inne, dowolne informacje.      Uwaga! jest to te╛ miejsce na wpisanie imienia i nazwiska osoby upowa╛nio-   nej do odbioru faktur vat. Poniewa╛ mo╛emy oprócz nazwiska upowa╛nionego,    przechowywaå w tym polu inne informacje (choåby numer telefonu), przyj⌐to    nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐. Je╛eli w omawianym polu znajduje si⌐ znak # to        brane jest 25 znaków wyst⌐pujÑcych po tym znaku, w przeciwnym wypadku        czytane jest pierwsze 25 znaków tego pola.                                 - Peêna nazwa (33) oficjalna nazwa wyst⌐pujÑca na wydrukach odsetek,           przelewów, przekazów, pism, kopert i faktur                                - Miasto (20) poprzedzone kodem pocztowym. Automatycznie zapisywane du╛ymi     literami. Wyst⌐puje na wydrukach jw.                                       - Adres (25) pozostaêa cz⌐ÿå adresu. Wyst⌐puje na wydrukach jw.              - Nazwa banku (31) drukowana na poleceniu przelewu/przekazu                  - Numer konta (31) drukowany na poleceniu przelewu/przekazu                  - NIP/Pesel (13) podajemy tu nip lub pesel lub regon                         - Vat (1) je╛eli kontrahent jest pêatnikiem vat wpisujemy literk⌐ v je╛eli     nie znak pusty. Ma znaczenie tylko informacyjne, a u╛ywane jest tylko przy   fakturowaniu do proponowania wydruku faktury dla kontrahentów oznaczonych    literÑ V, lub rachunku uproszczonego dla nie posiadajÑcych tego znaku.                                                                                  Konto ksi⌐gowe speêniaå musi nast⌐pujÑce warunki:                            - zawiera tylko cyfry i znaki minus                                          - poczÑtkowe cyfry muszÑ byå kontem syntetycznym zapisanym poprzednio w        planie kont - grupy kontrahentów                                           - grupa cyfr b⌐dÑca kontem syntetycznym musi byå zakoΣczona znakiem -        - pozostaêe cyfry sÑ dowolne jednak╛e program nie dopuszcza istnienia dwóch    identycznych kont                                                          - je╛eli u╛ytkownik uzna za celowe, wewnÑtrz konta mo╛na tworzyå podgrupy.     I tak, konto mo╛e mieå nie tylko postaå np. 201-000001 ale i 201-10-001      czy 201-1-1-01                                                                                                                                          Je╛eli jest nam oboj⌐tny numer konta (w cz⌐ÿci analitycznej), to wystarczy,  ╛e wstukamy dowolne cyfry, które program zaakceptuje po skontrolowaniu ich   unikalnoÿci na liÿcie kontrahentów. Zmiany numeru konta jest dopuszczalna    gdy dany kontrahent nie jest nigdzie u╛ywany inaczej system nie dopuszcza do usuni⌐cia lub zmiany numeru konta i musimy zaczekaå z usuni⌐ciem czy zmianÑ  do momentu zerowania systemu np. przy zmianie roku. Pozostaêe parametry      opisujÑce kontrahenta w tym tak╛e nazwa robocza mogÑ byå zmieniane dowolnie.                                                                              Poprawianie danych o kontrahentach i dopisywanie nowych jest uj⌐te w postaci fiszki. Tu oraz w innych cz⌐ÿciach programu, w których wywoêujemy list⌐      kontrahentów, wykonujemy to operacjÑ: ~Poka╛ oraz ~Inne dane. Aby nowe dane  zostaêy przyj⌐te i zapisane musi byå podana Nazwa robocza (choåby jeden      znak) oraz Konto ksi⌐gowe. Pozostaêe dane sÑ opcjonalne.                                                                                                  Do przeszukiwania dêugich list program oferuje opcj⌐ ~Rewizja. Wprowadzamy   tu dowolny jeden lub dwa fragmenty nazwy (litery maêe/du╛e sÑ oboj⌐tne) lub  konta ksi⌐gowego lub nip-u. Je╛eli wpisaliÿmy warunki poszukiwaΣ do wi⌐cej   ni╛ jednego pola program b⌐dzie próbowaê szukaå wpierw wedêug nazwy (je╛eli  jest podana) nast⌐pnie wedêug numeru konta (je╛eli jest podane) i wedêug     nip-u.                                                                                                                                                    OperacjÑ  ~Jeszcze rew. znajdujemy kolejnÑ pozycj⌐ speêniajÑcÑ podany        wczeÿniej warunek.                                                                                                                                        Je╛eli ╛Ñdamy ~Usuni⌐cia pozycji program wpierw sprawdza czy dany kontrahent nie jest u╛ywany w programie (patrz Dodatek C). Je╛eli tak nie jest to w     miejsce nazwy pojawia si⌐ napis: D O  S K A S O W A N I A,  ale pozycja nie  zostanie jeszcze usuni⌐ta. Ponowne ╛Ñdanie usuni⌐cia przywróci kontrahenta   wraz z nazwÑ roboczÑ. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji    odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)?: _. Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie,   przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                     ~Index - sêu╛y do zmiany uporzÑdkowania listy. B⌐dzie to kolejnoÿå           alfabetyczna Nazw roboczych lub kolejnoÿå numerów kont ksi⌐gowych. Je╛eli    u╛ytkownik ma zainstalowane polskie litery, tak ╛e nie mo╛e wywoêaå ~x       uczyni to klawiszem Tab.                                                                                                                                  ~Wydruk mo╛e obejmowaå caêÑ list⌐ lub wskazanÑ iloÿå pozycji poczÑwszy od    miejsca wskazywanego przez rozjaÿniony pasek:              Wszyscy  Nast⌐pni W zale╛noÿci od potrzeb mo╛emy jeszcze wybraå treÿå wydruku wskazujÑc w      poni╛szej tabelce:             ╔═══════════════════════╗                                                    ║ peêny wydruk          ║                                                    ║ skrócony ksi⌐gowy     ║                                                    ║ skrócony adresowy     ║                                                    ║ skrócony telefoniczny ║                                                    ║ skrócony bankowy      ║                                                    ╚═══════════════════════╝                     Uwaga. Praca z listÑ kontrahentów opisana jest te╛ w pkt. 7.1 Wybór          kontrahenta.                                                                                                                                              6. PROCEDURY POMOCNICZE                                                      ═══════════════════════                                                                                                                                   6·1   Stopy odsetkowe                                                        ─────────────────────                                                                                                                                     W punkcie tym zapisujemy informacje o kolejno obowiÑzujÑcych wartoÿciach     stóp odsetkowych. W kolumnie pierwszej zapisujemy dat⌐ z jakÑ zaczyna        obowiÑzywaå nowa wartoÿå oprocentowania, którÑ zapisujemy w kolumnie         drugiej. W nast⌐pnej przy u╛yciu liter r m t d zaznaczamy w jakim stosunku   podano obowiÑzujÑcÑ wartoÿå oprocentowania. Pozostaêe kolumny podajÑ dla     wygody u╛ytkownika przeliczenie na inne okresy. W pkt.Instalacja systemu     u╛ytkownik okreÿla iloÿå dni w roku przyjmowanÑ do obliczeΣ. Usuni⌐cie       wiersza uzyskujemy przez wykasowanie daty. Jakiekolwiek zmiany powodujÑ      automatyczne przesortowanie i przeliczenie tabeli oraz je╛eli istnieje lista naliczania odsetek, przeliczenie jej z podaniem komunikatu o wykonanej       czynnoÿci i zaistniaêych zmianach (patrz Dodatek C).                                                                                                      /ekran: stopy odsetkowe/                                                                                                                                  W ka╛dym momencie pracy programu mo╛emy mieå wglÑd do tabeli po naciÿni⌐ciu  klawisza F6 .                                                                                                                                             Je╛eli kontrolnie chcemy przeliczyå odsetki wedêug innych stawek ni╛         powszechnie obowiÑzujÑce, mo╛emy chwilowo wpisaå tu innÑ wartoÿå i wedêug    niej obliczyå odsetki.                                                                                                                                    6·2   Dni wolne od pracy                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Program posiada umiej⌐tnoÿå automatycznego rozpoznawania niedziel. Pozostaêe dni wolne od pracy u╛ytkownik musi nanieÿå sam. Dla prawidêowego naliczania  terminu pêatnoÿci muszÑ to byå dni podane ustawowo. Dane nanoszone sÑ dla    roku zgodnego z aktualnÑ wewn⌐trznÑ datÑ programu. Je╛eli chcemy to uczyniå  dla innego roku musimy zmieniå bie╛ÑcÑ dat⌐ klawiszem F10 . Po wyborze roku  i miesiÑca ukazuje si⌐ wêaÿciwy kalendarz. Poruszamy si⌐ po nim strzaêkami   a klawiszem Enter znaczymy dni wolne. Dziaêa on tu naprzemiennie tzn. je╛eli wciÿniemy go na dniu roboczym to dzieΣ zostanie zmieniony na ÿwiÑteczny      je╛eli jeszcze raz u╛yjemy Enter zostanie znów uznany za roboczy. Prac⌐ nad  danym miesiÑcem koΣczymy klawiszem Esc . Wówczas pojawia si⌐ pytanie         Akceptujesz (T/N)? : _  co oznacza, ╛e program pyta si⌐ czy ma zapami⌐taå    dany miesiÑc w obecnie widocznej formie. Je╛eli wciÿniemy n lub Esc          wprowadzone ostatnio zmiany nie zostanÑ zapisane a miesiÑc b⌐dzie pami⌐tany  w formie przed poprawkami. Je╛eli w ogóle nie wprowadzaliÿmy zmian to b⌐dzie oboj⌐tne jakiej udzielimy odpowiedzi. Omawiana opcja zasadniczo sêu╛y do     wprowadzania zmian w kalendarzu. Do przeglÑdania sêu╛y klawisz F10 oferujÑcy bardziej wygodnÑ form⌐, czynny w ka╛dym momencie pracy programu.                  ╔═══════════╗ ╔═════════════════════════════╗                                ║StyczeΣ    ║ ║   1996 r. - Listopad        ║                                ║Luty       ║ ║     Dni wolne od pracy      ║                                ║Marzec     ║ ║═════════════════════════════║                                ║KwiecieΣ   ║ ║ Po │       4   11   18   25 ║                                ║Maj        ║ ║ Wt │       5   12   19   26 ║                                ║Czerwiec   ║ ║ ùr │       6   13   20   27 ║                                ║Lipiec     ║ ║ Cz │       7   14   21   28 ║                                ║SierpieΣ   ║ ║ Pi │  1<   8   15   22   29 ║                                ║WrzesieΣ   ║ ║ So │  2    9   16   23   30 ║                                ║Pa½dziernik║ ║ Ni │  3   10   17   24      ║                                ║Listopad   ║ ║═════════════════════════════║                                ║GrudzieΣ   ║ ║  strzaêki - ruch kursora    ║                                ╚═══════════╝ ║  Enter - dzieΣ wolny/rob.   ║                                              ║    Esc - wyjÿcie            ║                                              ╚═════════════════════════════╝                                                                                                        6·3   Archiwowanie                                                           ──────────────────                                                                                                                                        Archiwowanie inaczej nazywane sporzÑdzaniem kopii bezpieczeΣstwa nale╛y      wykonywaå cz⌐sto i dobrym nawykiem powinno byå wykonywanie kopii na          zakoΣczenie dnia pracy a wypadku du╛ej awaryjnoÿci sprz⌐tu czy zasilania po  zakoΣczeniu wprowadzania szczególnie du╛ej czy czasochêonnej partii danych.  SporzÑdzanie kopii bezpieczeΣstwa mo╛na przyrównaå do systemu ubezpieczeΣ.   Przez lata, nieraz przez caêe ╛ycie  pêacimy skêadk⌐ ubezpieczeniowÑ od      nieszcz⌐ÿliwych wypadków nie tylko  wiedzÑc, ╛e mo╛emy nie skorzystaå z      wypêaty premii ale nawet nie majÑc  na to szczególnej ochoty. Podobnie       codzienne kopiowanie danych choå  poczÑtkowo mo╛e si⌐ wydaå ╛mudne i         niepotrzebne, daje nam spokojnÑ pewnoÿå, ╛e np. caêoroczna praca i cenne     dane nie przepadnÑ. Jednak╛e mimo tego najlepiej byêoby abyÿmy nigdy nie     zostali zmuszeni awariÑ do korzystania z kopii.                                                                                                           Operacja ta sêu╛y do przekopiowania danych programu na dyskietk⌐. Jej celem  jest utworzenie kopii bezpieczeΣstwa (patrz Dodatek D) lub zarchiwowanie     danych za jakiÿ okres np. za ubiegêy rok. Operacja jest starannie            kontrolowana przez program i szczegóêowo instruuje u╛ytkownika co do sposobu post⌐powania. Do archiwowania nale╛y przeznaczyå uprzednio sformatowane      dyskietki dowolnego typu (360KB, 1.2MB lub 1.4MB). Przy kopiowaniu wszystkie dane znajdujÑce si⌐ w katalogu gêównym na dyskietce zostanÑ skasowane.       Kopiowane sÑ wszystkie pliki z rozszerzeniem .MEM, .DBT, .DBF i plik         kontrolny *.WZR. Tak, ╛e na kopii znajduje si⌐ caêy obraz systemu od         poczÑtku eksploatacji do dnia dzisiejszego. Gdy dane nie mieszczÑ si⌐ na     jednej dyskietce, program ╛Ñda nast⌐pnych. Pliki o rozmiarach                przekraczajÑcych rozmiar dyskietki sÑ stosownie dzielone. Plik SUM_KON.DBF   ze wzgl⌐du na swój najwi⌐kszy rozmiar i to, ╛e jest plikiem wynikowym nie    jest przenoszony do kopii (wêaÿciwie przenoszona jest tylko jego pusta       struktura), zostanie on zrekonstruowany po odtwarzaniu z dyskietek (patrz    pkt.4.11 Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych). Pliki indeksowe, o rozszerzeniu    *.NTX te╛ nie sÑ kopiowane i powstajÑ automatycznie przy odtwarzaniu.        Je╛eli kopiujemy na wi⌐cej ni╛ jednÑ dyskietk⌐, na zakoΣczenie program       za╛Ñda ponownego wêo╛enia dyskietki pierwszej celem zapisania na niej        poprawnoÿci kopiowania i innych parametrów.                                                                                                               Dana kopia jest oznaczona datÑ i czasem uruchomienia operacji archiwowania   a ka╛da dyskietka jest wewn⌐trznie numerowana. StÑd program wie ilu, jakich  i w jakiej kolejnoÿci dyskietek ma pó½niej ╛Ñdaå przy odtwarzaniu. Dyskietki mogÑ byå u╛ywane wielokrotnie i nie ma potrzeby sporzÑdzania kolejnych kopii na kolejnych dyskietkach. Jedynie przed zerowaniem systemu nale╛y sporzÑdziå kopi⌐ (lub dwie), która b⌐dzie nienaruszona. Mo╛na te╛ przyjÑå system        odkêadania ostatniej kopii danego miesiÑca.                                                                                                               Nale╛y wystrzegaå si⌐ sytuacji gdy na dyskietk⌐, na której znajduje si⌐      prawidêowa kopia z poprzedniego okresu nagramy stan aktualny, który zostaê   uszkodzony przy awarii. Pozb⌐dziemy si⌐ wówczas jakiegokolwiek zestawu       prawidêowych danych. DobrÑ metodÑ jest stosowanie dwóch dyskietek dla        parzystych i nieparzystych tygodni lub miesi⌐cy. Je╛eli mamy doÿå miejsca na dysku twardym mo╛emy dodatkowym podkatalogu (klawisz F4) przechowywaå        dodatkowÑ kopi⌐ danych.                                                                                                                                   Je╛eli rozmiar danych jest tak du╛y, ╛e kopia zajmuje wiele dyskietek i czas operacji jest dêugi u╛ytkownik mo╛e sam kopiowaå dane przy pomocy programów  archiwizujÑcych np. PKZIP. Do programu, doêÑczony jest plik SKP-ARCH.LP      b⌐dÑcy listÑ plików koniecznych i wystarczajÑcych do kopiowania. Nazwa       ka╛dego pliku poprzedzona jest tzw. ÿcie╛kÑ dost⌐pu z opisem dysku i         katalogu. Je╛eli zaszêy zmiany w instalacji systemu to plik ten nale╛y       zmodyfikowaå. Poleceniem np.: pkzip a:\skparch @c:\skp\skp-arch.lp           wykonujemy archiwowanie wyszczególnionych plików na dyskietk⌐ w stacji A do  pliku SKPARCH.ZIP  (podany przykêad jest sêuszny gdy skp-arch.lp jest na     dysku C w katalogu skp). Celem uproszczenia polecenie archiwowania mo╛e      zostaå zapisane w pliku typu .BAT . Np. tworzymy w katalogu gêównym plik     ARCH.BAT zawierajÑcy wyêÑcznie powy╛sze polecenie. U╛ytkownik po wêo╛eniu    dyskietki, napisaniu arch i wciÿni⌐ciu Enter wykona po╛ÑdanÑ kopi⌐.          Oczywiÿcie odtwarzanie te╛ nale╛y przeprowadziå dearchiwizatorem a po        wejÿciu do programu wykonaå pkt. Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych. Zalecane    jest odtwarzanie nie bezpoÿrednio do wêaÿciwego katalogu systemu ale do      innego podkatalogu skÑd po pomyÿlnym zakoΣczeniu i skontrolowaniu (np.       testami zawartymi w programie) zostanÑ przesêane do wêaÿciwego katalogu      roboczego. Poniewa╛ ten sposób kopiowania i odtwarzania nie jest ju╛         kontrolowany przez nasz system przygotowanie metody powinna wykonaå osoba    fachowo przygotowana.                                                                                                                                     Uwaga!  Nale╛y pami⌐taå, ╛e archiwowanie i odtwarzanie dotyczy tylko         jednego, bie╛Ñcego zbioru danych. To znaczy. ╛e je╛eli u╛ytkownik posiada    kilka zestawów danych przeêÑczanych w programie klawiszem F4 (np. klienci    biura rachunkowego) musi wykonywaå archiwowanie i odtwarzanie dla ka╛dego    zestawu oddzielnie.                                                                                                                                       6·4   Odtwarzanie                                                            ─────────────────                                                                                                                                         Operacji odtwarzania u╛ywamy w dwóch przypadkach. Gdy mieliÿmy awari⌐        sprz⌐tu, która spowodowaêa utrat⌐ danych lub zakêócenie ich wzajemnych       relacji a indeksowanie nie poprawia tego stanu lub system jest tak           uszkodzony, ╛e nie mo╛emy nawet uruchomiå programu i korzystamy z dyskietki  instalacyjnej. Druga mo╛liwoÿå u╛ycia zachodzi wtedy gdy mamy kopi⌐ danych   za jakiÿ poprzedni okres (np. ubiegêy rok) i zachodzi koniecznoÿå przejrz-   enia w nim danych. Wówczas nale╛y u╛ywajÑc klawisza F4 zaêo╛yå dodatkowy     podkatalog dla odtwarzanego zestawu danych lub u╛yå podkatalogu REZERWA.                                                                                  Poniewa╛ ka╛da kopia jest oznaczona datÑ, czasem i znakiem  poprawnoÿci      wykonania a ka╛da dyskietka jest wewn⌐trznie numerowana program wie ilu,     jakich i w jakiej kolejnoÿci dyskietek ma ╛Ñdaå przy odtwarzaniu. Do         wykonania operacji odtwarzania konieczny jest (zakêadany przy instalacji     programu) podkatalog REZERWA, do którego wst⌐pnie sÑ kopiowane dane z        dyskietek nim zostanÑ umieszczone docelowo. Ma to na celu dodatkowe          zabezpieczenie aktualnych danych na wypadek niepowodzenia przy odtwarzaniu.  Przed rozpocz⌐ciem odtwarzania usuwane sÑ wszystkie pliki w podkatalogu      REZERWA, dlatego nie nale╛y przechowywaå w nim znaczÑcych informacji. Po     wykonaniu odtwarzania pliki z podkatalogu REZERWA nie sÑ usuwane i mogÑ      stanowiå dodatkowÑ rezerw⌐ danych (mo╛emy jednak je skasowaå). Zastosowano   mo╛liwoÿå przerwania operacji w momencie gdy dane sÑ w podkatalogu REZERWA   (czyli nie sÑ jeszcze przeniesione do wêaÿciwego obszaru danych). Jest to    u╛yteczne gdy tylko chwilowo potrzebujemy danych jakie mamy na dyskietce lub gdy chcemy skontrolowaå prawidêowoÿå zapisu zêo╛onych na dyskietce danych.                                                                                Odtwarzanie z kopii wykonanej programem archiwizujÑcym nale╛y wykonaå do     oddzielnego podkatalogu (np. pkunzip a:\skparch c:\skp\rezerwa) i dopiero po wykonaniu punktu Odÿwie╛anie danych wynikowych i kontroli poprawnoÿci        przesêaå do wêaÿciwego. Poniewa╛ ten sposób kopiowania i odtwarzania nie     jest ju╛ kontrolowany przez nasz program wykonaå go powinna wykonaå osoba    fachowo przygotowana.                                                                                                                                     Uwaga!  Nale╛y pami⌐taå, ╛e archiwowanie i odtwarzanie dotyczy tylko         jednego, bie╛Ñcego zbioru danych. To znaczy. ╛e je╛eli u╛ytkownik posiada    kilka zestawów danych przeêÑczanych w programie klawiszem F4 (np. klienci    biura rachunkowego) musi wykonywaå archiwowanie i odtwarzanie dla ka╛dego    zestawu oddzielnie.                                                                                                                                       6·5   Indeksowanie                                                           ──────────────────                                                                                                                                        Indeksowanie jest metodÑ analizowania zbiorów danych pod wzgl⌐dem ich        uporzÑdkowania i zapisywania tych informacji w odr⌐bnych plikach.            Indeksowanie danych znakomicie przyspiesza ich odszukiwanie i porzÑdkowanie. Wszystkie czynnoÿci zwiÑzane z indeksowaniem sÑ wykonywane przez system      automatycznie w czasie pracy i u╛ytkownik nie zauwa╛a nawet tych czynnoÿci.  Jednak╛e w programie znajduje si⌐ punkt, w którym mo╛na za╛Ñdaå              przeindeksowania danych i u╛ytkownik bez obaw mo╛e go wykonaå. Spowodowaå to mo╛e jedynie pozytywny skutek w postaci odÿwie╛enia zapisu na dysku. Punkt   ten mo╛emy wykonaå te╛ je╛eli mamy wÑtpliwoÿci co do stanu systemu np. po    awarii zasilania.                                                                                                                                         6·6   Instalacja                                                             ────────────────                                                                                                                                          Dla przystosowania programu do sprz⌐tu u╛ytkownika, oraz do jego potrzeb i   przyzwyczajeΣ, oferowana jest opcja instalacyjna. Poni╛ej przedstawiono      przykêadowy ekran z tej opcji. Stan pokazanych tu parametrów jest ustawiany  przy instalacji programu ich zmian⌐ mo╛emy wykonaå dowolnie cz⌐sto. W ka╛dym momencie pracy programu mo╛emy przy u╛yciu klawisza F7 obejrzeå stan         parametrów instalacyjnych.                                                                                                                                  INSTALACJA  ║   ┌─────┤ Zwêoka podana w dniach kalendarzowych.             ══════════════╝   │     │ DzieΣ pêatnoÿci ustalany na dzieΣ roboczy.                           │                                                                            │┌────┤ zapêata w dniu nast⌐pnym jest  terminowa                             ││                                                                           ││┌───┤ Na podstawie art. 481 K.C. wzywamy do uregulowania                   │││   │ odsetek za zwloke w ponizszych platnosciach :      ╔════════════════╗│││                                                        ║metoda obliczeΣ ╟┘││┌──┤ PKO SA I o/Miasto 390593-4893-136-2                ║1 dzieΣ zwêoki  ╟─┘││                                                       ║nagêówek noty   ╟──┘│┌─┤ term.pêat.14 dni zaokrÑg.odsetek0.01 zê. noty1 egz ║konta bankowe   ╟───┘│                                                      ║parametry odset.╟────┘┌┤ standard,D.wystaw/D.otrzym,7kol.zakup r-u          ║VAT parametry   ╟─────┘                                                     ║archiw. rozrach.╟──────┤ archiwum: zwêoka  wzgl⌐dnie  index  Konto+Dokument ║rodzaj papieru  ╟────┐                                                      ║polskie litery  ╟───┐└─┤ papier  ci⌐ty dêug. A-4   szerokoÿå  10"           ║format daty, rok╟──┐│                                                       ║urzÑdzenia zew. ╟─┐│└──┤ polskie litery  bez polskich liter                 ║wpis danych     ╟┐││                                                        ║hasêo wejÿciowe ║││└───┤ format daty  dd/mm/rr     iloÿå dni w roku  360.00 ╚╤═══════════════╝││                                                          └─> bez hasêa    │└────┤ druk standard Epson monitor mono  dzwonek Tak  RAM                   │                                                          F1 Pomoc          └─────┤ auto skok 11  dêug.powt.opisu  0       Esc Wyjÿcie                                                                              Oto znaczenie poszczególnych punktów:                                                                                                                     metoda obliczeΣ :                                                              ╔═╤══════════════════════════════════════════════════╗                       ║1│Zwêoka  podana  w  dniach kalendarzowych. DzieΣ   ║                       ║ │pêatnoÿci ustalany bez uwzgl⌐dnienia  dni wolnych.║                       ╟─┼──────────────────────────────────────────────────╢                       ║2│Zwêoka podana w dniach kalendarzowych.            ║                       ║ │DzieΣ  pêatnoÿci  ustalany  na dzieΣ roboczy.     ║                       ╟─┼──────────────────────────────────────────────────╢                       ║3│Zwêoka  podana w dniach roboczych.                ║                       ║ │                                                  ║                       ╚═╧══════════════════════════════════════════════════╝                     Wybierany jest tu sposób obliczania terminu zapêaty w oparciu o dat⌐         powstania zobowiÑzania i dopuszczalnÑ zwêok⌐ w pêatnoÿci. Podane tu zasady   w poêÑczeniu z mo╛liwoÿciÑ elastycznego traktowania pêatnoÿci w dniu         nast⌐pnym po terminie daje mo╛liwoÿå obliczania terminu zapêaty przy ró╛nych wymaganiach u╛ytkownika. Przy naliczaniu odsetek u╛ytkownik mo╛e zrezygnowaå z automatycznego ustalania terminu przez program i podaå go bezpoÿrednio do  obliczeΣ. Robimy to w ten sposób, ╛e w rubryce Wypisano podajemy od razu     termin pêatnoÿci a w pole D.o (dopuszczalne opó½nienie) wpisujemy 0.         Przeÿled½my przykêad:                                                                                                                                      grudzieΣ 1990   styczeΣ 1991                                                28  29  30  31  1  2  3  4  5  6  7  8  9                                                                                                                 metoda --->   1     2     3                                                          0    28    28    28    Tabela podaje wyliczony przez program                 1    29    29    29    termin zapêaty w  zale╛noÿci od dopu-            dni  2    30    31    31    szczalnej  zwêoki i przyj⌐tej metody.         zwêoki  3    31    31     2                                                          4     1     2     3    Np. zobowiÑzanie powstaêo 28/12/90,                   5     2     2     4        zwêoka 8 dni, pêatnoÿå przypada:                  6     3     3     7          metoda 1 -  05/01/91                            7     4     4     8          metoda 2 -  07/01/91                            8     5     7     9          metoda 3 -  09/01/91                    1 dzieΣ zwêoki :                                                              Zapêata w dniu nast⌐pnym jest   terminowa                                                                    nieterminowa                                Okreÿlamy czy zapêata dzieΣ po terminie jest czy nie jest terminowa.         nagêówek noty :                                                                      Na podstawie art. 481  K.C. wzywamy do uregulowania                          odsetek za zwloke w ponizszych  platnosciach :                                                                                                    Podstaw⌐ prawnÑ mo╛emy uaktualniå lub wpisaå tu inny dowolny tekst. Mo╛e to  byå nawet korespondencja lub tekst mo╛emy wykasowaå.                                                                                                      konta bankowe - po wciÿni⌐ciu klawisza Enter zostanie wyÿwietlona ramka ze   spisem kont (dopuszcza si⌐, ╛e dany u╛ytkownik mo╛e zamiennie stosowaå 4     ró╛ne konta).                                                                  ╔═══════════════════════════════════════════════════════════════╗            ║    Nazwa banku           Numer konta bankowego                ║            ╟───────────────────────────────────────────────────────────────╢            ║ PKO SA I o/Miasto              390593-4893-136-2              ║            ║                                                               ║            ╟───────────────────────────────────────────────────────────────║            ║ Wybrano 1   Popraw  Enter zatwierd½                           ║            ╚═══════════════════════════════════════════════════════════════╝          Program pyta, który numer konta chcemy wybraå, wpisujemy cyfr⌐ np. 1. Teraz  wiedzÑc, ╛e zajmujemy si⌐ pierwszÑ pozycjÑ na liÿcie, program proponuje nam: Popraw  Enter zatwierd½. Wciskamy liter⌐ p i wpisujemy nazw⌐ banku i numer   konta. KoΣczymy klawiszem Enter. Nast⌐pnie te╛ klawiszem Enter potwierdzamy  wybór konta, mo╛emy te╛ wpisaå kolejne konto je╛eli takiego u╛ywamy.                                                                                      parametry odsetek                                                                                                                                              termin pêatnoÿci :  term.pêat. 14 dni                                   Wst⌐pnie zakêadana zwêoka w pêatnoÿci, wstawiana automatycznie do tabeli     naliczania odsetek i w pkt. Wprowadzanie danych.                                                                                                                                ╔════╗                                                                       ║1   ║                                                     zaokrÑg.odsetek:  ║0.1 ║ zê.                                                                   ║0.01║                                                                       ╚════╝                                                 Okreÿla na jakim miejscu ma byå zaokrÑglana kwota nale╛nych odsetek.                                                                                           wydruk not odsetkowych : noty 1 egz.                                    Okreÿla, czy mimo ╛e wydruk mo╛emy powtórzyå dowolnÑ iloÿå razy noty         odsetkowe majÑ byå drukowane od razu w dwóch egzemplarzach.                                                                                               archiw.rozrach.   (dotyczy punktu Archiwum dokumentów rozliczonych)                    ╔══════════════╗                                                             ║ bezwzgl⌐dnie ║                                                             ║ wzgl⌐dnie    ║                                                             ╚══════════════╝                                                   okreÿlane jest tu czy pokazywana iloÿå dni mi⌐dzy datÑ zobowiÑzania a        rozliczeniem ma nie byå lub byå pomniejszana o dopuszczalnÑ zwêok⌐ w         pêatnoÿci. Np. :                                                                  data zobowiÑzania         rozliczenie      dopuszczalna zwêoka                   12/03/96                28/03/96              14 dni                         wykazana zwêoka:  bezwzgl⌐dnie  16 dni                                                         wzgl⌐dnie     2 dni                                                                                                                      ╔═══════════════╗                                                            ║ Konto+Dokument║                                                            ║ Konto+Okres   ║                                                            ╚═══════════════╝                                                  parametr ten powoduje zmian⌐ porzÑdkowania danych. Po wejÿciu do archiwum    rozrachunków dane pokazywane sÑ w porzÑdku ich dopisywania. Je╛eli chcemy    uporzÑdkowaå je wg kont (operacja Inde~x) lub zastosujemy filtr (z warunkiem nie zawierajÑcym kwoty) dane uka╛Ñ si⌐ w kolejnoÿci kont kontrahentów a w    ramach danego konta porzÑdek b⌐dzie przebiegaê w zale╛noÿci od omawianego    parametru. Po wybraniu: Konto+Dokument pozycje danego konta b⌐dÑ ustawione   wg nazw dokumentów a po wybraniu: Konto+Okres pozycje danego konta b⌐dÑ      ustawione wg miesiÑca ksi⌐gowego.                                                                                                                         VAT parametry :   ╔════════╗                                                          zakupy   ║standard║                                                                   ║wêasne  ║                                                                   ╚════════╝                                                 Mo╛emy przyjÑå osiem typów zakupów zwiÑzanych z ewidencjÑ vat. Jednak╛e      ró╛nych rejestrów zakupu mo╛emy prowadziå wi⌐cej w oparciu o konta           przeciwstawne, o czym w punkcie 7.5 Wprowadzenie danych do ewidencji VAT.    Przy instalacji program proponuje szeÿå typów zakupu stosownie do potrzeb    wypeênienia deklaracji.    ╔═════════════════════════════════╗                                          ║ 0.                   sprzeda╛ - ║                                          ║ 1.INW-sprzeda╛ opodatkowana   + ║                                          ║ 2.INW-sprzeda╛ zwolniona      + ║                                          ║ 3.INW-sprzeda╛ opodat.i zwol. + ║                                          ║ 4.ZAO-sprzeda╛ opodatkowana   + ║                                          ║ 5.ZAO-sprzeda╛ zwolniona      + ║                                          ║ 6.ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol. + ║                                          ║ 7.-                           + ║                                          ║ 8.-                           + ║                                          ║ 9.                   inne     - ║                                          ╚═════════════════════════════════╝               Stosowany jest tu skrótowy zapis, który nale╛y czytaå np.:                        1. Zakup inwestycyjny zwiÑzany wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ.     Zaleca si⌐ aby u╛ytkownik sam okreÿliê swoje typy zakupu i po wybraniu       wêasne wpisaê je w dowolnej kolejnoÿci a niepotrzebne skasowaê. Z prawej     strony wpisane sÑ znaki + lub - i oznaczajÑ w jaki sposób ma byå liczone     orientacyjne podsumowanie rejestrów vat (znak minus podatek do zapêaty).     Standardowo sprzeda╛e sÑ odejmowane sÑ od zakupów, dotyczy to tak╛e korekt.                                                                               Poza ustaleniem wêasnych typów zakupu mo╛emy te╛ zmieniå nagêówki niektórych rubryk w ewidencji vat. Dotyczy to daty wystawienia, daty otrzymania (np. na dat⌐ sprzeda╛y D.sprzed) i rubryki do której wpisujemy pozycje za które nie  przysêuguje odliczenie (nazwanÑ tu kolumnÑ 7), np. na bez odlicz.                                                                                                   daty  D.wystaw / D.otrzym     7kol.  zakup r-u                                                                                                  Zmian⌐ nagêówków mo╛emy te╛ wykonaå bezpoÿrednio przed wydrukiem rejestrów   vat bez potrzeby przechodzenia do punktu instalacyjnego.                                                                                                  rodzaj papieru :  ╔═══════════════╗               ╔═════╗                                      ║ci⌐ty  A-4     ║               ║ 10" ║                               papier ║taÿma perf. 11"║     szerokoÿå ║ 12" ║                                      ║taÿma perf. 12"║               ║ 15" ║                                      ╚═══════════════╝               ╚═════╝                    Program mo╛e drukowaå na pojedynczych arkuszach A-4 lub na taÿmie perforowa- nej o dêugoÿci strony 11 lub 12 cali. Dla drukarek laserowych drukujÑcych od górnej kraw⌐dzi papieru i z automatycznym podajnikiem, mo╛emy jako typ       papieru podaå: ci⌐ty 11". Szerokoÿå wydruków nie przekracza szerokoÿci       strony formatu A-4 lub sÑ dzielone na dwie cz⌐ÿci (tylko w przypadku wydruku wszystkich kolumn ewidencji vat i ksi⌐gi podatkowej). W niektórych           przypadkach ju╛ w momencie wydruku u╛ytkownik ma mo╛liwoÿå zmiany szerokoÿci papieru mimo ustawionej tutaj wartoÿci (patrz te╛ pkt.7.4 Wydruki).                                                                                       polskie litery :       ╔══════════════════╗                                                         ║bez polskich liter║                                                         ║standard  CSK     ║                                                         ║standard  Cyfromat║                                                         ║standard  DHN     ║                                                         ║standard  Latin-2 ║                                                         ║standard  Microvex║                                                         ║standard  Mazovia ║                                                         ╚══════════════════╝                                  Program ma mo╛liwoÿå akceptowania polskich znaków w wy╛ej wymienionych       standardach. Oznacza to, ╛e na ekranie i na wydruku wyst⌐puje prawidêowa     pisownia opisów i komunikatów, a dane sÑ porzÑdkowane wedêug polskiego       alfabetu. Program nie instaluje polskich liter a tylko dostosowuje si⌐ do    istniejÑcego standardu.                                                                                                                                   format daty, rok :  ╔════════╗                                                                   ║dd/mm/rr║                                                                   ║rr.mm.dd║                                                                   ╚════════╝                                               W zale╛noÿci od przyzwyczajenia u╛ytkownika daty mogÑ byå                    reprezentowane w postaci np. :  21/03/91  lub  91.03.21                                                                                                                           iloÿå dni w roku :  360.00                           Podana tu liczba sêu╛y do obliczania odsetek w stosunku dziennym. Jej zmiana powoduje automatyczne przeliczenie tabeli stóp odsetkowych. Zwyczajowo dla   uêatwienia rachunków przyjmuje si⌐ rok dêugoÿci 360 dni jednak╛e w programie mo╛emy przyjÑå 365 lub nawet ÿredniÑ dêugoÿå roku 365.25 dni.                                                                                             urzÑdzenia zewn⌐trzne :                                                      Drukarka                                                                     ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║CPI          bez wytêuszczenia                  z wytêuszczeniem         ║  ╠══╦══════════════════════════════════╦═══════════════════════════════════╣  ║10║chr(18)+chr(27)+'P'+chr(27)+'F'   ║chr(27)+'E'                        ║  ╟──╚══════════════════════════════════╝───────────────────────────────────╢  ║12│chr(27)+'M'                       │chr(27)+'M'+chr(27)+'E'            ║  ╟──┼──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────╢  ║17│chr(15)                           │chr(15)+chr(27)+'E'                ║  ╟──┼──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────╢  ║20│chr(27)+'M'+chr(15)               │chr(27)+'M'+chr(15)+chr(27)+'E'    ║  ╟──┴──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────╢  ║ inicjacja chr(27)+'@'               │interlinia 1/24" chr(27)+'3'+chr(9)║  ╟─────────────────────────────────────┼───────────────────────────────────╢  ║ koniec linii chr(10)                │ koniec strony chr(12)             ║  ╟──────────────────┬──────────────────┴────────┬──────────────────────────╢  ║ kreska pionowa | │pojedyncza kreska pozioma -│podwójna kreska pozioma = ║  ╚══════════════════╧═══════════════╔══════════════════════╗═══════════════╝                                     ║ standard Epson       ║  <---                                               ║ IBM Proprinter       ║                                                     ║ HP DJ (Latin)        ║                  Por~t drukarki LPT1                ║ HP LJ (Latin)        ║                                                     ║ ustawienia wêasne 1  ║                                                     ║ ustawienia wêasne 2  ║                                            Test     ╚══════════════════════╝                  Tabela zawiera list⌐ kodów sterujÑcych wykorzystywanych w programie. W       poczÑtkowych liniach oznaczonych 10,12,17,20 cpi (iloÿå znaków na cal),      podane jest sterowanie g⌐stoÿciÑ czcionki (obwiedziony grubÑ liniÑ kod 10    cpi dodatkowo zawiera podstawowe parametry inicjujÑce). W lewej cz⌐ÿci bez   wytêuszczenia, w prawej z wytêuszczeniem. Poni╛ej kod inicjacji drukarki,    dalej kod ustawienia odlegêoÿci mi⌐dzy liniami równy 1/24 cala (ok. 1 mm).   Nast⌐pnie znaki koΣca linii i koΣca strony, oraz znaki proponowane do        rysowania tabel na wydrukach. Dla wi⌐kszoÿci drukarek igêowych odpowiedni    b⌐dzie standard Epson, dla laserowych i atramentowych zestaw kodów           oznaczonych HP DJ lub HP LJ.                                                                                                                              ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║CPI          bez wytêuszczenia                  z wytêuszczeniem         ║  ╠══╦══════════════════════════════════╦═══════════════════════════════════╣  ║10║'|(s0p10h12v0s0b3T|&a80M'         ║'|(s3B'                            ║  ║──╚══════════════════════════════════╝───────────────────────────────────║  ║12│'|(s0p10h12v0s0b3T|&k9.97H|&a110M'│'|(s0p10h12v0s3b3t|&k9.97H|&a110M' ║  ║──┼──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║  ║17│'|(s0p20h0s0b3T|&k7.018H|&a137M'  │'|(s0p20h0s3b3T|&k7.018H|&a137M'   ║  ║──┼──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║  ║20│'|(s0p20h0s0b3T|&a160M'           │'|(s0p20h0s3b3T|&a160M'            ║  ║──┴──────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║  ║ inicjacja '|E|&l0O|(17U'            │ interlinia 1/24" '|&l24D'         ║  ║─────────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║  ║ koniec linii chr(10)                │ koniec strony chr(12)             ║  ║──────────────────┬──────────────────┴────────┬──────────────────────────║  ║ kreska pionowa │ │pojedyncza kreska pozioma ─│podwójna kreska pozioma ═ ║  ╚══════════════════╧══════════════════════════════════════════════════════╝                                   HP DJ (Latin)                                                                                                            (Uwaga. Dla skrócenia notacji, zamiast zapisu chr(27) stosowany jest znak |)                                                                              Je╛eli ╛adne z proponowanych ustawieΣ nie daje prawidêowych wydruków, mo╛emy skorzystaå z ustawieΣ wêasnych. Jako drukark⌐ wybieramy ustawienia wêasne 1  (lub 2). U doêu ekranu pojawia si⌐ informacja, o dwóch dost⌐pnych            operacjach: Popraw Kopiuj. LiterÑ k mo╛emy wybraå wzorzec z wyÿwietlonej     listy drukarek. Znaki sterujÑce wybranej drukarki zostanÑ przekopiowane do   ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz p. Uzyskujemy dost⌐p do tabeli. Mo╛emy   przemieszczaå si⌐ po niej strzaêkami i zmieniaå wartoÿci pól. Po korekcie    wciskamy klawisz PgDn (Page Down - strona w dóê), celem zapami⌐tania         wprowadzonych zmian. Po potwierdzeniu, zastajemy kursor na pozycji           ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz Enter potwierdzajÑc, ╛e wybieramy ten    zestaw znaków sterujÑcych.                                                                                                                                Operacja: Port drukarki, pozwala wybraå wÿród nast⌐pujÑcych: LPT1, LPT2,     LPT3, COM1, COM2. Ustawieniem standardowym jest LPT1.                                                                                                     Test - uruchamia wydruk, który pozwoli stwierdziå, czy mamy prawidêowo       ustawione znaki sterujÑce. W pierwszej cz⌐ÿci wydruku znajdujÑ si⌐ cztery    linie o g⌐stoÿci 10, 12, 17 i 20 znaków na cal. Powinny one zawieraå         odpowiednio: 80, 96, 137 i 160 znaków w linii. Poni╛ej drukowane sÑ          analogiczne linie, ale z u╛yciem czcionki wytêuszczonej. W ostatniej cz⌐ÿci  testu drukowane jest 10 linii z u╛yciem odst⌐pu 1/24 cala (ok.1 mmm), tak    jak przy wydruku deklaracji na oryginalnych formularzach. Przy prawidêowym   ustawieniu parametru interlinii odlegêoÿå mi⌐dzy pierwszÑ a ostatniÑ linijkÑ powinna wynosiå ok.1 cm.                                                                                                                                  Uwagi   U╛ytkownik powinien sprawdziå zgodnoÿå ustawienia trybu pracy        drukarki z ustawieniami programu. Drukarki igêowe posiadajÑ najcz⌐ÿciej tryb pracy Epson, oraz tryb IBM (IBM Proprinter). Cz⌐sto fabrycznie ustawione sÑ  w tryb IBM, co w naszych warunkach powoduje konflikt z wi⌐kszoÿciÑ           oprogramowania, uniemo╛liwia te╛ uzyskanie bardziej zag⌐szczonych wydruków   (20 cpi - znaków na cal). Dlatego wskazane jest przestawienie drukarki w     tryb standardowy Epson. Wykonuje si⌐ to najcz⌐ÿciej poprzez                  mikroprzeêÑczniki umieszczone w drukarce (opis w instrukcji drukarki). Bywa, ╛e ustawienie w tryb IBM jest warunkiem uzyskania polskich znaków na         wydruku, wówczas pozostawiamy ten tryb pracy. Przy zmianie trybu nale╛y      zwróciå uwag⌐ na niektóre inne przeêÑczniki, np. w trybie Epson mamy do      wyboru zestaw znaków: Kursywa / Grafika - wybieramy Grafika, w trybie IBM    mo╛emy mieå wybór: Zestaw 1 / Zestaw 2 - wybieramy Zestaw 2. W ka╛dym        wÑtpliwym przypadku nale╛y skorzystaå z dokumentacji drukarki.                                                                                                 Przy drukowaniu deklaracji na gotowych formularzach, zastosowano dla    zwi⌐kszenia dokêadnoÿci, skok o 1/4 standardowej linii (1/24 cala, ok. 1     mm). Dlatego w parametrach instalacyjnych drukarek wprowadzono parametr      interlinia 1/24". Mimo, ╛e dla wi⌐kszoÿci drukarek igêowych, wprowadzony     znak sterujÑcy: chr(27)+'3'+chr(9) jest wêaÿciwy, sÑ jednak drukarki (np.    Seikosha SL-92) o innym kodzie sterujÑcym interliniÑ np.                     chr(27)+'+'+chr(15), który nale╛y wpisaå w  ustawieniach wêasnych, po        skopiowaniu wzorca. W opisach drukarek stosowane sÑ ró╛ne parametry          sterujÑce interliniÑ, np. n/60, n/72, n/180, n/360, itp. Nale╛y dobraå takÑ  wartoÿå n, aby uzyskaå uêamek 1/24 cala.                                                                                                                       Niektóre drukarki igêowe nie potrafiÑ osiÑgnÑå wytêuszczenia przy       zag⌐szczeniu. Wynika z tego nieprawidêowa postaå wydruku polecenia przelewu  i przekazu oraz niektórych deklaracji. Zadaniem b⌐dzie w ustawieniach wêas-  nych skopiowaniu wzorca, wpisanie do prawej cz⌐ÿci tabeli napisu identyczne- go jak w cz⌐ÿci lewej. Wystarczy wykonaå to tylko w linii opisujÑcej         zag⌐szczenie 17 znaków/cal (oznaczonej CPI17). Je╛eli jednak chcemy zachowaå wyró╛nienie fragmentów wydruku, mo╛emy zamiast wytêuszczenia stosowaå pole-  cenie podwójnego zadruku. W tym celu w ustawieniach wêasnych, po skopiowaniu wzorca zmieniamy wszystkie znajdujÑce si⌐ tam du╛e litery E na liter⌐ G,     a liter⌐ F na liter⌐ H.                                                                                                                                        Wydruk Pejza╛-Portret  Dla uzyskania wydruku typu Pejza╛ nale╛y         wprowadziå maêe zmiany w sterowaniu drukarkÑ (atramentowÑ lub laserowÑ).     Wybieramy ustawienia wêasne 1 (lub 2) i kopiujemy do nich wzorzec. Nale╛y    dokonaå nast⌐pujÑcej zmiany: w linii inicjacja napis: '|E|&l0O|(17U' nale╛y  zastÑpiå: '|E|&l1O|(17U' czyli zmieniå cyfr⌐ 0 na 1. Druga zmiana to podanie innej liczby drukowanych znaków w wierszu. Wsz⌐dzie tam gdzie napis koΣczy   si⌐ literÑ M poprzedzonÑ jakÑÿ liczbÑ, liczb⌐ t⌐ nale╛y zmieniå na           dostatecznie du╛Ñ np. 250. Po korektach wciskamy klawisz PgDn (Page Down -   strona w dóê), celem zapami⌐tania wprowadzonych zmian. Po potwierdzeniu,     zastajemy kursor na pozycji ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz Enter        potwierdzajÑc, ╛e wybieramy ten zestaw znaków sterujÑcych. Wydruk typu       pejza╛ mo╛emy stosowaå do wybranych wydruków (np. rejestry vat), na co dzieΣ u╛ywajÑc standardowej postaci portret. Zmian⌐ wykonujemy przeêÑczajÑc typ    drukarki.                                                                                                                                                                   ╔════════╗                                                       monitor     ║ mono   ║                                                                   ║ invers ║                                                                   ║ kolor1 ║                                                                   ║ kolor2 ║                                                                   ╚════════╝                                                 Je╛eli mamy monitor kolorowy i odpowiedniÑ kart⌐ sterujÑcÑ mo╛emy uzyskaå    nasz program w kolorach (dwa zestawy do wyboru). Jednak╛e i na monitorze     kolorowym mo╛emy u╛ywaå program w wersji mono je╛eli jest to wygodniejsze.   Invers stosowane jest przy pracy na wyÿwietlaczach ciekêokrystalicznych.                                                                                  dzwonek  Tak - umo╛liwia wêÑczanie/wyêÑczanie sygnaêu d½wi⌐kowego. W         sytuacjach szczególnie wa╛nych sygnaê pojawia si⌐ i tak bez wzgl⌐du na       ustawienie tego parametru.                                                                                                                                RAM : E - daje mo╛liwoÿå zakêadania niektórych chwilowych plików roboczych   na RAM-dysku, co daje du╛e przyspieszenie operacji, zwêaszcza filtrowania    danych. Gdy nie mamy RAM-dysku wpisujemy pusty znak. Podanie jako RAM-dysku  dysku twardego nie jest bê⌐dem nie daje jednak przyspieszenia pracy, chyba   ╛e jest to fizycznie inny dysk ni╛ ten, na którym znajduje si⌐ katalog       naszego programu. Programy typu "cache" np. SMARTDRV, tak╛e znakomicie       przyspieszajÑ prac⌐ systemu. MajÑc dodatkowÑ pami⌐å o rozmiarze powy╛ej 1Mb  nale╛y przeznaczyå ok 0.5 Mb na RAM-dysk, pozostaêÑ cz⌐ÿå "cache" . Przy     mniejszym rozmiarze dodatkowej pami⌐ci zrezygnowaå nawet z RAM-dysku na      rzecz "cache". Niekiedy program przy operacji filtrowania danych, mo╛e       sygnalizowaå brak miejsca na wykonanie zadania, oznacza to, ╛e zabrakêo mu   miejsca na RAM-dysku. Nale╛y powi⌐kszyå obszar RAM lub zrezygnowaå z niego.   UWAGA !!! W wersji sieciowej dla Biur Rachunkowych NIEZB¿DNE jest podanie              tego parametru. Mo╛e nim byå np. dysk lokalny C.                                                                                               wpis danych :                                                                                                                                             auto skok 11 - Okreÿla czy przy wprowadzaniu danych po wypeênieniu jednego   pola kursor ma automatycznie przeskoczyå do nast⌐pnego. Dotyczy to gêównie   punktu Wprowadzanie danych, a liczba oznacza iloÿå rubryk obj⌐tych           automatycznym skokiem (max.11). Je╛eli jest ona ró╛na do zera, to i w innych punktach programu b⌐dzie stosowane automatyczne przesuwanie kursora.         Parametr ten wprowadzono poniewa╛ takie zachowanie kursora jednym            u╛ytkownikom przyspiesza wprowadzanie danych dla innych niewygodne.                                                                                       dêug.powt.opisu  0 - Szczególny, niekiedy przydany parametr. Umo╛liwia       przy wprowadzaniu danych przenoszenie opisu zdarzenia gospodarczego z        poprzedniego wiersza. Jest to u╛yteczne przy wprowadzaniu du╛ej iloÿci       podobnych dokumentów. Mo╛emy okreÿliå iloÿå poczÑtkowych znaków, które       b⌐dÑ przenoszone (max.12).                                                                                                                                hasêo wejÿciowe :         ╤═══════════════                                                             ├Obecne : ?                                                                  └Nowe __________                                                                                                                                           Akceptujesz ?                                                                                                                  Celem zabezpieczenia danych przed niepowoêanymi osobami mamy mo╛liwoÿå       wprowadzenia hasêa. Je╛eli nie mamy jeszcze podanego hasêa program od razu   zaproponuje wpisanie go, je╛eli ju╛ wczeÿniej wprowadziliÿmy hasêo i chcemy  je zmieniå, to wpierw musimy podaå poprzednie hasêo jako potwierdzenie       naszych uprawnieΣ, a potem wpisaå nowe. Hasêem mo╛e byå najwy╛ej dziesi⌐å    dowolnych znaków. Zaakceptowanie pustego napisu oznacza rezygnacj⌐ z hasêa.  Treÿå hasêa nie jest nigdy wyÿwietlana.                                                                                                                   Przy wejÿciu do programu program za╛Ñda podania hasêa. Mamy trzykrotnÑ szan- s⌐ na wpisanie prawidêowej treÿci, potem program wyêÑczy si⌐ (wyjÑtkiem jest wersja demonstracyjna). Osoba znajÑca hasêo mo╛e je zmieniaå dowolnie cz⌐sto                                                                              6·7   ZBYT ---> SKP                                                          ───────────────────                                                                                                                                       Program Super Ksi⌐ga Podatkowa mo╛e przyjmowaå dane z programów typu ZBYT    np.: sprzeda╛, fakturowanie, magazyn, produkcja itp. Dzi⌐ki temu dokumenty   powstaêe w programie ZBYT mogÑ byå automatycznie przeniesione i zaksi⌐gowane w naszym programie. Dla umo╛liwienia tego rodzaju transmisji niezb⌐dne jest  porozumienie producenta programu ZBYT z naszÑ firmÑ. Posiadamy gotowe,       szczegóêowe opracowanie oparte na plikach poÿredniczÑcych w wymianie danych. Nie wymaga ono ╛adnej ingerencji w istniejÑce programy, ani nawet gê⌐bszego  wnikania w dziaêanie programu stowarzyszonego. Producent programu ZBYT       wykonuje moduê czytajÑcy jego dane i zapisujÑcy je w okreÿlonym formacie. My dajemy u╛ytkownikowi do dyspozycji moduê o nazwie ZBYT-->SKP, czytajÑcy dane z plików poÿredniczÑcych i zapisujÑcy je do programu Super Ksi⌐ga Podatkowa. Opis projektu znajduje si⌐ w pliku zbyt-skp.tx2. Bli╛ej zainteresowanych     prosimy o skontaktowanie si⌐ z nami.                                                                                                                                   Moduê czytajÑcy                   Moduê czytajÑcy                  ┌──────┐  z programu ZBYT   ┌─────────────┐ z plików poÿred. ┌─────┐         │ ZBYT │  i zapisujÑcy do   │    PLIKI    │ i zapisujÑcy do  │ SKP │         │      │ ───────█─────────> │POùREDNICZñCE│ ───────█───────> │     │         └──────┘  plików poÿred.    └─────────────┘ programu SKP     └─────┘                                                                                   Korzystanie z moduêu ZBYT-->SKP                                              ───────────────────────────────                                              Po jego uruchomieniu nale╛y wykonaå czynnoÿci instalacyjne w poszczególnych  punktach. Zawiera kontekstowe "helpy" pomocne przy ustalaniu parametrów.     Prowadzi drobiazgowÑ kontrol⌐ formalnej poprawnoÿci przenoszonych danych.    Przy wst⌐pnym ustalaniu parametrów mo╛na wpisaå nast⌐pujÑce wartoÿci:                                                                                     Konta kontrahentów                                                            1   odbiorcy             /wybraå odpowiedniÑ wartoÿå z wyÿwietlonej listy/   2   dostawcy                                  -"-                                                                                                        Konta przeciwstawne                                                           01  Wn     sprzeda╛                           -"-                            02  Ma     zakup towaru                       -"-                                                                                                        Typy transakcji VAT                                                           1   sprzeda╛                                  -"-                            2   zakup towarów handlowych                  -"-                                                                                                        UWAGA! Rzeczywiste parametry mogÑ mieå inne wartoÿci, co nale╛y skonsultowaå     z producentem programu ZBYT. Prób⌐ transmisji nale╛y przeprowadziå po        zapoznaniu si⌐ i nabraniu doÿwiadczeΣ z programem Super Ksi⌐ga Podatkowa                                                                              7. NIEKTαRE CZ¿ùCIEJ U╜YWANE PROCEDURY                                       ══════════════════════════════════════                                                                                                                    7·1   Wybór kontrahenta                                                      ───────────────────────                                                                                                                                   W wi⌐kszoÿci programu korzystamy z katalogu kontrahentów. Jest on            jednoczeÿnie planem ksi⌐gowych kont analitycznych. MajÑc kontrahenta raz     wpisanego do katalogu nie musimy wi⌐cej podawaå jego nazwy, adresu czy       numeru konta lub obciÑ╛aå pami⌐ci numerami kodów. Przy wprowadzaniu du╛ej    iloÿci danych wa╛ne jest aby szybko i jednoznacznie wskazaå ╛Ñdanego         kontrahenta. Dlatego w programie przygotowano na to kilka sposobów.          Je╛eli program ╛Ñda podania numeru konta kontrahenta mo╛emy wpisaå w to      miejsce jego nazw⌐ roboczÑ, a dokêadniej mówiÑc jeden lub dwa fragmenty      nazwy. Na tej podstawie program odszuka takÑ pozycj⌐ na liÿcie adresowej     gdzie w nazwie roboczej wyst⌐pujÑ zadane fragmenty. Dzi⌐ki temu piszÑc       kilkuliterowe skróty np. nazwy i miasta odszukujemy wêaÿciwÑ pozycj⌐. U╛ycie liter maêych/du╛ych, dobór fragmentów i ich kolejnoÿå jest dowolne. Np.      Kowalski Jan ZGORZELEC odnajdziemy podajÑc: kowal  lub  AlSk  lub  rzelec    lub najlepiej  kow zgo. Nale╛y podawaå krótkie ale najbardziej               charakterystyczne fragmenty nazwy roboczej. Je╛eli poszukiwanie tÑ metodÑ    nie przyniosêo efektu (np. mamy kilku kontrahentów o podobnej nazwie i       program odnalazê nie tego) nale╛y po prostu wywoêaå caêÑ list⌐ adresowÑ.     Uczynimy to wciskajÑc klawisz Enter. Czasem do ukazania si⌐ listy b⌐dzie     wymagane aby pole konta byêo puste (zamiast kasowaå pojedyncze znaki         wystarczy wcisnÑå  ^y  czyli wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Ctrl a nast⌐pnie  klawisz y) albo aby nie byêo w nim kursora (wciskamy klawisz Esc).                                                                                           ───────────   ══════════════════════════════════════                          Wybierz ->     K O N T R A H E N C I    Konto ksi.                          ───────────   ══════════════════════════════════════                                      ║V│"BUDOPOL"        Warszawa│202-000016║                                     ║V│"LEXPOL" Sp.z.oo Nowa Sol│202-000008║                                     ║ │Bank PKO SA  Miasto      │202-001018║                                     ║V│Borowicz Zofia   Darlowek│202-001046║                                     ║V│Brejko Edward  Tarnobrzeg│201-001045║                                     ║V│CPN Miasto               │202-001021║                                     ║V│EX-POL          Pabianice│201-000033║                                     ║V│Firma 'X' Miasto         │201-001030║                                     ║ │Gajdziszak Feliksa  Chelm│202-001081║                                     ║V│Galwarex         Warszawa│201-000026║                                     ║V│Gawron Janusz    Koszalin│202-000006║                                     ║V│GS Bialka                │202-001017║                                     . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                                      . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                      ═════════════════════════════════════════════════════════════════════════    F1 Pomoc ~Inne dane ~Rewizja ~Jeszcze rew. ~Poprawki Inde~x  Esc Wyjÿcie                                                                                  Wyboru kontrahenta dokonujemy przez najechanie kursorem na szukanÑ nazw⌐ i   wciÿni⌐cie klawisza Enter. W wypadku dêugiej listy mo╛emy korzystaå z opcji  ~Rewizja. Wprowadzamy tu dowolny jeden lub dwa fragmenty nazwy (litery       maêe/du╛e sÑ oboj⌐tne) lub konta ksi⌐gowego lub nip-u. Je╛eli wpisaliÿmy     warunki poszukiwaΣ do wi⌐cej ni╛ jednego pola program b⌐dzie próbowaê szukaå wpierw wedêug nazwy (je╛eli jest podana) nast⌐pnie wedêug numeru konta       (je╛eli jest podane) i wedêug nip-u. Zasady podawania fragmentów nazw, konta czy nip-u, te same jak opisano we wst⌐pie. ~Jeszcze rewizja poka╛e kolejnego kontrahenta speêniajÑcego warunek zadany do szukania. Innym sposobem         odnalezienia kontrahenta w przypadku gdy znamy i jesteÿmy pewni poczÑtkowej  cz⌐ÿci jego nazwy roboczej jest skorzystanie z nast⌐pujÑcej wêaÿciwoÿci      listy. Gdy wciÿniemy dowolny znak to program odszuka pierwszÑ pozycj⌐        zaczynajÑcÑ si⌐ od tego znaku. Gdy teraz wciÿniemy kolejny znak program      odszuka pozycj⌐ majÑcÑ na drugiej pozycji ten kolejny znak, itd. W ten       sposób przybli╛amy si⌐ do szukanej pozycji. Trwa to do czasu a╛ poszukiwanie zakoΣczy si⌐ niepowodzeniem lub u╛yjemy klawiszy kursora. W praktyce wyglÑda to tak, ╛e gdy chcemy z dêugiej listy wybraå np. firm⌐ Format wciskamy       liter⌐ f potem o i je╛eli nie stoimy jeszcze na wêaÿciwej nazwie to na pewno jesteÿmy w jej pobli╛u i wystarczy nieco przesunÑå kursor góra/dóê.                                                                                       W niektórych punktach programu prowadzona jest kontrola obecnoÿci adresu     (odsetki, pisma) lub adresu i konta bankowego (przelewy). Brak tych danych   jest sygnalizowany. BrakujÑce dane mo╛emy od razu uzupeêniå (~Poprawki).     MajÑc list⌐ adresowÑ wydruki odsetek, przelewów i pism b⌐dÑ adresowane       wedêug zawartych w niej danych. Oszcz⌐dzi nam to wielokrotnego odszukiwania  i przepisywania danych adresowych i bankowych oraz pozwoli uniknÑå pomyêek.                                                                               Podczas prac ksi⌐gowych aby dopisaå nowego kontrahenta nie musimy            przechodziå do punktu KsiÑ╛ka adresowa mo╛emy wykonaå to operacjÑ ~Inne      dane. Szczegóêy post⌐powania omówiono w punkcie 5.4 KsiÑ╛ka adresowa a w     Dodatku C podano komunikaty ostrzegawcze.                                                                                                                 Lista jest prezentowana w kolejnoÿci nazw lub kont. Do przeêÑczania sêu╛y    operacja Inde~x. Je╛eli mamy zainstalowane polskie litery tak ╛e nie mo╛emy  wywoêaå ~x wykonamy to klawiszem Tab. Zmiana uporzÑdkowania jest wygodna gdy np. chcemy nadaå nowy numer konta w zwiÑzku z czym musimy odnale½å ostatni   wprowadzony numer. WêÑczamy uporzÑdkowanie wg kont, klawiszami ^PgDn         skaczemy na koniec listy i znajdujemy poszukiwanÑ wartoÿå. Nast⌐pnie mo╛emy  powróciå do naturalnego porzÑdku alfabetycznego. Je╛eli jest nam oboj⌐tny    numer konta (w cz⌐ÿci analitycznej), to wystarczy, ╛e wstukamy dowolne       cyfry, które program zaakceptuje po skontrolowaniu ich unikalnoÿci na liÿcie kontrahentów.                                                                                                                                             7·2   Filtrowanie danych                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Filtrowanie danych jest silnym narz⌐dziem umo╛liwiajÑcym stawianie warunków  na to jakie dane majÑ si⌐ ukazywaå na ekranie i na wydruku oraz jakie majÑ   byå brane do zestawieΣ. W ten sposób u╛ytkownik jest niezale╛ny od programu  w zakresie sporzÑdzania analiz i zestawieΣ. Niekiedy stosowanie filtrów jest konieczne, np. gdy potrzebujemy danych za jeden okreÿlony miesiÑc ksi⌐gowy.  W ró╛nych podpunktach wyst⌐pujÑ ró╛ne warunki filtrujÑce jednak╛e zasada     korzystania z nich jest jednakowa. Omówmy to na przykêadzie filtru           wyst⌐pujÑcego w punkcie Dokumenty nierozliczone.                             ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent           201-001010  GS Korlino              │                 │ Rozliczone           Nie                                 │                 │ Okres ksi⌐gowy       03                                  │                 │ Kwota                od     1 000.00 do    10 000.00     │                 │ Data                 od 01/03/96 do 20/03/96             │                 │ Strona Winien        Tak                                 │                 │ Konto przeciwstawne  701         Sprzeda╛ towarów        │                 │ Przekroczony termin  Tak   od  10      na dzieΣ 10/05/96 │                 │ Opis                 ............                        │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘                 ░░░░░░░  FILTR  ░░░░░░░░░░ ~WyêÑcz warunek ░░░░░░░░░░░░░░░░░                                                                                              Z lewej strony podana jest lista dost⌐pnych warunków z prawej ich obecne     wartoÿci. Je╛eli w prawej kolumnie przy nazwie warunku nie ma podanej        wartoÿci to znaczy, ╛e dany warunek nie zostaê postawiony. Je╛eli caêa prawa strona jest pusta to znaczy, ╛e ╛aden warunek nie zostaê postawiony.         Postawiony warunek mo╛emy znieÿå poleceniem ~WyêÑcz warunek. Warunki         poêÑczone sÑ operatorem logicznym i to znaczy stawiajÑc kilka warunków       ╛Ñdamy aby wszystkie byêy speênione jednoczeÿnie. Gdy nie zostanie           znaleziona ╛adna pozycja speêniajÑca zadane warunki uka╛e si⌐ komunikat:     Pusty rejestr dla tego warunku filtrujÑcego.                                                                                                              Warunek typu Kontrahent wymaga wprowadzenia numeru konta przez wpisanie lub  wybór z listy po wciÿni⌐ciu Enter na nie zapisanym polu. Mamy te╛ mo╛liwoÿå  wyszukania przez podanie dowolnego fragmentu nazwy (lub dwóch oddzielonych   odst⌐pem). Opis post⌐powania w punkcie 7.1 Wybór kontrahenta.                U w a g a!. Mo╛emy te╛ podaå poczÑtkowy fragment numeru wówczas wyszukane    zostanÑ te pozycje, których numer konta zaczyna si⌐ od podanego fragmentu.   Np. piszÑc 201 otrzymamy pozycje zwiÑzane z kontrahentami których konto      zaczyna si⌐ od 201 czyli np. dostawcy.                                                                                                                    Warunek Konto przeciwstawne : mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ   cz⌐ÿå lub wybraå z listy. PodajÑc poczÑtkowy fragment konta otrzymamy        pozycje, które zaczynajÑ si⌐ od podanego fragmentu. Je╛eli odpowiednio       przemyÿleliÿmy plan kont przeciwstawnych to b⌐dziemy mogli zapytaå si⌐ nie   tylko o pozycje zwiÑzane z konkretnie wskazanym kontem np. 414-materiaêy     biurowe ale z caêÑ grupÑ 41 (wydatki na biuro) a tak╛e ze wszystkimi         kosztami firmy razem czyli 4.                                                Przy wpisywaniu numeru konta mo╛emy wykorzystaå znak ? jako oznaczenie, ╛e   jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji, na której wpisano ? . Ma   to zastosowanie przy filtrowaniu grupy kont. Na przykêad mamy filie i konta  przeciwstawne oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd. PiszÑc warunek   101 otrzymamy konta 101 wszystkich filii a piszÑc ???-1 wszystkie konta      filii 1. Analogicznie gdy podziaê dotyczy np. wydatków wg wêaÿcicieli.                                                                                    Warunki zakresowe: kwota, data itp. zgêaszajÑ si⌐ peênym mo╛liwym zakresem   tzn. daty od pierwszego dnia roku do dnia dzisiejszego, kwoty od -9999....   do 9999... . Je╛eli pozostaniemy przy tych zakresach oznacza to ╛e nie       zakêadamy filtru na te dane. ChcÑc postawiå warunek mo╛emy wskazaå konkretnÑ wartoÿå dla dat np. od 07/03/96 do 07/03/96 a dla kwot od 100.0 do 100.00    lub operowaå zakresami np. od 07/03/96 do 15/03/96 lub od 100.00 do 150.00.  W wypadku zakresów liczbowych (dotyczy to tak╛e pytania o Przekroczony       termin) je╛eli interesuje nas zakres np. od pewnej wartoÿci w gór⌐           powinniÿmy zapisaå to na przykêad tak: od 100.00 do 999999..... (pole        maksymalnie wypeênione dziewiÑtkami). Praktycznie górny zakres mógêby byå    innÑ dostatecznie du╛Ñ liczbÑ jednak zalecany zapis powoduje szybsze         filtrowanie danych przez program.                                                                                                                         Szybkoÿå filtrowania danych zale╛y od zêo╛onoÿci warunku. Niektóre dajÑ      wynik natychmiast inne trwajÑ kilkanaÿcie sekund. Generalnie najwi⌐kszÑ      pr⌐dkoÿå uzyskamy gdy warunek zawiera numer konta najmniejszÑ gdy zawiera    zakres dat, kwot lub zwêoki w pêatnoÿci. Poza innymi parametrami (rozmiar    pliku, rodzaj komputera) szybkoÿå wykonania znakomicie przyspiesza           posiadanie RAM-dysku. Informacj⌐ o tym nale╛y zaznaczyå w punkcie            Instalacja. Je╛eli rozmiar RAM-dysku oka╛e si⌐ zbyt maêy na przetworzenie    filtru pojawi si⌐ komunikat: Brak miejsca na wykonanie zadania. Musimy       wówczas w punkcie Instalacja znieÿå oznaczenie o zainstalowanym RAM-dysku a  program przejdzie do pracy na dysku twardym.                                                                                                              Dzi⌐ki stawianiu warunków filtrujÑcych mo╛emy uzyskaå rozmaite zestawienia.  Poprzez kombinacj⌐ warunków uzyskamy dowolnÑ analiz⌐ naszych danych i        odpowied½ na prawie ka╛de pytanie.                                                                                                                        7·3   Wyszukiwanie danych (Rewizja)                                          ───────────────────────────────────                                                                                                                       Jest to kolejna cz⌐sto wyst⌐pujÑca operacja majÑca na celu uêatwienie        u╛ytkownikowi poruszanie si⌐ po du╛ych zbiorach danych. Ogólnie zasada jest  nast⌐pujÑca: podajemy jeden warunek jaki ma speêniaå poszukiwana pozycja.    Je╛eli nie zostanie odnaleziona program wyÿwietla stosowny komunikat w       przeciwnym wypadku ustawia kursor na znalezionej pozycji. Je╛eli odnaleziona pozycja nie jest tÑ jakiej poszukiwaliÿmy u╛ywamy operacji ~Jeszcze rew.     (czyli szukaj dalej). Po ka╛dym wciÿni⌐ciu ~j program pokazuje kolejne       pozycje speêniajÑce podany warunek do czasu znalezienia ostatniego. Omówmy   to na przykêadzie z punktu Dokumenty nierozliczone.                          ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001010 GS Korlino                │                          │ Dokument   155        P                         │                          │ Kwota            210.00                         │                          │ Data       13/04/96                             │                          │ Opis       kp/234       P                       │                          └─────────────────────────────────────────────────┘                          ░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░ REWIZJA ░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░░                                                                                                       W lewej kolumnie mamy spis mo╛liwych poszukiwanych parametrów w prawej       ostatnio poszukiwane ich wartoÿci. Naje╛d╛ajÑc kursorem na wybrany parametr  i wciskajÑc klawisz Enter uzyskujemy mo╛liwoÿå wprowadzenia poszukiwanej     wartoÿci. W polu kontrahent mo╛emy wpisaå numer konta, jego poczÑtkowy frag- ment lub mo╛emy dokonaå wyboru z listy wyÿwietlonej po wciÿni⌐ciu klawisza   Enter przy nie wypeênionym polu. Najcz⌐ÿciej jednak b⌐dziemy korzystaå z     mo╛liwoÿci wprowadzenia jednego lub dwóch fragmentów nazwy, co jest bardziej naturalne (opis post⌐powania w punkcie 7.1 Wybór kontrahenta). Dokument czy  opis mo╛emy odnale½å podajÑc jego dowolny fragment. Dodatkowo program pyta   si⌐ o sposób poszukiwania P - podobny, D - dokêadny. Ma to zastosowanie gdy  mamy seri⌐ dokumentów o staêym numerze poczÑtkowym lub koΣcowym. Np. 155/94  odnajdziemy podajÑc 155 P. Poniewa╛ po podaniu numeru dokumentu program pyta o parametr P/D i powtarzajÑc wielokrotnie t⌐ operacj⌐ wciÑ╛ musimy klawiszem Enter akceptowaå wybranÑ ju╛ liter⌐ mo╛emy to uproÿciå wciskajÑc po          napisaniu numeru dokumentu klawisz PgDn (Page Down - strona w dóê). W ogóle  nale╛y pami⌐taå, ╛e klawisz PgDn ma zastosowanie przy wychodzeniu z          wieloelementowych napisów (np. przy wprowadzaniu danych kontrahenta czy      opisu vat). Informacja o tym jest stale dost⌐pna pod klawiszem F1.                                                                                        7·4   Wydruki                                                                ─────────────                                                                                                                                             Program wspóêpracuje z drukarkami, które posiadajÑ mo╛liwoÿå zag⌐szczonego   wydruku i pracy w trybie 10, 12, 17 i 20 znaków na cal. WystarczajÑca jest   szerokoÿå waêka 10 cali. Wydruki nie przekraczajÑ formatu A-4. Jedynie       wydruk wszystkich kolumn ewidencji vat i KPR wymaga szerokiego papieru.      Jednak i w tych przypadkach program umo╛liwia stosowanie mniejszych          drukarek. Przy rejestrach vat mo╛emy wskazaå kolumny do druku, przez co      najpierw mo╛emy wydrukowaå kolumny poczÑtkowe a nast⌐pnie pozostaêe, a przy  wydruku KPR oddzielnie lewÑ i prawÑ cz⌐ÿå ksi⌐gi.                                                                                                         Mo╛liwa jest praca z papierem ci⌐tym i taÿmÑ perforowanÑ. Zalecane jest      stosowanie papieru perforowanego, o dêugoÿci strony 12 cali i szerokoÿci     240-250 mm (mierzone mi⌐dzy kraw⌐dziami, êÑcznie z perforacjÑ). Drukarki,    tolerujÑce jednoczesnÑ obecnoÿå papieru perforowanego i ci⌐tego, znakomicie  uêatwiajÑ prac⌐, gdy raz drukujemy obszerne zestawienia a zaraz krótkÑ not⌐  czy dane o jednym kontrahencie. Dla biur rachunkowych zalecana jest drukarka o szerokoÿci waêka 15 cali i papier o szerokoÿci 375 mm (mierzone mi⌐dzy     kraw⌐dziami, êÑcznie z perforacjÑ).                                                                                                                       Ustawienie znaków sterujÑcych dokonujemy w pkt.Instalacja - urzÑdzenia       zewn⌐trzne (patrz pkt. 6.6). W razie problemów nale╛y si⌐gnÑå do instrukcji  drukarki i pami⌐taå o ustawieniu jej mikroprzeêÑczników (switch).            MikroprzeêÑczniki pomogÑ nam te╛ w ustawieniu stronicowania 11/12 cali, w    wypadku problemów z drukowaniem takich znaków jak: #, $ , \, |, ~ a tak╛e    gdy drukarka znaczy cyfr⌐ zero przekreÿleniem (slashed) co przy              zag⌐szczonych wydrukach mo╛e byå mylone z cyfrÑ osiem. Drukarki laserowe     nale╛y bÑd½ przeêÑczyå w tryb symulacji drukarki igêowej lub wpisaå wêasne   znaki sterujÑce.                                                                                                                                          Ka╛dy wydruk poprzedzony jest standardowym ╛Ñdaniem potwierdzenia:                ╔════════════════════════════════════╗                                       ║ Przygotuj drukark⌐ . Wêó╛ papier . ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                   - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                                                                                               W tym momencie mo╛emy jeszcze zrezygnowaå z wydruku wciskajÑc klawisz Esc.   Po wciÿni⌐ciu Enter sprawdzane jest czy drukarka jest wêÑczona fizycznie i   logicznie tzn. czy ma wêÑczone zasilanie i jest w stanie on line. Przy       niepomyÿlnym wyniku kontroli podawana jest informacja:                            ╔════════════════════════════════════╗                                       ║        Drukarka niegotowa          ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                                    ║                                       ║ Drukarka 10"      - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                                                                                               Przy niektórych, szerokich wydrukach w ramce jak wy╛ej widnieje dodatkowo    informacja o zadanej szerokoÿci papieru. WciskajÑc klawisz d mo╛emy wykonaå  jej zmian⌐, która zostaje zapami⌐tana tak jak przy zmianie w punkcie         Instalacja.           ╔═════╗                                                                      ║ 10" ║                                                                      ║ 12" ║                                                                      ║ 15" ║                                                                      ╚═════╝                                                Mamy do wyboru trzy szerokoÿci papieru 10,12 i 15 cali, co odpowiada 80, 110 i 136 znakom w linii przy niezag⌐szczonym wydruku. Dostosowanie wydruku do   zadanej szerokoÿci, polega na u╛yciu przez program wêaÿciwego zag⌐szczenia                                                                                Gdy drukarka jest podêÑczona rozpoczyna si⌐ wydruk:                               ╔════════════════════════════════════╗                                       ║           D R U K U J ¿            ║                                       ║ Q - przerwanie wydruku             ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  WciskajÑc klawisz q wydruk mo╛emy przerwaå. Czasem konieczne jest nieco      dêu╛sze przytrzymanie klawisza. Po odczytaniu sygnaêu przerwania program     zeruje drukark⌐ co powoduje natychmiastowe przerwanie wydruku z dopiskiem:           !!! - przerwanie wydruku - !!!                                                                                                                    Bywa ╛e drukarka kontynuuje prac⌐ korzystajÑc z danych które wczeÿniej ju╛   zostaêy zaêadowane do jej pami⌐ci mimo, ╛e z ekranu znikn⌐êa informacja o    trwaniu wydruku. Zale╛ne to jest od rozmiaru pami⌐ci drukarki, która w nie-  których wykonaniach mo╛e mieÿciå kilka stron. Wówczas mimo trwajÑcego wydru- ku mo╛emy kontynuowaå prac⌐ na komputerze lub je╛eli chcemy wydruk przerwaå, wyêÑczamy drukark⌐ klawiszem sieciowym. Samo wyêÑczenie klawisza on line nie da spodziewanego efektu poniewa╛ nadal w pami⌐ci drukarki b⌐dzie znajdowaê   si⌐ niewydrukowany tekst. Nie nale╛y wyêÑczaå fizycznie drukarki w czasie    gdy na ekranie widnieje napis DRUKUJ¿ . Je╛eli jest to konieczne nale╛y      wpierw przerwaå wydruk klawiszem q a╛ do uzyskania zaniku tego napisu. Mo╛na natomiast awaryjnie zatrzymaå chwilowo wydruk np. w celu poprawienia papieru wyêÑczajÑc drukark⌐ logicznie klawiszem on line. Je╛eli z jakiÿ powodów      nastÑpi zakêócenie wydruku i pierwszej linii ekranu pojawi si⌐ napis:                                                                                     line 0, printer not ready               Retry? (Y/N)                                                                                                      nale╛y wcisnÑå klawisz n (nie). Wówczas dziaêanie programu zostanie          przerwane. PorzÑdkujemy drukark⌐ np. je╛eli mamy zakleszczony papier i       ponownie uruchamiamy program.                                                                                                                             Je╛eli w opcji instalacyjnej mamy zapisane, ╛e korzystamy z papieru ci⌐tego  a wydruk zajmuje wi⌐cej ni╛ jednÑ stron⌐ to po wydrukowaniu ka╛dej strony    pojawia si⌐ komunikat:                                                            ╔════════════════════════════════════╗                                       ║ Kolejna strona .                   ║                                       ║ Przygotuj drukark⌐ . Wêó╛ papier . ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                                    ║                                       ║                   - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  Przy u╛ywaniu papieru w postaci taÿmy, wydruk kolejnych stron przebiega bez  zatrzymania. Dla drukarek laserowych drukujÑcych od górnej kraw⌐dzi papieru  i z automatycznym podajnikiem mo╛emy jako typ papieru podaå: ci⌐ty 11".                                                                                   Po zakoΣczeniu wydruku lub przerwaniu go na ekranie pojawi si⌐ napis:             ╔════════════════════════════════════╗                                       ║     Powtórz wydruk                 ║                                       ║     Wysuw strony                   ║                                       ║     Wysuw linii                    ║                                       ║     Esc - Wyjÿcie                  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                                                                                               Przy wydruku list, prawidêowo zakoΣczony wydruk ma u doêu adnotacj⌐:                                                                                           # koniec wydruku #                                                                                                                                   Niekiedy przed rozpocz⌐ciem wydruku nale╛y poczyniå pewne ustalenia co do    typu i zakresu wydruku. Np:                                                                                                                                  Lista danych  Ukêad wg kontrahentów  Nota                                                                                                              czynimy to wciskajÑc podkreÿlonÑ liter⌐ i wybierajÑc z listy.                                 ╔═════════════╗                                                              ║ od poczÑtku ║                                                              ║ od pozycji  ║                                                              ║ wskazany    ║                                                              ╚═════════════╝                                                                                                                          Po zakoΣczeniu wydruku nast⌐puje wysuw papieru do nowej strony (sÑ wyjÑtki   np. wydruk pozycji). Dla papieru w formie taÿmy, nale╛y po zapoznaniu si⌐ z  instrukcjÑ drukarki starannie ustawiå poczÑtek papieru, aby wydruki byêy     prawidêowo stronicowane a po zakoΣczeniu papier byê przesuwany do pozycji    umo╛liwiajÑcej oderwanie (perforacja na zÑbkowanej kraw⌐dzi pokrywy          drukarki).                                                                                                                                                7·5  Wprowadzanie danych do ewidencji VAT                                    ─────────────────────────────────────────                                                                                                                 Zaêo╛enia Ewidencji VAT                                                                                                                                   Do programu wprowadzane sÑ dokumenty z szeregiem parametrów, które nast⌐pnie mo╛na zestawiaå, analizowaå i drukowaå wedêug ╛Ñdanych warunków. Mi⌐dzy      innymi kwot⌐ brutto przypadajÑcÑ do zapêaty mo╛emy rozpisaå na skêadowe      (netto i podatek w odpowiednich stawkach) i przypisaå do okreÿlonej grupy    transakcji (sprzeda╛, zakup i typ zakupu). Dokumenty wprowadzane sÑ w        punkcie Wprowadzanie danych, a analizowane w punkcie Ewidencja i rejestry    VAT. Analiz⌐ ewidencji (okres, typ transakcji itd.) uzyskujemy przez         filtrowanie to znaczy stawianie warunków na wartoÿå lub zakres wskazanych    parametrów. Ka╛dy dokument mo╛e mieå wpisane nast⌐pujÑce dane:                                                                                             1 numer dokumentu                                                            2 opis dokumentu                                                             3 dzieΣ wpisu do KPR                                                         4 dwie daty (np. data wystawienia i data otrzymania lub sprzeda╛y)           5 miesiÑc ksi⌐gowy                                                           6 wartoÿå                                                                    7 strona Winien/Ma                                                           8 kontrahent - wystawca lub odbiorca (ka╛dy raz zarejestrowany kontrahent                   mo╛e mieå podany peêny swój opis to znaczy: nazw⌐, siedzib⌐,                 NIP, konto ksi⌐gowe, dane adresowe i bankowe, notatki)        9 konto przeciwstawne powiÑzane z numerem kolumny KPR                       10 termin pêatnoÿci                                                          11 elementy skêadowe kwoty brutto wedêug stawek                              12 typ transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta                                                                                                  Omówimy teraz poszczególne elementy. Zaznaczmy, ╛e w zale╛noÿci w jakim      zakresie u╛ywamy programu i jak okreÿliliÿmy wêasne wymagania niektóre       parametry mogÑ byå nie u╛ywane, lub mo╛emy im nadaå wêasne znaczenie. Dla    uêatwienia pracy program stara si⌐ sam wprowadziå niektóre parametry w       zale╛noÿci od kontekstu, jednak╛e zawsze u╛ytkownik ma gêos decydujÑcy.                                                                                   numer dokumentu - numer dokumenty nadany przez wystawc⌐                                                                                                   opis dokumentu - miejsce na wpisanie dowolnej treÿci np. opisu zdarzenia     gospodarczego, lub przy dokumentach korygujÑcych jakiego dokumentu dotyczy   korekta.                                                                                                                                                  dzieΣ wpisu do KPR oznacza z jakim dniem miesiÑca dokument ma byå uj⌐ty w    KPR. Jest ona niezale╛na od daty dokumentu.                                                                                                               daty - typowo mo╛e byå to data wystawienia dokumentu i data powstania        obowiÑzku podatkowego. Oznaczane sÑ w nagêówkach kolumn jako D.wystaw i      D.otrzym, jednak╛e u╛ytkownik mo╛e sam nadaå im inne znaczenie jak równie╛   zmieniå proponowane nazwy. W wypadku sprzeda╛y nagêówek drugiej kolumny      zmienimy przy wydruku na dat⌐ sprzeda╛y: D.sprzed.                                                                                                        miesiÑc ksi⌐gowy - niezale╛nie od dat mo╛emy okreÿliå okres rozliczeniowy    wedêug którego b⌐dziemy ╛Ñdaå zestawieΣ. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e program    przyjmuje ten sam miesiÑc dla Ksi⌐gi jaki i do rejestru vat. W przypadku gdy zaistnieje sytuacja, ╛e dany dokument jest ujmowany do Ksi⌐gi w innym mie-   siÑcu, a do ewidencji vat w innym, wówczas sporzÑdzajÑc rejestr vat nale╛y   jako kryterium posêugiwaå si⌐ nie miesiÑcem ksi⌐gowym lecz zakresem dat.                                                                                  wartoÿå - kwota brutto. Mo╛e to byå suma skêadowych lub kwota do rozliczenia z kontrahentem. Ze wzgl⌐du na stosowane zaokrÑglenia mogÑ wystÑpiå ró╛nice.                                                                               strona Winien/Ma - ustalana z punku widzenia konta kontrahenta                                                                                            kontrahent - ka╛dy dostawca i odbiorca ma wêasne konto ksi⌐gowe              rozpoczynajÑce si⌐ numerem konta syntetycznego oraz inne parametry           (adresowe, bankowe, nip). Konto syntetyczne b⌐dzie przydane do tworzenia     zestawieΣ obejmujÑcych wyêÑcznie danÑ syntetyk⌐ np. dostawcy, odbiorcy       krajowi, odbiorcy zagraniczni (export).                                                                                                                   konto przeciwstawne - w ogólnym rozumieniu w programie jest to dodatkowy     parametr opisujÑcy dokument. Jest powiÑzany z kolumnÑ KPR. Mo╛emy ╛Ñdaå      zestawieΣ obejmujÑcych wyêÑcznie dane konto przeciwstawne, a tak╛e tych      dokumentów, których konto przeciwstawne zgodne jest z podanym w warunku      filtrujÑcym wzorcem.                                                                                                                                      termin pêatnoÿci - je╛eli u╛ywamy programu w peênym zakresie wraz z          rozrachunkami, podajemy tu w ciÑgu ilu dni ma nastÑpiå zapêata.                                                                                           elementy skêadowe kwoty brutto wedêug stawek - przyj⌐to nast⌐pujÑce:              netto wg stawki 22, 12 i 7 %                                                 vat wg stawki 22, 12 i 7 %                                                   kwota wg stawki  0 %                                                         kwota wg stawki zwolnione                                                    kwota nie podlegajÑca odliczeniu  (np. zakup na rachunki uproszczone)                                                                                Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e prowadzona przez program ewidencja jest w           rzeczywistoÿci tylko rodzajem tabeli, gdzie wpisujemy pewne liczby i inne    dane, a dopiero konsekwentne stosowanie nadaje im wêaÿciwe znaczenie.        Dotyczy to szczególnie ostatnich kolumn gdzie u╛ytkownik wedêug wêasnych     wymagaΣ b⌐dzie wprowadzaê stosowne kwoty. Ostatnia kolumna oznaczona         wst⌐pnie jako zakup r-u mo╛e mieå zmieniony nagêówek na bardziej             odpowiadajÑcy wprowadzanym tam wartoÿciom np. bez odlicz. W grupie 22, 12 i  7% nie zastosowano sztywnego powiÑzania mi⌐dzy wartoÿciÑ netto a wyliczonym  podatkiem, ze wzgl⌐du na stosowane zaokrÑglenia, ró╛ne na ró╛nych fakturach. Jednak i tu mamy dwojakÑ mo╛liwoÿå. U╛ytkownik mo╛e sam wpisaå i netto i vat albo po wpisaniu jednej wartoÿci kazaå wykonaå przeliczenie. Zezwolono te╛   na odchylenia mi⌐dzy sumÑ skêadowych a kwotÑ brutto przypadajÑcÑ do zapêaty. Program sygnalizuje powstaêÑ rozbie╛noÿå podajÑc kwot⌐ ró╛nicy i jej wartoÿå procentowÑ. Ma to sêu╛yå w wypadku gdy ró╛nica powstaêa nie z powodu         zaokrÑgleΣ, ale w skutek bê⌐dnego wpisania danych.                                                                                                        typ transakcji - zasadniczym podziaêem sÑ zakupy i sprzeda╛e. Dodatkowo      wprowadzono typ Inne pozostawiajÑc jego u╛ycie inwencji u╛ytkownika (np.     sprzeda╛ na rachunki uproszczone). Zakupy podzielone sÑ na osiem kategorii.  Ich znaczenie mo╛e okreÿliå sam u╛ytkownik choå wst⌐pnie zaproponowano       nast⌐pujÑcy podziaê: wpierw na dwie grupy: inwestycyjne i pozostaêe , a      ka╛dÑ z nich podzielono na:                                                            zwiÑzane wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ                                 zwiÑzane wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ zwolnionÑ                                    zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ i zwolnionÑ                                                                                                  Powstaêy podziaê ma odzwierciedlenie w nast⌐pujÑcej tabelce gdzie ze wzgl⌐du na szczupêoÿå miejsca na ekranie i wydrukach zastosowano skróty powy╛szych   poj⌐å:    ╔═══════════════════════════════╗                                            ║ 1.INW-sprzeda╛ opodatkowana   ║                                            ║ 2.INW-sprzeda╛ zwolniona      ║                                            ║ 3.INW-sprzeda╛ opodat.i zwol. ║                                            ║ 4.ZAO-sprzeda╛ opodatkowana   ║                                            ║ 5.ZAO-sprzeda╛ zwolniona      ║                                            ║ 6.ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol. ║                                            ║ 7.                            ║                                            ║ 8.                            ║                                            ╚═══════════════════════════════╝                                  Uwaga! Powy╛szy podziaê jest jedynie propozycjÑ zgodnÑ z ogólnymi            wymaganiami. U╛ytkownik mo╛e stosownie do swoich potrzeb sam wpisaå w        miejsce proponowanych inne oznaczenia typów zakupu, mo╛e byå ich mniej ni╛   osiem. Jedyne co powinniÿmy mieå na uwadze to, i╛ b⌐dziemy mogli ╛Ñdaå       zestawieΣ obejmujÑcych wskazany typ czy kilka typów transakcji. Poza         wymienionymi typami transakcji ka╛dy dokument mo╛e otrzymaå wyró╛nik         dokument korygujÑcy. Typ Inne mo╛e byå wykorzystany np. dla rejestracji      sprzeda╛y na rachunki gdy w typie Sprzeda╛ rejestrujemy sprzeda╛ na faktury  vat (je╛eli jest to uzasadnione). W praktyce przypisanie dokumentu do        wêaÿciwego typu odbywa si⌐ bardzo prosto np. zakup partii towaru znakujemy   jako z4 przy czym program stale sêu╛y nam podpowiedziÑ.                                                                                                   Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e mimo i╛ program oferuje 10 rejestrów (plus rejestry korekt), to dzi⌐ki stosowaniu filtrów w punkcie Ewidencja i rejestry VAT     mo╛emy uzyskaå ich dowolnÑ iloÿå. Np. je╛eli mamy oddzielne konto            przeciwstawne na sprzeda╛ towarów i na sprzeda╛ usêug to mo╛emy wyfiltrowaå  dla nich osobne rejestry sprzeda╛y. W szczególnoÿci je╛eli chcemy uzyskaå    oddzielne rejestry dla ró╛nych miejsc sprzeda╛y, zakêadamy dla ka╛dego z     nich oddzielne konto przeciwstawne. Dzi⌐ki temu korzystajÑc z filtrowania    uzyskujemy ╛Ñdane rejestry, a dodatkowo mamy kontrol⌐ nad obrotami w ka╛dej  placówce (punkt Obroty - konta przeciwstawne). Je╛eli w planie kont          syntetycznych podzieliliÿmy odbiorców na krajowych i zagranicznych, to teraz b⌐dziemy mogli uzyskaå oddzielne zestawienia i podsumowania dla sprzeda╛y    krajowej i eksportowej.                                                                                                                                   Uwaga! W planie kont przeciwstawnych mamy pole oznaczone -V (minus vat). Je- ╛eli ksi⌐gujemy na konto, które w polu -V ma znak pusty, wówczas caêa kwota  brutto do rozliczenia z kontrahentem jest ksi⌐gowana przeciwstawnie na poda- ne konto i do kolumny KPR, bez wzgl⌐du na to czy podaliÿmy opis vat czy nie. Je╛eli konto ma w polu -V znak *, ksi⌐gowana jest kwota netto, chyba ╛e nie  podano opisu vat wówczas tak╛e ksi⌐gowana jest kwota brutto do rozliczenia.                                                                               Wprowadzanie danych dotyczÑcych Ewidencji VAT .                                                                                                           Dane dotyczÑce Ewidencji VAT mogÑ byå wprowadzane i modyfikowane w czterech  punktach programu: Wprowadzanie danych, Dokumenty nierozliczone, Archiwum    dokumentów rozliczonych i Ewidencja i rejestry VAT. Gêównym i wêaÿciwym      punktem sêu╛Ñcym do wprowadzania dokumentów wraz opisem vat jest punkt       Wprowadzanie danych. Jednak i w pozostaêych punktach mo╛emy do istniejÑcego  dokumentu doêÑczyå opis vat, usunÑå go lub dokonaå poprawek. Dzi⌐ki temu     dane dotyczÑce ewidencji vat mo╛emy uzupeêniaå pó½niej ni╛ przy prowadzaniu  dokumentów. Po wciÿni⌐ciu ~v (Alt v) uzyskamy na ekranie poni╛szÑ tabel⌐.    Sposób poruszania si⌐ po tabelce opisuje podpowied½ dost⌐pna pod klawiszem   F1. Nale╛y pami⌐taå, ╛e wyjÿcie klawiszem Esc powoduje, ╛e wprowadzane       zmiany nie zostanÑ zapami⌐tane (pytanie: Bez zapisu zmian?). Aby zakoΣczyå   wpisywanie danych i zapami⌐taå je nale╛y wcisnÑå klawisz PgDn (Page Down -   strona w dóê). Przy wyjÿciu program oprócz pytanie o potwierdzenie zapisu    mo╛e przedstawiå nam komunikaty wynikajÑce z kontroli poprawnoÿci            wprowadzonych danych.                                                                                                                                     Program stara si⌐ uêatwiå prac⌐ zakêadajÑc wartoÿci niektórych parametrów    jednak╛e zawsze u╛ytkownik mo╛e je zmieniå. I tak, je╛eli wcisn⌐liÿmy ~v gdy kursor byê ustawiony w tabeli gêównej na polu Wn program przyjmuje typ       transakcji sprzeda╛, je╛eli na Ma zakup a typ zakupu jaki byê ostatni        u╛ywany. Wst⌐pnie jako dat⌐ otrzymania/sprzeda╛y zakêada dat⌐ wystawienia    (wpisanÑ w tabeli gêównej). Je╛eli w tabeli gêównej nie podaliÿmy kwoty      brutto to po zakoΣczeniu wpisywania skêadowych vat zaproponuje ich sum⌐ jako kwot⌐ nale╛noÿci. To zachowanie programu niczego nie narzuca a cz⌐sto mo╛e   zdjÑå z u╛ytkownika wprowadzanie cz⌐ÿci parametrów.                                  ╔══ Ewidencja VAT ══════ NIP 000-00-00-000 ══╗                               ║                                            ║                               ║ typ:  Sprzeda╛                             ║                               ║       dokument korygujÑcy                  ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║                  netto            VAT      ║                               ║ stawka 22%          10.00             2.20 ║                               ║ stawka 12%          10.00             1.20 ║                               ║ stawka  7%          10.00             0.70 ║                               ║ stawka  0%          10.00                  ║                               ║ zwolnione           10.00        D.sprzed  ║                               ║ zakup r-u            0.00         23/06/96 ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║ Razem  :            40.00             4.10 ║                               ║ Brutto :            54.10            54.10 ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║ Zakup                      KorygujÑcy      ║                               ║ Sprzeda╛                   Przelicz vat    ║                               ║ Inne                       Brutto          ║                               ╚════════════════════════════════════════════╝                       Je╛eli poprzednio wprowadziliÿmy ju╛ skêadowe vat dla danego dokumentu to    tabela poka╛e je, umo╛liwiajÑc ich obejrzenie lub zmian⌐. W przeciwnym       wypadku, uka╛Ñ si⌐ kwoty zerowe i program b⌐dzie oczekiwaê dziaêania         u╛ytkownika. Rozpoczniemy od okreÿlenia typu. Je╛eli jest to sprzeda╛        wystarczy wcisnÑå literk⌐ s, je╛eli zakup literk⌐ z i dodatkowo okreÿliå typ zakupu przez wybór z tabelki, która si⌐ pojawi lub co proÿciej przez         wciÿni⌐cie cyfry od 1 do 8 np. z4. Przypominamy, ╛e typy zakupów mo╛na       okreÿliå samemu (punkt Procedury pomocnicze - Instalacja). Kategoria Inne    jest pozostawiona dla nieokreÿlonych, szczególnych potrzeb u╛ytkownika.      Je╛eli dokument jest korektÑ faktury czy rachunku wciskamy klawisz k. Dziaêa on naprzemiennie to znaczy raz wêÑcza raz wyêÑcza oznaczenie jako korekta.                                                                                Przelicz vat dokona wyliczenia podatku z podanego netta lub odwrotnie.       Stosujemy to gdy pozwalajÑ nam na to zaokrÑglenia.                                                                                                        Brutto jest szczególnÑ operacja majÑcÑ na celu uêatwienie pracy. Po          wciÿni⌐ciu b uka╛e si⌐ tabelka a po wybraniu z niej ╛Ñdanej pozycji kwota    brutto zostanie rozêo╛ona na skêadowe wg stawki 22 lub 7 % lub wpisana w     inne miejsce tabeli. Jest to dodatkowa niekiedy przydatna funkcja.                                                                                        Zakêada si⌐, ╛e data widniejÑca pod napisem D.otrzym okreÿla dat⌐ otrzymania przy zakupach i dat⌐ sprzeda╛y przy sprzeda╛y. B⌐dzie ona umieszczona w      drugiej kolumnie dat w raporcie ewidencji. Dat⌐ pierwszÑ wpisujemy w gêównej tabeli danych w punkcie Wprowadzanie danych. Nadanie sensu praktycznego obu  datom pozostawia si⌐ u╛ytkownikowi, wraz mo╛liwoÿciÑ zmiany ich nagêówków.   Je╛eli prowadzimy rozliczenia pierwsza data traktowana b⌐dzie jako data      powstania zobowiÑzania.                                                                                                                                   KOMUNIKATY:                                                                       Do rozliczenia podano wartoÿå brutto :       16.90                           Wyliczone brutto jest wi⌐ksze  o         0.20 (0.12 %)                  Cz⌐sto wyst⌐pujÑcy komunikat gdy najpierw wpisaliÿmy w tabeli gêównej        zaokrÑglonÑ kwot⌐ brutto do rozliczenia a nast⌐pnie z dokumentu              przepisaliÿmy kwoty netto i podatku. Ignorujemy to ostrze╛enie je╛eli        ró╛nica jest na poziomie zaokrÑglenia, w innym wypadku mogliÿmy zrobiå bêÑd  we wprowadzaniu danych.                                                                                                                                             Niezgodnoÿå znaków prowadzonych liczb.                             Niekiedy zachodzi koniecznoÿå wprowadzania kwot ujemnych jednak wszystkie    skêadowe muszÑ byå tego samego znaku chyba, ╛e jest to dokument korygujÑcy.                                                                                         zakup r-u nie mo╛e wystÑpiå wraz z innymi stawkami.                Kwota wpisana do pozycji zakup r-u (lub jak jÑ inaczej nazwie u╛ytkownik)    musi byå jedyna na specyfikacji. Nie mo╛na jej te╛ wpisaå przy sprzeda╛y.                                                                                           Zbyt du╛e brutto, max. 9 999 999.99                                Suma skêadowych nie mo╛e przekroczyå podanej liczby (analogicznie dla        ujemnych).                                                                                                                                                          !!! UWAGA. Zmieniasz dane ju╛ zaksi⌐gowane. Akceptujesz ?          Ukazuje si⌐ ze wzgl⌐du na mo╛liwoÿå uzupeêniania ewidencji vat w terminach   pó½niejszych, na ju╛ wprowadzonych i zaksi⌐gowanych dokumentach.                                                                                                    Sprawd½ kategori⌐ transakcji w ewidencji VAT.                      Je╛eli rozpisaliÿmy kwot⌐ brutto na skêadowe a nast⌐pnie w tabeli gêównej    zmienimy kwocie brutto stron⌐ Wn/Ma, zasygnalizowane b⌐dzie pytanie czy nie  nale╛aêoby zmieniå typu transakcji.                                                                                                                                 Zeruj⌐ tak╛e zapis w ewidencji VAT.                                Je╛eli rozpisaliÿmy kwot⌐ brutto na skêadowe a nast⌐pnie w tabeli gêównej    wyzerowaliÿmy t⌐ kwot⌐ to specyfikacja vat tak╛e zostanie wyzerowana.                                                                                     Uwaga! Je╛eli korzystamy te╛ z rozliczeniowej cz⌐ÿci programu b⌐dziemy       okresowo wykonywaå parowanie dokumentów to znaczy odnajdywanie zobowiÑzaΣ i  zapêat i przenoszenie ich do Archiwum dokumentów rozliczonych. Mo╛e si⌐      zdarzyå, ╛e omyêkowo u╛ytkownik wprowadziê opis vat dokumentowi zobowiÑzania (prawidêowo) i zapêaty (bêÑd). Dlatego przy operacji parowania prowadzona    jest kontrola takich przypadków i w razie ujawnienia pojawia si⌐ komunikat:                      W rozliczonych parach wykryto podwójny opis VAT.         Nale╛y wówczas zaêo╛yå filtr na dokumenty rozliczone, przejrzeå je i usunÑå  niepotrzebny opis vat. Usuni⌐cie opisu wykonujemy przez podanie kwoty zero   przy wszystkich skêadowych.                                                                                                                               8. WDRO╜ENIE I EKSPLOATACJA                                                  ═══════════════════════════                                                                                                                               8·1   Organizacja wdro╛enia                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Wdro╛enie programu skêada si⌐ z cz⌐ÿci technicznej i merytorycznej.          Techniczna polega na zainstalowaniu programu z dyskietki z dystrybucyjnej,   co przebiega automatycznie i jest opisane w pkt.2 podr⌐cznika. Dyskietk⌐     dystrybucyjnÑ nale╛y starannie przechowywaå na wypadek awarii czy wymiany    sprz⌐tu i koniecznoÿci ponownej instalacji programu. Od tego momentu mo╛emy  rozpoczÑå zapoznawanie si⌐ z programem êÑczÑc wiadomoÿci zawarte w           dokumentacji z samodzielnymi próbami. Dla celów szkoleniowych system mo╛na   poddaå eksperymentom, a dzi⌐ki zerowaniu doprowadziå do stanu, w którym      mo╛na go eksploatowaå. Mo╛emy te╛ u╛ywajÑc klawisza F4 zaêo╛yå podkatalog    åwiczebny. Po wejÿciu do programu nale╛y ustawiå odpowiednie parametry w     punkcie: Instalacja (patrz pkt. 6.6). Parametry mogÑ byå zawsze zmienione    podczas eksploatacji systemu. Na tym koΣczy si⌐ techniczna cz⌐ÿå instalacji. Nale╛y teraz wykonaå pewne minimum wst⌐pnych czynnoÿci merytorycznych        zale╛nych od tego jak chcemy u╛ywaå programu.                                                                                                             Po zapoznaniu si⌐ z punktem 1 podr⌐cznika Informacje ogólne wiemy, ╛e        program oferuje mo╛liwoÿå bardzo szczegóêowej analizy przedsi⌐biorstwa, nie  ograniczajÑc si⌐ jedynie do prowadzenia zapisów w KPR. U╛ytkownik musi       okreÿliå jaki tryb pracy jest mu potrzebny i stosownie do tego wykorzystywaå program. Podkreÿlmy, ╛e je╛eli poczÑtkowo peêne wykorzystanie programu       nastr⌐cza trudnoÿci mo╛emy stopniowo wprowadzaå kolejne elementy. Gêównie    powinniÿmy okreÿliå czy chcemy korzystaå z poni╛szych mo╛liwoÿci:                      - prowadzenie rozliczeΣ z kontrahentami                                      - prowadzenie ewidencji vat                                                  - szczegóêowa analiza struktury kosztów i przychodów               Pozostaêe elementy programu nie wymagajÑ wczeÿniejszych ustaleΣ i przemyÿleΣ i mogÑ byå w ka╛dym czasie wêÑczone do eksploatacji lub ich u╛ycie mo╛e byå  zaniechane. O ile prowadzenie KPR ma byå gêównym zadanie programu, to        wszystkie pozostaêe funkcje sêu╛Ñ jako narz⌐dzia pomocnicze poszerzajÑce     jego mo╛liwoÿci. Bez wzgl⌐du czy b⌐dziemy z nich korzystaå sama ksi⌐ga       b⌐dzie zawsze tak samo rzetelnie prowadzona. Deklaracje podatkowe mogÑ ale   nie muszÑ byå powiÑzane z ksi⌐gÑ.                                                                                                                         Pod wzgl⌐dem funkcjonalnym mo╛emy wi⌐c program podzieliå nast⌐pujÑco:                                                                                     - wprowadzanie danych                                                        - podatkowa ksi⌐ga przychodów i rozchodów: tabele, posumowania, wydruk       - mo╛liwoÿci dodatkowe: rozliczenia, ewidencja vat, poszerzona analiza       - funkcje pomocnicze: ewidencje: przebiegu pojazdów, wyposa╛enia, ÿrodków      trwaêych, dane kadrowe o pracownikach, karty wynagrodzeΣ, odsetki od         nieterminowych pêatnoÿci, polecenia przelewu i przekazu, pisma, noty,        adresowanie kopert                                                         - deklaracje podatkowe                                                                                                                                    Poniewa╛ jednoczesne wprowadzenie wszystkich elementów mo╛e byå niekiedy     trudne, a tak╛e po okresie poczÑtkowej eksploatacji u╛ytkownik mo╛e chcieå   zmieniå sposób pracy i niektóre elementy systemu (np. plan kont), proponuje  si⌐ aby po pierwszych miesiÑcach i doÿwiadczeniach rozpoczÑå prowadzenie KPR na nowych zasadach od kolejnego miesiÑca w nowym podkatalogu. Mo╛emy zaczÑå  od pustego zbioru danych i wprowadziå kwoty zbiorcze lub przenieÿå dane z    dotychczasowego katalogu (Archiwowanie - w starym i Odtwarzanie - w nowym)   i wykonaå zerowania w odpowiednich punktach. Je╛eli nie mo╛emy poÿwi⌐ciå     czasu na dokêadne poznanie programu i przemyÿlenie wariantów zastosowania    zaleca si⌐ stopniowe wprowadzenie nowych elementów w kolejnoÿci: ksi⌐ga z    ewidencjami i poszerzonym planem kont, dalej ewidencja vat i w koΣcu system  rozrachunków (rozliczeΣ).                                                                                                                                 Omówmy zagadnienia dotyczÑce: poszerzonej analizy, ewidencji vat i           rozliczeΣ.                                                                                                                                                Analiza struktury kosztów i przychodów                                       ──────────────────────────────────────                                       Podziaê KPR na kolumny umo╛liwia cz⌐ÿciowe ÿledzenie struktury wydatków      (pêace, wyposa╛enie itd). Jednak do efektywnego prowadzenia przedsi⌐biorstwa jest to nie wystarczajÑce. Nie mo╛na te╛ wyodr⌐bniå z niej struktury         przychodów (np. sprzeda╛ towarów i usêug czy sprzeda╛ krajowa i              zagraniczna). Dzi⌐ki prostemu zabiegowi, który w niczym nie spowalnia i nie  utrudnia procesu wprowadzania danych, mo╛na wprowadziå wêasny podziaê        automatycznie powiÑzany z kolumnami w ksi⌐dze. Szczegóêowe omówienie tego    zagadnienia wraz z przykêadami, znajduje si⌐ rozdziale 4.7 Plan kont - konta przeciwstawne. Ze wzgl⌐du na znaczne rozszerzenie mo╛liwoÿci programu oraz   niekêopotliwe i nieczasochêonne wykorzystanie, mo╛liwoÿå ta jest szczególnie polecana dla biur rachunkowych czyniÑc ich usêugi bardziej atrakcyjnymi      przez oferowanie klientom okresowych wydruków analiz.                                                                                                     Ewidencja VAT                                                                ─────────────                                                                Do prowadzenia w peênym zakresie rejestrów zakupu i sprzeda╛y konieczne jest posiadanie peênej listy kontrahentów wraz numerami NIP oraz rejestrowanie    wszystkich dokumentów zakupu i sprzeda╛y. Je╛eli korzystamy z komputerowego  systemu sprzeda╛y, w którym jest prowadzona ewidencja mo╛emy tutaj prowadziå tylko te rejestry, których nie obejmuje program sprzeda╛y. ProwadzÑc         rejestry vat musimy wprowadzaå znacznie wi⌐cej danych ni╛ wymaga tego KPR.   Decyzje o prowadzeniu ewidencji vat i rozliczeΣ sÑ ze sobÑ powiÑzane. Je╛eli bowiem zdecydowaliÿmy si⌐ prowadziå rozliczenia i mamy list⌐ kontrahentów,   dat⌐ powstania zobowiÑzania i kwot⌐ brutto to niewiele brakuje aby uzupeêniå dokument o opis vat. Je╛eli natomiast prowadzimy ewidencj⌐ vat to znaczy     mamy wprowadzone wszystkie dokumenty i list⌐ kontrahentów, to aby uzyskaå    rozliczenia wystarczy okresowo wprowadziå dokumenty zapêat.                                                                                               Rozliczenia                                                                  ───────────                                                                  Je╛eli znaczÑca cz⌐ÿå naszej sprzeda╛y jest pêatna w terminach to warto mieå kontrol⌐ nad stanem rozliczeΣ z naszymi klientami. Analogicznie z zakupami   dokonywanymi przez naszÑ firm⌐. W tym celu, przy wprowadzaniu dokumentów     podajemy dat⌐ zakupu i termin pêatnoÿci a w momencie zapêaty rejestrujemy    ten fakt. Program automatycznie skojarzy powstanie zobowiÑzania z zapêatÑ i  uzna transakcj⌐ za rozliczonÑ. Rozliczy te╛ pêatnoÿci cz⌐ÿciowe. B⌐dziemy    mogli otrzymaå informacje o pozycjach niezapêaconych, oraz które z nich sÑ   przeterminowane, a które jeszcze mieszczÑ si⌐ w terminie, a tak╛e mieå       szczegóêowÑ kartotek⌐ kontrahenta ze stanem jego rozliczeΣ. Uzyskamy te╛     rejestr kasowy i bankowy.                                                                                                                                 Je╛eli zdecydujemy si⌐ prowadziå rozliczenia wskazane jest w punkcie Plan    kont - grupy kontrahentów wprowadziå podziaê na dostawców i odbiorców. Na    przykêad odbiorcy b⌐dÑ mieli numer zaczynajÑcy si⌐ od 201 a dostawcy od 202. W punkcie Plan kont - konta przeciwstawne wpiszemy konto kasy np. 101 i      banku np. 131. Konta kasy i banku nie b⌐dÑ oczywiÿcie miaêy podanego numery  kolumny w ksi⌐dze i nie b⌐dÑ w niej ujmowane. Podane konta sÑ propozycjami   zgodnymi z ogólnymi zasadami ksi⌐gowoÿci. Program nie stawia w tym wzgl⌐dzie wymogów. Chodzi tylko o mo╛liwoÿå rozró╛nienia. Równie dobrze mo╛emy         oznaczyå odbiorców 1 a dostawców 2. Je╛eli chcielibyÿmy podzieliå odbiorców  na grupy np.: krajowi i zagraniczni wprowadzimy im symbole np. 21 i 22 czy   211 i 212. Wa╛ne jest by mieli oni wspólnÑ poczÑtkowÑ cz⌐ÿå numeru (w        przykêadzie 2 lub 21) a ró╛nÑ od numeru dostawców. Dzi⌐ki temu program       b⌐dzie mógê tworzyå zestawienia êÑczÑc lub oddzielajÑc poszczególne grupy    kontrahentów. Nale╛y powiedzieå, ╛e u╛ytkownik w codziennej pracy nie        posêuguje si⌐ tymi symbolami. Program jawnie i przyja½nie komunikuje si⌐     nazwami kontrahentów, natomiast numerów u╛ywa do wêasnych celów. Je╛eli      chodzi o podane tu konta przeciwstawne to wpierw musimy zapoznaå si⌐ z       treÿciÑ rozdziaêu 4.7 Plan kont - konta przeciwstawne gdzie szczegóêowo      omówiono ich sens i znaczenie. Dla potrzeb rozliczeΣ potrzebne b⌐dÑ nam      konta kasy i banku, jednak i tu program nie jest wymagajÑcy. Je╛eli nie      zale╛y nam na rozró╛nieniu gdzie nastÑpiêa wpêata/wypêata mo╛emy zastosowaå  jedno zamiast dwóch kont lub w ogóle u╛ywaå konta "ÿmietnika" oznaczonego w  programie ~ Inne konta. Tak╛e numery/nazwy kont mogÑ byå dowolne. Je╛eli     chcielibyÿmy dokêadnie kontrolowaå stan kasy i banku nale╛y wprowadziå       wêaÿciciela (wêaÿcicieli) jako kontrahenta i rejestrowaå jego                wpêaty/wypêaty, oczywiÿcie nie ujmujÑc tego do ksi⌐gi.                                                                                                    Katalog kontrahentów mo╛na uzupeêniaå na bie╛Ñco w trakcie eksploatacji      jednak wygodne jest jednorazowe wprowadzenie staêych kontrahentów. Dla       uzyskania prawidêowych kartotek kontrahentów zalecane jest wprowadzenie      bilansu otwarcia na kontach analitycznych czyli stanu zadêu╛eΣ kontrahentów. Mo╛emy to wykonaå na poczÑtku eksploatacji lub w ka╛dym innym momencie.      Mo╛emy zrobiå to jednym zbiorczym dokumentem o nazwie np. BO z podanÑ kwotÑ  per saldo lub oddzielnie Wn i Ma i rejestrujÑc na miesiÑc 00. Jednak jeÿli   jest to mo╛liwe wskazane jest wprowadziå wstecz wszystkie dokumenty          nierozliczone, b⌐dziemy mogli bowiem êatwo rejestrowaå zapêaty za            poszczególne pozycje. Rozpatrzmy sytuacj⌐ gdy bilans otwarcia wprowadziliÿmy zbiorczÑ kwotÑ: mamy kontrahenta, który w chwili uruchomienia systemu jest   nam winien 1 000 zê. z tytuêu zapêat za trzy faktury. Wprowadzamy jego       zadêu╛enie dokumentem: BO - 1 000 zê. Nast⌐pnie w miar⌐ spêywania zapêat     musimy rejestrowaå je z nazwÑ dokumentu BO inaczej program nie b⌐dzie mógê   powiÑzaå zapêat ze zobowiÑzaniem. Po pewnym czasie albo BO zostanie          rozliczone zapêatami cz⌐ÿciowymi i program przesunie je do archiwum albo     u╛ytkownik kontrolujÑc stan rozliczeΣ stwierdzi zalegêoÿå w zapêacie i       wystosuje ponaglenie do kontrahenta.                                                                                                                      Przy omawianiu rozliczeΣ rozwa╛my te╛ sytuacj⌐ gdy firma wprowadza wartoÿå   sprzeda╛y dziennej jednym zbiorczym zapisem do KPR. Mo╛emy wybraå            nast⌐pujÑce rozwiÑzania:                                                                                                                                  - Rezygnujemy z zapisu zbiorczego. Wprowadzamy wszystkie sprzeda╛e i           wszystkie sÑ ujmowane do ksi⌐gi.                                           - Stosujemy zapis zbiorczy. Wprowadzamy wszystkie sprzeda╛e ale tak, ╛e nie    sÑ ujmowane do ksi⌐gi (jako konto przeciwstawne podajemy takie, które nie    ma okreÿlonej kolumny KPR). Spis wprowadzonych pozycji sêu╛y nam za dzien-   ny rejestr sprzeda╛y.Zaleta,zwi⌐zêa postaå Ksi⌐gi i mo╛liwoÿå rozrachunków - Stosujemy zapis zbiorczy. Wprowadzamy tylko te pozycje sprzeda╛y, które      nie zostaêy zapêacone gotówkÑ celem kontroli rozliczeΣ. Pozycje te, tak╛e    nie sÑ ujmowane do ksi⌐gi dzi⌐ki odpowiednio podanemu kontu przeciwstawne-   mu. Rejestr sprzeda╛y sporzÑdzamy ju╛ niezale╛nie od programu.                                                                                          Mo╛emy te╛ spotkaå si⌐ z sytuacjÑ, ╛e korzystamy z komputerowego systemu     sprzeda╛y, który kontroluje zapêaty. Wówczas, aby niepotrzebnie nie powielaå informacji, w naszym programie mo╛emy ograniczyå si⌐ tylko do kontroli       zapêat dotyczÑcych zakupów lub niektórych zakupów.                                                                                                        Je╛eli rozpocz⌐liÿmy eksploatacj⌐ systemu od prostszego wariantu i w trakcie roku uznaliÿmy potrzeb⌐ rozszerzenia jego mo╛liwoÿci mo╛emy niekiedy         napotkaå trudnoÿci w modyfikacji planów kont. Nale╛y wówczas rozpoczÑå prac⌐ od nowego miesiÑca w odr⌐bnym podkatalogu (klawisz F4). Dane za poprzednie   miesiÑce mo╛emy wprowadziå pojedynczymi zbiorczymi zapisami do kolumn        ksi⌐gi. Je╛eli chcielibyÿmy przenieÿå te╛ niektóre dane (lista kontrahentów, ewidencje itp.) to nale╛y wykonaå na dyskietk⌐ kopi⌐ dotychczasowych danych  (pkt. Archiwowanie) a po przejÿciu do nowego podkatalogu wykonaå w nim       Odtwarzanie. Wykonanie punktu Zerowanie (bez przenoszenia bilansu otwarcia)  oczyÿci nam dane dotyczÑce obrotów i zapisy w ksi⌐dze. Teraz wprowadzamy     zbiorcze zapisy na kolejne miesiÑce i rozpoczynamy w nowym miesiÑcu prac⌐    wedêug nowych zasad.                                                                                                                                      8·2   Wskazówki metodyczne                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Styl pracy zale╛y od przyj⌐tego zakresu wykorzystania programu. W punkcie    Wprowadzanie danych rejestrujemy wszystkie spêywajÑce dokumenty. Ten punkt   jest rodzajem brudnopisu i zapisane tu informacje mogÑ byå modyfikowane i    usuwane. Zapis na odpowiednich kontach jeszcze nie nast⌐puje. W pewnym,      dowolnie uznanym przez u╛ytkownika momencie weryfikujemy prawidêowoÿå        wprowadzonych danych, robimy wydruk kontrolny i polecamy wykonaå Ksi⌐guj. Ta operacja powoduje ju╛ trwaêe zapisanie danych w systemie.                                                                                                 Zapisy w ksi⌐dze przeglÑdamy w punkcie Tabele KPiR i sumy zbiorcze. Nie      wprowadzamy tu danych, mamy te╛ ograniczonÑ mo╛liwoÿå modyfikacji. Dopuszcza si⌐ zmian⌐ opisu zdarzenia gospodarczego i dnia wpisu do ksi⌐gi (dzieΣ 0     oznacza, ╛e dana pozycja ma nie byå ujmowana w KPR). Dost⌐pne sÑ tu liczne   podsumowania miesi⌐czne i narastajÑce oparte na kolumnach KPR. W tym te╛     punkcie wykonujemy wydruku ksi⌐gi. Na podstawie wyÿwietlonej lub             wydrukowanej listy nadajemy dokumentom ½ródêowym numer pozycji z KPR.                                                                                     Teraz w miar⌐ potrzeb uzupeêniamy ewidencje pomocnicze: wyposa╛enia,         przejazdów i ÿrodków trwaêych.                                                                                                                            W koΣcu miesiÑca dokonujemy zapisów w punktach Odliczenia od dochodu i       Odliczenia od podatku. Wypeêniamy te╛ karty wynagrodzeΣ pracowników. Kwot⌐   przypisu wynikajÑcÑ z porównania kosztów przejazdów i wydatków zwiÑzanych z  eksploatacjÑ pojazdów uzyskujemy w punkcie Ewidencja przejazdów (operacja    ~Rozlicz). Opisy amortyzacyjne wyliczamy w punkcie Ewidencja ÿrodków         trwaêych. Kwoty dotyczÑce wynagrodzeΣ, u╛ytkowania pojazdów i amortyzacji    musimy wprowadziå do ksi⌐gi co wykonujemy w punkcie Wprowadzanie danych.     Nast⌐pnie przechodzimy do wypeêniania deklaracji podatkowych.                                                                                             Dane do deklaracji dotyczÑce przychodów i kosztów mo╛emy otrzymaå            automatycznie z ksi⌐gi (operacja Aktualizac~ja wpisuje je do punktu I1       deklaracji) lub mo╛emy je wpisaå sami. Dzi⌐ki mo╛liwoÿci samodzielnego       wprowadzania danych do deklaracji mo╛emy wykonywaå pewne symulacje szacujÑc  mo╛liwe kwoty podatków. Automatycznie mo╛emy te╛ wprowadziå do deklaracji    odliczenia od dochodu i od podatku oraz dane innych dziaêalnoÿci (PIT-5A) i  dochodu zwolnionego od podatku (PIT-5B). Kwoty spisu z natury ujmujemy w     pkt. I1 deklaracji w specjalnej kolumnie korygujÑcej koszty (zapis wartoÿci  remanentu mo╛emy te╛ odnotowaå w ksi⌐dze ksi⌐gujÑc go do kolumny 16).        Deklaracj⌐ mo╛emy wydrukowaå na oryginalnym formularzu lub wraz ze           wszystkimi ramkami na czystym papierze.                                                                                                                   Je╛eli prowadzimy spóêk⌐ to w jednym podkatalogu powinniÿmy mieå ksi⌐g⌐      spóêki a w innych podkatalogach prowadziå rozliczenia kolejnych wspólników.  W cz⌐ÿci dotyczÑcej spóêki ustalamy jej przychód i koszty i przypisujemy to  poszczególnym wspólnikom. W podkatalogach wspólników opracowujemy deklaracje podatkowe dotyczÑce ich dochodu i udziaêu w spóêkach. Mo╛liwe sÑ ró╛norodne  kombinacje spóêek i udziaêów.                                                                                                                             Poni╛sze uwagi dotyczÑ korzystajÑcych z rozszerzonych mo╛liwoÿci programu.                                                                                Je╛eli prowadzimy poszerzonÑ analiz⌐:                                        ────────────────────────────────────                                         Korzystamy z punktów: Obroty - konta przeciwstawne. Zapoznajemy si⌐ z        obrotami i saldami poszczególnych kont. Przez zakêadanie filtrów wykonujemy  zestawienia grupowe. Je╛eli na przykêad konta przeciwstawne wszystkich kont  dotyczÑcych kosztów oznaczyliÿmy poczÑtkowÑ cyfrÑ 4, to zakêadajÑc filtr na  4 otrzymamy sum⌐ kosztów. Je╛eli dodatkowo konta kosztów zwiÑzanych z        utrzymaniem biura zaczynajÑ si⌐ od 41 to mo╛emy je oddzielnie odfiltrowaå.   Mo╛emy te╛ otrzymaå kartotek⌐ konta (lista dokumentów) za dany miesiÑc lub   caêy rok. W wypadku gdy na jednym z kont rejestrujemy wydatki zwiÑzane z     eksploatacjÑ pojazdu, kartoteka jest ewidencjÑ tych wydatków i sêu╛y do      porównania z ewidencjÑ przejazdów celem wpisania stosownej kwoty do ksi⌐gi.                                                                               Korzystanie z punktów: odsetki, przelewy, pisma przebiega w postaci sesji.   Po wprowadzeniu danych, ich obróbce, weryfikacji i wydruku nale╛y je usunÑå. Punkty te nie sÑ przystosowane do gromadzenia danych. Nie mniej je╛eli jest  to uzasadnione mogÑ tam pozostaå jeÿli nie utrudniajÑ pracy w kolejnych      sesjach.                                                                                                                                                  Je╛eli prowadzimy ewidencj⌐ vat:                                             ───────────────────────────────                                              Przechodzimy do punktu Ewidencja i rejestry VAT. Zakêadamy filtr na miesiÑc  ksi⌐gowy i typ transakcji. Dla uzyskania bardziej wyodr⌐bnionych rejestrów   mo╛emy stawiaå dodatkowe warunki. Np. prowadzimy sprzeda╛ krajowÑ i eksport. Mamy odbiorców podzielonych na krajowych i zagranicznych o kontach           syntetycznych odpowiednio 211 i 212. ZakêadajÑc filtr na sprzeda╛ i          kontrahentów 211, otrzymujemy sprzeda╛ krajowÑ i analogicznie na sprzeda╛    exportowÑ z warunkiem 212. Je╛eli mamy kilka miejsc sprzeda╛y i w zwiÑzku z  tym podzieliliÿmy konto sprzeda╛y na np. 701-sprzeda╛ filia 1, 702-sprzeda╛  filia 2 to aby uzyskaå oddzielne rejestry, zakêadamy filtr na konto          przeciwstawne. Rejestry drukujemy i na tej podstawie nadajemy dokumentom     ½ródêowym numeracj⌐ pozycji w rejestrze. Przy wydruku mo╛emy zmieniå         nagêówki niektórych kolumn na przykêad dat: D.otrzym dla zakupów na D.sprzed dla sprzeda╛y. Deklaracj⌐ vat wypeêniamy na podstawie danych otrzymanych z   podsumowaΣ rejestrów. W podsumowaniach mo╛emy te╛ skontrolowaå rozbie╛noÿå   mi⌐dzy sumÑ kwot netto i podatku z kwotÑ brutto do zapêaty. Rozbie╛noÿå      powinna byå na poziomie wynikajÑcym z zaokrÑgleΣ. W przeciwnym wypadku jest  to sygnaê o popeênionym bê⌐dzie przy wprowadzaniu danych, który nale╛y       odszukaå i poprawiå. Przy szukaniu bê⌐du pomocne b⌐dzie zaw⌐╛anie pola       poszukiwaΣ przy pomocy filtrów.                                                                                                                           Je╛eli prowadzimy rozliczenia:                                               ─────────────────────────────                                                Przechodzimy do punktu Dokumenty nierozliczone. Na wst⌐pie zlecamy wykonanie parowania, podczas którego program automatycznie odnajdzie i oznaczy pozycje rozliczone, zapêaty cz⌐ÿciowe i storna. Efekt jego pracy mo╛emy obejrzeå     zakêadajÑc filtr na pozycje rozliczone. Nast⌐pnie zakêadamy filtr na pozycje nierozliczone aby zaw⌐ziå pole pracy wyêÑcznie do pozycji nierozliczonych.   Teraz przeglÑdamy list⌐ starajÑc si⌐ odszukaå te pozycje, które nie zostaêy  rozliczone z powodu ½le podanej nazwy dokumentu. Prawidêowe nazwy wpisujemy  do pola Nowa treÿå a po zakoΣczeniu weryfikacji ponownie zlecamy parowanie.  Prezentowana lista jest te╛ wygodnym miejscem do rozliczania. Przedstawmy    takÑ sytuacj⌐: mamy przed sobÑ raport kasowy i bankowy a na ekranie omawianÑ list⌐. Z raportu wynika, ╛e dany rachunek zostaê zapêacony, odszukujemy go   na liÿcie (operacja Rewizja, Filtr lub zwyczajnie przeglÑdamy list⌐ a        pomocna mo╛e byå operacja Index ustawiajÑca list⌐ w zadanym porzÑdku) i przy pomocy operacji rozlicz ka╛emy go rozliczyå (sêuszne tak╛e wtedy gdy jest to zapêata cz⌐ÿciowa). Program stworzy automatycznie nowÑ pozycj⌐-dekret i      zapisze jÑ w zbiorze dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania. Je╛eli        zechcemy szybko sprawdziå jakie pozycje utworzyliÿmy w ten sposób korzystamy z klawisza F5 .                                                              Po wyczerpaniu raportów kasowych i bankowych mo╛emy kazaå wysêaå przelew/    przekaz rozliczajÑc w ten sposób nasze zobowiÑzanie. Wykonujemy operacj⌐     Przelewy,w skutek czego w pkt.Przelewy-przekazy pojawi si⌐ stosowna pozycja. ZobowiÑzanie mo╛emy ju╛ teraz oznaczyå jako rozliczone lub zrobiå to pó½niej w punkcie Przelewy-przekazy.                                                 Przechodzimy do punktu Wprowadzanie danych i po weryfikacji zapisów zlecamy  ksi⌐gowanie. Wracamy do punktu Dokumenty nierozliczone zlecamy parowanie,    korzystajÑc z filtru przeglÑdamy i drukujemy pozycje rozliczone i ka╛emy     przenieÿå je do archiwum.                                                    Teraz majÑc przed sobÑ wyêÑcznie pozycje nierozliczone mo╛emy wykonaå kilka  analiz. PodsumowujÑc list⌐ stwierdzamy jaki jest wartoÿciowy stan rozliczeΣ. PorzÑdkujÑc list⌐ wg kwot oceniamy jak du╛e kwoty oczekujÑ na zapêat⌐.       FiltrujÑc wg warunku przekroczony termin dowiadujemy si⌐ kto, na jakÑ kwot⌐  i o ile dni przekroczyê termin. Niektórym mo╛emy wysêaå not⌐-wezwanie do     zapêaty inne pozycje mo╛emy przekazaå do pkt. Pisma celem wysêania           indywidualnego pisma. StawiajÑc wêaÿciwe pytania mo╛emy te╛ dowiedzieå si⌐   jakich zapêat nale╛y oczekiwaå np. w przyszêym tygodniu lub co my powinniÿmy zapêaciå innym w najbli╛szym okresie.                                        PrzechodzÑc do punktu Archiwum rozrachunków zakêadamy filtr na rozliczenia   nieterminowe i ewentualnie na dat⌐. Otrzymujemy list⌐ pozycji rozliczonych   ale po terminie. Mo╛emy kazaå wysêaå caêÑ list⌐ lub wybrane pozycje do       odsetek.                                                                     PrzeglÑdamy punkty: Obroty : grupy kontrahentów i Obroty : konta             przeciwstawne. Mo╛emy zakêadaå odpowiednie filtry np. na grup⌐ kont.         W punkcie Obroty : kontrahenci (je╛eli jest potrzeba wykonujemy operacj⌐     Aktualizacja) ustawiamy stan na NarastajÑco wraz z bilansem otwarcia,        zakêadamy filtr na salda niezerowe (dla zaw⌐╛enia pola pracy) i przeglÑdamy  stan poszczególnych kontrahentów. Klawiszem Tab zmieniamy opis kontrahenta   nazwa/konto. W niektórych przypadkach wywoêujemy te╛ jego dokêadnÑ           kartotek⌐. Z kartoteki korzystamy te╛ w wypadku gdy musimy wyjaÿniå          bezpoÿrednio czy telefonicznie z kontrahentem histori⌐ jego rozliczeΣ.                                                                                    Podczas eksploatacji systemu nale╛y przestrzegaå kilku praktycznych zasad:   ─────────────────────────────────────────────────────────────────────────    - dokumenty wprowadzaå na bie╛Ñco, a po sprawdzeniu prawidêowoÿci zapisu       ksi⌐gowaå, dzi⌐ki czemu b⌐dziemy mieå stale aktualny obraz naszych           finansów                                                                   - pami⌐taå, ╛e przy tej samej pracochêonnoÿci program tworzy nie tylko         zapisy w ksi⌐dze na potrzeby rozliczeΣ z urz⌐dem skarbowym ale pozwala na    kontrolowanie naszej firmy dajÑc ró╛norodne zestawienia w opraciu o raz      wprowadzone dokumenty                                                      - prowadzÑc rozrachunki nale╛y dÑ╛yå do takiego stanu systemu gdzie saldo      Archiwum dokumentów rozliczonych wynosi zero a w pkt. Dokumenty              nierozliczone mamy rzeczywiÿcie tylko pozycje nierozliczone                - nale╛y cz⌐sto wykonywaå porzÑdkowanie, parowanie i przenoszenie do           archiwum                                                                   - zwróciå uwag⌐ na niepowtarzalnoÿå kontrahentów i jednoznacznoÿå ich nazw     roboczych (krótkie i jasne okreÿlenie nazwy + siedziba)                    - stosowaå nazwy dokumentów uêatwiajÑce automatyczne rozliczanie             - regularnie wykonywaå kopie danych na dyskietki                             - zapoznaå si⌐ z dokumentacjÑ; wykorzystywaå wszystkie mo╛liwoÿci programu   - opanowaå posêugiwanie si⌐ klawiaturÑ, szczególnie przy pracy z du╛ymi        listami nie ograniczaå si⌐ do strzaêek (klawisz F1), korzystaå z operacji    Filtr i Rewizja                                                            - wytworzyå nawyk znajdowania potrzebnych informacji w programie bez           uciekania si⌐ do wydruków czy r⌐cznych zapisów                             - przeglÑdaå salda kont oraz wst⌐pne wyliczenia podatku dochodowego i          podatku vat celem wykorzystania posiadanej informacji do planowania          dziaêalnoÿci                                                                                                                                            9. DODATKI                                                                   ══════════                                                                                                                                                DODATEK·A - Korzystanie z klawiatury                                         ────────────────────────────────────                                                                                                                      Klawiatur⌐ komputera mo╛emy podzieliå na cztery obszary:                                                                                                  - cz⌐ÿå znakowa, speêniajÑca funkcje maszyny do pisania                      - klawisze numeryczne w ukêadzie kalkulatora                                 - klawisze funkcyjne oznaczone F1, F2,...                                    - klawisze specjalne (strzaêki, Enter, Home, PgDn ... itd.)                                                                                               W programie mo╛emy okreÿliå pi⌐å sytuacji i sposobów wprowadzania znaków z   klawiatury:                                                                                                                                               1) sygnaêy - kiedy program oczekuje wprowadzenia jednego znaku np.:                       akceptacji T lub Enter , wyjÿcia Esc lub klawisza wedêug                     podpowiedzi z dolnej linii ekranu                               2) napisy  - gdy w rozjaÿnionym polu miga kursor oczekujÑc na wprowadzenie                kolejnych znaków                                                3) tabele  - peênoekranowe zestawienia z mo╛liwoÿciÑ przewijania i stro-                  nicowania wierszy w pionie oraz przesuwania tabel w poziomie    4) tablice - gdy przesuwajÑc w gór⌐ i w dóê podÿwietlony pasek dokonujemy                 wyboru                                                          5) edytor  - gdy redagujemy pisma w edytorze tekstów                                                                                                      W programie zainstalowano pomoc w formie tabel opisujÑcych dziaêanie         klawiszy w ró╛nych sytuacjach. Uzyskujemy jÑ po naciÿni⌐ciu klawisza F1      który wyÿwietla podpowied½ wêaÿciwÑ do kontekstu.                                                                                                         Uwaga! Stosowany w podr⌐czniku i programie symbol ~ oznacza u╛ycie klawisza  Alt (np. ~UsuΣ : wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Alt a nast⌐pnie u), symbol ^  oznacza u╛ycie klawisza Ctrl (np. ^End : wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Ctrl  a nast⌐pnie End).  Podobnie jak du╛e litery czy znaki specjalne z klawiszem  Shift .                                                                                                                                                   DODATEK·B -  Klawisze funkcyjne                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           W zale╛noÿci od typu komputera na klawiaturze znajduje si⌐ dziesi⌐å lub      dwanaÿcie klawiszy oznaczonych F1, F2,... W systemie zaprogramowano          dziaêanie dziewi⌐ciu klawiszy funkcyjnych dost⌐pnych w ka╛dym momencie       dziaêania programu bez zakêócania zasadniczego toku pracy.                                                                                                F1  - informator o klawiszach specjalnych. Dziaêa kontekstowo.               F2  - dokumentacja programu                                                  F3  - informator o klawiszach funkcyjnych                                    F4  - przeglÑd i zmiana katalogu roboczego programu (zestawu danych)         F5  - podglÑd listy dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania                 F6  - tabela stóp odsetkowych                                                F7  - stan parametrów instalacyjnych, rozmiar wolnej pami⌐ci i dysku         F9  - kalkulator z pami⌐ciÑ symulujÑcy typowy kalkulator czterodziaêaniowy.        Mo╛na przesuwaå go po ekranie u╛ywajÑc strzaêek oraz klawiszy:               Home,End,PgDn,PgUp. Obliczenia sÑ pami⌐tane przez caêy czas pracy bez        wzgl⌐du na wêÑczanie, wyêÑczanie kalkulatora.                          F10 - kalendarz o nieograniczonym zakresie. Ma zaznaczone dni wolne od             pracy. Mo╛liwy do przeglÑdania miesiÑcami i latami. Zegar z ustawianÑ        datÑ. Je╛eli w normalnym polu pracy program nie oczekuje wprowadzenia        znaku tj. nie ma kursora,mo╛liwa jest zmiana daty po wciÿni⌐ciu              klawisza Enter.                                                                                                                                     Uaktywnienie klawisza nast⌐puje poprzez jego wciÿni⌐cie. WyêÑczenie, przez   jego  ponowne wciÿni⌐cie lub u╛ycie klawisza Esc.                                                                                                         Jednoczeÿnie mo╛e byå aktywny tylko jeden klawisz funkcyjny.                                                                                              F1 - w zale╛noÿci od kontekstu wyÿwietla list⌐ klawiszy specjalnych          dost⌐pnych w danej chwili u╛ytkownikowi. Ich treÿå opisano w Dodatku A.                                                                                   F2 - kompletna dokumentacja programu. Dzi⌐ki temu, ╛e mo╛na jÑ uruchomiå w   ka╛dym momencie pracy programu jest nieocenionÑ pomocÑ w nauce programu a    tak╛e pó½niej, przy poznawaniu jego bardziej zaawansowanych mo╛liwoÿci.                                                                                   Dokumentacja wyst⌐puje tu w formie dêugiej listy, którÑ mo╛emy przeglÑdaå na ogólnych zasadach przeglÑdania tabel. Wyboru rozdziaêu dokonujemy przez      wciÿni⌐cie Enter na wêaÿciwej pozycji w spisie treÿci. Widoczny z lewej      strony kursor mo╛emy przesunÑå w prawo podkreÿlajÑc interesujÑcy fragment.   W prawym górnym roku numer kolejnego wiersza instrukcji. U doêu spis         dost⌐pnych operacji.                                                         Dokumentacj⌐ mo╛emy wydrukowaå. Program oferuje cztery zakresy wydruku:              WYDRUK:   Strona  Rozdziaê  Od - Do  Caêoÿå                                                                                                       Strona    - wydruk treÿci widocznej na ekranie                               Rozdziaê  - drukuje rozdziaê, w którym obecnie przebywa kursor               Od-Do     - podajemy, od której linii, do której ma byå drukowany tekst      Caêoÿå    - drukuje caêÑ dokumentacj⌐                                                                                                                     Przy druku caêoÿci lub rozdziaêu nast⌐puje wysuw stron. Dla pozostaêych, gdy nie chcemy drukowaå ju╛ kolejnych fragmentów nale╛y za╛Ñdaå wysuwu strony.                                                                                Rewizja umo╛liwia odszukanie w dokumentacji tekstu, w którym znajduje si⌐    podany przez nas szukany ciÑg znaków:                                                     Rewizja: [...........]  Podaj fragment lub dwa szukanego tekstu                                                                              Mo╛emy wpisaå te╛ dwie cz⌐ÿci szukanego hasêa oddzielone odst⌐pem. Np.       szukajÑc tekstu dotyczÑcego ewidencji przejazdów piszemy ewi przej. Pisownia liter maêych/du╛ych jest oboj⌐tna. Po odszukaniu pierwszego interesujÑcego   nas fragmentu tekstu, kolejne mo╛emy poszukiwaå przy pomocy operacji J.rew.  - jeszcze rewizja.                                                                                                                                        F3 - opis klawiszy funkcyjnych, jak we wst⌐pie do Dodatku B.                                                                                              F4 - wprowadzono mo╛liwoÿå aby jeden program obsêugiwaê kilka caêkowicie     niezale╛nych zestawów danych. Jedynym wspólnym elementem jest tabela stóp    odsetkowych, treÿå pism, odliczenia od podatku i dochodu oraz stawki za      przejazdy pojazdami. Typowym zastosowaniem jest biuro rachunkowe pracujÑce   na rzecz wielu klientów. Inne firmy je╛eli uznajÑ to za wygodne mogÑ         wykorzystaå to do: opracowywania odr⌐bnie tematycznych zagadnieΣ np. spóêki  wieloosobowe, filie, umieszczenia w jednym z podkatalogów danych ubiegêego   roku, kontroli danych kopiowanych z dyskietek archiwalnych, celów            åwiczebnych czy innych prób itp. Po wciÿni⌐ciu klawisza F4 ujrzymy okienko:            ╔═══════════════════════════════════╗                                        ║       Podkatalogi  programu       ║                                        ╠═══════════════════════════════════╣                                        ║ Podkatalog   Identyfikator        ║                                        ║───────────────────────────────────║                                        ║ \ ..          Gêówny katalog      ║                                        ║ ├─CWICZ    -> Dane szkoleniowe    ║                                        ║ ├─FIL_RAD  -> Filia Radom         ║                                        ║ ├─REZERWA  -> Rezerwa             ║                                        ║───────────────────────────────────║                                        ║ Enter - wybór    + - doêÑcz       ║                                        ║ Identyfikator    - - odêÑcz       ║                                        ╚═══════════════════════════════════╝                              Z lewej strony jest spis podkatalogów jakie zaêo╛yliÿmy na dysku, po prawej  dowolny opis. Opis wyst⌐puje na ekranie podczas pracy w danym podkatalogu    oraz na wydrukach celem ich rozró╛nienia. Zmiana zestawu danych mo╛liwa jest wyêÑcznie gdy jesteÿmy w menu programu. Gdy znajdujemy si⌐ wewnÑtrz jakiegoÿ punktu zostanie tylko wyÿwietlona informacja o nazwie bie╛Ñcego podkatalogu. Zmiana zestawu polega jedynie na wciÿni⌐ciu klawisza F4, najechania kursorem na ╛Ñdany podkatalog i wciÿni⌐ciu Enter. Program poprosi jeszcze o           potwierdzenie. Nie zaleca si⌐ wprowadzania danych i staêej pracy w           podkatalogu rezerwowym ze wzgl⌐du na to, ╛e jest on u╛ywany przy odtwarzaniu z dyskietek i znajdujÑce si⌐ tam dane sÑ wówczas kasowane.                                                                                                Identyfikator - ka╛dy podkatalog oprócz REZERWA mo╛e mieå dowolnie zmieniany opis czyli identyfikator.                                                                                                                                 + doêÑcz - umo╛liwia zaêo╛enie na dysku nowego podkatalogu, lub dopisanie do listy podkatalogu, który ju╛ si⌐ na dysku znajduje                                                                                                        - odêÑcz - powoduje zdj⌐cie z listy wskazanego podkatalogu ale nie jest on   usuwany z dysku. Ma to na celu zabezpieczenie cz⌐sto cennych danych przed    zbyt êatwym skasowaniem. Je╛eli u╛ytkownik b⌐dzie chciaê faktycznie skasowaå dane musi wykonaå to poza programem. OdêÑczony podkatalog mo╛na ponownie     doêÑczyå wciskajÑc + i podajÑc jego nazw⌐. Katalog gêówny i REZERWA nie      podlegajÑ odêÑczeniu.                                                        Podczas wykonywania powy╛szych operacji mogÑ wystÑpiå komunikaty:                                                                                              Mo╛esz u╛yå tylko liter, cyfr i znaku podkreÿlenia _                    Nazwa podkatalogu mo╛e skêadaå si⌐ wyêÑcznie z powy╛szych znaków.                                                                                              Nie u╛ywaj pojedynczej litery.                                          Nazwa podkatalogu nie mo╛e byå pojedynczÑ literÑ                                                                                                               Mam ju╛ taki katalog.   Mam ju╛ taki identyfikator.                     Nazwa podkatalogu i opis muszÑ byÿ niepowtarzalne.                                                                                                             Musisz podaå nazw⌐ katalogu i identyfikator.                            Nazwa podkatalogu i opis nie mogÑ byå puste, wyjÑtkiem jest katalog gêówny.                                                                                    Katalog Gêówny i REZERWA nie podlegajÑ zmianie.                         Jedyne co mo╛na w nich zmieniå to opis katalogu gêównego.                                                                                                      Katalog zostanie tylko odêÑczony ale nie skasowany.                     Dla bezpieczeΣstwa podkatalogi i dane nie sÑ fizycznie kasowane z dysku a    tylko zdejmowane z listy.                                                                                                                                      Musisz wpierw sam zaêo╛yå podkatalog XXXXXXXX .                         Nieudana próba zaêo╛enia przez program podkatalogu na dysku.                      Doÿå nowych katalogów. Zakup wersj⌐ rozszerzonÑ.                        W wersji podstawowej iloÿå podkatalogów jest ograniczona do czterech liczÑc  z gêównym i rezerwowym. Mo╛na zamówiå u producenta dodatkowe rozszerzenie    nie ograniczajÑce iloÿci podkatalogów (patrz DODATEK E - Zasady              dystrybucji).                                                                                                                                                  Brak wskazanego podkatalogu XXXXXXXX .                                  Wybrano z listy i za╛Ñdano przejÿcia do podkatalogu, którego brak na dysku.  Mo╛e to byå efekt manipulacji na podkatalogach poza programem.                                                                                                 Jesteÿ wêaÿnie w tym katalogu.                                          Sytuacja niekonfliktowa, informacja ╛e i tak jesteÿmy we wskazanym           podkatalogu.                                                                                                                                              F5 - podglÑd listy dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania czyli stan listy z punktu Wprowadzanie danych. Stosowany szczególnie w punkcie Dokumenty      nierozliczone i Archiwum przy stosowaniu rozlicz i storno w celu szybkiej    kontroli jakie pozycje zostaêy ju╛ opracowane. Funkcja ta jest nieaktywna w  punkcie Wprowadzanie danych i w niektórych punktach pomocniczych.                                                                                         F6 - informacyjnie wyÿwietla tabel⌐ stóp odsetkowych                                                                                                      F7 - podaje aktualny stan parametrów instalacyjnych oraz rozmiar wolnej      pami⌐ci i wolnego miejsca na dysku.                                                                                                                       F9 - kalkulator, wykonuje dziaêania + - * / oraz zmian⌐ znaku klawiszem z.   Posiada pami⌐å, która jest wyÿwietlana w drugiej linii. Mo╛na wykonywaå na   niej dziaêania poprzedzajÑc je tak jak w typowym kalkulatorze wciÿni⌐ciem    klawisza m. Kasowanie odbywa si⌐ klawiszem c , kasowanie ostatnio bê⌐dnie    wprowadzonej liczby e , kasowanie bê⌐dnych cyfr w pisanej liczbie klawiszem  <-- Backspace . Dokêadnoÿå obliczeΣ taka jak na wyÿwietlaczu tj. cztery      miejsca po przecinku. Poniewa╛ kalkulator mo╛e zasêoniå nam liczby, na       których chcemy wykonaå obliczenia, jest mo╛liwoÿå przesuwania go po ekranie  u╛ywajÑc strzaêek oraz klawiszy Home, End, PgDn, PgUp. WêÑczanie i           wyêÑczanie kalkulatora oraz przesuwanie po ekranie nie ma wpêywu na jego     dziaêanie i pami⌐tane operacje.  ╔══════════════════════════════╗                                             ║  ┌────────────────────────┐  ║                                             ║  │  123 456 789 012.1234  │  ║                                             ║  ╞════════════════════════╡  ║                                             ║  │          568 000.0301  │  ║                                             ║  └────────────────────────┘  ║                                             ╠══════════════════════════════╣                                             ║   + - * /          z(+/-)    ║                                             ╟──────────────────────────────╢                                             ║   M R C + - * /              ║                                             ╟──────────────────────────────╢                                             ║   C E <--                    ║                                             ╚══════════════════════════════╝                                                                                         F10 - Kalendarz, automatycznie pokazuje niedziele. Pozostaêe dni wolne od    pracy wedêug informacji wprowadzonych w opcji Dni wolne od pracy.            PrzeglÑdanie strzaêkami w dowolnym zakresie latami lub miesiÑcami.           Zegar, podaje czas wedêug zegara komputera i wewn⌐trznÑ dat⌐ programu, która mo╛e byå ró╛na od daty komputera. Je╛eli zegar wywoêaliÿmy w takim momencie  pracy programu, ╛e nie odbywa si⌐ wpisywanie danych, to po wciÿni⌐ciu        klawisza Enter mo╛emy zmieniå wewn⌐trznÑ dat⌐ programu np. w celu            wydrukowania cz⌐ÿci dokumentów lub pism z innÑ ni╛ poprzednio datÑ. Gdy      zegar wywoêaliÿmy w momencie wpisywanie danych, przy widocznym kursorze to   chwilowo zmiana daty nie b⌐dzie mo╛liwa.                                                            ╔══════════════════════════════════╗                                         ║      1996 r. - Maj               ║                                         ║                                  ║                                         ║══════════════════════════════════║                                         ║ Po │  1    8    5   22   29      ║                                         ║ Wt │  2    9   16   23   30      ║                                         ║ ùr │  3   10   17<  24   31      ║                                         ║ Cz │  4   11   18   25           ║                                         ║ Pi │  5   12   19   26           ║                                         ║ So │  6   13   20   27           ║                                         ║ Ni │  7   14   21   28           ║                                         ║══════════════════════════════════║                                         ║<--> miesiÑc  || rok │ Enter data ║                                         ║─────────────────────┤            ║                                         ║     14:26:01        │ 17/05/1996 ║                                         ╚══════════════════════════════════╝                                                                                               DODATEK·C  -  Komunikaty programu                                            ─────────────────────────────────                                                                                                                         Program posiada rozbudowanÑ kontrol⌐ wprowadzania danych oraz system         komunikatów o zaistniaêych bê⌐dach lub innych szczególnych sytuacjach.                                                                                    Wprowadzanie danych                                                          ───────────────────                                                          Najpierw ustal kontrahenta.                                                       przed podaniem innych parametrów nale╛y ustaliå konto                   Nie mam kontrahenta o takim symbolu konta.                                        niepomyÿlna próba r⌐cznego wpisania konta rozrachunkowego. Wciÿnij           Esc,Enter i wybierz z listy.                                            Brak symbolu konta drugostronnego.                                                podanie pustego konta przeciwstawnego. Wciÿnij Esc,Enter i wybierz z         listy.                                                                  Nie mam takiego symbolu konta drugostronnego.                                     niepomyÿlna próba r⌐cznego wpisania konta przeciwstawnego. Wciÿnij           Esc, Enter i wybierz z listy.                                           O.K.  Wszystkie dekrety zapisano.                                                 ksi⌐gowanie wyczerpaêo list⌐ dekretów                                   Pozostaêe dekrety uzupeênij lub skasuj.                                           po ksi⌐gowaniu pozostaêa pewna liczba formalnie niepoprawnych dekretów       (brak konta lub kwoty)                                                                                                                               Dokumenty nierozliczone                                                      ────────────────────────                                                     Wpierw wykonaj parowanie.                                                         próba przesuni⌐cia dokumentów do archiwum przed wykonaniem parowania         lub po wprowadzeniu zmian i nie powtórzeniu parowania                   Brak rozliczonych dokumentów.                                                     próba przesuni⌐cia do archiwum gdy brak dokumentów rozliczonych         Dekret pojedynczy.                                                                próba potraktowania pojedynczego dokumentu operacjÑ zapêaty cz⌐ÿciowe   Dokument parowany automatycznie.                                                  próba potraktowania pary dokumentów operacjÑ zapêaty cz⌐ÿciowe          W rozliczonych parach wykryto podwójny opis VAT.                                  dotyczy korzystajÑcych z rozliczeΣ. Sygnalizuje bêÑd gdy zapêata ma          opis vat, patrz pkt.7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji vat-komunikaty W rozliczonych parach wykryto podwójny dekret do KPR.                             dotyczy korzystajÑcych z rozliczeΣ. Sygnalizuje bêÑd gdy zapêata ma          wskazany dzieΣ wpisu do ksi⌐gi                                                                                                                       Plan kont (grupy kontrahentów i przeciwstawne)                               ──────────────────────────────────────────────                               Mam ju╛ taki symbol w planie kont.                                                kontrola unikalnoÿci kont                                               Symbol nieusuwalny.                                                               próba zmiany lub usuni⌐cia konta ~ Inne konta                           Symbol jest stosowany. Na razie zmiana niemo╛liwa.                                próba zmiany konta ju╛ u╛ytego w rozrachunkach                          Symbol jest stosowany. Na razie usuni⌐cie niemo╛liwe.                             próba usuni⌐cia konta ju╛ u╛ytego w rozrachunkach                                                                                                    Naliczanie odsetek                                                           ──────────────────                                                           Niezgodnoÿå daty wystawienia z datÑ zapêaty.                                      data wystawienia dokumentu wi⌐ksza lub równa dacie zapêaty              Zapêata terminowa.                                                                termin zapêaty wi⌐kszy lub równy dacie zapêaty                          Dopuszczalny jeden dzieΣ opó½nienia.                                              termin zapêaty wi⌐kszy tylko o jeden dzieΣ od daty zapêaty (dziaêa w         zale╛noÿci od ustawienia w opcji instalacyjnej)                         Za du╛a zwêoka - 1032 dni.                                                        przekroczony zakres, max. 999 dni                                       Za du╛e odsetki - 1 240 000.00  zê.                                               przekroczony zakres, max. 999 999.99 zê.                                Uzupeênij kalendarz dni wolnych.                                                  za╛Ñdano obliczeΣ dla takiego zakresu dat, dla którego nie podano listy      dni wolnych od pracy. Program przyjmuje automatycznie tylko niedziele.  Uzupeênij tabel⌐ stóp procentowych.                                               za╛Ñdano obliczeΣ dla takiego zakresu dat, dla którego nie podano            wartoÿci oprocentowania odsetek w tabeli stóp procentowych              Stopy odsetkowe                                                              ───────────────                                                              Mam ju╛ takÑ dat⌐.                                                                próba podania terminu obowiÑzywania nowych odsetek w taki sposób, ╛e         pokrywaêaby si⌐ z wczeÿniej wprowadzonÑ datÑ                                                                                                         Pisma - Edytor                                                               ──────────────                                                               Doÿå nowych tekstów. Pokasuj nieaktualne.                                         przekroczono iloÿå tekstów, max. 999 lub na dysku pozostaêo mniej ni╛        100 kB                                                                  Nie mam czego drukowaå. Brak tekstów. Brak notatek.                               za╛Ñdano wydruku bez podania danych                                     Nie mam dla kogo drukowaå. Pusta lista kontrahentów.                              za╛Ñdano wydruku przy braku kontrahentów                                Brak wskazanego adresata.                                                         za╛Ñdano wydruku pojedynczego pisma dla nieokreÿlonego adresata         Dziaêanie nielogiczne.                                                            przy wydruku wg ksiÑ╛ki adresowej za╛Ñdano wydruku tylko notatek                                                                                     KsiÑ╛ka adresowa i wybór kontrahenta                                         ────────────────────────────────────                                                                 (Patrz te╛ pkt. 5.4 KsiÑ╛ka adresowa.)                                                                                            Przepeênienie listy.                                                              zbyt dêuga lista kontrahentów                                           Mam obroty na tym koncie. Na razie zmiana niemo╛liwa.                             próba zmiany konta wczeÿniej u╛ytego w rozrachunkach. Stwierdzono, ╛e        sÑ na nim niezerowe obroty.                                             Mam obroty na tym koncie.Na razie usuni⌐cie niemo╛liwe.                           próba usuni⌐cia konta wczeÿniej u╛ytego w rozrachunkach. Stwierdzono,        ╛e sÑ na nim niezerowe obroty.                                          Mam B.O. na tym koncie. Na razie zmiana niemo╛liwa.                               próba zmiany konta wczeÿniej u╛ytego w rozrachunkach. Stwierdzono na         nim zerowe obroty ale niezerowy B.O.                                    Mam B.O. na tym koncie. Na razie usuni⌐cie niemo╛liwe.                            próba usuni⌐cia konta wczeÿniej u╛ytego w rozrachunkach. Stwierdzono na      nim zerowe obroty ale niezerowy B.O.                                    Konto jest w rozrachunkach.Na razie zmiana niemo╛liwa. oraz:                 ╔═══════════════════════════════════════════════════════════════╗            ║Kontrahent uj⌐ty w punkcie : odsetki przelewy pisma rozrachunki║            ║Na razie usuni⌐cie niemo╛liwe.         Wciÿnij dowolny klawisz ║            ╚═══════════════════════════════════════════════════════════════╝                 próba usuni⌐cia z ksiÑ╛ki adresowej kontrahenta, który znajduje si⌐ na       liÿcie naliczania odsetek, poleceΣ przelewu, pism lub rozrachunków                                                                                   Nieprawidêowa budowa syntetyki.                                                   nieprawidêowa cz⌐ÿå syntetyczna konta analitycznego                     Nie mam tej syntetyki w planie kont. Nie akceptuj⌐.                               cz⌐ÿå syntetyczna konta analitycznego formalnie prawidêowa lecz brak         jej w planie kont syntetycznych.                                        Mam ju╛ takie konto.                                                              kontrola unikalnoÿci konta analitycznego kontrahenta                    Brak symbolu konta ksi⌐gowego.                                                    próba wprowadzenia do katalogu kontrahenta bez konta ksi⌐gowego         Brak nazwy roboczej kontrahenta.                                                  próba wprowadzenia do katalogu kontrahenta bez nazwy roboczej                                                                                        Testy kontrolne                                                              ───────────────                                                              O.K. wynik testu nr . pozytywny.                                                  pomyÿlne zakoΣczenie testu o podanym numerze                            Na liÿcie kontrahentów powtarzajÑ si⌐ numery kont.                                wykazany bêÑd danych w teÿcie nr 1                                      W zbiorze analityki powtarzajÑ si⌐ numery kont.                                   wykazany bêÑd danych w teÿcie nr 1                                                                                                                   Inne komunikaty                                                              ───────────────                                                              Pusta lista.                                                                      próba kasowania lub usuwania danych z pustej listy                      Brak miejsca na wykonanie zadania.                                                zadeklarowany RAM-dysk zbyt maêy na przeanalizowanie warunku                 filtrujÑcego lub kartoteki kontrahenta                                  Brak miejsca na dysku. Wymagane minimum 1 MB.                                     zbyt maêo miejsca na dysku twardym do bezpiecznej pracy programu             (podczas niektórych operacji na dysku zakêadane sÑ pliki robocze)       Pusty rejestr dla tego warunku filtrujÑcego.                                      ╛adna z danych nie speênia podanych warunków filtrujÑcych               Nie znaleziono.                                                                   komunikat operacji ~Rewizja                                             Znaleziono podobny symbol.                                                        komunikat operacji ~Rewizja                                             ZdjÑêem filtr na wartoÿå salda.                                                   pojawia si⌐ w punktach Obroty przy zmianie miesiÑca lub trybu                Bie╛Ñco/NarastajÑco. Je╛eli wczeÿniej zaêo╛ono filtr na saldo to             zostaje on zdj⌐ty.                                                      Przeliczono archiwum rozrachunków wedêug nowej metody.                            w punkcie Instalacja zmieniono sposób obliczania zwêoki w pêatnoÿci w        Archiwum rozrachunków.                                                                                                                               Poni╛sza grupa komunikatów wyst⌐puje wówczas gdy pracujÑc nad odsetkami      przerywamy prac⌐ i wprowadzamy zmiany do tabeli stóp odsetkowych kalendarza  dni wolnych od pracy lub metody obliczenia odsetek, stopnia zaokrÑglenia     wyniku czy dêugoÿci roku w opcji instalacyjnej. Ka╛de z tych dziaêaΣ mo╛e    mieå wpêyw na naliczanie odsetek. Dlatego te╛ po ka╛dej zmianie w            wymienionych trzech punktach program przelicza tabel⌐ naliczania odsetek     informujÑc o tym u╛ytkownika:                                                     Przeliczono odsetki wedêug nowej tabeli.                                     Przeliczono odsetki wedêug nowego kalendarza.                                Przeliczono odsetki wedêug nowej metody.                                     Przeliczono odsetki wedêug nowego zaokrÑglenia.                         Poniewa╛ po takim przeliczeniu zwêoka i kwota odsetek mogêy zmieniå si⌐ tak, ╛e przekraczajÑ dopuszczalny zakres przygotowano wêaÿciwÑ kontrol⌐ i         stosowne komunikaty:                                                              Po zmianie kalendarza dni wolnych od pracy                                   w obliczeniach wystÑpiêa zbyt du╛a zwêoka                                                                                                                 Po zmianie kalendarza dni wolnych od pracy                                   w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                                                                                                                Po zmianie tabeli stóp procentowych                                          w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                                                                                                                Po zmianie metody obliczeΣ                                                   w obliczeniach wystÑpiêa zbyt du╛a zwêoka                                                                                                                 Po zmianie metody obliczeΣ                                                   w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                                                                                                           Komunikaty przy wspóêpracy z drukarkÑ                                        ─────────────────────────────────────                                        Brak danych                                                                  Brak prawidêowych danych                                                         nie ma czego drukowaå, dane sÑ ale wszystkie posiadajÑ znacznik bê⌐du ?                                                                               Wydruk przekracza szerokoÿå drukarki 10"                                         wydruk nie zmieÿci si⌐ na zadanej szerokoÿci papieru. ZmieΣ dyspozycj⌐       wydruku (np.iloÿå kolumn w ewidencji vat) lub szerokoÿå papieru                                                                                       pozostaêe komunikaty drukarki omówiono w pkt. 7.4 Wydruki .                                                                                               Zmiana zestawu danych (klawisz F4)                                           ──────────────────────────────────                                           patrz Dodatek B, opis klawisza F4.                                                                                                                        Fakturowanie                                                                 ────────────                                                                 patrz rozdziaê 3.1.                                                                                                                                       Wprowadzanie danych do ewidencji VAT                                         ────────────────────────────────────                                         patrz rozdziaê 7.5.                                                                                                                                       DODATEK·D - BezpieczeΣstwo danych                                            ─────────────────────────────────                                                                                                                         Program wyposa╛ono w szereg procedur majÑcych na celu ochron⌐ danych przed   zniszczeniem lub utratÑ spójnoÿci. Jednak╛e program nie mo╛e uchroniå si⌐    przed nieprzewidywalnymi w skutkach awariami sprz⌐tu oraz niektórymi         konsekwencjami zaniku zasilania. Momentami podczas, których mo╛e nastÑpiå    utrata spójnoÿci danych w skutek zaniku zasilania sÑ operacje: Ksi⌐guj i Do  Archiwum oraz zerowanie systemu z przeniesieniem bilansu otwarcia. W takiej  sytuacji powinniÿmy wykonaå testy i w razie ich negatywnego wyniku odtworzyå stan systemu z ostatniej kopii bezpieczeΣstwa. Je╛eli wi⌐c u╛ytkownik chce   mieå pewnoÿå, ╛e dane b⌐dÑce kilkumiesi⌐cznÑ rejestracjÑ dziaêalnoÿci jego   przedsi⌐biorstwa nie zostanÑ utracone powinien korzystaå z oferowanej,       niezawodnej metody tworzenia kopii bezpieczeΣstwa na dyskietkach. Szczegóêy  post⌐powania i sens poszczególnych dziaêaΣ omówiono w punktach:                                  6.3 Archiwowanie   6.4 Odtwarzanie   6.5 Indeksowanie                                                                                 Program posiada zdolnoÿå automatycznej regeneracji struktur danych typu      *.DBF, plików typu *.MEM i *.NTX i w wypadku stwierdzenia nieprawidêowego    dziaêania (np. po awarii komputera) gdy nie mamy kopii danych na dyskietkach nale╛y skasowaå uszkodzony plik a program odtworzy jego struktur⌐ (ale bez   zawartych w nim poprzednio danych). Nie dotyczy to SKP_PL.MEM, SKP_LIC.MEM   i oczywiÿcie SKPE.EXE te nale╛y kopiowaå z dyskietki dystrybucyjnej. Program mo╛e te╛ odtwarzaå cz⌐ÿå danych z danych ½ródêowych (patrz pkt.4.11          Odÿwie╛anie danych wynikowych).                                                                                                                           Na bezpieczeΣstwo danych wpêywa te╛ system kilkudziesi⌐ciu szczegóêowych     komunikatów i ostrze╛eΣ. Ka╛da wprowadzana do systemu dana jest kontrolowana pod kÑtem prawidêowoÿci formalnej i merytorycznej. Wykonanie ka╛dej operacji o istotnych konsekwencjach zawsze jest poprzedzone ╛Ñdaniem potwierdzenia    czasem kilkukrotnego. W danym momencie pracy system jest gotów na przyj⌐cie  tylko takich klawiszy jakie aktualnie majÑ prawo zostaå u╛yte. Pozostaêe,    przypadkowo wciÿni⌐te klawisze sÑ ignorowane. Nie jest mo╛liwe bezwiedne     przypadkowe uszkodzenie danych, systemu czy komputera.                                                                                                    DODATEK·E - Zasady dystrybucji                                               ──────────────────────────────                                                                                                                            Ka╛dy egzemplarz programu posiada wêasny unikalny numer. Do ka╛dego programu doêÑczona jest umowa licencyjna, gwarancja i kupon zgêoszenia licencyjnego.  Je╛eli zakup nastÑpiê bezpoÿrednio u producenta nabywca otrzymuje jednoczeÿ- ÿnie wêasne dane adresowe sêu╛Ñce do tytuêowania wydruków i adresowania not, przelewów, przekazów, pism i kopert. Je╛eli zakup nastÑpiê w sieci sprzeda╛y nabywca po przesêaniu na adres producenta zgêoszenia licencyjnego, otrzymuje dyskietk⌐ z wêasnymi danymi adresowymi oraz najnowszÑ wersj⌐ programu.       Ka╛dy zarejestrowany u╛ytkownik ma prawo korzystaå z telefonicznej pomocy    i mo╛e otrzymywaå w kolejnych latach uzupeênienia do nowych wersji programu  po preferencyjnej cenie wraz z przedêu╛eniem nadzoru nad oprogramowaniem.    oprogramowaniem.                                                                                                                                          W wersji podstawowej, program dopuszcza obsêug⌐ trzech zestawów danych       (podkatalogów), plus katalog rezerwowy. Mo╛na zamówiå u producenta           dodatkowe rozszerzenie nie ograniczajÑce iloÿci podkatalogów. Dotyczy to     szczególnie Biur Rachunkowych i obsêugi wieloosobowych spóêek.                                                                                            Program w wersji podstawowej jest jednostanowiskowy. Mo╛e byå instalowany w  sieci ale mo╛e byå uruchamiany tylko z jednego stanowiska. Licencja udziela- na jest na u╛ytkowanie programu na jednym komputerze. W wypadku koniecznoÿci jednoczesnej pracy na wielu stanowiskach lub oddzielnych komputerach nale╛y  wystÑpiå do producenta o dodatkowy zakup w cenie 30% aktualnej wartoÿci pro- gramu za ka╛dy kolejny egzemplarz i wykonaå dodatkowÑ instalacj⌐. W wersji   dla Biur Rachunkowych mo╛liwe jest dokupienie opcji dodatkowej umo╛liwiajÑ-  cej wielostanowiskowÑ prac⌐ w sieci (oddzielnie na ka╛dym zestawie danych).                                                                               Oferowana jest wersja demonstracyjna programu. Sêu╛y ona zapoznaniu si⌐ z    dziaêaniem i mo╛liwoÿciami programu przed jego zakupem. Podobnie jak wersja  robocza, zawiera peênÑ dokumentacj⌐ (klawisz F2) z mo╛liwoÿciÑ wydruku.                                                                                   Wersja demonstracyjna posiada wszystkie funkcje peênej wersji roboczej z     kilkoma niezbyt uciÑ╛liwymi ograniczeniami:                                                                                                               - dedykowana jest przykêadowemu, fikcyjnemu u╛ytkownikowi stÑd wszystkie       wydruki sÑ tytuêowane jego mianem i adresem                                - nie mo╛na dokonywaå zmian (usuni⌐cie, poprawki, dopisanie nowej pozycji)     w katalogu kontrahentów                                                    - ograniczone jest naliczanie odsetek (daty), tworzenie tekstów (iloÿå) i      korzystanie z ewidencji (iloÿå pozycji)                                    - na deklaracji podatkowych znajduje si⌐ nadruk WERSJA DEMONSTRACYJNA        - wyêÑczona jest mo╛liwoÿå tworzenia kopii bezpieczeΣstwa i odtwarzania z      niej danych                                                                                                                                             Wersja demonstracyjna zawiera dane przykêadowe w dwóch ró╛nych wariantach    zaawansowania w wykorzystaniu programu. Ich dobór nie zawsze mo╛e            odzwierciedlaå oczekiwania u╛ytkownika. Dlatego po zapoznaniu si⌐ z systemem wskazane jest wykonanie punktu zerowanie lub zaêo╛enie dodatkowego           podkatalogu (klawisz F4) i samodzielne wprowadzenie przykêadowych danych. Po zakupie wersji roboczej, wersja demonstracyjna mo╛e nadal sêu╛yå celom       szkoleniowym. Mo╛na w niej tak╛e wykonywaå eksperymenty, je╛eli nie jesteÿmy pewni efektów naszych dziaêaΣ w wersji roboczej.                                                                                                          Instalacja wersji demonstracyjnej przebiega podobnie jak instalacja wersji   roboczej co jest opisane w pkt.2 podr⌐cznika.                                                                                                             DODATEK·F - Zmiana wersji programu                                           ──────────────────────────────────                                                                                                                        Ze wzgl⌐du na zmiennoÿå niektórych przepisów oraz rozwój oprogramowania,     zachodzi niekiedy koniecznoÿå wymiany wersji programu. Licencjonowanemu      u╛ytkownikowi przysêuguje zakup uzupeênienia do nowej wersji po specjalnej,  obni╛onej cenie. Otrzymuje on od producenta dyskietk⌐ z uzupeênieniem        programu oraz opis sposobu post⌐powania. Niekiedy mo╛e byå doêÑczony         dodatkowy program automatycznie przystosowujÑcy dotychczasowe dane do        pracy z nowÑ wersjÑ. Podpowied½ ekranowa (F2) zawiera zawsze najbardziej     aktualny opis programu.                                                                                                                                   Przed zmianÑ wersji nale╛y wykonaå kopi⌐ dotychczasowych danych na           dyskietki, a nast⌐pnie post⌐powaå zgodnie zaleceniami nadesêanymi wraz z     nowÑ wersjÑ programu.                                                                                                                                     W wypadku gdy u╛ytkownik nie wymieniaê przez klika lat programu a zmiany sÑ  tak daleko idÑce, ╛e nowa wersja nie mo╛e wspóêpracowaå z dotychczasowymi    danymi, nale╛y wykonaå kolejnÑ instalacj⌐ programu w nowym katalogu.         Dotychczas u╛ywany pozostanie nie zmieniony.                                                                                                              DODATEK·G - Instalacja polskich znaków                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    Nasze programy przystosowane sÑ do u╛ywania polskich liter (Ñ, ñ, ⌐, ¿,      itd.) w wielu u╛ywanych standardach, lecz same ich nie generujÑ komputerze.  U╛ytkownik powinien zapewniå sobie, aby komputer sam potrafiê generowaå      polskie znaki. Uniknie w ten sposób sytuacji, gdy ka╛dy u╛ywany program      instaluje i deinstaluje dla swoich potrzeb polskie znaki, cz⌐sto zakêócajÑc  prac⌐ pozostaêym programom. Mo╛na to uzyskaå przez zakup odpowiedniego       programu, lub wykorzystaå stosowany od kilku ju╛ lat tzw. standard Latin II  (strona kodowa 852). Mimo, ╛e sprzedawane komputery posiadajÑ potencjalnÑ    mo╛liwoÿå obsêugi polskich znaków w tym standardzie, jednak cz⌐sto           sprzedawcy odpowiednio ich nie konfigurujÑ.                                                                                                               Poni╛ej podajemy sposób na uaktywnienie tej mo╛liwoÿci. W tym celu nale╛y    wpisaå kilka komend w dwóch plikach konfigurujÑcych prac⌐ komputera:         CONFIG.SYS i AUTOEXEC.BAT.                                                                                                                                1. W pliku CONFIG.SYS nale╛y wpisaå poni╛szÑ komend⌐:                             device=c:\dos\display.sys  con=(ega,,1)                                                                                                              2. W pliku AUTOEXEC.BAT nale╛y wpisaå poni╛sze trzy komendy:                      c:\dos\mode  con  cp  prep=((852)  c:\dos\ega.cpi)                           c:\dos\mode  con  cp  sel=852                                                c:\dos\keyb  pl,,c:\dos\keyboard.sys                                                                                                                 Powy╛szy sposób umo╛liwia wyÿwietlanie polskich znaków na ekranie i          przyjmowanie ich z klawiatury. Jednak╛e zastosowano tu tzw. klawiatur⌐ w     ukêadzie maszynistki. Jest to o tyle niewygodne, ╛e nie odpowiada to         powszechnie spotykanym klawiaturom komputerowym. Bardziej odpowiedni jest    tzw. ukêad programisty, w którym literk⌐ np. Ñ uzyskujemy przez wciÿni⌐cie   klawisza Alt i wraz z nim klawisza a (å - Alt c, ⌐ - Alt e, itd). Du╛e       litery (ñ, Å, ¿, ...) uzyskujemy wciskajÑc dodatkowo klawisz Shift.                                                                                       Uwaga!  Liter⌐ ╛ pisze si⌐ z u╛yciem klawisza z                                      liter⌐ ½ z u╛yciem klawisza x                                                                                                                     Aby zastÑpiå klawiatur⌐ maszynistki, klawiaturÑ programisty, nale╛y          skorzystaå z programów doêÑczonych na dyskietce instalacyjnej. ZnajdujÑ si⌐  one w katalogu PLFORMAT. Jeden z nich generuje polskie litery z u╛yciem      prawego klawisza Alt, drugi z u╛yciem lewego klawisza Alt, w zale╛noÿci od   przyzwyczajenia u╛ytkownika.                                                                                                                                   KBPLP852.COM          ukêad z prawym klawiszem Alt                           KBPLL852.COM          ukêad z lewym klawiszem Alt                       Aby móc uzyskaå polskie znaki w ukêadzie programisty nale╛y:                                                                                              1.     Na dysku twardym zaêo╛yå katalog o nazwie np. PLFORMAT                       np tak:     c:                                                                       md  \plformat                                                 2.     Przekopiowaå z dyskietki program KBPLP852.COM lub KBPLL852.COM               np tak:     copy a:\plformat\kbplp852.com  c:\plformat                3.     W pliku AUTOEXEC.BAT lini⌐:                                                     c:\dos\keyb  pl,,c:\dos\keyboard.sys                                      nale╛y skasowaå i zastÑpiå:                                                     c:\plformat\kbplp852.com                                                                                                                        Po dokonaniu powy╛szych zmian i restarcie komputera, uzyskamy dost⌐p do      polskich liter w ukêadzie programisty, w standardzie Latin II. W procedurach pomocniczych programu, w punkcie Instalacja, parametr polskie litery nale╛y  tak╛e ustawiå na Latin II.                                                                                                                                Opisana powy╛ej procedura instalowania polskich znaków dotyczy jedynie       ekranu i klawiatury. Aby uzyskaå je na wydrukach nale╛y zapewniå sobie       drukark⌐ z wbudowanymi polskimi znakami w u╛ywanym standardzie. Obecnie      prawie wszystkie drukarki posiadajÑ zestaw znaków Latin II. Mo╛na te╛ zleciå przerobienie posiadanej drukarki na wymagany standard.                                                                                                    DODATEK·H - Inne programy firmy FORMAT                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    Rozrachunki i Ewidencja Vat - specjalistyczny program ksi⌐gowy; dla du╛ych   firm z du╛Ñ iloÿciÑ kontrahentów i rozliczeΣ; wydajny; maksymalnie przysto-  sowany do kontroli rozliczeΣ i terminowoÿci zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci; analizy ; kartoteki kontrahentów; odsetki, przelewy, przekazy, pisma; ewidencja vat                                                                                       Zajmujemy sie tak╛e specjalistycznymi zagadnieniam dotyczÑcymi               firm wodociÑgowych i wspólpracujÑcych w zakresie wykonawstwa i               remontów sieci. Dotychczas powstaêy nast⌐pujÑce programy:                                                                                         Badanie, Ocena Stanu Technicznego i Ewidencja Kanaêów - prowadzi ewidencj⌐   sieci kanaêowej. Wspomaga proces badania przelotów kanalizacyjnych technikÑ  video. Dokonuje oceny i kwalifikacji stanu technicznego kanaêów. Uêatwia     zarzÑdzanie sieciÑ, kwalifikowanie do remontu i ewidencj⌐.                                                                                                Ewidencja PrzyêÑczy WodociÑgowych - system komputerowych kartotek o przyêÑ-  czach. Rejestracja wszystkich parametrów technicznych wraz ze schematycznym  rysunkiem i domiarami. Wybór przyêÑczy o wskazanych parametrach.            