Informacje ogólne

System pozwala na drukowanie danych do deklaracji VAT-7, PIT-5 i innych na oryginalnych formularzach POLTAX. Oznacza to, że wszystkie niezbędne dane, wprowadzone do systemu bądź wyliczone przy jego użyciu, drukowane są w odpowiednich miejscach i w odpowiedniej formie na oryginalnych formularzach deklaracji.

Za poprawność wydruku pod względem rozmieszczenia tekstu i jego formatu odpowiedzialne są pliki sterujące wydrukiem.

W przypadku, gdy kolejne partie formularzy POLTAX różnią się od siebie np. szerokością marginesu czy też szerokością pól, aby zachować zgodność rozmieszczenia drukowanych danych z układem odpowiadających im pól na formularzach, należy odpowiednio skorygować pliki sterujące wydrukiem. Korekty tej dokonuje się za pomocą aplikacji Edytor formularzy wchodzącej w skład pakietu.


Organizacja ekranu

W oknie Edytora formularzy dostępne są menu: Forma, Widok, Pomoc oraz po otworzeniu formy menu: Pola, Strona, Okno.

Każdorazowo przy otwieraniu formy oprócz okna przedstawiającego jej pierwszą stronę pojawia się okno z wyświetlanymi, w przypadku błędnej struktury pliku sterującego, komunikatami. Komunikat taki informuje o numerze linii w pliku sterującym, w której wystąpił błąd i krótko objaśnia napotkany błąd. Komunikaty ułatwiają odnalezienie błędu i usunięcie go, tak aby informacja zawarta w błędnej linii nie została utracona.

Jednocześnie może być wyświetlane więcej niż jedno okno z tą samą bądź różnymi formami.

W menu Okno dostępne są opcje pozwalające na zarządzanie wyświetlanymi oknami.

Dostępne w menu Widok opcje Pasek narzędzi oraz Pasek stanu powodują odpowiednio:

- pojawienie się przycisków umożliwiających wykonanie czynności równoważnych do wybrania niektórych z opcji w dostępnych na ekranie menu;

- wyświetlenie paska stanu okna aplikacji, a w nim informacji o wybieranych elementach aplikacji oraz o włączeniu trybu CapsLock i NumLock. Jednocześnie wyświetlenie paska stanu okna formy, a w nim identyfikatora wybranego pola, współrzędnych i szerokości wybranego pola oraz numeru wyświetlanej strony.


Przykład

Posługując się systemem dokonaliśmy wydruku deklaracji PIT-5. Okazało się, wówczas, że nie wszystkie strony deklaracji zostały wydrukowane poprawnie. Wszystkie dane drukowane na stronie pierwszej zostały przesunięte w lewo w stosunku do pól, w których powinny się znaleźć o 1 cm. Na stronach pozostałych zaś dane będące kwotami zostały nieprawidłowo rozmieszczone w polach - brak jest w formacie tych danych odstępu pomiędzy sumą zł i gr. Ponadto chcielibyśmy, aby kwoty będące podsumowaniami kilku pól czy też ostatecznymi wynikami zostały wydrukowane pogrubionym drukiem oraz, aby pola: poz.138 (Imię), poz.139 (Nazwisko) i poz.140 (Data) z ostatniej strony nie były wypełniane drukiem.

Aby usunąć powstałe przy drukowaniu deklaracji niedokładności oraz wprowadzić dodatkowe zmiany do wydruku należy posłużyć się aplikacją Edytor formularzy.

Po jej uruchomieniu wybieramy z menu Forma polecenie Otwórz, a następnie plik pit5.frm sterujący wydrukiem naszej deklaracji.

Zostanie przedstawione wówczas okno ze strukturą pól pierwszej strony deklaracji PIT-5. Na stronie tej należy wszystkie drukowane dane przesunąć o 1 cm w prawo. Zmianę tę można dokonać w dwojaki sposób.

Rozwiązanie 1. Dokonujemy edycji każdego pola. W tym celu umieszczamy kursor myszy w polu i dwukrotnie klikamy jej lewym klawiszem (bądź też: wybieramy z menu Pola polecenie Edycja, a następnie z wyświetlonej listy identyfikatorów pól - identyfikator tego pola, którego edycję chcemy przeprowadzić). Pojawia się wówczas okno z wszystkimi atrybutami charakteryzującymi pole.

Aby tekst pola został przesunięty w stosunku do poprzedniego wydruku w prawo, powinniśmy zmienić położenie tegoż pola w poziomie, a więc współrzędną x położenia pola. W naszym przypadku powiększymy tę współrzędną o 10 mm. Spowoduje to przesunięcie pola (a więc i drukowanego w nim tekstu) o 1 cm w prawo.

Postępujemy w ten sposób z każdym polem pierwszej strony formy.

Rozwiązanie to, choć poprawne, jest dość czasochłonne i wprowadza ryzyko popełnienia błędu przy wykonywaniu wielokrotnie edycji pól.

Rozwiązanie 2. Dokonujemy zmiany marginesów strony. Aby nie powtarzać czynności edycji dla każdego pola jak to ma miejsce w rozwiązaniu 1 możemy dla pierwszej strony zmienić jej margines tak, aby cały wydruk na tej stronie przesunął się o 1 cm w prawo. W tym celu wybieramy z menu Strona polecenie Marginesy i dokonujemy zmiany marginesu lewego co spowoduje przesunięcie wydruku w poziomie. W naszym przypadku zwiększamy lewy margines o 10 mm, co spowoduje przesunięcie każdego pola (a więc i wydruku) o 1 cm w prawo.

Rozwiązanie to jest szybsze w stosunku do rozwiązania 1 i daje mniejszą szansę popełnienia błędu niż to ma miejsce przy edycji każdego pola z osobna.

Przystępujemy teraz do usuwania drugiego błędu tj. niewłaściwego formatu kwot. Do każdego pola, w którym drukowane dane wyrażają kwotę przypisany został format kwota. Skoro drukowane dane nie są sformatowane odpowiednio należy dokonać zmian w definicji tegoż formatu. W tym celu z menu Forma wybieramy polecenie Formaty i w przedstawionym wówczas oknie dokonujemy edycji formatu kwota. Aby zmienić sposób przetwarzania drukowanych danych (w naszym przypadku dodatkowo wstawić w odpowiednim miejscu spację) należy zmienić makro sterujące tym procesem. Umieszczenie pojedynczej spacji następuje po zastosowaniu w makrze litery "v". Jeśli więc chcemy aby dana "234.67" drukowana była jako kwota (przy wyrównaniu do prawej), musimy ją przetworzyć stosując makro: "vxaa", które wykonywane od prawej do lewej spowoduje: litera "a" - wydrukowanie "7", litera "a" - wydrukowanie "6", litera "x" - pominięcie ".", litera "v" - umieszczenie pojedynczej spacji. Wydruk kolejnych znaków nastąpi bez ich przetworzenia.

Po odpowiednim zmodyfikowaniu makra opuszczamy okno "Formaty" poprzez przycisk <Zamknij> i zapisujemy zmodyfikowaną formę ([Ctrl+S]). Wprowadzone do formatu zmiany spowodują modyfikację wszystkich pól, do których jest on przypisany.

W celu osiągnięcia efektu pogrubienia wybranych pól należy dokonać edycji tychże pól. W tym celu umieszczamy kursor myszy w polu i dwukrotnie klikamy jej lewym klawiszem (bądź też: wybieramy z menu Pola polecenie Edycja, a następnie z wyświetlonej listy identyfikatorów pól - identyfikator tego pola, którego edycję chcemy przeprowadzić). Pojawia się wówczas okno z wszystkimi atrybutami charakteryzującymi pole. Zaznaczamy w grupie cech czcionki opcję Gruba i potwierdzamy naszą czynność przyciskiem <OK>. Na postawione wówczas pytanie o dodanie nowego formatu odpowiadamy twierdząco, po czym wprowadzamy nazwę nowego formatu np. kwota1.

Z kolei wybieramy kolejne pole do edycji i tym razem zmieniamy już tylko w polu Nazwa formatu format na ten, który przed chwilą zdefiniowaliśmy, a więc w naszym przypadku na kwota1. Postępujemy w ten sposób ze wszystkimi wybranymi polami formy, których tekst ma zostać pogrubiony.

Rozwiążemy teraz ostatni problem tzn. tak ustawimy atrybuty pól: poz.138, poz.139 oraz poz.140 z ostatniej strony, aby nie były one wypełniane drukiem. Dokonujemy więc edycji tych pól. W tym celu umieszczamy kursor myszy w polu i dwukrotnie klikamy jej lewym klawiszem (bądź też: wybieramy z menu Pola polecenie Edycja, a następnie z wyświetlonej listy identyfikatorów pól - identyfikator tego pola, którego edycję chcemy przeprowadzić). Pojawia się wówczas okno z wszystkimi atrybutami charakteryzującymi pole. Aby wybrane pole pozostało niewypełnione drukiem należy usunąć zaznaczenie występujące przy atrybucie  Czynne. Postępujemy więc w ten sposób z polami: poz.138, poz.139 i poz.140, z ostatniej strony deklaracji, osiągając zamierzony cel.


Edycja atrybutów pola

Każde pole zdefiniowane w pliku sterującym typu .FRM opisane jest zbiorem atrybutów. Edycji tych atrybutów dokonać można poprzez wybranie z menu Pola opcji Edycja a następnie wybranie identyfikatora pola, lub też poprzez dwukrotne kliknięcie przyciskiem myszy w obszarze pola.

Przedstawione zostanie wówczas okno "Charakterystyka pola" zawierające wszystkie atrybuty przypisane wybranemu polu.

Identyfikator pola - jednoznacznie określa pole. Znaczące jest pierwsze 12 znaków identyfikatora. W oknie Charakterystyka pola nie jest możliwa jego edycja.

Tekst pola - jest to wyłącznie próbnie wprowadzony do pola tekst umożliwiający sprawdzenie w okienku Podgląd pola formatu danych jakie będą drukowane w polu. Tekst ten nie jest brany pod uwagę przy faktycznym wydruku na deklaracji.

Gęstość liter - pozwala na wybór zagęszczenia drukowanych znaków. Możliwe zagęszczenia to 10-, 12- i 17 znaków na cal. Każda zmiana gęstości liter uwidacznia się w tekście pola w okienku Podgląd pola.

Wyrównanie - pozwala na wybór wyrównania tekstu w polu. Tekst może być wyrównany do lewego krańca pola, do prawego krańca pola bądź wyśrodkowany. Podobnie jak w przypadku gęstości liter, każda zmiana wyrównania uwidacznia się w położeniu tekstu pola w okienku Podgląd pola.

Nazwa formatu - określa format drukowanych w polu danych. Wybrany format przypisuje wartości wszystkim pozostałym atrybutom pola (za wyjątkiem oczywiście identyfikatora i tekstu pola).

Wprowadzenie jakiejkolwiek zmiany w wartościach atrybutów pociąga za sobą konieczność zdefiniowania nowego formatu o aktualnie obowiązujących ustawieniach atrybutów. W takim wypadku informuje o tym komunikat wyświetlany po wybraniu przycisku <OK>. Definiowanie formatu polega wówczas już tylko na podaniu nowej nazwy formatu.

Makro - określa sposób w jaki zostanie przetworzony wydruk tekstu w polu. Makro jest ciągiem znaków, wśród których mogą znaleźć się jedynie litery: a, x oraz v. Każda z tych liter w określony sposób steruje przetworzeniem tekstu. I tak: litera >> a << powoduje zastosowanie znaku z tekstu, litera >> x << powoduje pominięcie znaku z tekstu, litera >> v << powoduje uzupełnienie tekstu pojedynczą spacją. Pojedynczy znak w makrze odpowiada za przetworzenie pojedynczego znaku w tekście zgodnie z wyrównaniem tekstu w polu. Makro jest wykonywane od lewej do prawej dla atrybutu Wyrównanie ustawionego na Do lewej lub Centralnie oraz od prawej do lewej dla atrybutu Wyrównanie ustawionego na Do prawej.

Przykładowo makro "vxaa" zastosowane do tekstu "12345.67" przy wyrównaniu do lewej przetworzy tekst do postaci: "  2345.67", zaś przy wyrównaniu do prawej - "12345 67".

Każda zmiana makra uwidacznia się w przetworzeniu tekstu pola w okienku Podgląd pola.

Cechy czcionki - pozwala na określenie stylu czcionki używanego przy drukowaniu danych. Czcionka użyta przy drukowaniu może zostać pogrubiona, pochylona lub podkreślona. Również tutaj, każda zmiana cechy czcionki uwidacznia się w stylu tekstu pola w okienku Podgląd pola.

Rozmiar / Położenie - pozwala na określenie w mm szerokości pola oraz również w mm współrzędnych x i y jego położenia. Współrzędne x i y wyznaczane są względem krawędzi pierwszego pola na formularzu.

 Podgląd pola - pozwala na śledzenie formatu tekstu pola w czasie zmiany jego atrybutów.

Czynne - zaznaczenie tej opcji oznacza, że pole to będzie wypełniane podczas drukowania. W przeciwnym razie pole to nie jest wypełniane danymi podczas drukowania lecz pozostawiane puste.

Usunięcie formatu

Poprzez posłużenie się przyciskiem <Usuń format> możemy usunąć format. Jest to możliwe tylko wówczas, gdy nie istnieją inne pola związane z tymże formatem.

Możliwe jest przesuwanie oraz zmiana szerokości pól przy pomocy myszki.

Aby przesunąć pole należy umieścić kursor myszki na jego obszarze, wcisnąć jej lewy klawisz i nie zwalniając go przesunąć pole w pożądane miejsce.

Aby zmienić szerokość pola należy umieścić kursor myszki na jednej z bocznych krawędzi pola (przyjmie on wówczas postać dwukierunkowej strzałki), wcisnąć lewy klawisz myszki i nie zwalniając go zmieniać szerokość ciągnąc krawędź pola.


Operacje na grupach pól

W menu Pola opcje: Wyrównaj, Ujednolić szerokość i Ujednolić format dotyczą tylko grupy pól i dostępne są dopiero po jej zaznaczeniu. Aby zaznaczyć grupę pól należy: ustawić wskaźnik myszy w dowolnym miejscu formy, kliknąć i przytrzymać lewy klawisz myszy a następnie narysować ramkę w ten sposób, aby przecięła wszystkie te pola, które chcemy zaznaczyć. Wśród zaznaczonych pól jedno jest zawsze wyróżnione czarną ramką. Można wyróżnić dowolne pole (z zaznaczonych), wybierając je wskaźnikiem myszy i klikając przy jednocześnie wciśniętym przycisku Ctrl. W podobny sposób do grupy zaznaczonych pól można dodać kolejne pola.

W opcji Wyrównaj udostępniono trzy podopcje:

Do lewej    - wyrównuje lewe krawędzie wszystkich zaznaczonych pól do lewej krawędzi pola wyróżnionego

Do prawej  - wyrównuje prawe krawędzie wszystkich zaznaczonych pól do prawej krawędzi pola wyróżnionego

Do góry      - ustawia wszystkie zaznaczone pola na wysokości pola wyróżnionego

Wszystkie te operacje mogą być wykonane po wybraniu odpowiednio przycisków: , [image], [image] na pasku narzędziowym.

Wybranie opcji Ujednolić szerokość (lub przycisku [image] na pasku narzędziowym) powoduje ustawienie rozmiarów wszystkich zaznaczonych pól według pola wyróżnionego, natomiast opcji Ujednolić format -  zmianę formatów we wszystkich zaznaczonych polach na format pola wyróżnionego.


Formaty

Przeglądanie formatów zdefiniowanych dla otworzonej formy i tworzenie nowych możliwe jest po wybraniu z menu Forma opcji Formaty.

W przedstawionym wówczas oknie możliwe jest m.in. przejrzenie formatów już zdefiniowanych. Wybierając element z listy Nazwa formatu otrzymujemy dokładną charakterystykę formatu, poprzez automatyczne ustawienie wartości atrybutów: Gęstość liter, Wyrównanie, Makro, Cechy czcionki. Dodatkowo wyświetlana jest lista identyfikatorów pól, którym nadany został tenże format.

Tworzenie formatu

Operacja ta odbywa się poprzez posłużenie się przyciskiem <Nowy> w oknie "Formaty". Po podaniu nazwy nowego formatu (znaczące jest pierwsze 12 znaków nazwy) należy ustawić wartości atrybutów. Wprowadzone zmiany zostaną zachowane, gdy przy zamykaniu edytowanej formy potwierdzamy pytanie o zapisanie zmian.

Zmiana nazwy formatu

Operacja ta odbywa się poprzez posłużenie się przyciskiem <Zmień nazwę> w oknie "Formaty" i podanie nowej nazwy dla wybranego wcześniej formatu.

Usunięcie formatu

Poprzez posłużenie się przyciskiem <Usuń> możemy usunąć format. Jest to możliwe tylko wówczas, gdy nie istnieją inne pola związane z tymże formatem. W każdym innym przypadku przycisk <Usuń> jest zablokowany.

Formatem predefiniowanym jest format o nazwie normalny o następujących wartościach atrybutów:

- Gęstość liter - 12 znaków na cal

- Wyrównanie - do lewej

- Makro - brak

- Cechy czcionki - normalna (bez pogrubienia, bez podkreślenia , bez pochylenia)

Formatu tego nie można usunąć ani zmienić jego nazwy. Zdefiniowany on jest dla każdej formy. Można natomiast zmienić jego argumenty. W przypadku, gdy nie został określony w pliku sterującym format pola, wówczas polu przypisywany jest format normalny.


Powiększ
Powiększ i Pomniejsz

Operacje Powiększ i Pomniejsz dostępne w menu Widok sterują wielkością obrazu formy wyświetlanej na ekranie.

Operacja Powiększ umożliwia powiększenie obrazu formy, czyniąc umieszczone na niej małe elementy lepiej widocznymi.

Operacja Pomniejsz umożliwia zmniejszenie obrazu formy, czyniąc widocznym większy obszar formy.

Obie operacje mogą być wykonywane po wybraniu przycisków [image] i [image] dostępnych na pasku narzędzi bądź poprzez posłużenie się klawiszami [>] i [<].


Która strona
Która strona ?

Aby ułatwić przeglądanie kolejnych, bądź wybranych stron, w otworzonej formie w menu Strona udostępniono następujące opcje:

Pierwsza - wyświetlenie pierwszej strony otworzonej formy

Poprzednia - wyświetlenie poprzedniej strony względem aktualnie wyświetlanej

Następna - wyświetlenie następnej strony względem aktualnie wyświetlanej

Ostatnia - wyświetlenie ostatniej strony otworzonej formy

Wszystkie operacje mogą być wykonywane po wybraniu odpowiednio przycisków: , [image], [image], [image] dostępnych na pasku narzędzi, bądź poprzez posłużenie się odpowiednio klawiszami: [Home], [PgUp], [PgDn], [End].


Idź do

Opcja Idź do dostępna w menu Strona umożliwia wyświetlenie strony o podanym numerze. Ułatwia to poruszanie się po otworzonej formie i umożliwia sprawniejszą jej edycję.

Operacja ta może być wykonana poprzez posłużenie się klawiszami [Ctrl+J].


Marginesy

Opcja Marginesy dostępna w menu Strona pozwala na dowolne zdefiniowanie marginesów dla aktualnie wyświetlanej strony. Szerokość marginesów wyrażana jest w mm i mierzona od brzegów strony. Modyfikować można margines lewy i górny.

Opcja ta ułatwia sterowanie wydrukiem każdej ze stron formy z osobna i jest szczególnie przydatna, gdy należy przesunąć o pewną odległość w pionie bądź poziomie wszystkie drukowane na stronie dane.


Nieruchome pola

Opcja Nieruchome pola dostępna w menu Widok umożliwia zabezpieczenie pól przed nieumyślnym przesunięciem ich podczas edycji formy. Gdy opcja ta jest wybrana nie jest możliwe przemieszczenie jakiegokolwiek pola.

Operacja ta może zostać wykonana również po wybraniu przycisku [image] dostępnego na pasku narzędzi, którego wygląd zmienia się do postaci [image], gdy unieruchomimy pola.


Wydruk testowy

Opcja Wydruk testowy dostępna w menu Forma umożliwia dokonanie próbnego wydruku całej, bądź określonych stron wybranej formy. Podczas wydruku testowego w miejsca pól drukowany jest atrybut Tekst pola. W przypadku braku tegoż argumentu drukowany jest identyfikator pola.

Operacja ta może zostać wykonana również po wybraniu przycisku [image] dostępnego na pasku narzędzi bądź posłużeniu się klawiszami [Ctrl+P].

Patrz także:

Konfiguracja wydruku


Format plików .FRM

Pliki typu .FRM są plikami sterującymi odpowiedzialnymi za poprawność wydruku deklaracji pod względem rozmieszczenia tekstu i jego formatu.

Jakiekolwiek zmiany czynione w plikach .FRM poprzedzone winny być dokładną analizą potrzeby tych zmian i wykonywane tylko wówczas, gdy nie jest możliwe wprowadzenie ich przy pomocy aplikacji Edytor formularzy.

W szczególności, nie należy zmieniać identyfikatorów pól zdefiniowanych w plikach .FRM, gdyż nie będą one wówczas rozpoznawane przez system.

Plik .FRM składa się z definicji formatów zastosowanych w danej formie i definicji poszczególnych stron formy.

Definicje formatów znajdują się na początku  pliku. Każdy format jest zdefiniowany w osobnej linii. Linia taka rozpoczyna się znakiem @, po którym następuje nazwa formatu, znak tabulacji oraz opcjonalnie specyfikacja formatu.

Specyfikacja formatu składa się z następujących elementów:

- gęstość druku, atrybut ten może przyjmować wartości:  10, 12, 17 (znaków na cal)

- wyrównanie, atrybut ten może przyjmować wartości: L, C, R (oznaczające wyrównanie tekstu do lewej, centralne, do prawej)

- makro, atrybut ten określa sposób przetwarzania drukowanego tekstu

- cechy czcionki, atrybut ten może przyjmować wartości B, I, U,  (pogrubienie, pochylenie lub podkreślenie czcionki).

Niepodanie jawnie wartości któregokolwiek elementu specyfikacji powoduje nadanie mu wartości domyślnej. Dla poszczególnych atrybutów wartości te to: 12, L, makro - brak, czcionka - normalna.

Poszczególne wartości elementów oddzielone powinny być znakami tabulacji. W przypadku niepodania wartości któregokolwiek elementu pozostawiane jest puste miejsce.

Po definicjach formatów następują definicje kolejnych stron formy.

Linia, w której znajduje się początek definicji strony, rozpoczyna się znakiem #, po którym następuje numer strony, znak tabulacji, lewy margines strony, znak tabulacji i górny margines strony. Marginesy wyrażone są w milimetrach i mierzone od brzegów strony.

Kolejne linie, aż do następnej linii rozpoczynającej się od znaku #, zawierają definicje pól, występujących na stronie.

W każdej linii znajduje się definicja jednego pola. Rozpoczyna się ona identyfikatorem pola, który może być poprzedzony znakiem *, co oznacza, że pole nie jest czynne (nie jest drukowane). Po identyfikatorze pola i znaku tabulacji występuje specyfikacja pola.

Specyfikacja pola składa się z następujących elementów:

- tekst pola: próbny tekst służący do testowania formatu pola, ignorowany przy wydruku deklaracji z programu

- współrzędna x położenia pola (wyrażona w mm),

- współrzędna y położenia pola (wyrażona w mm),

- szerokość pola (wyrażona w mm),

- format pola (jedna z nazw zdefiniowanych wcześniej formatów)

Element format występuje w definicji pola opcjonalnie. Jego pominięcie spowoduje przypisanie polu formatu predefiniowanego - normalnego.

W nazwach formatów i pól znaczące jest pierwsze 12 znaków. Nazwy pól i nazwy formatów mogą być jednakowe.

Strukturę pliku .FRM zaprojektowano z zamiarem stosowania Excel'a jako edytora (każdy atrybut w osobnej kolumnie)