c	U!AMTEKST_HELPCƒjL
 >>> Biuro Informatyki Stosowanej "FORMAT", 59-220 Legnica, ul.Gwiezdna 8 <<< tel/fax.0-76 854-79-58     e-mail:  format@w.pl   internet:  www.format.w.pl ---------------------------------------------------------------------------- S P I S    T R E ù C I                                                                                                                                    1. INFORMACJE OGαLNE..................................................∙   77                                                                              2. INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU.................................∙  250                                                                              3. KSI¿GA PODATKOWA...................................................∙  423      3.1  Wprowadzanie danych. Fakturowanie...........................∙  472      3.2  Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze...............................∙ 1257      3.3  Deklaracje: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B...........................∙ 1359      3.4  Odliczenia od dochodu.......................................∙ 1679      3.5  Odliczenia od podatku.......................................∙ 1680      3.6  Ewidencja zakupu i sprzeda╛y VAT............................∙ 1756      3.7  Ewidencja wyposa╛enia.......................................∙ 2161      3.8  Ewidencja ÿrodków trwaêych..................................∙ 2233      3.9  Ewidencja przebiegu pojazdów................................∙ 2452      3.10 Pracownicy. Wynagrodzenia. ZUS..............................∙ 2599      3.11 Parametry.  Dowody wewn⌐trzne...............................∙ 3641                                                                              4. INNE OPERACJE KSI¿GOWE.............................................∙ 3857      4.1  Skêadnica dokumentów........................................∙ 3936      4.2  Archiwum dokumentów rozliczonych............................∙ 4397      4.3  Obroty : kontrahenci........................................∙ 4598      4.4  Obroty : grupy kontrahentów.................................∙ 4745      4.5  Obroty : Konta..............................................∙ 4746      4.6  Grupy kontrahentów..........................................∙ 4770      4.7  Plan Kont...................................................∙ 4813      4.8  Raport zewn⌐trzny na dysk...................................∙ 4995      4.9  MiesiÑc obrachunkowy........................................∙ 5058      4.10 Testy kontrolne.............................................∙ 5099      4.11 Odÿwie╛anie danych wynikowych...............................∙ 5206      4.12 Zerowanie danych systemu....................................∙ 5249                                                                              5. ODSETKI-PRZELEWY-PISMA                                                         5.1  Naliczanie odsetek..........................................∙ 5368      5.2  Przelewy, przekazy..........................................∙ 5458      5.3  Pisma - Edytor..............................................∙ 5542      5.4  KsiÑ╛ka adresowa............................................∙ 5638                                                                              6. PROCEDURY POMOCNICZE                                                           6.1  Stopy odsetkowe.............................................∙ 5749      6.2  Dni wolne od pracy..........................................∙ 5773      6.3  Archiwowanie................................................∙ 5810      6.4  Odtwarzanie.................................................∙ 5896      6.5. Indeksowanie................................................∙ 5937      6.6. Instalacja..................................................∙ 5954      6.7. ZBYT-->SKP..................................................∙ 6381                                                                              7. NIEKTαRE CZ¿ùCIEJ U╜YWANE PROCEDURY                                            7.1 Wybór kontrahenta............................................∙ 6432      7.2 Filtrowanie danych...........................................∙ 6508      7.3 Wyszukiwanie danych (Rewizja)................................∙ 6589      7.4 Wydruki......................................................∙ 6628      7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji VAT.........................∙ 6757      7.6 Automatyczne aktualizacje VAT - Formuêy......................∙ 7037      7.7 Korekty bê⌐dnych zapisów.....................................∙ 7248                                                                              8. WDRO╜ENIE I EKSPLOATACJA                                                       8.1 Organizacja wdro╛enia........................................∙ 7336      8.2 Wskazówki metodyczne.........................................∙ 7519                                                                              9. DODATKI                                                                        Dodatek A  - korzystanie z klawiatury............................∙ 7697      Dodatek B  - klawisze funkcyjne..................................∙ 7730      Dodatek C  - komunikaty programu.................................∙ 7931      Dodatek D  - bezpieczeΣstwo danych...............................∙ 8101      Dodatek E  - zasady dystrybucji..................................∙ 8136      Dodatek F  - wersja demonstracyjna...............................∙ 8184      Dodatek G  - aktualizacja i zmiana wersji programu...............∙ 8212      Dodatek H  - instalacja polskich znaków..........................∙ 8247      Dodatek I  - cz⌐ÿciej zadawane pytania...........................∙ 8356      Dodatek J  - inne programy firmy "FORMAT"........................∙ 8519                                                                              1· INFORMACJE OGαLNE                                                         ════════════════════                                                                                                                                      Program Super Ksi⌐ga Podatkowa realizuje funkcje zwiÑzane z prowadzeniem     Podatkowej Ksi⌐gi Przychodów i Rozchodów (zwanej dalej KPR) oraz inne        zadania ksi⌐gowe zwiÑzane z prowadzeniem przedsi⌐biorstwa. Poniewa╛ dla      wielu firm typowa ksi⌐ga przychodów i rozchodów nie daje dostatecznych       informacji do celów analizy dziaêalnoÿci, w naszym programie poza            speênieniem obowiÑzku rzetelnego prowadzenia ksiÑg wobec Urz⌐du Skarbowego,  oferowane sÑ dodatkowe mo╛liwoÿci umo╛liwiajÑce efektywne zarzÑdzanie i      uêatwiajÑce prace ksi⌐gowe. Program jest êatwy w obsêudze i bliski           codziennej praktyce. ¥Ñczy w sobie wiele funkcji nie dost⌐pnych w innych     tego typu programach. Dodatkowo jest wyposa╛ony w prosty moduê fakturujÑcy.  W sumie jest elastycznym i wielofunkcyjnym narz⌐dziem obejmujÑcym caêoÿå     zagadnieΣ administracyjno-ksi⌐gowo-podatkowych przedsi⌐biorstwa.                                                                                          Funkcje programu zgrupowaå mo╛na w kilku blokach:                                                                                                          - prowadzenie zapisów w Podatkowej Ksi⌐dze Przychodów i Rozchodów i wydruk     ksi⌐gi zgodnie z wymaganiami organów skarbowych                            - ewidencje pomocnicze: wyposa╛enia, ÿrodków trwaêych, przebiegu pojazdów    - ewidencja VAT                                                              - opracowanie i wydruk deklaracji: VAT-7                                     - analiza kosztów i struktury sprzeda╛y                                      - rozrachunki z kontrahentami (zobowiÑzania i nale╛noÿci)                    - odsetki od nieterminowych pêatnoÿci, polecenia przelewu i przekazy           bankowe, pisma, noty, adresowanie kopert                                   - druk dowodów wewn⌐trznych                                                  - rejestracja i analiza dokumentów nie wchodzÑcych bezpoÿrednio do ksi⌐gi,     np. koszty eksploatacji pojazdów, raporty kasowe, bankowe i inne           - rejestracja remanentów i uwzgl⌐dnianie ich przy wyliczaniu dochodu         - opracowanie i wydruk deklaracji: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B                     - dane osobowe pracowników, listy pêac, karty wynagrodzeΣ, umewy-zlecenia    - zasiêki ZUS, deklaracje ZUS S-8, S-9, S-10, S-11                           - opracowanie i wydruk deklaracji: PIT-4, PIT-8A, PIT-8B, PIT-11, PIT-40     - obróbka wielu niezale╛nych zestawów danych (np. dla potrzeb                  biur rachunkowych, wspólników spóêek itp.)                                 - mo╛liwoÿå stosowania kont ksi⌐gowych i analiz, jak w peênej ksi⌐gowoÿci    - fakturowanie z mo╛liwoÿciÑ jednoczesnego zaksi⌐gowania                     - mo╛liwoÿå komunikacji z niektórymi obcymi programami typu ZBYT                                                                                         Program dostosowany jest do pracy w biurach rachunkowych, przy czym zwrócono szczególnÑ uwag⌐ na wydajnoÿå przy wprowadzaniu du╛ej iloÿci danych.                                                                                      W zale╛noÿci od potrzeb, u╛ytkownik mo╛e korzystaå ze wszystkich lub tylko   z cz⌐ÿci oferowanych mo╛liwoÿci. Moduêowa konstrukcja umo╛liwia wybór        zakresu stosowania i stopniowe wprowadzanie do u╛ytku nowych elementów.                                                                                   StosujÑc program w formie uproszczonej, ograniczamy si⌐ do wprowadzania      danych dla potrzeb KPR, korzystamy z punktów dotyczÑcych sporzÑdzania        deklaracji i prowadzenia wybranych ewidencji. IdÑc dalej, ka╛dy dokument     mo╛na przy rejestracji uzupeêniå o opis vat, to znaczy kwot⌐ brutto rozpisaå na skêadowe (netta i podatki) i przyporzÑdkowaå do odpowiedniego typu        transakcji (sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta), uzyskujemy wi⌐c          dodatkowo ewidencj⌐ vat. Taki zakres stosowania jest typowy dla mniejszych   firm i dla biur rachunkowych.                                                                                                                             I dalej. Poniewa╛ mo╛e okazaå si⌐, ╛e w oparciu wyêÑcznie o zapisy w         kolumnach ksi⌐gi nie jest mo╛liwa bardziej szczegóêowa analiza dziaêalnoÿci, mo╛emy ka╛dy wprowadzany dokument przypisaå nie tylko do odpowiedniej        kolumny w KPR ale jednoczeÿnie do innego rejestru (zwanego tu planem Kont),  nie naruszajÑc w niczym prawidêowoÿci zapisów w KPR. Rejestry te mogÑ byå    bardziej rozbudowane i dawaå bardziej szczegóêowe analizy. Dotyczy to w      szczególnoÿci analizy kosztów i struktury sprzeda╛y. Operacja ta jest        zautomatyzowana i w niczym nie utrudnia i nie wydêu╛a procesu wprowadzania   danych. W biurach rachunkowych mo╛e stanowiå dodatkowÑ usêug⌐.                                                                                            Nast⌐pny etap. MajÑc wprowadzone dokumenty dotyczÑce zakupu i sprzeda╛y      mo╛emy prowadziå kontrol⌐ zapêat. Rozbudowany moduê rozrachunkowy umo╛liwia  peênÑ kontrol⌐ nad rozliczaniem zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci. Wystarczy tylko     wprowadzaå dokumenty kasowe i bankowe, a nast⌐pnie ╛Ñdaå odpowiednich        zestawieΣ. Program dokonuje rozliczania dokumentów (posiada umiej⌐tnoÿå      rozliczania zapêat cz⌐ÿciowych), kontroluje terminowoÿå, oblicza odsetki i   drukuje wezwania do ich zapêaty. Prowadzi kartoteki kontrahentów. Na bie╛Ñco informuje o aktualnym stanie sald, obrotów, nale╛noÿci, zadêu╛eΣ oraz        oferuje dowolne zestawienia i analizy.                                                                                                                    Bez wzgl⌐du na stopieΣ zaawansowania w korzystaniu z programu zawsze mo╛emy  u╛ywaå jego opcji pomocniczych: naliczanie i wydruk not odsetkowych,         kontrolne przeliczanie wêasnych nale╛noÿci odsetkowych, druk przelewów i     przekazów bankowych, prowadzenie katalogu kontrahentów (adres, nip/pesel,    bank i konto, notatki), redagowanie i wydruk krótkich tekstów (pisma, noty,  wezwania, oferty) z mo╛liwoÿciÑ automatycznego wydruku wedêug listy          adresowej, adresowanie kopert.                                                                                                                            Je╛eli dodatkowo, moduê fakturujÑcy oka╛e si⌐ wystarczajÑcy dla potrzeb      dziaêalnoÿå u╛ytkownika (np. wi⌐kszoÿå usêug, niektórzy producenci), uzyska  on proste i wygodne narz⌐dzie obsêugi sprzeda╛y, poêÑczone z silnym systemem ksi⌐gowo-podatkowym, zaspokajajÑce wszystkie potrzeby odnoÿnie komputerowej  obsêugi dziaêalnoÿci gospodarczej.                                                                                                                        Poniewa╛ program mo╛e dziaêaå na wielu caêkowicie niezale╛nych zestawach     danych, stosowaå go mogÑ biura rachunkowe, pracujÑce na rzecz ró╛nych        klientów. T⌐ wêaÿciwoÿå mo╛na te╛ wykorzystaå do prowadzenia spóêek i        rozliczania ich udziaêowców. PraktycznÑ zaletÑ jest te╛ mo╛liwoÿå            opracowania i wydruku deklaracji podatkowych niezale╛nie od prowadzenia      zapisów w KPR, co mo╛e sêu╛yå do symulacyjnych prób wyliczania podatku.                                                                                   Nie bez znaczenia jest tak╛e fakt, ╛e program b⌐dzie cz⌐ÿciowo przydatny     tak╛e wówczas gdy firma zmieni form⌐ prowadzonej ksi⌐gowoÿci, przechodzÑc na ksi⌐gi handlowe. W zale╛noÿci od typu dziaêalnoÿci, program mo╛e sêu╛yå jako specjalistyczne i wydajne narz⌐dzie w zakresie rozrachunków, ewidencji vat,  odsetek, przelewów i przekazów bankowych, pism oraz sporzÑdzania deklaracji  podatkowych i deklaracji ZUS. Przydany nawet wówczas gdy u╛ytkownik b⌐dzie   stosowaê komputerowy system Finansowo-Ksi⌐gowy.                                                      ---------------------                                Program ma minimalne wymagania sprz⌐towe, a jego zoptymalizowana konstrukcja pozwala na szybkÑ i wydajnÑ prac⌐. Jest przeznaczony na komputery typu PC    pracujÑce pod kontrolÑ systemu operacyjnego DOS, z dyskiem twardym, we       wspóêpracy z dowolnÑ drukarkÑ. Wydruki nie przekraczajÑ szerokoÿci strony    formatu A-4, lub sÑ dzielone na dwie cz⌐ÿci (tylko w przypadku wydruku       wszystkich kolumn ewidencji vat i ksi⌐gi podatkowej). Dla drukarek o dêugim  waêku (15 cali) mieszczÑ si⌐ w caêoÿci na stronie.                                                                                                        Eksploatacja programu nie wymaga specjalnego wdro╛enia i mo╛e byå rozpocz⌐ta natychmiast po zapoznaniu si⌐ z instrukcjÑ i zainstalowaniu programu z       dyskietki dystrybucyjnej. Swobodna, konwersacyjna wspóêpraca u╛ytkownika z   komputerem, obfitoÿå komunikatów ostrzegawczych i informacyjnych, obszerny   podr⌐cznik oraz rozbudowany system kontroli bê⌐dów i kontekstowych podpowie- dzi czyni system przyjazny u╛ytkownikowi i gwarantuje bezpiecznÑ prac⌐.      Dodatkowo program jest wyposa╛ony w stale dost⌐pny kalkulator, zegar i       kalendarz. Parametry instalacyjne umo╛liwiajÑ dostosowanie programu do       sprz⌐tu (polskie litery, typ drukarki i rodzaj papieru, monitor mono/kolor,  RAM-dysk) oraz potrzeb u╛ytkownika (plan kont, typy ewidencji vat, metoda    obliczania odsetek, format daty, zabezpieczenie hasêem i inne).                                                                                           Do programu doêÑczona jest obszerna instrukcja szczegóêowo wyjaÿniajÑca      dziaêanie programu wraz z przykêadami oraz umowa licencyjna i gwarancja.     Dost⌐pna jest wersja demonstracyjna programu du╛Ñ iloÿciÑ przykêadów w       ró╛nych wariantach. W programie wbudowana jest stale dost⌐pna, kompletna     dokumentacja (uruchomienie klawiszem F2).                                                                                                                  >>> * !!! * >>> JAK PRZYSTñPIÅ DO U╜YTKOWANIA PROGRAMU <<< * !!! * <<<                       ──────────────────────────────────────                       1. Okreÿliå czy program ma sêu╛yå wyêÑcznie w minimalnym zakresie niez-         b⌐dnym do prowadzenia ksiÑg i wyliczania podatków (biura rachunkowe,         mniejsze firmy), czy te╛ jednoczeÿnie chcemy uzyskaå wi⌐cej informacji       o prowadzonej dziaêalnoÿci (wi⌐ksze firmy, dociekliwi u╛ytkownicy).                                                                                    2. Zapoznaå si⌐ z rozdziaêami: 1.Informacje ogólne, 4.4. Plan Kont,             8.1 Organizacja wdro╛enia.                                                                                                                             3. Okreÿliå wêasne potrzeby co do szczegóêowoÿci prowadzonych analiz. Czy       wystarcza nam sposób oferowany przez tabele KPR, czy chcemy bardziej         dokêadnie podzieliå koszty lub rodzaje sprzeda╛y. W zale╛noÿci od tego       ZA¥O╜YÅ ODPOWIEDNI, W¥ASNY PLAN KONT !!!                                                                                                               4. Zdecydowaå czy b⌐dziemy prowadzili kontrol⌐ zapêat (rozrachunki)                                                                                       5. Dla pêatników podatku VAT okreÿliå wêasne rodzaje zakupów (inwestycyjne,     zaopatrzeniowe, zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ, itp.) lub pozostaå       przy podziale proponowanym przez program (typy transakcji VAT).                                                                                        6. Je╛eli rozpoczynamy eksploatacj⌐ w trakcie roku wprowadziå sumaryczne        dane za poprzednie okres (kwoty narastajÑce do miesiÑca poprzedniego         lub, co wskazane oddzielnie dla ka╛dego miesiÑca) tak aby kwoty trafiêy      do odpowiednich kolumn ksi⌐gi. Wpisaå te╛ dotychczasowe odliczenia do        odpowiednich punktów programu.                                                                                                                         7. Przejrzeå punkt Procedury pomocnicze - Instalacja i odpowiednio ustawiå      parametry, posêugujÑc si⌐ sugestiami zawartymi w podr⌐czniku.                                                                                          8. Zapoznaå si⌐ z technikÑ pracy zwêaszcza ze sposobem wprowadzania danych      (3.1 Wprowadzanie danych, 7.1 Wybór kontrahenta, 7.5 Wprowadzanie danych     do ewidencji VAT) oraz z klawiszami funkcyjnymi (Dodatek B).                                                                                           9. Wykonaå próbne ksi⌐gowanie wszystkich danych za bie╛Ñcy miesiÑc,             porównujÑc wyniki z r⌐cznie prowadzonÑ ksi⌐gÑ i wyliczonymi podatkami.                                                                                10. Biura Rachunkowe do celów obsêugi wielu klientów, a indywidualni             u╛ytkownicy do celów np. åwiczebnych powinni zapoznaå si⌐ z obsêugÑ          klawisza F4 (opis w Dodatku B).                                                                                                                       2· INSTALACJA I URUCHOMIENIE PROGRAMU                                        ═════════════════════════════════════                                                                                                                     Instalacja programu polega jedynie na uruchomieniu z dyskietki               dystrybucyjnej programu instalacyjnego. Na dyskietce znajduje si⌐ plik       instaluj.exe, który wykona instalacj⌐, plik ksiega.rob (przy wersji          demonstracyjnej ksiega.dem) zawierajÑcy skompresowany program i plik         czytaj.to skrótowo opisujÑcy wêaÿciwoÿci programu, mo╛na go przeczytaå       korzystajÑc z dowolnego edytora lub wydrukowaå poleceniem: print a:czytaj.to Celem zainstalowania programu piszemy a:instaluj (lub b:instaluj, w          zale╛noÿci do której stacji dysków wêo╛yliÿmy dyskietk⌐).                                                                                                 ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║            Super KSIEGA PODATKOWA   -  INSTALACJA PROGRAMU              ║  ║─────────────────────────────────────────────────────────────────────────║  ║  1. Dysk twardy               =>  C                                     ║  ║  2. Katalog roboczy programu  =>  \SKP                                  ║  ║  3. Kolor ekranu              =>  mono                                  ║  ║  4. Standard Polskich liter   =>  bez polskich liter                    ║  ║    (gdy sa juz zainstalowane)                                           ║  ║                                                                         ║  ║  Jezeli akceptujesz wcisnij ENTER , jezeli nie wpisz i wcisnij Enter    ║  ║                                                                         ║  ╚FORMAT Legnica,ul.Gwiezdna 8 tel.076 854-79-58 ═Esc-przerwanie instalacji╝                                                                               Nale╛y ustaliå teraz dysk i katalog w którym zostanie zainstalowany program  oraz kolor ekranu i standard polskich liter.Wst⌐pnie proponowane sÑ powy╛sze ustawienia. Je╛eli akceptujemy je wciskamy klawisz Enter. Mo╛na te╛ wybraå   inne parametry. W razie zbyt maêej iloÿci miejsca na dysku uka╛e si⌐ komuni- kat: Brak dysku lub brak miejsca (potrzeba minimum 4.2 MB). Podany katalog   nie mo╛e byå katalogiem gêównym dysku, ale mo╛e byå jego podkatalogiem lub   podkatalogiem innego katalogu. W razie podania niewêaÿciwej nazwy uka╛e si⌐  komunikat: Nie moge zalozyc katalogu o podanej nazwie. Je╛eli podany katalog istnieje i znajdujÑ si⌐ nim pliki uka╛e si⌐ zapytanie: Podany katalog jest   niepusty. Wykonac tam instalacje (T/N)?. W wypadku odpowiedzi twierdzÑcej    instalacja zostanie wykonana, a poprzednia zawartoÿå katalogu nie b⌐dzie     usuwana poza przypadkiem zbie╛noÿci nazw zastanych i instalowanych plików.   Po uzgodnieniu miejsca instalacji program proponuje ustalenie niektórych     parametrów ÿrodowiska pracy: kolor ekranu i standard polskich liter. Nale╛y  zwróciå uwag⌐, ╛e bez wzgl⌐du na poczynione tu ustalenia oba parametry       b⌐dzie mo╛na te╛ zmieniaå pó½niej podczas eksploatacji. Wyboru dokonujemy    wciskajÑc odpowiedniÑ cyfr⌐:  ╔════════════╗ ╔════════════════════════╗                                    ║ 1 - mono   ║ ║ 1 - bez polskich liter ║                                    ║ 2 - invers ║ ║ 2 - standard CSK       ║                                    ║ 3 - kolor  ║ ║ 3 - standard Cyfromat  ║                                    ╚════════════╝ ║ 4 - standard DHN       ║                                                   ║ 5 - standard Latin-2   ║                                                   ║ 6 - standard Microvex  ║                                                   ║ 7 - standard Mazovia   ║                                                   ╚════════════════════════╝      Uwaga. Program sam nie instaluje w komputerze polskich liter. Dostosowuje    si⌐ tylko do ju╛ stosowanego standardu (patrz te╛: Dodatek H).               Instalacj⌐ mo╛emy przerwaå wciskajÑc klawisz Esc i odpowiadajÑc twierdzÑco   na pytanie: Przerwac instalacje  (T/N)?                                      Po uzgodnieniach zostanie zadane pytanie:Czy akceptujesz te parametry (T/N)? A instalacja zostanie wykonana po akceptacji pytania:Wykonac instalacje T/N?                                                                              Po zakoΣczeniu instalacji pojawi si⌐ komunikat mówiÑcy, ╛e nale╛y sprawdziå  czy w pliku CONFIG.SYS znajduje si⌐ polecenie FILES i czy okreÿlajÑca go     liczba jest równa co najmniej 20 (files=20). Jest to konieczne do            niezakêóconej pracy programu. Program instalacyjny umieszcza w katalogu      gêównym dysku prosty plik startujÑcy skp.bat (dla wersji demonstracyjnej     skp-dem.bat). Uruchomienie programu nast⌐puje po napisaniu komendy: skp (dla wersji demonstracyjnej: skp-dem) i wciÿni⌐ciu klawisza Enter. W wypadku      niepowodzenia nale╛y sprawdziå tzw. ÿcie╛k⌐ dost⌐pu (path) w zbiorze         autoexec.bat gdzie powinno byå zaznaczone, ╛e poszukiwanie powinno           nast⌐powaå tak╛e w katalogu gêównym dysku (path c:\). Program mo╛na tak╛e    wywoêaå jego nazwÑ skpe (dla wersji demonstracyjnej skpd) po przejÿciu do    dysku i katalogu, w którym jest zainstalowany. Po wejÿciu do programu nale╛y ustawiå odpowiednie parametry w punkcie: Instalacja (patrz pkt. 6.6).                                                                                     Przed rozpocz⌐ciem eksploatacji nale╛y gruntownie zapoznaå si⌐ z instrukcjÑ  aby poznaå wszystkie mo╛liwoÿci programu. ZnajÑc je u╛ytkownik b⌐dzie        potrafiê stosowaå go odpowiednio do swoich wymagaΣ. Podczas nauki mo╛na      wprowadzaå dane åwiczebne, które po zakoΣczeniu szkolenia mo╛na usunÑå w     punkcie Zerowanie danych systemu. Mo╛e te╛ korzystajÑc z funkcji klawisza F4 zaêo╛yå åwiczebny podkatalog. Informacje zawarte w instrukcji mo╛na          podzieliå na techniczne i merytoryczne. Pierwsze dotyczÑ posêugiwania si⌐    klawiaturÑ i w ogóle komunikacjÑ u╛ytkownika z programem. Szczegóêowe        zapoznanie si⌐ z nimi umo╛liwia sprawne korzystanie z programu tak aby       trudnoÿci techniczne nie przysêaniaêy jego wartoÿci merytorycznej.           Informacje te zawarte sÑ Dodatku A i stale dost⌐pne pod klawiszem F1. Nale╛y je praktycznie wypróbowaå przed rozpocz⌐ciem normalnej eksploatacji. Podczas pracy u╛ytkownik ma stale dost⌐pnÑ kompletnÑ dokumentacj⌐ (klawisz F2)  oraz informacje dodatkowe wypisane w dolnej linii ekranu. Program zawiera         kilkadziesiÑt ró╛nych komunikatów, którymi informuje i ostrzega u╛ytkownika  w szczególnych sytuacjach (Dodatek C). Dla zwi⌐kszenia wygody u╛ytkownika i  rozszerzenia mo╛liwoÿci programu wyposa╛ono go w funkcje dodatkowe opisane   w Dodatku B. Przy pierwszym czytaniu instrukcji wiele rzeczy mo╛e byå        niejasnych lub odwoêujÑcych si⌐ do nabytych doÿwiadczeΣ. Dlatego nale╛y      wróciå do niej po kilku sesjach roboczych, a tak╛e przeglÑdaå jÑ okresowo    aby móc efektywnie wykorzystaå wszystkie mo╛liwoÿci programu. Kolejne        rozdziaêy podr⌐cznika omawiajÑ poszczególne punkty programu. Obecnie         zajmiemy si⌐ jego uruchomieniem i zakoΣczeniem.                                                                                                           Uwaga! Stosowany w programie symbol ~ oznacza u╛ycie klawisza Alt (np.              ~UsuΣ: wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Alt, a nast⌐pnie u), symbol ^           oznacza u╛ycie klawisza Ctrl (np. ^End : wcisnÑå i przytrzymaå               klawisz Ctrl, a nast⌐pnie End).                                                                                                                    Przy uruchomieniu oraz przed wykonaniem niektórych operacji program sprawdza czy na dysku jest wolna przestrzeΣ o rozmiarze 1Mb. Ma to zapewniå miejsce   na zakêadanie tymczasowych plików roboczych.                                                                                                              Po wywoêaniu programu na ekranie otrzymujemy nast⌐pujÑcy obraz:                                                                                           /ekran: winieta startowa/                                                                                                                                 U doêu widzimy zapytanie o akceptacj⌐ daty, jest ona zgodna z ustawieniem    zegara komputera. Zmiana jej nie zmienia ustawienia zegara i po ponownym     uruchomieniu programu, znowu zobaczymy dat⌐ wewn⌐trznÑ. Jest u╛ywana do      datowania niektórych wydruków. Zmieniaå jÑ mo╛na tak╛e w trakcie dziaêania   programu u╛ywajÑc klawisza F10. Wyst⌐pujÑca tu forma zapytania o akceptacj⌐  b⌐dzie cz⌐sto spotykana w programie. Dziaêanie u╛ytkownika polega na         wciÿni⌐ciu klawisza t (oboj⌐tnie maêe czy du╛e) je╛eli zgadzamy si⌐,         klawisza n lub Esc je╛eli propozycja nam nie odpowiada. W niektórych         wypadkach wyst⌐puje pewna ró╛nica w reakcji programu: wciÿni⌐cie klawisza    Esc powoduje przerwanie czynnoÿci (twarde zaprzeczenie) natomiast wciÿni⌐cie klawisza n jest rozumiane jako ch⌐å poprawienia wprowadzonych danych         (mi⌐kkie zaprzeczenie). Ju╛ w tym miejscu warto zwróciå uwag⌐ na dwa         niezwykle wa╛ne, bardzo cz⌐sto u╛ywane klawisze Enter i Esc. Klawisza Enter  u╛ywamy dla wyra╛enia: zgody, potwierdzenia, ch⌐ci dziaêania, klawisza Esc   w wypadku: zaprzeczenia, rezygnacji, ch⌐ci wyjÿcia.                                                                                                       UWAGA! W lewym-dolnym rogu ekranu widaå liczb⌐ przedstawiajÑcÑ iloÿå wolnej  pami⌐ci komputera. Je╛eli nie jest on obciÑ╛ony rezydujÑcymi w nim innymi    programami i liczba ta jest wi⌐ksza od 100, program b⌐dzie wykonywaê si⌐ bez przeszkód. Je╛eli liczba ta jest mniejsza, nale╛y przejrzeå pliki startowe   systemu: config.sys i autoexec.bat, celem stwierdzenia czy nie znajdujÑ si⌐  tam zb⌐dne polecenia. Wi⌐cej informacji na ten temat znajduje si⌐ w:         Dodatku I - Cz⌐ÿciej zadawane pytania.                                                                                                                    Po uzgodnieniu daty program wyÿwietla tak zwane Gêówne Menu czyli spis opcji programu. Jest to te╛ neutralne, spoczynkowe miejsce programu. Chodzi o to,  ╛e przerywajÑc na dêu╛szy czas prac⌐ nie musimy wychodziå z programu ani     wyêÑczaå komputera, ale te╛ nie powinniÿmy pozostawiaå go, gdy na ekranie    mamy rozêo╛one dokumenty to znaczy podczas pracy w jakimÿ punkcie programu.                                                                               /ekran: menu gêówne/                                                                                                                                      Dziaêanie u╛ytkownika polega na wyborze tego punktu pod jakim chce pracowaå  poprzez przesuwanie rozjaÿnionego paska strzaêkami w gór⌐ i w dóê i          wciÿni⌐cie klawisza Enter w wybranym miejscu. Program przejdzie do           wykonywania wybranej opcji, a po jej zakoΣczeniu powróci do gêównego menu.   W tym te╛ miejscu mo╛emy zakoΣczyå prac⌐ wciskajÑc klawisz Esc. Zostanie nam wówczas zadane pytanie: Koniec pracy (T/N)? : _ . Je╛eli chcemy pracowaå     dalej wciskamy t . Je╛eli jednak chcemy prac⌐ zakoΣczyå wciskamy n . Wówczas na ekranie pojawi si⌐ napis:                                                        ┌──────────────────────────────────────────────┐                             │ * Koniec programu : Super KSI¿GA PODATKOWA * │                             └──────────────────────────────────────────────┘                      Dopiero teraz mo╛emy uznaå prac⌐ za zakoΣczonÑ i dopiero teraz mo╛emy        wyêÑczyå komputer lub uruchomiå kolejny program.                                                                                                          Poza pracÑ w wybranych punktach programu mo╛emy te╛ w ka╛dej chwili          uruchomiå dodatkowe funkcje wywoêywane klawiszami F1...F10 (tak zwane        klawisze funkcyjne) opis ich dziaêania znajduje si⌐ w DODATKU B.                                                                                          Punkt: Ksi⌐ga Podatkowa jest gêównym punktem systemu. Sêu╛y do wprowadzania  danych, ich prezentacji i wydruku ukêadzie KPR wraz ró╛norodnymi             podsumowaniami. Tu te╛ prowadzimy ewidencje dodatkowe oraz lity pêac i karty wynagrodzeΣ oraz opracowujemy i drukujemy deklaracje podatkowe i ZUS-owe.                                                                                 Punkt: Inne operacje ksi⌐gowe sêu╛y do prowadzenia rozrachunków, poszerzonej analizy dziaêalnoÿci oraz przeglÑdania kartotek kontrahentów i Kont.                                                                                      Punkty: Odseteki-Przelewy-Pisma to oddzielne moduêy z mo╛liwoÿciÑ wspóêpracy z systemem ksi⌐gowym. Nie sêu╛Ñ gromadzeniu informacji. Po sesji roboczej    np. po naliczeniu odsetek, dane mogÑ byå usuni⌐te. Znajduje si⌐ tu te╛       KsiÑ╛ka adresowa.                                                                                                                                         Punkt: Procedury pomocnicze speênia funkcje usêugowe dla caêoÿci systemu.                                                                                 3· KSI¿GA PODATKOWA                                                          ═══════════════════                                                                                                                                       Punkt ten skêada si⌐ z nast⌐pujÑcych podpunktów:                                                    ╔═══════════════════════════════════╗                                        ║ Wprowadzanie danych. Fakturowanie ║                                        ║ Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze     ║                                        ║ Deklaracje: PIT-5,PTI-5/A,PIT-5/B ║                                        ║ Odliczenia od dochodu             ║                                        ║ Odliczenia od podatku             ║                  Ksi⌐ga podatkowa    ╠═╣ Ewidencja i rejestry VAT          ║                                        ║ Ewidencja wyposa╛enia             ║                                        ║ Ewidencja przebiegu pojazdów      ║                                        ║ Pracownicy. Wynagrodzenia. ZUS.   ║                                        ║ Parametry.  Dowody wewn⌐trzne     ║                                        ╚═══════════════════════════════════╝                 W punkcie pierwszym Wprowadzanie danych. Fakturowanie wprowadzamy wszystkie  dokumenty zwiÑzane z dziaêalnoÿciÑ typu:faktura, rachunek, dowody wewn⌐trzne ,polecenie przelewu, dowód zapêaty, dokumenty kasowe itd. i przygotowujemy   je do zapisania w systemie. Jest to "brudnopis", pozycje tu wprowadzone      mo╛emy poprawiaå i kasowaå. Dopiero wydanie polecenia: Zapisz  spowoduje     wprowadzenie ich trwale do systemu (a dokêadniej przesuni⌐cie do zbioru:     Skêadnica dokumentów. Jednoczeÿnie zostanÑ uaktualnione stany na wszystkich  Kontach oraz w kolumnach ksi⌐gi. Tu tak╛e znajduje si⌐ moduê fakturowania.                                                                                W punkcie Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze otrzymujemy postaå KPR w             obowiÑzujÑcym ukêadzie wraz z ró╛norodnymi posumowaniami i wydrukiem. Nie    wprowadzamy tu danych, sêu╛y temu punkt poprzedni.                                                                                                        Punkt Ewidencja i rejestry VAT przeznaczony dla prowadzÑcych ewidencj⌐ vat.  Prezentuje wszechstronnÑ analiz⌐ podatku vat z wydrukiem rejestrów,          wyliczaniem podatku wg struktury zakupów i opracowaniem deklaracji VAT-7.                                                                                 Pozostaêe podpunkty opracowujÑ ró╛norodne zagadnienia zwiÑzane z prowadze-   iem KPR i w ogóle przedsi⌐biorstwa. Ewidencje nie sÑ powiÑzane automatycznie z Ksi⌐gÑ. Znaczy to, ╛e na przykêad przy zakupie ÿrodków trwaêych nale╛y je  jako zakup wprowadziå do ksi⌐gi z zaznaczeniem, ╛e ma trafiå do kolumny:     pozostaêe wydatki, a nast⌐pnie nale╛y ten zakup wpisaå na list⌐ ewidencji    ÿrodków trwaêych. Deklaracje podatkowe mogÑ, ale nie muszÑ byå powiÑzane z   KPR czy innymi danymi. Oznacza to, ╛e deklaracj⌐ mo╛na sporzÑdziå automaty-  cznie na podstawie KPR i innych wczeÿniej wprowadzonych wprowadzonych danych lub wpisaå bezpoÿrednio do niej dane za ka╛dy miesiÑc lub zbiorczo. Czyli    mo╛na sporzÑdziå deklaracj⌐ nie prowadzÑc ksi⌐gi. Punkt ostatni ustala takie parametry jak: stawki opodatkowania, numeracj⌐ ksi⌐gi i marginesy formularzy przy wydruku deklaracji, oraz dodatkowo sêu╛y do drukowania dowodów wewn⌐t.                                                                               Uwaga. Wskazane jest zapoznanie si⌐ ze wst⌐pem do rozdziaêu                         4. Inne operacje ksi⌐gowe.                                                                                                                         3·1   Wprowadzanie danych. Fakturowanie                                      ───────────────────────────────────────                                                                                                                   Punkt ten sêu╛y do przygotowania danych, przejrzenia ich i korekty, a        nast⌐pnie zaksi⌐gowania to jest trwaêego zapisu w systemie. Nale╛y zwróciå   uwag⌐, ╛e sposób wprowadzania danych tylko nieznacznie ró╛ni si⌐ od          tradycyjnego sposobu wpisywania danych do ksi⌐gi. PoczÑtkowe kolumny sÑ      podobne (kontrahent, dzieΣ miesiÑca, kwota), tylko zamiast poszukiwaå        wêaÿciwej kolumny do wpisania kwoty  podajemy numer tej kolumny (poÿrednio   przez Konto) w polu: Konto.                                                  UWAGA! Na koΣcu rozdziaêu omówiono dokêadnie technik⌐ wprowadzania danych.                                                                                Po zapisie (zaksi⌐gowaniu) dokumenty nie mogÑ byå usuwane i poprawiane. W    przypadku bê⌐du przy ksi⌐gowaniu poprawk⌐ mo╛na wykonaå tak jak przy         ksi⌐gowoÿci prowadzonej r⌐cznie przez wprowadzenie odpowiedniego dokumentu   korygujÑcego. WyjÑtkiem jest mo╛liwoÿå zmiany dnia wpisu do ksi⌐gi i opisu   vat (z usuni⌐ciem wêÑcznie). Podanie dnia wpisu zero powoduje, ╛e dokument   nie jest ujmowany w ksi⌐dze (patrz te╛ pkt. 7.7 Korekty bê⌐dnych zapisów).                                                                                /ekran: wprowadzanie danych/                                                                                                                              W pierwszej linii ekranu podano miesiÑc ksi⌐gowy i iloÿå wprowadzonych       dokumentów oraz nazw⌐ kontrahenta i numer pozycji na liÿcie, na którym       aktualnie znajduje si⌐ kursor. Poni╛ej opis dokumentu oraz kwoty: brutto,    netto i podatku, o ile kwot⌐ brutto rozpisano na skêadowe. Linia dolna       zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej aktualizowane na  bie╛Ñco saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela.      Widoczna jest tylko jej cz⌐ÿå. Pozostaêe wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug   ogólnych zasad przeglÑdania tabel (opis w Dodatku A i pod klawiszem F1).     Uwaga. Po wypeênieniu ka╛dego pola kursor przechodzi automatycznie do        nast⌐pnego, mo╛emy to zmieniå w pkt. Instalacja-Wpis danych-auto skok.                                                                                    Omówimy teraz budow⌐ tabeli oraz dost⌐pne operacje. Tabela zawiera pola:                                                                                  Kontrahent - musimy tu wskazaå kontrahenta, którego dotyczy wprowadzany      dokument. Mo╛emy uzyskaå to przez wpisanie jego numeru lub po naciÿni⌐ciu    klawisza Enter (na pustym polu) przez wybór z wyÿwietlonej listy. Mo╛emy     te╛, co jest bardziej naturalne wpisaå dowolny fragment (lub dwa fragmenty   oddzielone odst⌐pem) nazwy kontrahenta. Czynnoÿå ta cz⌐sto powtarzajÑca si⌐  w innych punktach programu jest opisana w punkcie 7.1. Wskazanie kontrahenta jest warunkiem wpisania pozostaêych danych. Jego brak jest sygnalizowany     jako bêÑd znakiem ?. Taka pozycja nie zostanie zaksi⌐gowana (zapisana).      Na liÿcie naszych kontrahentów, oprócz realnych osób i firm powinny znale½å  si⌐ tak╛e pozycje umo╛liwiajÑce wprowadzenie niektórych szczególnych doku-   mentów takich jak: Inwentaryzacja, sprzeda╛ detaliczna.                      Dla potrzeb wprowadzania dowodów wewn⌐trznych z tytuêu amortyzacji, rozli-   czania przejazdów, itp. na list⌐ kontrahentów nale╛y wpisaå pozycj⌐ o nazwie roboczej zawierajÑcej np. kropk⌐ lub gwiazdk⌐.                               Uwaga!  W tym polu wyÿwietlany jest poczÑtek nazwy, klawiszem: Tab                   mo╛emy przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kontrahentów.                                                                                       Dokument - w tym miejscu wpisujemy numer dokumentu. Je╛eli b⌐dziemy          prowadziå rozliczenia ju╛ teraz nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e program dokonuje    automatycznego rozliczenia zobowiÑzania i zapêaty, porównujÑc mi⌐dzy innymi  identycznoÿå numerów dokumentów. Dlatego faktura wpisana jako np. f.4324 i   w ÿlad za niÑ wystawiony przelew oznaczony np. p.4324 nie zostanÑ uznane     przez program jako para. Natomiast dokumenty o symbolach odpowiednio: f.4324 i f.4324 lub 4324 i 4324 lub nawet np. xxx i xxx zostanÑ rozliczone.         Pozostawienie tego pola nie wypeênionego nie jest bê⌐dem formalnym, to       znaczy nie budzi sprzeciwu programu. Poniewa╛ jednak numer dokumentu         wprowadzany jest do ksi⌐gi, oraz jest u╛ywany przy rozliczeniach i ewidencji vat, jego prawidêowe wypeênienie jest konieczne. Jak zobaczymy w punkcie     Skêadnica dokumentów b⌐dziemy mieå mo╛liwoÿå korekty nazw dokumentów celem   ich automatycznego rozliczenia.                                                                                                                           Data - nale╛y podaå tu dat⌐ powstania zobowiÑzania (lub dat⌐ jego            rozliczenia). Dzi⌐ki temu system mo╛e kontrolowaå terminowoÿå zapêat oraz    podawaå zestawienia za wskazany okres. Jest to tak╛e data wystawienia dla    celów ewidencji vat. Je╛eli u╛ytkownik nie korzysta z rozrachunków i z       ewidencji mo╛e nie wypeêniaå tego pola.                                                                                                                   dm - dzieΣ miesiÑca okreÿla z jakim dniem dany dokument zostanie wpisany do  KPR. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e do ksi⌐gi ujmowane sÑ tylko te dokumenty,      którym podano dzieΣ miesiÑca. Pozostaêe (bez podanego dnia lub z dniem = 0), mimo ╛e zarejestrowane w systemie nie sÑ ujmowane w ksi⌐dze. Szczególnie     dotyczy to dokumentów zapêaty, które nie wchodzÑ do ksi⌐gi, a sÑ konieczne   przy analizie rozliczeΣ. Bez podawania dnia mo╛emy te╛ rejestrowaå wydatki   zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdu oraz inne nie ujmowane w ksi⌐dze. Uwaga, w   miesiÑcu zerowym (00, bilans otwarcia) nie mo╛emy wpisywaå dnia miesiÑca.    MiesiÑc ten nie jest ujmowany do ksi⌐gi, sêu╛y wprowadzeniu bilansu otwarcia przy prowadzeniu rozliczeΣ.                                                                                                                               Kwota Winien/Ma - wpisanÑ wartoÿå mo╛emy umieÿciå tylko po jednej stronie.   Mniej wprawni w ksi⌐gowoÿci mogÑ przyjÑå, ╛e na stron⌐: Winien wpisujÑ       pozycje dotyczÑce: sprzeda╛y, korekt i zwrotów sprzeda╛y (czasem ze znakiem  minus) oraz je╛eli prowadzÑ kontrol⌐ rozliczeΣ, kwoty zapêat za dokonane     zakupy. Na stron⌐: Ma pozycje dotyczÑce: zakupów, korekt i zwrotów zakupów   (czasem ze znakiem minus) oraz je╛eli prowadzÑ kontrol⌐ rozliczeΣ, kwoty     zapêat za dokonane sprzeda╛e. Je╛eli nie prowadzimy kontroli rozliczeΣ,      prawidêowe uj⌐cie na wêaÿciwÑ stron⌐ nie jest tak wa╛ne, niemniej wydruki    oraz niektóre reakcje programu b⌐dÑ czytelniejsze, gdy b⌐dziemy stosowali    si⌐ do powy╛szych zasad.                                                     Podanie kwoty zerowej jest traktowane jako bêÑd sygnalizowany znakiem ?.     Taka pozycja nie zostanie zaksi⌐gowana. Wpisujemy tu kwot⌐ brutto, kwota     netto jakÑ nale╛y ujÑå do ksi⌐gi wynikaå b⌐dzie z opisu vat danego           dokumentu. Je╛eli nie prowadzimy rozliczeΣ i ewidencji vat mo╛emy wpisaå tu  od razu kwot⌐ netto.                                                         UWAGA !!! Gdy prowadzimy ewidencj⌐ VAT, dla uêatwienia wprowadzania danych   zaleca si⌐ nast⌐pujÑcy sposób wprowadzania kwot. W pole Wn/Ma kwoty nie      wpisujemy bezpoÿrednio. Ustawimy si⌐ na odpowiednim polu (np. Wn dla         sprzeda╛y lub Ma zakupów). Wciskamy klawisz: Enter. Wypeêniamy wyÿwietlonÑ   tabelk⌐ wpisujÑc skêadowe: netta i podatki. Po zakoΣczeniu, do pola Wn/Ma    wpisana zostanie kwota brutto, o ile pole Wn/Ma byêo jeszcze nie wypeênione  tj. byêo równe 0 (patrz te╛ pkt.7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji VAT).   Opisywane tu wciÿni⌐cie klawisza: Enter daje ten sam efekt jak wywoêanie     operacji ~vat lub aktywacja pola w kolumnie V. Je╛eli nie prowadzimy         ewidencji VAT lub z innych powodów nie chcemy klawiszem: Enter uaktywniaå    okienka vatowskiego, mo╛emy to zmieniå w punkcie:                            Procedury pomocnicze - Instalacja - wpis danych, parametr: Enter --> VAT.                                                                                 Konto - znaczenie tego pola wyjaÿniono w pkt.4.7 i 8.1. Tu przypomnijmy, ╛e  poÿrednio wartoÿå tego pola okreÿla, do której kolumny KPR b⌐dzie wpisany    dany dokument. Pole wypeêniamy piszÑc numer Konta lub wybieramy z listy po   wciÿni⌐ciu klawisza Enter (na pustym polu). Pole przyjmuje automatycznie     wartoÿå ~ (Inne konta). Obecnoÿå takiego na liÿcie przypomni nam, ╛e sami    jeszcze nie podaliÿmy Konta.                                                                                                                              D.o (dopuszczalne opó½nienie) - podaje ile dni pozostawiono na uregulowanie  pêatnoÿci w zakresie 0-999. Standardowo wpisywana jest wartoÿå okreÿlona w   punkcie Instalacja (np.14 dni). Je╛eli daty podajemy jako dat⌐ powstania     zobowiÑzania i dat⌐ rozliczenia to w kolejnych punktach programu system      informuje o zapêatach przeterminowanych obliczajÑc ró╛nic⌐ dat i             przyrównujÑc do wartoÿci podanej w tym polu. Je╛eli nie prowadzimy rozliczeΣ pole to jest nam oboj⌐tne.                                                                                                                                V - znacznik informujÑcy czy dana pozycja posiada opis vat. Puste pole       oznacza, ╛e takiego opisu nie zrobiono, cyfra okreÿla istnienie opisu i typ  transakcji. WciskajÑc klawisz: Enter uaktywniamy funkcj⌐ wprowadzania opisu  vat dla danej pozycji, podobnie jak operacja ~vat. Patrz te╛ uwaga do pola:  kwota Wn/Ma.                                                                                                                                              Opis - odpowiada polu: Opis zdarzenia gospodarczego z KPR. Ze wzgl⌐du na     ograniczonÑ iloÿå miejsca na wydrukach i ekranie pole opis ma niewielkÑ      dêugoÿå wystarczajÑcÑ jednak do skrótowego okreÿlenia charakteru zdarzenia.  Przy wprowadzaniu zapêat mo╛na wpisaå tu numer kasowy lub bankowy. Dla       dokumentów korygujÑcych nale╛y wpisaå do jakiej dokumentu ½ródêowego odnosi  si⌐ korekta. Dla cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze       sêownika zdarzeΣ gospodarczych (patrz te╛ pkt. 3.11 Parametry, tam te╛ o     sposobie korzystania ze sêownika !).                                                                                                                      Mc (miesiÑc ksi⌐gowy) - jest to parametr porzÑdkujÑcy zestawienia obrotów    wedêug miesi⌐cy. Tutaj u╛ytkownik nie ma dost⌐pu do tego pola, miesiÑc       ustalany jest w innym punkcie systemu (MiesiÑc obrachunkowy). Pewne          mo╛liwoÿci korekty w wypadku bê⌐dnego rozpocz⌐cia ksi⌐gowania kolejnego      miesiÑca gdy zapomniano o jego zmianie w systemie opisano w punkcie 4.9.                                                                                  Nazwa kontrahenta - ukryta poza ekranem kolumna jest pomocna gdy chcemy      przejrzeå tabel⌐ wedêug nazw kontrahentów. Tu tak╛e mo╛emy dokonaå wyboru    czy zmiany kontrahenta, ale nie przez wpisanie nazwy ale przez wybór z listy wyÿwietlonej po wciÿni⌐ciu klawisza: Enter.                                                                                                               Poza wypeênianiem pól u╛ytkownik mo╛e wykonaå operacje wyszczególnione w     dolnej linii ekranu. F1 Pomoc informuje, ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1        uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ. WciskajÑc klawisz Esc     zakoΣczymy prac⌐ w tym punkcie programu. Dost⌐pne operacje:                                                                                               ~Inne - podobnie jak w pozostaêych punktach programu, daje mo╛liwoÿå         uzyskania nowej pustej linii do wprowadzenia danych. Dla usprawnienia pracy  do nowej linii sÑ przenoszone automatycznie z linii poprzedniej lub ostatnio opracowywanej: data, dopuszczalne opó½nienie, Konto i miesiÑc ksi⌐gowy oraz  opis lub poczÑtkowa cz⌐ÿå opisu w zale╛noÿci od ustawienia parametru:        dêug.powt.opisu. Ta ostatnia wêaÿciwoÿå mo╛e byå u╛yta przy wprowadzaniu     wi⌐kszej partii podobnych pozycji.                                           Uwaga ! Je╛eli ostatnia pozycja na liÿcie jest wypeêniona prawidêowo to      wciÿni⌐cie klawisza: strzaêka w dóê, da ten sam efekt jak operacja: inne.                                                                                 ~Wydruk - drukuje wszystkie pozycje tabeli z opisem i podsumowaniem. Mamy    dwa rodzaje wydruków: Podstawowy  Vat. Pierwszy drukuje to co widzimy na     ekranie, drugi opis vat do tych pozycji (netto, vat, typ transakcji itp.).   Przy wyborze wydruku podstawowym zostanie zadane pytanie: Wydruk rozszerzony (T/N)? Wydruk rozszerzony zawiera treÿå wszystkich kolumn, skrócony - bez    nazwy kontrahenta i opisu. Przy wyborze wydruku vat zostanie zadane pytanie: Tylko pozycje z vat-em (T/N)? Odpowied½ twierdzÑca spowoduje, ╛e na wydruku  uj⌐te b⌐dÑ tylko te pozycje, którym wprowadzono opis vat, w przeciwnym       wypadku wydrukowane b⌐dÑ wszystkie pozycje. Wydruki w tym punkcie sêu╛Ñ      kontroli prawidêowoÿci wprowadzonych dokumentów przed ich zaksi⌐gowaniem.                                                                                 ~UsuΣ -mo╛liwoÿå wykreÿlenia jednej linii poprzedzona ╛Ñdaniem potwierdzenia                                                                              ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje.                                                                                                                         S~trona - je╛eli pomyêkowo wpisaliÿmy kwot⌐ na niewêaÿciwÑ stron⌐ Wm/Ma, to  nie musimy jej kasowaå i przepisywaå lecz mo╛emy jÑ "przerzuciå" korzystajÑc z tej operacji. Je╛eli kwota ma ju╛ opis VAT, pojawi si⌐ komunikat,          sugerujÑcy sprawdzenie, czy nie nale╛y zmieniå kategorii transakcji          Sprzeda╛/Zakup.                                                                                                                                           Za~pisz - wykonanie tego polecania jest poprzedzone ╛Ñdaniem potwierdzenia:           ╔════════════════════════════════════════════════════╗                       ║  Wszystkie prawidêowe pozycje zostanÑ przesuni⌐te  ║                       ║  z brudnopisu do systemu ksi⌐gowego i zapisane.    ║                       ║                            Akceptujesz (T/N)? : _  ║                       ╚════════════════════════════════════════════════════╝              Po uzyskaniu pozytywnej odpowiedzi system przesunie wszystkie prawidêowe     pozycje (tj. nieoznaczone znakiem ?, czyli z podanym kontrahentem i kwotÑ)   do zbioru Skêadnica dokumentów. Jednoczeÿnie zostanÑ uaktualnione wszystkie  Konta i zapisy w ksi⌐dze i rejestrach vat. Zapisane pozycje zostanÑ stÑd     usuni⌐te.                                                                                                                                                 ~1-rozlicz - operacja stosowana przy rozrachunkach, uêatwiajÑca wprowadzanie dokumentów w wypadku gdy np. dokonano zapêaty gotówkowej i mo╛emy od razu    zapisaå kwot⌐ po stronie Winien i Ma. Zamiast wpisywaå w nowej linii jeszcze raz kontrahenta, numer dokumentu itd. korzystamy z tej operacji. Po          wciÿni⌐ciu ~1 pojawiÑ si⌐ cztery pola. W pierwsze musimy wpisaå dat⌐ zapêaty w trzecie symbol Konta. Je╛eli pole to pozostawimy puste i wciÿniemy Enter   pojawi si⌐ lista, z której mo╛na dokonaå wyboru. Je╛eli nastÑpiêa zapêata    caêkowita pole drugie: kwota pozostawiamy bez zmian, je╛eli cz⌐ÿciowa        wpisujemy wêaÿciwÑ wartoÿå. W pole opis mo╛emy wpisaå numer dokumentu        kasowego czy bankowego lub je wykasowaå. Nowo powstaêa pozycja zostaje       zapisana na koΣcu listy. Je╛eli zachodzi potrzeba mo╛emy powstaêy zapis      dowolnie modyfikowaå z usuni⌐ciem wêÑcznie.                                                                                                               ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie dla danego dokumentu opisu vat to    znaczy podanie kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach, przypisanie do  danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych    parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5 Wprowadzanie   danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i stosowane     poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy           wprowadziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych, to    znaczy nie tylko teraz przy wprowadzaniu dokumentów ale i w pó½niejszym      czasie. Patrz te╛ uwaga do pola: kwota Wn/Ma.                                                                                                             FAKTUROWANIE                                                                 ────────────                                                                                                                                              ~Faktura - Przed omówieniem szczegóêów dotyczÑcych tej funkcji programu,     omówmy wpierw podstawowe zaêo╛enia, oraz mo╛liwoÿci i ograniczenia tej       operacji. Moduê fakturowania jest przeznaczone do ukêadania i wydruku        faktur, rachunków uproszczonych i paragonów (dowodów wydania), dotyczÑcych   zarówno towarów jaki i usêug. Po wydruku dokumentu mo╛emy uzyskaå            automatyczny wpis do ksi⌐gi i rejestru vat unikajÑc w ten sposób             przenoszenia danych z innych programów. Korzystamy z istniejÑcej listy       kontrahentów, mo╛emy te╛ od razu rozliczaå dokumenty zapêacone w momencie    wystawienia. Nale╛y jednak╛e mieå ÿwiadomoÿå, ╛e jest to moduê pomocniczy w  programie ksi⌐gi podatkowej, stanowiÑcy jej dodatkowe uzupeênienie. Posiada  on dwa zasadnicze ograniczenia: nie prowadzi stanów magazynowych (jest to    program fakturujÑcy, a nie magazynowy), oraz nie zapami⌐tuje wydrukowanych   dokumentów. Pozycje mogÑ byå wpisywane r⌐cznie lub pobierane z listy         towarowej zwanej cennikiem. Zawiera on nazw⌐ i opis towaru oraz inne         niezb⌐dne elementy: jednostka miary, stawka vat, sww/ku, cena netto. Przy    sprzeda╛y nietypowych towarów/usêug mo╛emy je wpisaå bezpoÿrednio do faktury z pomini⌐ciem wykorzystania cennika. Dost⌐pny jest te╛ szereg parametrów,    dostosowujÑcych proces fakturowania do potrzeb u╛ytkownika.                  Mo╛emy te╛ drukowaå faktury korygujÑce, dokumenty KP i KW oraz ustalaå i     wzajemnie przeliczaå 3 niezale╛ne ceny zêotówkowe i 3 ró╛ne ceny w walutach  obcych. Operacje te omówione sÑ przy koΣcu rozdziaêu.                        Uwaga! Ilekroå poni╛ej mówimy o zaksi⌐gowaniu, mamy na myÿli wpisanie               kompletu danych o sprzeda╛y na list⌐ dokumentów przygotowanych do            ksi⌐gowania, to jest do tabeli w punkcie Wprowadzanie danych. Jak            wiemy jest to brudnopis, w którym mo╛emy dokonywaå poprawek i                skreÿleΣ przed wêaÿciwym zaksi⌐gowaniem w systemie.                                                                                                Omówimy teraz szczegóêowo technik⌐ pracy przy fakturowaniu. Po wciÿni⌐ciu    klawiszy Alt f w punkcie Wprowadzanie danych uzyskamy poni╛szy obraz ekranu:                                                                              /ekran: operacja fakturowania/                                               Ekran si⌐ z dwóch cz⌐ÿci: górnej - opisowej czyli nagêówka i dolnej -        specyfikacji czyli tabeli faktury. W ostatniej linii ekranu opisane sÑ       dost⌐pne operacje. Po górnej cz⌐ÿci ekranu przemieszczamy si⌐ przy u╛yciu    strzaêek, dochodzÑc do ostatniego pola przechodzimy do tabeli faktury. Skok  do ostatniego pola mo╛emy wykonaå te╛ klawiszem End. Z nagêówka mo╛emy te╛   przejÿå do tabeli w prostszy sposób, wciskajÑc klawisz Tab. W tabeli         obowiÑzujÑ ju╛ takie same zasady poruszania si⌐ jak w caêoÿci programu       (podpowied½ klawisz F1). Przejÿcie z tabeli do nagêówka mo╛e nastÑpiå        strzaêkÑ w gór⌐ gdy znajdujemy si⌐ w pierwszej pozycji faktury lub, co       proÿciej klawiszem Esc. PrzemieszczajÑc si⌐ mi⌐dzy nagêówkiem a tabelÑ       klawiszami Tab i Esc, wracamy zawsze na tÑ samÑ pozycj⌐ na ekranie.          Caêkowite wyjÿcie z fakturowania nast⌐puje po u╛yciu klawisza Esc, z pozycji nagêówka. Je╛eli w mi⌐dzyczasie wykonaliÿmy jakieÿ zmiany w specyfikacji     faktury, a nie wydrukowaliÿmy jej, to programy przy próbie wyjÿcia za╛Ñda    potwierdzania komunikatem: Bez wydruku faktury (T/N): _.                                                                                                  Omówmy poszczególne elementy nagêówka:                                                                                                                    Numer - numer mo╛e mieå struktur⌐ wieloczêonowÑ, zale╛nie od potrzeb         u╛ytkownika. Styl i zasady numeracji opisane b⌐dÑ przy omawianiu operacji:   Opcje. Wraz z numerem, na ekranie wyst⌐puje napis: Faktura,Rachunek,Paragon  (na wydruku w peênym brzmieniu: Faktura VAT, Rachunek uproszczony, Dowód     wydania). Nale╛y zaznaczyå, ╛e wydruki ró╛nych typów dokumentów b⌐dÑ ró╛niå  si⌐ prawie wyêÑcznie omawianym napisem. WyglÑd specyfikacji asortymentu jest staêy i odpowiada wymogom faktury. Nie stoi to w sprzecznoÿci z wymaganiami  odpowiednich przepisów, które okreÿlajÑ tylko minimalnÑ zawartoÿå faktur i   rachunków. Wst⌐pnego ustalenia, czy ma byå drukowana faktura czy rachunek,   program dokonuje na podstawie informacji zawartej w opisie odbiorcy, w polu  oznaczonym literÑ V (vatowiec?). Mo╛emy wpisaå tam liter⌐ v lub znak pusty.  Jednak╛e w myÿl zasady, ╛e gêos decydujÑcy ma u╛ytkownik, mo╛e on zmieniå    typ dokumentu. Jest to uzasadnione np. w przypadku sprzeda╛y dla pêatnika    vat, na kwot⌐ ni╛szÑ ni╛ uznana za graniczÑ dla faktur (obecnie 5 zê.).      B⌐dzie jeszcze o tym mowa przy omawianiu operacji: Opcje.                                                                                                 Data wystawienia - dla u╛ytkowników korzystajÑcych z rozrachunków istotna    b⌐dzie informacja, ╛e po wydruku i zaksi⌐gowaniu faktury, b⌐dzie do te╛ data powstania zobowiÑzania do zapêaty. Zmiana daty wystawienia powoduje zmian⌐   daty sprzeda╛y, daty okreÿlajÑcej termin pêatnoÿci, oraz zmian⌐ ostatniego   pola: dzieΣ ksi⌐gi. Daje to pewne zautomatyzowanie i uproszczenie pracy,     mo╛emy jednak przypisaå tym polom wartoÿci wedêug wêasnego uznania.                                                                                       Data sprzeda╛y - u╛ywana wyêÑcznie przy wpisywaniu faktury do rejestru vat   Mo╛emy zamiast peênej daty podawaå tylko miesiÑc sprzeda╛y. W takim wypadku  nale╛y skorzystaå z opcji fakturowania (peêna data sprzeda╛y/tylko miesiÑc).                                                                              Pêatnoÿå - mamy do wyboru: gotówkÑ, czekiem, przelewem, wg umowy.            Zwróåmy uwag⌐ na ostatniÑ form⌐ pêatnoÿci. W opcjach fakturowania b⌐dziemy   mogli okreÿliå, czy mamy dla niej drukowaå termin pêatnoÿci. Jest to wygodne w sytuacjach, gdy przy wydruku faktury nie mo╛emy lub nie chcemy okreÿliå    terminu zapêaty, a nie chcemy wpisywaå fikcyjnej daty.                                                                                                    dni i do - parametr dni okreÿla w ciÑgu ilu ma nastÑpiå zapêata, parametr DO ,do którego dnia wêÑcznie. Oba parametry sÑ powiÑzane ze sobÑ i z datÑ       wystawienia.                                                                                                                                              Nabywca - wyboru kontrahenta dokonujemy stajÑc w polu opisanym: Nabywca.     Zasady wyboru sÑ te same jak w punkcie wprowadzania danych ksi⌐gowych (patrz te╛ pkt. 7.1 Wybór kontrahenta). Na ekranie zostanie wyÿwietlona nazwa       robocza, poni╛ej numer i NIP (je╛eli posiada). Poni╛ej numeru NIP            wyÿwietlony b⌐dzie znacznik V (czy jest vat-owcem) je╛eli taki posiada, oraz oficjalna nazwa i adres firmy. Dla szczególnie dêugiej nazwy kontrahenta     przewidziano drugÑ cz⌐ÿå pola: Peêna nazwa. Gdy z niego korzystamy to na     ekranie informacyjnie ukazujÑ si⌐ kropki przy nazwie (...).                  Wi⌐cej na temat danych o kontrahencie w pkt. 5.4 KsiÑ╛ka adresowa.                                                                                        WystawiajÑcy - po uaktywnieniu tego pola zostanie wyÿwietlona 3-wierszowa    tabelka do której mo╛emy wpisaå imiona i nazwiska osób upowa╛nionych do      wystawiania faktur vat. Potem zostanie nam tylko wskazanie kto wystawia danÑ faktur⌐ lub gdy to czyni tylko jedna osoba nie b⌐dziemy musieli ju╛ u╛ywaå   tego pola.                                                                                                                                                OdbierajÑcy - jest to miejsce na wpisanie imienia i nazwiska osoby upowa╛-   nionej do odbioru faktur vat. Mo╛emy podaå tu dowolny napis. Jednak╛e dla    powtarzajÑcych si⌐ klientów program mo╛e zapami⌐taå te dane zapisujÑc je     wÿród danych adresowych. Wpisujemy je do pola: Telefon Notatki. Poniewa╛     mo╛emy oprócz nazwiska upowa╛nionego przechowywaå w tym polu inne informacje (choåby numer telefonu) przyj⌐to nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐. Je╛eli w omawianym   nym polu znajduje si⌐ znak #, to brane jest 25 znaków wyst⌐pujÑcych po tym   znaku, w przeciwnym wypadku czytane jest pierwsze 25 znaków tego pola.                                                                                    Uwagi - jest to pole, o nie okreÿlonym ÿciÿle przeznaczeniu. Drukowane jest  przy koΣcu nagêówka, przed rozpocz⌐ciem specyfikacji towaru. Mo╛e dotyczyå   pêatnoÿci (np. numer czeku), komentarza do upustu itp. Dla cz⌐sto powta-     rzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika uwag do faktury (patrz    te╛ pkt. 3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !).                                                                                   K. - komentarz. Miejsce na dowolny dwulinijkowy komentarz do faktury. Dla    cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika komentarzy do faktury (patrz te╛ pkt. 3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze    sêownika !).                                                                                                                                              Konto - Konto z jakim zostanie zaksi⌐gowany dokument                                                                                                      opis - odpowiada polu ksi⌐gi: opis zdarzenia gospodarczego. Dla cz⌐sto pow-  tarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy skorzystaå ze sêownika zdarzeΣ gospodarczych   (patrz te╛ pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !)                                                                              upust - mo╛emy tu wpisaå liczb⌐ z zakresu od -9.99 do 99.99. Liczby ujemne   oznaczajÑ, ╛e zastosowaliÿmy narzut. Informacja o udzielonym upuÿcie jest    drukowana na fakturze, natomiast o narzucie nie. Gdy na liÿcie specyfikacji  faktury mamy ju╛ zadysponowany jakiÿ asortyment, zmiana upustu spowoduje     ponowne przeliczenie cen. Tak╛e przy korzystaniu z cennika, pozycje          przenoszone do faktury b⌐dÑ odpowiednio przeliczane. Tylko przy r⌐cznym      wpisywaniu cen musimy od razu podaå ostatecznÑ wartoÿå. Zalecane jest        ukêadanie faktury przy upuÿcie równym zero, a dopiero po zakoΣczeniu         specyfikowania asortymentu podanie upustu.                                                                                                                rejestr vat - zaznaczamy, czy dana faktura ma byå uj⌐ta w rejestrze vat                                                                                   dzieΣ ksi⌐gi - odpowiada polu: dzieΣ miesiÑca w ksi⌐dze. Pami⌐tajmy, ╛e      zmiana daty wystawienia powoduje zmian⌐ pola: dzieΣ ksi⌐gi, jednak╛e mo╛emy  teraz wpisaå tu innÑ wartoÿå dnia wpisu do ksi⌐gi.                                                                                                        Omówmy teraz operacj⌐ Opc~je. Pozwala ona dostosowaå prac⌐ moduêu            fakturujÑcego do wymagaΣ naszej firmy. Jest ona dost⌐pna zarówno podczas     pracy w nagêówku jak i w specyfikacji faktury. Po wciÿni⌐ciu Alt j           otrzymujemy tabel⌐, po której przesuwamy si⌐ kursorem, klawiszem Enter       sygnalizujemy ch⌐å zmiany.                                                         OPCJE                                                                  ╔═════════════════╗┌──────────────────────────────────────────────────────┐  ║sposób numeracji ║│numer kolejny/rok                                     │  ║numer a Konto    ║│kojarzyå numer faktury z Kontem  Tak                  │  ║wspólna num. f/r ║│faktury i rachunki majÑ wspólna, ciÑgêa numeracj⌐  Tak│  ║fakt./rach./parag║│Faktura                                               │  ║wysuw faktury    ║│o ile linii wysunÑå fakt.po druku (99 wysuw strony) 99│  ║iloÿå egzemplarzy║│1                                                     │  ║oryginaê/kopia   ║│drukowaå napis oryginaê/kopia  Tak                    │  ║termin wg umowy  ║│gdy pêatnoÿå wg umowy, to drukowaå termin zapêaty  Tak│  ║ceny netto/brutto║│dyspozycje sprzeda╛y ustalamy w cenach   netto        │  ║zapêaty w term. 0║│dekret rozliczeniowy Tak kasa 101       bank 131      │  ║maêe kwoty faktur║│sygnalizowaå faktury na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ 5.00 zê Tak│  ║iloÿå - format   ║│liczba postaci: 99 999.99                             │  ║paragon          ║│ksi⌐gowaå:Tak odbiorca: stosownie do danych adresowych│  ║waluty           ║│drukowaå kurs:  Tak                                   │  ║peêna data sprzed║│drukowaå i zapami⌐taå peênÑ dat⌐ sprzeda╛y            │  ╚═════════════════╝└──────────────────────────────────────────────────────┘                                                                               sposób numeracji - numer drukowany na fakturze mo╛e skêadaå si⌐ z 6 czêonów. Jedynym koniecznym jest numer porzÑdkowy o dêugoÿå do 5 cyfr. Program        zapami⌐tuje ostatnio u╛yty numer, a po wydruku faktury proponuje numer       kolejny. Niemniej i tak u╛ytkownik mo╛e wpisaå dowolny numer. U╛ycie innych  skêadników symbolu faktury ustalamy w tabelce:  ┌───────────────────────┐                                                  1 │ Konto               0 │                                                  2 │ miesiÑc             0 │                                                  3 │ rok                 2 │                                                  4 │ symbol dodatkowy    0 │                                                  5 │ numer kolejny       1 │                                                  6 │ znacznik F./R./P.   T │                                                    └───────────────────────┘    1  - poniewa╛ ka╛dy ksi⌐gowany dokument musi mieå podane Konto, poÿrednio    okreÿlajÑce te╛ numer kolumny ksi⌐gi, mo╛emy drukowaå numer tego Konta na    fakturze. Mo╛e to byå uzasadnione w przypadku gdy mamy oddzielne Konta       sprzeda╛y dla ró╛nych typów obrotu (np. towary, usêugi) i chcemy dla celów   porzÑdkowych mieå to zaznaczone na fakturze.                                 2  - dwucyfrowy numer miesiÑca                                               3  - dwucyfrowy numer roku                                                   4  - symbol dodatkowy jest zwiÑzany z Kontem. W punkcie Plan Kont mo╛emy dla ka╛dego Konta przypisaå dowolny symbol (max. 3 znaki). U╛ycie tego symbolu   jest analogiczne do opisanego powy╛ej zastosowania numeru Konta w numerze    faktury. Jednak╛e mamy tu wi⌐kszÑ swobod⌐ w ustalaniu symbolu, nie jest on   bowiem zwiÑzany z resztÑ systemu ksi⌐gowego. Uwzgl⌐dnienie w programie       takiej mo╛liwoÿci wynika z szerokiej praktyki stosowania tego typu           uzupeênienia numeracji.                                                      5  - numer kolejny (ten czêon zawsze wystÑpi w symbolu dokumentu)            6  - dla zwi⌐kszenia czytelnoÿci zestawieΣ drukowanych przez program, nazwa  dokumentu mo╛e byå poprzedzona znakiem F. dla faktur, R. dla rachunków lub   P. dla dowodów wydania (paragonów). Nie sÑ one drukowane na fakturze, a      tylko dostawiane do nazwy dokumentu w programie.                                                                                                          Okreÿlony w powy╛szy sposób symbol i numer faktury mo╛e mieå w maksymalnym   ukêadzie nast⌐pujÑcÑ postaå: F.702/06/98/US/10237. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e  do systemu ksi⌐gowego ujmowana jest tylko cz⌐ÿå symbolu. I tak, zawsze numer kolejny (niekiedy poprzedzony zerami dla celów porzÑdkowania oraz znaki      F./R./P. gdy tak zalecono). Je╛eli stosowane sÑ czêony dodatkowe to tak╛e sÑ uwzgl⌐dniane, ale tylko gdy êÑczna dêugoÿå symbolu nie przekracza 10 znaków. W razie koniecznoÿci usuwane jest w kolejnoÿci:Konto, nast⌐pnie miesiÑc, rok                                                                              numer a Konto - je╛eli pozwalajÑ na to przepisy ogólne i wewn⌐trzny regula-  min ksi⌐gowania mo╛emy prowadziå odr⌐bnÑ numeracj⌐ dla ró╛nych typów obrotów majÑcych odzwierciedlenie w planie Kont. W przeciwnym wypadku program b⌐dzie proponowaê ciÑgêa, kolejnÑ numeracj⌐ bez wzgl⌐du na przypisane Konto.        Uwaga! Wybór dokonany w tym punkcie nie wpêywu na styl symbolu faktury. Mimo wybrania numeracji niezale╛nej od Konta nadal jego numer lub symbol mo╛e byå uwzgl⌐dniony w symbolu dokumentu.                                                                                                                         wspólna num. f/r - je╛eli pozwalajÑ na to przepisy ogólne i wewn⌐trzny       regulamin ksi⌐gowania mo╛emy prowadziå odr⌐bnÑ numeracj⌐ dla faktur vat i    odr⌐bnÑ dla rachunków uproszczonych (nie ma wpêywu na numeracj⌐ paragonów).                                                                               faktura/rachunek/paragon - je╛eli z opisu kontrahenta wynika ╛e jest on vat- owcem (literka V), program zakêada, ╛e nastÑpi wydruk faktury vat. W tym     punkcie u╛ytkownik mo╛e jednak sam okreÿliå jakiego typu dokument b⌐dzie     drukowany. Je╛eli wybierzemy: Paragon, to program b⌐dzie proponowaê          drukowanie paragonów a╛ do zmiany przez u╛ytkownika.                                                                                                      wysuw faktury - je╛eli w punkcie Procedury pomocnicze-Instalacja-rodzaj      papieru wybraliÿmy: ci⌐ty A-4,to parametr ten b⌐dzie ignorowany i po wydruku papier b⌐dzie ka╛dorazowo wysuwany. W innym przypadku papier b⌐dzie wysuwany o tyle linii ile wpiszemy w tym punkcie, lub do koΣca strony je╛eli wpiszemy 99. Przypominamy, ╛e dla drukarek atramentowych i laserowych majÑcych        podajniki papieru zalecane jest ustawienie papieru jako: taÿma perf. 11".                                                                                 iloÿå egzemplarzy - je╛eli nie korzystamy z wielowarstwowego papieru         kopiujÑcego mo╛emy za╛Ñdaå aby program automatycznie drukowaê kolejne 2 lub  3 egzemplarze.                                                                                                                                            oryginaê/kopia - je╛eli wybraliÿmy wydruk dwóch egzemplarzy, to bez wzgl⌐du  na ustawienie tego parametru na pierwszym pojawi si⌐ napis ORYGINA¥, a na    kolejnych napis KOPIA. Je╛eli drukujemy jeden egzemplarz, program zakêada,   ╛e stosujemy papier wielowarstwowy, na którym mo╛e umieszczaå napis          ORYGINA¥/KOPIA, w zale╛noÿci od ustawienia omawianego parametru.                                                                                          termin wg umowy - standardowo dla ka╛dej faktury podawany jest termin i data pêatnoÿci. Jednak╛e dla formy pêatnoÿci: wg umowy mo╛emy nie drukowaå tych   informacji. Stosuje si⌐ to dla przypadków, gdy w momencie wystawiania        faktury nie mo╛emy okreÿliå konkretnej daty zapêaty, bÑd½ wynika ona z       innych ustaleΣ.                                                                                                                                           ceny netto/brutto - przeêÑcza sposób podawania cen w specyfikacji faktury i  w cenniku. Mo╛emy operowaå cenami netto lub je╛eli jest to bardziej          praktyczne mo╛emy okreÿlaå ceny brutto (cena netto zostanie wyliczona).                                                                                   zapêaty w term. 0 - je╛eli u╛ytkownik korzysta z systemu rozrachunków,       b⌐dzie mu wygodne, aby faktury opêacone w momencie wystawienia byêy od razu  traktowane jako rozliczone. Jako zapêacone, sÑ traktowane faktury z terminem pêatnoÿci 0 dni. Po wydrukowaniu program zaksi⌐guje nie tylko dane dotyczÑce sprzeda╛y, ale te╛ stworzy drugi zapis dotyczÑcy zapêaty. W omawianym        punkcie ustalamy te╛ z jakim Kontem majÑ byå ksi⌐gowane zapêaty gotówkowe    (kasa) i z innymi formami pêatnoÿci (bank). W razie koniecznoÿci (zapêata    cz⌐ÿciowa, wg umowy, itp.), mo╛emy dokonaå poprawek w powstaêych             automatycznie zapisach, po wyjÿciu z fakturowania.                                                                                                        maêe kwoty faktur - obecnie obowiÑzuje zasada wystawiania rachunków upro-    szczonych dla sprzeda╛y na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ 5 zê. Stosowne rozporzÑdzenia  okreÿlajÑ te╛ kilka dodatkowych warunków oprócz samej wartoÿci netto. Mo╛na  za╛Ñdaå, aby program wystawiajÑc dokument dla odbiorcy b⌐dÑcego pêatnikiem   vat, ale na kwot⌐ mniejszÑ ni╛ podana jako graniczna, sygnalizowaê ewentual- noÿå zamiany faktury na rachunek. U╛ytkownik znajÑc aktualne rozporzÑdzenia  w tej kwestii podejmie decyzj⌐ o wêaÿciwym wydruku dokumentu sprzeda╛y.                                                                                   iloÿå - format - iloÿå mo╛emy na danej fakturze podaå w formacie: 999 999.9  albo 99 999.99 albo 9 999.999. W trzecim przypadku mo╛emy podaå liczb⌐       mniejszÑ ale za to z dokêadnoÿciÑ to 3 miejsc dziesi⌐tnych co jest przydane  przy fakturowaniu: tarcicy, wykêadzin, pêytek ceramicznych, itp.                                                                                          paragon - Pierwszy parametr okreÿla czy po wydruku dowodu wydania ma on      zostaå zaksi⌐gowany. Je╛eli nie, to w dolnej linii nagêówka w miejscu        napisu: dzieΣ ksi⌐gi pojawi si⌐ napis: BEZ ksi⌐gi.Pami⌐tamy jednak, ╛e zapis odbywa si⌐ do brudnopisu, gdzie i tak mo╛emy powstaêe zapisy skasowaå bez    ostatecznego ksi⌐gowania. Drugi parametr okreÿla czy na dokumencie b⌐dzie    wydrukowana nazwa i adres odbiorcy czy napis: sprzeda╛ dla osoby fizycznej   (na ekranie pojawi si⌐ napis: JAKO OSOBA FIZ.). Mo╛emy te╛ zaêo╛yå ogólnego  kontrahenta o takiej nazwie. SterujÑc tymi i innymi parametrami (np. dzieΣ   ksi⌐gi 0, specjalne Konto dla paragonów), mo╛emy uzyskaå ró╛ne efekty        rejestrowania danych. Np. poszczególnych paragonów nie rejestrowaå albo      rejestrowaå na jednego ogólnego klienta albo nie ujmujÑc do ksi⌐gi ujmowaå   tylko do systemu ksi⌐gowego gdzie mo╛na kontrolowaå obroty i zapêaty.                                                                                     waluty - drukowaå kurs - okreÿla czy na fakturze sprzÑdzonej w walucie obcej ma byå uwidocznione przy jakim kursie byêa sporzÑdzona (wartoÿå faktury jest ksiegowana w PLZ po przeliczeniu wg tego kursu).                                                                                                          Opiszemy teraz kolejny element fakturowania: cennik, z którego mo╛emy        wybieraå nazwy i ceny powtarzajÑcych si⌐ towarów/usêug. Je╛eli znajdujemy    si⌐ w dolnej cz⌐ÿci ekranu b⌐dÑcÑ specyfikacjÑ faktury i zgodnie z podpo-    wiedziÑ w ostatniej linii ekranu wciÿniemy klawisz Tab, uzyskamy dost⌐p do   cennika, czyli listy towarów i usêug. Mimo, ╛e przy wystawianiu konkretnej   faktury mo╛emy wpisywaå do niej dowolny asortyment, w ka╛dego rodzaju        dziaêalnoÿci mo╛na odnale½å cz⌐ÿå powtarzajÑcych si⌐ towarów lub okreÿleΣ    usêugi. Mo╛e to byå nawet poczÑtkowy fragment opisu, który uzupeênimy        szczegóêami dla konkretnej faktury. B⌐dzie wi⌐c wygodne stworzenie takiej    listy, z której b⌐dzie mo╛na wybieraå pozycje do danej faktury.                                                                                           /ekran: cennik/                                                                                                                                           Uwaga! W tabeli wyÿwietlana jest pierwsza cz⌐ÿå opisu towaru/usêugi, druga   linia, oraz sww/ku widniejÑ u doêu tabeli, pozostaêe trzy linie opisu sÑ tu  nie widoczne.                                                                                                                                             Odnalezienie potrzebnej pozycji odbywa si⌐ na ogólnych zasadach poruszania   si⌐ po tabelach. Przy dêu╛szych listach pomocnÑ wêaÿciwoÿciÑ cennika jest    to, ╛e po wciÿni⌐ciu cyfry kursor ustawi si⌐ na pierwszym elemencie grupy o  tym numerze. Po wciÿni⌐ciu litery odnaleziony zostanie pierwszy element      zaczynajÑcy si⌐ tÑ literÑ w obecnej grupie, a przy kolejnych wciÿni⌐ciach    tej litery w grupach kolejnych.                                                                                                                           Dla ka╛dej pozycji cennika wprowadzamy nast⌐pujÑce elementy:                                                                                              Nazwa i Opis - jest to okreÿlenie towaru/usêugi (praktycznie sÑ to dwie      cz⌐ÿci tej samej nazwy). Mo╛na wpisaå tu pi⌐å linii tekstu o dêugoÿci 48     znaków ka╛da. Taka dêugoÿå pozwoli na okreÿlenie nawet bardziej skompli-     kowanej usêugi (dodatkowo mo╛na posêu╛yå si⌐ komentarzem 2x78 znaków).                                                                                    SWW - wpisujemy tu symbol sww/ku.Wykonujemy to we wspólnej czynnoÿci wprowa- dzania nazwy,opisu i sww.Je╛eli nasz symbol nie mieÿci si⌐ w tym polu nale╛y wpisaå go w nazwie towaru, np. w dodatkowej linii i poprzedzony okreÿleniem: SWW/KU. W takim przypadku w pole przeznaczone na SWW nale╛y wpisaå np.kropk⌐ aby uniknÑå reakcji programu na puste pole SWW przy stawce ró╛nej od 22%.                                                                                 Wewn⌐trzny symbol grupy asortymentowej (Grupa) - je╛eli cennik zawiera du╛Ñ  iloÿå elementów mo╛e byå uzasadnione podzielenie ich na grupy. W tym celu    przy ka╛dej pozycji mo╛emy wpisaå cyfr⌐ 0-9.                                                                                                              jm. - jednostka miary. Celowo udost⌐pniono tu wystarczajÑco du╛o miejsca,    aby mo╛na wpisaå wielokrotnoÿci jednostek podstawowych np. 100szt.                                                                                        v% - podajemy tu stawk⌐ vat. Oprócz wartoÿci liczbowych dopuszczone jest     wpisanie symbolu zw, dla towarów/usêug zwolnionych od podatku vat, oraz np   (nie podlega) dla sprzeda╛y wartoÿci nie obj⌐tych ustawÑ o podatku od        towarów i usêug. Podanie stawki vat jest niezb⌐dne do wpisania ceny i        zaakceptowania pozycji na fakturze.                                                                                                                       c.netto, c.brutto - zakêadanÑ cen⌐ mo╛emy wpisaå w dowolnÑ z tych rubryk. W  oparciu o podanÑ stawk⌐ vat sÑsiednia cena zostanie wyliczona. Nale╛y        zastrzec, ╛e przy stawkach wi⌐kszych od zera, z przyczyn arytmetycznych nie  jest mo╛liwe zadysponowanie ka╛dej, dowolnej ceny brutto (je╛eli zarówno     cena netto i brutto majÑ byå wyra╛one z dokêadnoÿciÑ do peênego grosza). Np. przy stawce 7% nie mo╛emy uzyskaå ceny brutto 8,18 zê., poniewa╛ z ceny      netto 7,64 zê wynika vat 0,53 zê i brutto 8,17 zê, a z ceny netto 7,65 zê    wynika vat 0,54 zê i brutto 8,19 zê; przy stawce 22% nie uzyskamy ceny       brutto np. 6,63 zê., poniewa╛ z ceny netto 5,43 zê wynika vat 1,19 zê i      brutto 6,62 zê, a z ceny netto 5,44 zê wynika vat 1,20 zê i brutto 6,64 zê.  Nie jest to wynikiem dziaêania programu. Takie same wyniki uzyskalibyÿmy     piszÑc faktur⌐ r⌐cznie. Pewnym rozwiÑzaniem jest stosowanie sprzeda╛y (i     cen) w iloÿciach b⌐dÑcych wielokrotnoÿciÑ jednostki podstawowej np. 10 szt.                                                                               Nowe elementy dopisujemy w pustej linii utworzonej operacjÑ ~inne dane.      Cennik mo╛emy wydrukowaå (~wydruk). Mo╛emy te╛ usunÑå wskazanÑ pozycj⌐       (~usuΣ), zostanie to wykonane od razu po potwierdzeniu ╛Ñdania usuni⌐cia.    Cennik jest utrzymywany w kolejnoÿci grup,a w nich w porzÑdku alfabetycznym. PorzÑdkowany jest automatycznie przy wyjÿciu z punktu: Wprowadzanie danych.                                                                               Jak informuje podpowied½ w ostatniej linii ekranu, klawiszem Tab mo╛emy      zadysponowaå dopisanie aktualnej pozycji do faktury. Zostanie zadane pytanie o iloÿå. Po podaniu niezerowej wartoÿci pozycja zostanie uj⌐ta w fakturze.   Iloÿå, cen⌐ i wszystkie pozostaêe parametry danej pozycji b⌐dziemy mogli     zmieniå, uzupeêniå lub skasowaå bezpoÿrednio na ekranie zawierajÑcym         specyfikacj⌐ faktury. Powrót z cennika do specyfikacji faktury nast⌐puje     klawiszem Esc.                                                                                                                                            Faktura ma postaå zbli╛onÑ do cennika. Kolumna cen mo╛e pokazywaå wartoÿå    brutto lub netto zale╛nie od tego jak za╛Ñdamy w operacji: Opcje. Iloÿå      podawana jest z dokêadnoÿciÑ do 2 lub 3 miejsc po przecinku, co uêatwia      sprzeda╛ takich towarów jak: tarcica, wykêadziny, kafelki, cement itp.       Je╛eli chcemy dopisaå nowÑ pozycj⌐ bez pomocy cennika u╛ywamy operacji ~i-   Inne dane. Mo╛emy te╛ usunÑå wskazanÑ pozycj⌐ (operacja ~u-UsuΣ), zostanie   to wykonane od razu po potwierdzeniu ╛Ñdania usuni⌐cia. Je╛eli zechcemy      wyjÿå z moduêu fakturowania, a wykonywaliÿmy zmiany w treÿci faktury,        program wystosuje komunikat: Bez wydruku faktury (T/N): _.                                                                                                /ekran: specyfikacja faktury/                                                                                                                             Operacja ~w-Wydruk powoduje wydrukowanie faktury. Program dokonuje kilku     czynnoÿci kontrolnych i sygnalizuje nieprawidêowoÿci, nie dopuszczajÑc do    wydruku. Uwaga! Pozycje z podanÑ iloÿciÑ lub cenÑ zero, nie sÑ drukowane.                                                                                          Pusta lista.                                                        Brak pozycji o niezerowej iloÿci lub cenie, wartoÿå faktury wynosi zero.                                                                                           Zbyt du╛a wartoÿå faktury.                                          Suma faktury netto przekracza zakres kwot mo╛liwych do zaksi⌐gowania w       systemie.                                                                                                                                                          Stwierdzono brak symbolu SWW/KU.                                    Ka╛da pozycja z podanÑ iloÿciÑ i cenÑ, o stawce vat innej ni╛ 22%, musi mieå podany symbol sww/ku.Nie dotyczy to pozycji oznaczonych: np w kolumnie vat-u                                                                                      Stwierdzono brak nazwy towaru.                                       Znaleziono pozycj⌐ z podanÑ iloÿciÑ i cenÑ, ale z pustÑ nazwÑ (wystarczy     wpisaå choåby kropk⌐, aby program zaakceptowaê nazw⌐).                                                                                                            Uwaga!  Wartoÿå faktury mniejsza od 5.00 zê.                         Komunikat wyst⌐puje wyêÑcznie gdy za╛Ñdaliÿmy tego w operacji: Opcje. Tam    te╛ podajemy wartoÿå kwoty granicznej dla faktur vat.                                                                                                             Pozycji typu (np) nie êÑcz z innymi typami vat.                      Mimo, ╛e nie jest to niedopuszczalne, nie nale╛y êÑczyå sprzeda╛y wartoÿci,  które nie podlegajÑ ustawie o podatku od towarów i usêug z innymi pozycjami. Stanowiêoby to te╛ problem przy zapisie do rejestru vat.                                                                                                          W Planie Kont brak Konta wskazanego do rozliczeΣ.                    Komunikat wyst⌐puje po wydruku, wyêÑcznie gdy w operacji: Opcje za╛Ñdaliÿmy  traktowania jako rozliczone dokumenty z terminem pêatnoÿci zero dni. Program nie mo╛e odnale½å w planie Kont, Konta podanego do rozliczenia. Nale╛y       ponownie ustaliå to Konto w operacji: Opcje. Mimo, ╛e nie udaêo si⌐          zaksi⌐gowaå zapêaty, to sama faktura zostaêa zaksi⌐gowana.                           Ró╛nica mi⌐dzy datÑ sprzeda╛y a datÑ wystawienia > 7                 Ostrze╛enie, nie blokuje wydruku faktury, ale informuje o niezgodnoÿci poda- nych dat z obowiÑzujacymi przepisami.                                                                                                                     Gdy weryfikacja faktury zakoΣczy si⌐ pomyÿlnie, zostanie ona wydrukowana.    Gdy wydruk przebiegnie bez przeszkód i zostanie zakoΣczony pojawi si⌐        komunikat:  ╔═══════════════════════════════════════╗                                    ║ >> DOKUMENT WYDRUKOWANO I ZAPISANO << ║                                    ║ Skasowaå zawartoÿå faktury (T/N)? : _ ║                                    ╚═══════════════════════════════════════╝                        Jak widzimy mamy mo╛liwoÿå aby po wydruku nie kasowaå zawartoÿci faktury.    Jest to przydane gdy mamy wystawiå wiele podobnych faktur. Mo╛emy te╛        wykorzystaå fakt, ╛e pozycje znajdujÑce si⌐ na liÿcie, a majÑce podanÑ iloÿå lub cen⌐ zero nie b⌐dÑ drukowane. Wprowadzamy do specyfikacji faktury        wszystkie pozycje jakie b⌐dÑ u╛ywane w sesji fakturowania, a w zale╛noÿci od klienta uzupeêniamy nagêówek oraz iloÿci i ceny. Pomocna te╛ b⌐dzie operacja porzÑdkowania listy wg nazw (~s-Sortuj).                                                                                                                  Dokumenty korygujace                                                         --------------------                                                         Do sporzÑdzenia dokumentu korygujacego nalezy podaå pozycje z faktury kory-  gowanej (Byêo) oraz ich obecnÑ, poprawnÑ wartoÿå (Jest). B⌐dziemy w tym celu korzystaå wÑskiej kolumny oznaczonej jako: Kor. Je╛eli wpiszemy tam znak *   (mo╛emy te╛ wcisnÑå klawisz b) b⌐dzie to sygnaêem dla systemu, ╛e tak ozna-  czonÑ pozycj⌐ traktujemy jako: Byêo. Je╛eli to pole jest puste danÑ pozycj⌐  traktujemy jako jako: Jest. Je╛eli na liÿcie znajduje si⌐ choå jedna pozycja oznaczona * to przyjmujemy, ╛e jest to dokument korygujÑcy (napis KOREKTA w  lewym górnym roku ekranu). Na wydruku wskazane wpierw sÑ pozycje Byêo, a na- st⌐pnie pozycje Jest. Podsumowanie obejmuje ró╛nic⌐ Jest - Byêo. Inaczej ni╛ w przypadku zwykêej faktury, przy korekcie drukowane sÑ wszystkie pozycje    znajdujace si⌐ w specyfikacji, tak╛e z zerowÑ iloÿciÑ, dlatego nale╛y usunÑå zb⌐dne pozycje. W polu Uwagi nalezy podaå numer i dat⌐ dokumentu do jakiego  odnosi si⌐ korekta, a w polu: Komentarz wyjaÿnienie powodu korekty.                                                                                       Dowody KP i KW                                                               --------------                                                               Po wydrukowaniu faktury, a tak╛e niezale╛nie od fakturowania, mo╛emy wydru-  kowaå dokument wpêaty (KP) i wypêaty (KW) gotówkowej. Po wywoêaniu operacji: k~p ukazuje si⌐ ramka formularza, w którym ustalamy konieczne parametry.     Wst⌐pnie przyjmowane sÑ dane z obecnie lub ostatnio drukowanej faktury.      Nale╛y je zweryfikowaå i ewentualnie skorygowaå.                             Klawiszem: Tab dokonujemy wyboru rodzaju dokumentu: KP/KW.                                                                                                Ustalanie ceny i wybór waluty                                                -----------------------------                                                Dla ka╛dej pozycji cennika mo╛emy okresliå 3 ceny zêotówkowe i 3 ceny        w dowolnych walutach obcych. Po wywoêaniu operacji ~w uzyskujemy okno:        ╔════════════════════════════════╗                                           ║               Symbol    Kurs   ║                                           ║────────────────────────────────║                                           ║ A. zêoty                       ║                                           ║ B. zêoty       cena hurt-1     ║                                           ║ C. zêoty       cena hurt-2     ║                                           ║ 1. waluta      DEM     2.19054 ║                                           ║ 2. waluta      USD     3.58907 ║                                           ║ 3. waluta       ?      0.00000 ║                                           ╚════════════════════════════════╝                                                                     Przelicz                                          Operacja Symbol pozwala na wpisanie symbolu waluty lub opisu ceny zêotówko-  wej. Operacja Kurs pozwala na wprowadzenie kursu zêotówki w stosunku do da-  nej waluty. Dla cen zêotówkowych ustalanie kursu nie jest dost⌐pne.                                                                                       Przy wskazaniu na cen⌐ walucie obcej:                                               * automatycznie przyjmowana jest zerowa stawka VAT                           * faktura drukowana jest w walucie                                           * faktura ksi⌐gowana jest w zêotych, po przeliczeniu wg kursu                  jaki jest aktualnie ustalony w tabelce kursów walut                                                                                              Operacja: Przelicz pozwala na ustalenie jednego zestawu cen w oparciu o inny (lub ten sam) zestaw cen i podany mno╛nik.Mo╛na w ten sposób tworzyå cenniki np. zêotówkowe w oparciu o cen⌐ w walucie obcej lub cenniki dla ró╛nych grup odbiorców.Przeliczanie dziaêa niezale╛nie na cenniku i specyfikacji faktury.                                                                              Sposób wprowadzania danych:                                                  ==========================                                                    Dokumenty wprowadzamy w dowolnej chronologii, program uporzÑdkuje je na      potrzeby Ksi⌐gi i nada wêaÿciwÑ numeracj⌐. Mo╛emy jÑ zmieniå nadajÑc w pkt.  Parametry numery poczÑtkowe miesiÑca. Dane nale╛y wprowadzaå i zapisywaå     okresowo np. na koniec dnia. Dzi⌐ki temu b⌐dziemy mieå stale aktualnÑ        informacj⌐ o stanie naszej dziaêalnoÿci.                                                                                                                 * Ustawiamy si⌐ na pierwszej wolnej linii. Je╛eli jej nie ma utworzymy jÑ    przesuwajÑc si⌐ strzaêkÑ w dóê lub operacjÑ ~inne (klawisz Alt+i) lub.                                                                                    * W pierwszej kolumnie mamy ustaliå KONTRAHENTA. Jest na to wiele sposobów   opisanych w rozdziale 7.1.Wybór kontrahenta) np. wciskamy Enter, pojawia si⌐ lista kontrahentów, po odnalezieniu ╛Ñdanego ponownie wciskamy Enter. Je╛eli na liÿcie kontrahentów nie znale½liÿmy odpowiedniego i musimy dopisaå nowego wykonujemy to od razu operacjÑ ~inne dost⌐pnÑ na liÿcie kontrahentów.                                                                                     * W nast⌐pnym polu wpisujemy NUMER DOKUMENTU, a w kolejnym DAT¿ kiedy zostaê wystawiony.Pole oznaczone DM (dzieΣ miesiÑca) okreÿla dzieΣ z jakim dokument ma zostaå wpisany do Ksi⌐gi (pozycje z dniem 0 nie sÑ ujmowane do Ksi⌐gi)                                                                                 * Pola WINIEN/MA przeznaczone sÑ na wpisanie kwoty brutto (chyba, ╛e nie     jesteÿmy vatowcami i w dodatku nie prowadzimy rozrachunków, wówczas          wpisujemy netto). Ci, którzy nie korzystajÑ z rozszerzonych mo╛liwoÿci       programu mogÑ wpisywaå kwot⌐ do dowolnej kolumny. Jednak dla zachowania      pewnej logiki ustalmy, ╛e dokumenty zwiÑzane ze przychodami (sprzeda╛,       korekta sprzeda╛y, inne dochody) wpisujemy w kolumnie Winien, a zwiÑzane z   wydatkami (zakupy, koszty i ich korekty) wpisujemy w kolumnie Ma. Je╛eli     prowadzimy ewidencj⌐ vat, to zamiast wpisywaå tu brutto wciskamy Enter.      Otwiera si⌐ tzw. okienko vatowskie. Okreÿlamy czy jest to sprzeda╛ czy zakup oraz podajemy kwoty w odpowiednich stawkach. Po zamkni⌐ciu okienka klawiszem PgDn pojawi si⌐ kwota brutto. Szczegóêy o wprowadzaniu danych do ewidencji   VAT znajdujÑ si⌐ w rozdziale 7.5.                                                                                                                         * W kolejnej kolumnie oznaczonej: KONTO, mamy docelowo okreÿliå, do której   kolumny ksi⌐gi ma nale╛eå dokument. Kolumna ta jest zwiÑzana z planem Kont.  Mo╛e on pokrywaå si⌐ z numeracjÑ Ksi⌐gi, mo╛emy go rozbudowaå stosujÑc       wêasne symbole. W obu przypadkach je╛eli pami⌐tamy numer (nazw⌐) Konta       wpisujemy go, je╛eli nie to wciskamy klawisz Enter i wybieramy z listy.                                                                                   * Nast⌐pna kolumna oznaczona D.O (dopuszczalne opó½nienie) interesuje tylko  prowadzÑcych kontrol⌐ zapêat. Wpisujemy tu iloÿå dni do zapêaty.                                                                                          * Kolumna oznaczona literÑ V otwiera nam: okienko vatowskie. Je╛eli          wczeÿniej, w polu Wn/Ma wypeênialiÿmy je, to nie ma potrzeby tu zaglÑdaå.    Wyÿwietlane w tej kolumnie symbole mówiÑ czy podaliÿmy opis vat (0 sprzeda╛, 1-8 zakupy) czy te╛ nie (puste pole).                                                                                                                     * Przesuwamy si⌐ dalej w prawo, do pola: OPIS (opis zdarzenia                gospodarczego). Po wciÿni⌐ciu Enter wybieramy z wyÿwietlonej listy. Je╛eli   ╛aden z elementów nam nie odpowiada, wciskamy Esc i wpisujemy ╛ÑdanÑ treÿå.                                                                               * W nast⌐pnym polu MC nie mo╛emy niczego wpisaå. Mówi ono, do jakiego        miesiÑca b⌐dzie przypisany dokument. Zmian⌐ wykonujemy w pkt.: Inne operacje ksi⌐gowe-MiesiÑc obrachunkowy. Uwaga, w programie nie ma poj⌐cia zamkni⌐cie  miesiÑca, jest tylko zmiana miesiÑca. Zawsze mo╛emy wróciå do miesi⌐cy       poprzednich i dopisaå coÿ lub poprawiå. Jest to szczególnie u╛yteczne na     przeêomie miesi⌐cy, gdy ksi⌐gujemy ju╛ nowe pozycje a jeszcze dopracowujemy  miesiÑc ubiegêy. Kolumna ostatnia informacyjnie podaje nazw⌐ kontrahenta.                                                                                 Po wprowadzeniu kompletu informacji o danym dokumencie wciskamy strzaêk⌐ w   dóê (lub ~inne) i mo╛emy wpisywaå nast⌐pny. Program domyÿlnie ustawia        wartoÿci niektórych pól, co uêatwia nam prac⌐. Po zakoΣczeniu wpisywania     partii dokumentów i sprawdzeniu ich poprawnoÿci, wykonujemy: za~pisz. Od     tego momentu dokumenty uj⌐te sÑ w systemie i mo╛emy obejrzeå je w punktach:  Tabele Ksi⌐gi, Ewidencja VAT, Skêadnica dokumentów, Obroty. Nale╛y powie-    dzieå, ╛e faktycznie, zapisane pozycje gromadzone sÑ przez program w jednym  miejscu, a w ró╛nych punktach programu prezentowane sÑ w ró╛nym ukêadzie.                                                                                 3·2   Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze                                          ───────────────────────────────────                                                                                                                       W tym podpunkcie wczeÿniej wprowadzone dokumenty zestawione sÑ w formie      zgodnej ze wzorem KPR. Nie wprowadzamy i nie zmieniamy tu danych. Jedynym    wyjÑtkiem jest mo╛liwoÿå zmiany dnia miesiÑca i opisu zdarzenia              gospodarczego. Tabel⌐ mo╛emy przejrzeå, wydrukowaå i podsumowaå w kilku      wariantach. Przy wejÿciu do tego podpunktu musimy wskazaå za jaki miesiÑc    chcemy przejrzeå ksi⌐g⌐. Je╛eli chcemy zmieniå miesiÑc, wychodzimy i         podajemy nowy miesiÑc. Podsumowania zbiorcze obejmujÑ caêoÿå danych bez      wzgl⌐du na wybór miesiÑca.                            /ekran: tabela Ksi⌐gi/                                                                              Tabela jest obszerna i nale╛y przesuwaå jÑ w poziomie i pionie wedêug        ogólnych zasad przeglÑdania tabel (Dodatek A i klawisz F1). W pierwszej      linii ekranu podano nazw⌐ miesiÑca jaki obejmuje tabela i iloÿå zawartych w  niej dokumentów. Poni╛ej numer kolejny w miesiÑcu i treÿå pierwszych kilku   kolumn dotyczÑcych pozycji na jakiej znajduje si⌐ kursor (przydatne przy     przeglÑdaniu tabeli w poziomie). Linia dolna zawiera spis poleceΣ jakie      mo╛na wydaå systemowi. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc i Esc Wyjÿcie        wyst⌐pujÑce cz⌐sto w programie, mówiÑ ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1 uzyskamy  podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ, a wciskajÑc klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji. Pozostaêe operacje:                                                                                                                  Nume~racja - mo╛emy wybieraå sposób numeracji: ciÑgêa/wêasna. Standardowo    program numeruje pozycje ka╛dego miesiÑca od jedynki dodajÑc symbol miesiÑca np. 1/02, 2/02, 3/02 itd. (numeracja wêasna). U╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå        ciÑgêej numeracji pozycji w ciÑgu roku. W tym celu w punkcie: Parametry -    Numeracja pozycji KPR wpisujemy numer od jakiego powinna si⌐ zaczÑå          numeracja kolejnego miesiÑca (numeracja ciÑgêa).                             Dokumenty sÑ ukêadane w kolejnoÿci dnia wpisu, a w ramach dnia porzÑdkowane  alfabetycznie. Po zakoΣczeniu wprowadzania danych danego dnia, gdy wiemy, ╛e nie b⌐dziemy wi⌐cej rejestrowaå dokumentów na ten dzieΣ, mo╛emy ustaliå      numeracj⌐ pozycji. Nale╛y jednak pami⌐taå, ╛e dodanie kolejnej pozycji na    dany dzieΣ mo╛e zmieniå numeracj⌐ tak╛e wczeÿniejszych pozycji tego dnia.    Najlepiej numeracj⌐ dokumentów ustaliå po zakoΣczeniu miesiÑca i             sporzÑdzeniu wydruku ksi⌐gi.                                                                                                                              Su~ma - oferuje pi⌐å zestawieΣ opartych na zapisach w kolumnach ksi⌐gi:                    suma miesiÑca,                                                               sumy zbiorcze bie╛Ñco/narastajÑco                                            dochód bie╛Ñco/narastajÑco                                     Kolejne zestawienia, uzyskujemy wciskajÑc klawisz Tab. Ka╛de mo╛emy          wydrukowaå (~Wydruk). W ka╛dej chwili mo╛emy przerwaå przeglÑdanie           podsumowaΣ klawiszem Esc.                                                                                                                                 SUMA MIESIñCA - podsumowanie kolumn za dany miesiÑc z wyliczeniem przychodu, wydatków i ich ró╛nicy (dochód):                                                                    ╔═════════════════════╗                                                      ║kol.│   Maj          ║                                                      ║─────────────────────║                                                      ║  7 :     41 015.65  ║                                                      ║  8 :          0.00  ║                                                      ║  9 :     41 015.65  ║                                                      ║ 10 :     23 726.74  ║                                                      ║ 11 :          0.00  ║                                                      ║ 12 :          3.70  ║                                                      ║ 13 :        900.00  ║    Przychód     41 015.65                            ║ 14 :      1 832.14  ║    Wydatki  -   26 462.58                            ║ 15 :      2 735.84  ║    ────────────────────────                          ║ 16 :          0.00  ║    Dochód       14 553.07                            ╚═════════════════════╝                               SUMY BIE╜ñCO - zestawienie sum poszczególnych kolumn za ka╛dy miesiÑc. Przy  przesuwaniu kursora w pionie, u doêu tabeli wyÿwietlane sÑ kwoty przychodu,  wydatków i dochodu w danym miesiÑcu:                   /ekran: sumy bie╛Ñco/                                                                              DOCHαD BIE╜ñCO - zbiorcze zestawienie kwoty przychodów, wydatków i dochodów  w ka╛dym miesiÑcu:                                   /ekran: dochód bie╛Ñco/                                                                              SUMY NARASTAJñCO - zestawienie sum poszczególnych kolumn liczone narastajÑco od poczÑtku roku.Przy przesuwaniu kursora w pionie,u doêu tabeli wyÿwietlane sÑ narastajÑce kwoty przychodu,wydatków i dochodu: /ekran: sumy narastajÑco/                                                                              DOCHαD NARASTAJñCO - zbiorcze zestawienie kwoty przychodów, wydatków i       dochodów liczone narastajÑco od poczÑtku roku:   /ekran: dochód narastajÑco/                                                                              ~Wydruk - jest wiernym odzwierciedleniem KPR. Ze wzgl⌐du na du╛Ñ szerokoÿå   wydruku, który w caêoÿci mo╛e si⌐ zmieÿciå na drukarkach o dêugim waêku (15  cali), proponuje si⌐ u╛ytkownikom mniejszych drukarek wydruk w dwóch         cz⌐ÿciach: lewa, prawa. Program wyÿwietli mo╛liwoÿci wyboru:                                                                                               Wydruk  Lewa  Prawa  Caêoÿå       Nagêówek Tak   Adres Nie   Podkreÿl Tak                                                                                Dla wydruków roboczych mo╛emy zrezygnowaå z drukowania obszernego nagêówka   (wciskajÑc klawisz n). Je╛eli uznamy za konieczne, to do opisu kontrahenta   mo╛emy doêÑczyå jego szczegóêowy adres. Przypominamy, ╛e dla potrzeb KPR (a  tak╛e ewidencji vat), kontrahenta opisuje pole o nazwie: Nazwa robocza.      Wpisujemy tu nazw⌐ i/lub nazwisko oraz siedzib⌐ (miasto). Dodatkowo mo╛emy   wprowadziå jego dane do pól: Peêna nazwa, Miasto (z kodem pocztowym) i Adres (ulica lub mniejsza miejscowoÿå),tu drukowane b⌐dzie pole: Adres. Dla zwi⌐k- szenia czytelnoÿci wydruku poszczególne pozycje ksi⌐gi mogÑ byå oddzielane   poziomÑ liniÑ (operacja: podkreÿl).                                                                                                                       Jak zazwyczaj, pojawi si⌐ jeszcze pytanie dodatkowe o zakres wydruku:               od poczÑtku, od pozycji, wskazany                                     WybierajÑc wskazany, drukowany jest nie jeden wiersz tabeli lecz zapisy      jednego dnia na którym aktualnie znajduje si⌐ kursor. Wydruk: od pozycji     mo╛na stosowaå jako roboczy, tylko wydruk: od poczÑtku da nam peêny i        wêaÿciwy obraz KPR.                                                                                                                                       Na~gêówek - je╛eli znamy ukêad ksi⌐gi, a chcemy uzyskaå wi⌐cej pozycji na    ekranie treÿå nagêówków mo╛e byå wyêÑczona.                                                                                                               3·3   Deklaracje podatkowe: PIT-5, PIT-5A, PIT-5B                            ─────────────────────────────────────────────────                            Mimo ró╛nych zagadnieΣ jakich dotyczÑ te deklaracje, u╛ywanie ich jest       zbli╛one. Oparte jest na spisie poszczególnych elementów deklaracji          oznaczonych na formularzach kolejnymi, du╛ymi literami. Deklaracje skêadajÑ  si⌐ z trzech cz⌐ÿci:                                                           opis          - urzÑd skarbowy, podatnik                                     dane liczbowe - przychody, koszty itp.                                       wyliczenia    - podatek, udziaê itp.                                       Metod⌐ pracy omówimy na przykêadzie deklaracji PIT-5.                                                                                                     PIT- 5  DEKLARACJA NA ZALICZK¿ MIESI¿CZNñ NA PODATEK DOCHODOWY               ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   ┌A. Miejsce skêadania deklaracji                                             └B. Dane podatnika                                                            C. Dochody podlegajÑce opodatkowaniu                                        ┌D. Dochód zwolniony od podatku                                              ├E. Dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego                                 ├F. Odliczenia od dochodu                                                    └G. Ustalenie podstawy obliczenia podatku / straty                            H. Obliczenie nale╛nego podatku                                             ┌I. Dane o uiszczeniu nale╛noÿci                                             │J. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu, ...    │K. Najem, podnajem, dzier╛awa oraz inne umowy o podobnym charakterze, ...   │L. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodar.na terenie specjalnej strefy ekonom.   │M. Informacja o korekcie kosztów uzyskania przychodu oraz o odsetkach       ├N. Informacja o zaêÑcznikach                                                └O. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                          ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 Pomoc  ~Wydruk  Aktualizac~ja  Tab PIT: 5 5/A 5/B  ~Kasuj  Esc Wyjÿcie                                                                                 Na ekranie widzimy spis cz⌐ÿci deklaracji. Niektóre z nich sÑ poêÑczone      liniÑ co oznacza, ╛e w programie wyst⌐pujÑ na jednym, wspólnym ekranie.      Wyboru dokonujemy kursorem i klawiszem Enter, lub co prostsze przez          wciÿni⌐cie odpowiedniej litery. U doêu spis dost⌐pnych operacji.                                                                                          ~Kasuj - usuwa wszystkie informacje z deklaracji (np. na poczÑtku roku)                                                                                   ~Wydruk - Mamy do wyboru wydruk na oryginalnym formularzu, wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk niewypeênionego, pustego    formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy wybraå typ rysowanych     ramek, a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ wydruku.                        na formularzu, z ramkami, puste ramki                                  Poniewa╛ wydruk z u╛yciem starannych pionowych linii mo╛e niekiedy byå zbyt  dêugi mo╛emy wybraå:  szybki  lub  êadny. Nie dotyczy to drukarek laserowych i atramentowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu wariantach. Dla nich    zawsze wybieramy wariant êadny. Nast⌐pnie podajemy miesiÑc za jaki drukujemy deklaracj⌐ i numer strony. Jeÿli jako numer strony podamy 0,to automatycznie drukowane b⌐dÑ kolejne strony. Jako Opcj⌐ mo╛emy wybraå czy strony majÑ byå  drukowane: (kolejno), czy wpierw nieparzyste, a potem parzyste (135/246).    Kolejne dyspozycje spisane sÑ u doêu ekranu (s-oznacza wydruk szybki, ê-     êadny). Np.: WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc : 12    strona nr 1             Niekiedy na przeêomie roku mo╛e nie byå jasne jakiego roku ma dotyczyå       deklaracja. Dlatego je╛eli wyÿwietlony przed wydrukiem rok nie odpowiada     naszym zamierzeniom, nale╛y po wciÿni⌐ciu klawisza F10 wpisaå jakÑkolwiek    dat⌐ z wymaganego roku i ponownie zadysponowaå wydruk.                                                                                                    Aktualizac~ja - dotyczy wyêÑcznie deklaracji PIT-5. Deklaracja PIT-5 mo╛e,   ale nie musi byå powiÑzana z ksi⌐gÑ. Mo╛na za╛Ñdaå automatycznego            wprowadzenia danych do deklaracji i na tej podstawie obliczyå podatek, lub   ka╛dy z punktów deklaracji wypeêniå r⌐cznie, niezale╛nie czy prowadzimy      ksi⌐g⌐ czy nie. W wypadku biura rachunkowego mo╛e to byå przydatne dla       wykonania usêugi w postaci obliczenia podatku i wypeênienia deklaracji.      Mo╛emy te╛ zastosowaå metod⌐ poÿredniÑ, zaêadowaå dane automatycznie, a      nast⌐pnie wykonaå zmiany w niektórych pozycjach deklaracji. Jest to          u╛yteczne przy uwzgl⌐dnianiu remanentu, a tak╛e do symulacji spodziewanego   podatku przy okreÿlonych przychodach, kosztach i innych parametrach. Nale╛y  pami⌐taå, ╛e o ile do obliczenia podatku wystarczÑ êÑczne kwoty odliczeΣ to  do wydrukowania deklaracji konieczne sÑ ich skêadowe, które nale╛y wpisaå w  odpowiednich punktach programu. Przy automatycznym wprowadzenia danych do    deklaracji mamy do wyboru wprowadzenie caêoÿci danych lub wybranych          elementów oraz wybranie przedziaêu miesi⌐cy do aktualizacji.                 Do celów obliczeΣ symulacyjnych i dokonywania poprawek przy wybraniu         punktu 8 b⌐dziemy mieli do wyboru doêÑczenie lub odêÑczenie danych           deklaracji PIT-5A gromadzÑcej informacje o dodatkowych ½ródêach dochodu.       ╔═════════════════════════════════════╗┌─────────────────────────────────┐   ║       A K T U A L I Z A C J A       ║│Podkatalog SKP             Udziaê│   ╠═════════════════════════════════════╣├─────────────────────────────────┤  1║ dane z Ksi⌐gi (pkt.J.1)             ║│KOWALSKI PPHU Jan Kowalski 100.0%│  2║ dane z Ksi⌐gi (pkt.J.2)             ║│ASPRO    "Aspro" s.c.       50.0%│  3║ dane z Ksi⌐gi (pkt.J.3)             ║│   --    bez tego punktu     0.0%│  4║ dane z Ksi⌐gi (pkt.L.1)             ║│   --    bez tego punktu     0.0%│  5║ dane z Ksi⌐gi (pkt.L.2)             ║│   --    bez tego punktu     0.0%│  6║ dane z zaêÑcznika PIT-5/A           ║└─────────────────────────────────┘  7║ dochód zwolniony od podatku (pkt.D38║                                     8║ odliczenia od dochodu (pkt.F.)      ║                                     9║ odliczenia od podatku (pkt.H.2, H.3)║                                    10║ C A ¥ O ù Å                         ║ ~Popraw                              ╚═════════════════════════════════════╝                                    Uwaga! Dane do punktów J i L deklaracji (przychody i koszty na podstawie     zapisów w Ksi⌐dze) nie muszÑ pochodziå z bie╛Ñcego podkatalogu. Jest to      szczególnie przydatne przy sporzÑdzaniu deklaracji dla wspólników spóêki.    UstawiajÑc si⌐ kursorem na odpowiedniej pozycji wciskamy ~popraw i z         wyÿwietlonej tabeli wybieramy ╛Ñdany podkatalog. Je╛eli nie chcemy aby       program wypeêniaê któregoÿ z punktów J, L lub ich obu wybieramy pozycj⌐:  --  bez tego punktu. Wpisujemy te╛ udziaê jaki ma dany wspólnik. Udziaê mo╛emy  podaå w postaci procentowej lub w postaci uêamka (np. 1/3, ten sposób daje   wi⌐kszÑ dokêadnoÿå przy obliczeniach). Je╛eli chcemy wykonaå aktualizacj⌐ za okres kilku miesi⌐cy, a w tym czasie udziaêy ulegaêy zmianie to jako udziaê  wpisujemy: wgtab (wedêug tabeli), a wêaÿciwe wartoÿci udziaêów wpisujemy w   tabelach J, L bezpoÿrednio do rubryk. Podczas aktualizacji program skorzysta z tych wspóêczynników.                                                                                                                                    Indywidualny podatnik tak╛e musi wskazaå na liÿcie swój podkatalog           (najcz⌐ÿciej b⌐dzie to pierwszy katalog programu oznaczony dwiema kropkami)  lub majÑcy innÑ nazw⌐ podkatalog bie╛Ñcy (tzn. ten sam w którym mamy zapisy  ksi⌐gowe i deklaracj⌐).                                                                                                                                   Tab - przeêÑcznik umo╛liwiajÑcy zmian⌐ deklaracji PIT: 5 5/A 5/B                                                                                          Po wyborze jednej z cz⌐ÿci deklaracji ukazuje si⌐ odpowiedni ekran. Je╛eli   sÑ to dane opisowe (urzÑd, podatnik itp.) pami⌐tamy, ╛e wyjÿcie z zapisem    danych odbywa si⌐ klawiszem PgDn (podpowied½ F1). Do opisu wszystkich        deklaracji zawartych w programie u╛ywa si⌐ kilkudziesi⌐ciu ró╛nych danych.   Poniewa╛ niektóre informacje cz⌐sto si⌐ powtarzajÑ np. nazwisko podatnika,   wystarczy je wpisaå jeden raz. Je╛eli wywoêaliÿmy cz⌐ÿå zawierajÑcÑ dane     liczbowe uka╛e si⌐ tabela w ukêadzie miesi⌐cy                                Klawiszem Tab przeêÑczamy tryb: bie╛Ñco/narastajÑco. W pierwszym przypadku   pokazywane sÑ dane za miesiÑc, w drugim narastajÑco od poczÑtku roku.        Niektóre kolumny zawierajÑ stale wartoÿå: narastajÑco bez wzgl⌐du na         przeêÑcznik. Wynika to z ich sensu np. podatek naliczony. Cz⌐ÿå pokazywanych kolumn zawiera dane ½ródêowe, te majÑ nagêówki kolumn oznaczone jaÿniejszym  kolorem, cz⌐ÿå danych jest wynikowa (nagêówki ciemniejsze). Do kolumn        wynikowych nie mo╛emy niczego wpisaå. Tak╛e w ukêadzie: narastajÑco          zablokowane jest wpisywanie.                                                 Przedstawiane wartoÿci odpowiadajÑ stosownym punktom deklaracji. WyjÑtkowo   np w punktach: Dochód po odliczeniu dochodu zwolnionego czy: Podstawa        obliczenia podatku deklaracja wymaga wpisania to liczby 0 gdy kwoty te sÑ    ujemne. Jednak╛e dla lepszego poinformowania u╛ytkownika o ewentualnych      stratach, na ekranie prezentowane sÑ te╛ kwoty ujemne. Oczywiÿcie do         deklaracji liczby ujemne wpisywane sÑ jako zero.                                                                                                          UWAGA ! Oznaczenie A..O mówi nam, ╛e aby przejÿå do innej cz⌐ÿci deklaracji      nie musimy wychodziå do spisu cz⌐ÿci, ale przejÿå do niej bezpoÿrednio       je╛eli znamy jej symbol literowy. Niekiedy, je╛eli dana cz⌐ÿå deklaracji     zawiera opis, np.: rodzaj dziaêalnoÿci wówczas operacjÑ ~p - poprawki        mo╛emy je zmieniå (zakoΣczenie z zapisem zmian klawiszem PgDn).                                                                                       Poniewa╛ niektóre punkty skêadajÑ si⌐ z kilku podpunktów (C, G, H, J, K, L), przeêÑczanie kolejnych podpunktów odbywa si⌐ poprzez KOLEJNE wciskanie lite- ry punktu gêównego lub u╛ycie klawiszy Alt i numeru podpunktu (np. alt 2).   Dotyczy to np.UBEZPIECZENIA ZDROWOTNEGO, które nale╛y wpisaå do rubryki H.91               =========================                                                                                                                   Tak schematycznie przebiega opracowywanie deklaracji. U╛ytkownik powinien    zapoznaå si⌐ z budowÑ oryginalnych formularzy i komentarzami dotyczÑcych ich wypeêniania oraz ogólnymi zasadami dotyczÑcymi skêadania oÿwiadczeΣ          podatkowych. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e przerachowanie wszystkich tabel        nast⌐puje ka╛dorazowo po ka╛dej zmianie na dowolnej kwocie. Daje to nam      mo╛liwoÿå poprawiania bê⌐dów i symulowania w przyszêoÿå sytuacji podatkowej. Z drugiej zaÿ strony powinniÿmy uwa╛aå aby niepotrzebnie nie zmieniå danych  za poprzednie, ju╛ rozliczone miesiÑce.                                                                                                                   Omówmy teraz niektóre, wymagajÑce wyjaÿnienia szczegóêy dotyczÑce deklaracji PIT-5, nast⌐pnie krótko zaprezentujemy pozostaêe deklaracje. Zwróåmy uwag⌐,  ╛e do wpisania efektów dziaêalnoÿci gospodarczej przeznaczone sÑ punkty J i  L. Ich suma oraz kwoty z deklaracji PIT-5A (dla prowadzÑcych wi⌐cej          dziaêalnoÿci) przenoszone sÑ do punktu C1. Je╛eli u╛ywamy deklaracji PIT-5S  to wynikajÑce z niej sumy nale╛y wpisaå do pkt.L.3. Sumy z punktów K dla     najmów i dzier╛aw ujmowane sÑ w punkcie C2. Tak wi⌐c do punktów C1, C2       danych nie wprowadzamy bezpoÿrednio                                                                                                                       PIT- 5  DEKLARACJA NA ZALICZK¿ MIESI¿CZNñ NA PODATEK DOCHODOWY    bie╛Ñco    ═════════════════════════════════════════════════════════════════════════    J. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu           ╔══════════════════════════════════════════════════════════════════════╗    1║ MiesiÑc   Udziaê  Przychód  Koszt uzyskania*   Dochód       Strata   ║     ║──────────────────────────────────────────────────────────────────────║     ║ StyczeΣ  │100.0│   11 767.89│     2 434.92  │    9 332.97│           ║     ║ Luty     │100.0│   65 186.98│    49 258.76  │   15 928.22│           ║     ║ Marzec   │100.0│   52 304.96│    44 872.13 *│    7 432.83│           ║     ║ KwiecieΣ │100.0│   60 800.76│    51 666.64  │    9 134.12│           ║     ║ Maj      │100.0│   41 015.65│    26 462.58  │   14 553.07│           ║     ║ Lipiec   │  0.0│        0.00│         0.00  │            │           ║     ║ Czerwiec │  0.0│        0.00│         0.00  │            │           ║                                                                                 W tabeli widzimy, ╛e w kolumnie: Koszt uzyskania mo╛e znajdowaå si⌐          dodatkowe oznaczenie (*). Wynika to z tego, ╛e zachodzi czasem potrzeba      skorygowania kosztów (wydatki i amortyzacja) wynikajÑcych z ksi⌐gi. Program  uwzgl⌐dnia korekty z tytuêu ró╛nic remanentowych, oraz przekroczenia limitu  reprezentacji i reklamy. Je╛eli chcemy dokonaå takiej korekty wciskamy       klawisz Enter w kolumnie oznaczonej *.  Zwróåmy uwag⌐, ╛e je╛eli przy        koszcie uzyskania znajduje si⌐ gwiazdka to wyÿwietlana jest wartoÿå kosztu   z uwzgl⌐dnieniem korekty. Gdy wciÿniemy klawisz: Enter na tej wartoÿci,      wyÿwietlona zostanie wartoÿå kosztów bez uwzgl⌐dnienia korekt. Tylko         podpunkt J.1 ma tablic⌐ korekt.                                                                                                                           Uwagi. Wskazówki dotyczÑce korekt odnoszÑ si⌐ do sytuacji gdy korzystamy z   automatycznej aktualizacji deklaracji zapisami z ksi⌐gi lub gdy chcemy mieå  wszystkie dane wprowadzone jasno i czytelnie. Niemniej mamy te╛ mo╛liwoÿå    r⌐cznego wypeênienia kolumny: Koszt uzyskania i mo╛emy wpisaå od razu        ostatecznÑ kwot⌐ kosztów wedêug wêasnych wyliczeΣ. Dotyczy to szczególnie    sytuacji wypeêniania deklaracji bez prowadzenia ksi⌐gi (np. usêuga w biurach rachunkowych), lub obliczeΣ próbnych.                                        ╔═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╗    ║J.1 Korekty kosztów uzyskania przychodu z tytuêu: ró╛nic remanentowych ║    ║                     oraz przekroczenia limitu reprezentacji i reklamy ║    ╠═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╣    ║  MiesiÑc │ Remanent   │         │ Wzrost wartoÿci ║║ Przekroczenie    ║    ║          │ poczÑtkowy │Zgêoszony│ zapasu magazyn. ║║ limitu reprezen. ║    ║───────────────────────────────────────────────────────────────────────║    ║ StyczeΣ  │  80 145.09 │   Tak   │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ Luty     │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ Marzec   │  79 856.25 │         │       -9 400.00 ║║            0.00  ║    ║ KwiecieΣ │  70 745.09 │   Tak   │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ║    ║ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ║    ║ Listopad │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║ GrudzieΣ │       0.00 │         │            0.00 ║║            0.00  ║    ║                  0.00            Remanent koΣcowy roku                ║    ╚═══════════════════════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                 W kolumnie Remanent poczÑtkowy wpisujemy wartoÿå remanentu na pierwszy dzieΣ danego miesiÑca. Jednoczeÿnie jest to traktowane jako remanent koΣcowy       miesiÑca poprzedniego. Poniewa╛ u╛ytkownik mo╛e dla wêasnych potrzeb robiå   remanenty okresowe, ale do celów rozliczeΣ podatkowych mo╛e uwzgl⌐dniaå      tylko te, które zostaêy wczeÿniej zgêoszone do urz⌐du skarbowego, w kolumnie Zgêoszony zapisujemy fakt zgêoszenia (wciskajÑc liter⌐ t lub n; wyÿwietlana  jest tylko informacja Tak). Tylko remanenty zgêoszone brane sÑ pod uwag⌐     przy korekcie kosztów, pozostaêe sÑ informacjÑ dla u╛ytkownika. U doêu       tabeli jest miejsce na wpisanie remanentu koΣcowego roku. Tu tak╛e wpisujemy fakt zgêoszenia, co czynimy na zakoΣczenie roku.                                                                                                          W przykêadzie widzimy, ╛e u╛ytkownik wprowadziê remanent poczÑtkowy. Jako    obowiÑzkowy jest zaznaczony jako zgêoszony. Po dwóch miesiÑcach, na koniec   lutego przeprowadziê dla wêasnych potrzeb inwentaryzacj⌐, co zostaêo (tylko  dla informacji wêasnej) wpisane jako remanent poczÑtkowy marca. Jednak╛e     przy koΣcu marca zgêosiê ju╛ oficjalnie remanent i jego wynik zostaê wpisany jako remanent poczÑtkowy kwietnia z adnotacjÑ zgêoszony. Przy rozliczeniu    marca program uwzgl⌐dni ró╛nic⌐ mi⌐dzy remanentem poczÑtkowym kwietnia i     stycznia. Poniewa╛ zapas magazynowy zmniejszyê si⌐, do kolumny Wzrost war-   toÿci zapasu magazynowego zostanie wpisana kwota ze znakiem minus. Poniewa╛  nastÑpiê spadek wartoÿci magazynu, wobec tego marcowe koszty uzyskania       przychodu (w wysokoÿci 35 472.13 zê) zostanÑ powi⌐kszone o wyliczonÑ kwot⌐   (9 400.00 zê.) do wartoÿci wyÿwietlanej w tabeli punktu I1 (44 872.13 zê),   a to z kolej spowoduje zmniejszenie dochodu. Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e        uwzgl⌐dniane sÑ tylko remanenty zgêoszone. Inwentaryzacja z koΣca lutego nie ma ╛adnego wpêywu na wyliczonÑ zmian⌐ wartoÿci magazynu na koniec marca.                                                                                  Wartoÿå inwentaryzacji mo╛emy informacyjnie wpisaå do ksi⌐gi w kolumnie 16   (nie powoduje to konsekwencji rachunkowych). Poniewa╛ musimy te╛ podaå       "kontrahenta", w tym wypadku na list⌐ kontrahentów wpiszemy pozycj⌐ o nazwie roboczej: Inwentaryzacja i na niÑ zaksi⌐gujemy potrzebnÑ kwot⌐.                                                                                           O ile remanenty wpêywajÑ na koszty trwale, to znaczy uwzgl⌐dniane sÑ w danym miesiÑcu i w obliczeniach kosztów narastajÑco, to korekta z tytuêu           przekroczenia limitu reprezentacji i reklamy jest uwzgl⌐dniana tylko w       konkretnym, wskazanym miesiÑcu. Na przykêad, w pierwszych trzech miesiÑcach  roku osiÑgn⌐liÿmy przychód w wysokoÿci 10 000 zê. i uzyskaliÿmy w ten sposób prawo do wydatkowania 25 zê. (0.25%) na cele reprezentacji. Poniewa╛ do      marca wêÑcznie wydaliÿmy na ten cel 30 zê., wobec tego, mimo ╛e kwota 30 zê. zostaêa wpisana do ksi⌐gi, to wyliczone z niej koszty musimy obni╛yå o kwot⌐ 5 zê. przy obliczeniu dochodu. Uczynimy to wprowadzajÑc kwot⌐ 5 zê. do       tabeli korekt kosztów. Jednak╛e, je╛eli w przyszêym miesiÑcu nasz przychód   wzroÿnie do kwoty 12 000 zê., to wówczas b⌐dziemy mogli "zawieszonÑ" kwot⌐   5 zê. uwzgl⌐dniå przy obliczaniu dochodu. Je╛eli nie osiÑgn⌐liÿmy            wystarczajÑcego dochodu tylko np. 11 000 zê. to w kwietniu musimy znowu do   tabeli korekt wpisaå "nadmiarowÑ" kwot⌐, tym razem 2.50 zê.                                                                                               Przy wyliczaniu podatku, program informuje nas na ekranie w punkcie M        deklaracji o stanie naszych rozliczeΣ podatkowych, uwzgl⌐dniajÑc nale╛nÑ     kwot⌐ do zapêaty i kwoty wpêacone. W szczególnych sytuacjach, przy           uwzgl⌐dnianiu korekt z tytuêu przekroczenia limitu reprezentacji mogÑ        pojawiå si⌐ w kolejnych miesiÑcach kwoty ujemne sugerujÑce nadpêat⌐. Jest to wêaÿnie efekt uwzgl⌐dniania tej korekty tylko w danym miesiÑcu przy          zaêo╛eniu, ╛e w kolejnych miesiÑcach nasze przychody pozwolÑ caêÑ kwot⌐ ujÑå w koszty. Post⌐powanie takie w niczym nie wpêywa na prawidêowoÿå wyliczania  podatku i wydruk deklaracji.                                                                                                                              U╛ytkownik chcÑc korzystaå z omawianych korekt, powinien samodzielnie        przeanalizowaå w programie kilka przypadków, celem lepszego zrozumienia      sposobu uwzgl⌐dniania korekt przez program.                                                                                                               Rozpatrzmy te╛ sytuacj⌐ gdy prowadzimy ksi⌐g⌐ Spóêki Cywilnej. B⌐dziemy      korzystaå z mo╛liwoÿci posiadaniu kilku zestawów danych w programie.         Pierwszy b⌐dzie zawieraê ksi⌐g⌐ spóêki i wszystkie dane dotyczÑce jej        dziaêalnoÿci. Pozostaêe b⌐dÑ sêu╛yêy wspólnikom. Dane dotyczÑce dziaêalnoÿci spóêki nale╛y wpisaå lub przenieÿå automatycznie do deklaracji podatkowych   PIT-5 poszczególnych wspólników, w ich podkatalogach indywidualnych. Mo╛emy  tam prowadziå te╛ wszelkie inne zapisy, tak╛e indywidualne ksi⌐gi podatkowe  wspólników dla ich wêasnych dziaêalnoÿci.                                    Obsêuga kilku zestawów danych opisana jest w Dodatku B, przy opisie klawisza funkcyjnego F4, który sêu╛y do przeêÑczania si⌐ mi⌐dzy zestawami.                                                                                         Deklaracje PIT-5A i PIT-5B                                                                                                                                Techniczna strona obsêugi deklaracji PIT-5A i PIT-5B jest analogiczna jak w  deklaracji PIT-5. Dlatego do ich obsêugi nale╛y zapoznaå si⌐ z informacjami  na wst⌐pie rozdziaêu. Poni╛ej przedstawimy tylko gêówne ekrany do pracy na   tych deklaracjach.                                                                                                                                        Deklaracja PIT-5A:                                                           ─────────────────                                                                                                                                         PIT-5/A OBLICZ.DOCH.Z POZAROLN.DZIA¥ALN.GOSP.,WOLNEGO ZAWODU,NAJMU,..        ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════    A. Dane podatnika                                                            B. Pozarolnicza dziaêalnoÿå gospodarcza, wykonywanie wolnego zawodu          C. Najem, podnajem, dzier╛awa oraz inne umowy o podobnym charakterze         D. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                          ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                                                                                Dane z deklaracji PIT-5A mogÑ byå automatycznie przeniesione do deklaracji   PIT-5 (operacja Aktualizac~ja przy deklaracji PIT-5). Mo╛na je tak╛e wpisaå  tam r⌐cznie do sztucznie utworzonego punktu J.5 i K.6.                                                                                                    Deklaracja PIT-5B:                                                           ─────────────────                                                                                                                                         PIT-5/B OBLICZENIE DOCHODU ZWOLNIONEGO OD PODATKU                            ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════    A. Dane podatnika                                                            B. Obliczenie kwoty dochodu zwolnionego od podatku dochodowego               C. Oÿwiadczenie i podpis podatnika                                          ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                                                                                Dane z deklaracji PIT-5B mogÑ byå automatycznie przeniesione do deklaracji   PIT-5 (operacja Aktualizac~ja przy deklaracji PIT-5). Mo╛na je tak╛e wpisaå  tam r⌐cznie do punktu: Dochód zwolniony od podatku.                                                                                                       3·4   Odliczenia od dochodu                                                  3·5   Odliczenia od podatku                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Dwa podobnie dziaêajÑce punkty programu. Rejestrujemy tu w ka╛dym miesiÑcu   rodzaje i kwoty ustawowo przysêugujÑcych odliczeΣ o dochodu i odliczeΣ od    podatku. Czynnoÿå ta jest obowiÑzkowa dla sporzÑdzenia deklaracji PIT-5. O   ile bowiem êÑczna kwota odliczeΣ mo╛e byå wpisana r⌐cznie, to jej skêadowe   wynikajÑ z tabel odliczeΣ. Miesi⌐czne sumy odliczeΣ punktów mogÑ byå na      ╛Ñdanie automatycznie przeniesione do deklaracji podatkowej.                                                                                              /ekran: odliczenia od dochodu/                                                                                                                            i analogicznie:                                                                                                                                           /ekran: odliczenia od podatku/                                                                                                                            Mc - miesiÑc w jakim przysêuguje odliczenie                                  Rodzaj odliczenia - wybierane z listy z numerem jak w deklaracji PIT-5       Kwota - odliczenia                                                           Komentarz - komentarz u╛ytkownika dla wêasnych potrzeb lub dla niektórych    odliczeΣ pojawiajÑcy si⌐ na deklaracji PIT-5.                                                                                                             Lista rodzajów odliczeΣ jest dostarczana wraz programem. U╛ytkownik ma       ograniczonÑ mo╛liwoÿå modyfikacji listy (tylko zmiana opisu odliczenia celem np. dostosowania do polskich liter). Ustawowa zmiana rodzajów odliczeΣ,      pociÑgajÑca zmiany w deklaracji podatkowej i tak wymaga zamówienia           uzupeênienia do programu. Je╛eli prowadzimy kilka zestawów danych (np. biuro rachunkowe) nale╛y wiedzieå, ╛e rodzaje odliczeΣ sÑ wspólne we wszystkich    podkatalogach.                                                                                                                                            ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                        ┌──────────────────────────────────────────────────┐                         │ MiesiÑc        od 01 do 06                       │                         │ Odliczenie    43  zus podatnika i wspóêprac.     │                         └──────────────────────────────────────────────────┘                                                                                                 Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug miesiÑca                                                                                             ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr drukowane sÑ tylko pozycje speêniajÑce  dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                                   Su~ma - podawana jest lista sum dla ka╛dego typu odliczenia i podsumowanie   razem. Je╛eli zaêo╛ono filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji speêniajÑcy   dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                                                  ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Komentarza     napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Komentarz. Wêaÿciwe i ostateczne       kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? Po odpowiedzi        twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do     skasowania.                                                                                                                                               ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanego  miesiÑca i okreÿlonego typu odliczenia nabycia. Przed kasowaniem caêoÿci     program ╛Ñda dodatkowego potwierdzenia:                                           ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                              Uwaga! W pierwszej kolumnie tabeli oznaczonej znakiem * lub ±, u╛ytkownik    mo╛e wstawiå znak minus co b⌐dzie oznaczaêo, ╛e dana pozycje nie b⌐dzie      brana pod uwag⌐ przy sumowaniu odliczeΣ i aktualizacji deklaracji PIT-5      (jest traktowana tylko jako notatka). W ten sposób mo╛emy wybrane pozycje    chwilowo zawiesiå celem kontrolnego przeliczenia deklaracji bez              uwzgl⌐dniania zaznaczonych odliczeΣ. Manipulacja tym znacznikiem mo╛e byå    pomocna np. przy ustalaniu limitu ulg inwestycyjnych.                        Znak minus mo╛na usunÑå wpisujÑc znak pusty (spacja) lub znak plus.                                                                                       3·6   Ewidencja i rejestry VAT                                               ──────────────────────────────                                                                                                                            Punkt ten prezentuje tabel⌐ zwierajÑcÑ dokumenty wprowadzone do ewidencji    vat i umo╛liwia jej analiz⌐ i wydruk. Znajduje si⌐ tu tak╛e moduê            obliczajÑcy podatek nale╛ny ze sprzeda╛y liczony wedêug struktury zakupów,   oraz deklaracja VAT-7.                                                       Tabela zawiera dokumenty ró╛nych typów transakcji, ró╛nych dat i miesi⌐cy    ksi⌐gowych. Aby uzyskaå konkretnÑ informacj⌐ nale╛y za╛Ñdaå pewnego          uporzÑdkowania i wybrania interesujÑcego nas zestawu danych (np. miesiÑc i   typ transakcji). Sêu╛y temu operacja filtrowania. Ta i pozostaêe operacje    b⌐dÑ po kolei omówione. Nale╛y zapoznaå si⌐ treÿciÑ rozdziaêu 7.5            Wprowadzenie danych do ewidencji VAT gdzie omówiono zaêo╛enia i zasady       prowadzenia ewidencji w programie. Zapoznajmy si⌐ teraz z treÿciÑ ekranu.                                                                                 /ekran: ewidencja VAT/                                                                                                                                    W pierwszej linii mamy nazw⌐ punktu programu w jakim jesteÿmy, informacj⌐ o  tym czy zaêo╛yliÿmy filtr na dane (w przykêadzie bez filtru czyli wszystkie  dane), sposób uporzÑdkowania prezentowanych pozycji (tu wedêug kolejnoÿci    wprowadzania) oraz iloÿå pozycji przy danym warunku filtrujÑcym. Poni╛ej     szczegóêowe informacje dotyczÑce dokumentu wskazywanego przez bie╛ÑcÑ        pozycj⌐ kursora. I tak, w linii drugiej: numer, nazwa i NIP kontrahenta,     nast⌐pnie literka V jako znacznik, ╛e jest on pêatnikiem vat (gdy nie jest   literka V nie wystÑpi). Z prawej strony opis dokumentu je╛eli taki istnieje. Poni╛ej typ transakcji. Skrót Br.roz oznacza: Brutto rozliczeΣ czyli kwot⌐   do zapêaty jakÑ wprowadziliÿmy w punkcie Wprowadzanie danych, oraz Konto     jakie przypisano dokumentowi. Tabela jest obszerna i nale╛y jÑ przesuwaå     zarówno w poziomie (kolejne rubryki) jak w pionie (kolejne pozycje). Sposób  poruszania si⌐ opisuje podpowied½ dost⌐pna po wciÿni⌐ciu klawisza F1 .                                                                                    Pierwsza kolumna podaje symbol transakcji (0 sprzeda╛, 1-8 zakupy, 9 inne),  peêne brzmienie wypisane jest nad tabelÑ. Je╛eli wyst⌐puje tu literka k,     oznacza to, ╛e jest to dokument korygujÑcy. W kolumnie drugiej nazwa         dokumentu. Daty: D.wystaw i D.otrzym sÑ to nazwy proponowane, a u╛ytkownik   mo╛e sam je zmieniå w punkcie Procedury pomocnicze-Instalacja, lub przed     wydrukiem. Jako pierwsza z dat pokazywana jest ta, którÑ wprowadzono w       punkcie Wprowadzanie danych jako data powstania zobowiÑzania do zapêaty, a   jako druga data ta, którÑ wpisano przy wypeênianiu specyfikacji vat.         Nast⌐pnie podawany jest miesiÑc ksi⌐gowy i nazwa kontrahenta (NIP wystÑpi    przy wydruku). W kolumnie nast⌐pnej podana jest suma skêadowych (netto i     podatek), a dalej suma podatku. Pozostaêe kolumny przedstawiajÑ kolejne      skêadowe. Siódma z nich nazwana tu zakup r-u mo╛e mieå inne znaczenie i      nagêówek zmieniony w punkcie Instalacja (np. bez odlicz.).                                                                                                Uwaga! Niekiedy mo╛emy zauwa╛yå dokument z miesiÑcem ksi⌐gowym 13 i zerowymi kwotami. Jest to efekt wyzerowania wczeÿniej zaksi⌐gowanego opisu vat.       Pozycje te sÑ usuwane przy Indeksowaniu w punkcie Procedury pomocnicze. I    nie wyst⌐pujÑ na wydrukach.                                                                                                                               Omówmy dost⌐pne operacje:                                                                                                                                 ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ wybierania danych   speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 podr⌐cznika. W tym       miejscu powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐      tylko takie pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. W tym    punkcie mamy do wyboru nast⌐pujÑce warunki:                                     ┌───────────────────────────────────────────────────────────────┐            │ D.wystaw              od 20/03/98 do 31/03/98                 │            │ D.otrzym              od 01/04/98 do 10/04/98                 │            │ Typ transakcji        4,k4                                 /k±│            │ Okres ksi⌐gowy        od 03 do 04                             │            │ Okres vat             od 03 do 04                             │            │ Kontrahent            202         Rozrachunki z dostawcami    │            │ Konto                 300         zakup towarów handlowych    │            └───────────────────────────────────────────────────────────────┘                           Inde~x :  D.wystaw   D.otrzym                                                                                                           Przed omówieniem poszczególnych warunków zwróåmy uwag⌐ na wyst⌐pujÑcÑ u doêu mo╛liwoÿå wyboru w jakiej kolejnoÿci dat majÑ byå przedstawione wybrane      dane. WiÑ╛e si⌐ to z nadaniem kolejnych numerów drukowanych pozycji. Po      wydrukowaniu ╛Ñdanego rejestru w zadanej kolejnoÿci, u╛ytkownik na podstawie numeracji wyst⌐pujÑcej na wydruku powinien ponumerowaå swoje dokumenty       ½ródêowe.                                                                                                                                                 D.wystaw - podajemy dowolny zakres dat zawartych w pierwszej kolumnie dat                                                                                 D.otrzym - podajemy dowolny zakres dat zawartych w drugiej kolumnie dat                                                                                   Typ transakcji - nale╛y wpisaå tu symbole oddzielone kropkÑ lub przecinkiem, dla dokumentów korygujÑcych wpisujemy np. k0. Je╛eli chcemy wpisaå wszystkie typy zakupów wystarczy napisaå z, je╛eli wszystkie korekty zakupów kz        (zapis: z, kz jest te╛ dopuszczalny). Dla przypomnienia wyÿwietlana jest     tabelka mo╛liwych typów transakcji. W przykêadzie wyst⌐pujÑ typy wst⌐pnie    proponowane przez program. Typy zakupów mo╛emy zmieniå w punkcie Instalacja.  ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  0. Sprzeda╛                           ║                                   ║  1. Zakup INW-sprzeda╛ opodatkowana    ║                                   ║  2. Zakup INW-sprzeda╛ zwolniona       ║                                   ║  3. Zakup INW-sprzeda╛ opodat.i zwol.  ║                                   ║  4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana    ║                                   ║  5. Zakup ZAO-sprzeda╛ zwolniona       ║                                   ║  6. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol.  ║                                   ║  7. Zakup -                            ║ ╔═════════════════╗               ║  8. Zakup -                            ║ ║ Typ korekt :    ║               ║  9. Inne                               ║ ╠═════════════════╣               ║  k  dokument korygujÑcy                ║ ║ ± wszystkie     ║               ║  z  wszystkie zakupy                   ║ ║ + zwi⌐kszajace  ║               ║  kz wszystkie korekty zakupów          ║ ║ - zmniejszajÑce ║               ╚════════════════════════════════════════╝ ╚═════════════════╝              Je╛eli za╛Ñdaliÿmy korekt zostaniemy zapytani o ich typ. Odpowiedzi          udzielimy przez wybór z podanej tabelki.                                                                                                                  Okres ksi⌐gowy - obok typu transakcji najcz⌐ÿciej u╛ywany parametr, który    okreÿla za jaki miesiÑc rozliczeniowy (lub zakres miesi⌐cy) mamy sporzÑdziå  zestawienie. W przypadku gdy zaistnieje sytuacja, ╛e dany dokument jest      uj⌐ty w Ksi⌐dze w innym miesiÑcu, a w ewidencji vat w innym, wówczas         sporzÑdzajÑc rejestr vat nale╛y jako kryterium posêugiwaå si⌐ nie miesiÑcem  ksi⌐gowym lecz zakresem dat.                                                                                                                              Okres vat - gdy u╛ytkownik chce ujmowaå w rejestrach vat dokumenty nie w tym samym miesiÑcu z jakim ujmowane sÑ do Ksi⌐gi to przy wprowadzaniu danych (w  okienku vatowskim) na potrzeby ewidencji vat mo╛e podaå inny miesiÑc.W takim wypadku sporzÑdzajÑc rejestr vat za dany okres nale╛y jako kryterium posêu-  giwaå si⌐ nie miesiÑcem ksi⌐gowym lecz miesiÑcem vat, czyli filtr zakêadamy  na Okres vat, a nie na Okres ksi⌐gowy. W zdecydowanej wi⌐kszoÿci przypadków  nie ma potrzeby korzystania z tego parametru.                                                                                                             Kontrahent - mo╛emy podaå tu: konkretnego kontrahenta, numer grupy lub       jakÑkolwiek poczÑtkowÑ cz⌐ÿå numeru. Wyboru dokonujemy przez wpisanie lub    wybór z listy (po wciÿni⌐ciu klawisza Enter ale na czystym polu). Mo╛emy te╛ wpisaå dowolny fragment (lub dwa) nazwy kontrahenta. Je╛eli podzieliliÿmy    kontrahentów, np. na krajowych i zagranicznych, to przez podanie ich         wspólnego numeru poczÑtkowego (grupy) mo╛emy uzyskamy odr⌐bne rejestry.      Konto - mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ cz⌐ÿå lub wybraå z      listy. Dzi⌐ki warunkowi na Konto mo╛emy uzyskaå odr⌐bne rejestry np. dla     ka╛dej filii o ile zaêo╛yliÿmy takie Konta np. 701-sprzeda╛ filia 1, 702-    sprzeda╛ filia 2. Analogicznie na sprzeda╛ krajowÑ i eksport je╛eli          wprowadziliÿmy taki podziaê na Kontach, a nie wÿród kontrahentów. Mo╛emy te╛ podaå wspólnÑ poczÑtkowÑ cz⌐ÿå kilku Kont lub korzystaå ze znaków ?.                                                                                      Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli: ┌───────────────────┐                                                        │ D.wystaw          │                                                        │ D.otrzym          │                                                        │ Wg zapisu         │                                                        └───────────────────┘          Przy wyborze: Wg zapisu, dokumenty sÑ ukazywane w aktualnie zastanej         kolejnoÿci to jest wedêug kolejnoÿci rejestracji. Je╛eli u╛ytkownik ma       zainstalowane polskie litery, tak ╛e nie mo╛e wywoêaå ~x uczyni to klawiszem Tab. Przy zaêo╛onym filtrze operacja Index nie jest dost⌐pna.                                                                                             ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug jednego, wskazanego parametru o podanej wartoÿci:  ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001040/PSS "Pionier" Bytom       │                          │ Dokument   f.806      P                         │                          │ Kwota              16.90 R                      │                          │ D.wystaw   17/03/98                             │                          │ D.otrzym   28/04/98                             │                          │ Opis       ............ P                       │                          └─────────────────────────────────────────────────┘     Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3 podr⌐cznika.   Tutaj zwróåmy uwag⌐ na poszukiwanie wedêug kwoty. Je╛eli po wpisaniu         wartoÿci kwoty wpiszemy znacznik R, szukana b⌐dzie kwota podana do           rozliczenia, je╛eli V szukana b⌐dzie wartoÿå równa sumie skêadowych vat.                                                                                  ~J.rew. - (jeszcze rewizja) jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci           okreÿlonej w punkcie Rewizja. WywoêujÑc jÑ wielokrotnie odszukujemy kolejne  pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                                       Su~ma - sumowane sÑ wyêÑcznie pozycje speêniajÑce zadany warunek filtrujÑcy   (w przykêadzie jako warunek za╛Ñdano wszystkich dokumentów z maja)                                                                                       Ewidencja VAT - Suma       Filtr: bez filtru                                 ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════..    Typ transakcji                           BRUTTO  razem NETTO  razem VAT.. ═══════════════════════════════════════╦══════════════════════════════════.. -    0. Sprzeda╛                       ║ 264 079.51│ 233 078.75│ 31 000.76   -KOR.0. Sprzeda╛                       ║  -1 188.52│   1 102.51│     86.01   +    4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana║ 183 055.99│ 158 859.50│ 24 196.49   +KOR.4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana║  -1 321.85│   1 172.19│    149.66   ═══════════════════════════════════════╩══════════════════════════════════..                         R A Z E M :      -81 156.85  -74 288.93  -6 867.92   ══════════════════════════════════════════════════════════════════════════.. F1 pomoc   Tab zmiana tabeli   ~Wydruk   S~truk.               Esc Wyjÿcie                                                                                Pozostaêe kolumny analogicznie jak w podstawowej tabeli niosÑ sumy           skêadników. Kolumny sÑ podsumowane. Je╛eli do zestawienia i sumowania brane  sÑ dokumenty zarówno i zakupu i sprzeda╛y, to otrzymujemy szybkie,           orientacyjne okreÿlenie wysokoÿci podatku vat do zapêaty/zwrotu. Przy        podsumowaniu kolumn brane sÑ pod uwag⌐ znaki wprowadzone w punkcie           Instalacja. Standardowo kwoty dotyczÑce sprzeda╛y i typu: Inne oraz ich      korekt sÑ odejmowane od kwot dotyczÑcych zakupów (i ich korekt).                                                                                          Oprócz powy╛szego sumowania sporzÑdzane jest te╛ porównanie sumy skêadowych  vat z kwotami brutto wpisanymi do rozliczeΣ. Daje ono kontrol⌐ wprowadzonych danych i informuje o odchyleniach w zaokrÑgleniach. Dla nie korzystajÑcych   z rozliczeniowej cz⌐ÿci programu zestawienie to mo╛e nie byå potrzebne       (patrz te╛ uwaga na koΣcu rozdziaêu 4.10 Testy kontrolne).                                                                                                Porównanie kwot Brutto rejestru rozliczeΣ z ewidencjÑ VAT                    ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════     Typ transakcji                        wg rozliczeΣ  wg ewidenc.VAT   %    ════════════════════════════════════════════════════════════════════╦══════  -    0. Sprzeda╛                        │   264 079.51│   264 079.51║  0.00  -KOR 0. Sprzeda╛                        │    -1 188.52│    -1 188.52║  0.00  +    4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana │   183 056.00│   183 055.99║  0.00  +KOR 4. Zakup ZAO-sprzeda╛ opodatkowana │    -1 321.85│    -1 321.85║  0.00  ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════                    Ró╛nica : rozliczenia - ewidencja =           0.01         ═══════════════════════════════════════════════════════════════════════════   F1 pomoc   Tab zmiana tabeli   ~Wydruk   S~truk               Esc Wyjÿcie                                                                                ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Zawarte jest tak╛e podsumowanie. Przy wydruku mo╛emy te╛ zmieniå    nagêówki niektórych kolumn, na przykêad dat: D.otrzym dla zakupów na:        D.sprzed dla sprzeda╛y. Zakres wydruku mamy do wyboru:                                   od poczÑtku, od pozycji, wskazany                                Treÿå wydruku zale╛y od u╛ytkownika. Wyÿwietlana jest tabelka na której *    zaznaczamy jakie kolumny chcemy drukowaå. Je╛eli robimy wydruk próbny czy    roboczy mo╛emy zrezygnowaå z cz⌐ÿci kolumn. Je╛eli z przeglÑdu tabeli czy z  podsumowania wynika, ╛e w danej kolumnie nie mamy ╛adnych kwot tak╛e mo╛emy  jej nie drukowaå. Klawisz * dziaêa naprzemiennie to znaczy raz wêÑcza raz    wyêÑcza danÑ kolumn⌐. Wprowadzone ustawienia sÑ pami⌐tane tak╛e po wyjÿciu   z programu. Je╛eli wydruk ma obejmowaå wiele kolumn, caêoÿå mo╛e nie         zmieÿciå si⌐ na szerokoÿci strony, nale╛y wi⌐c dwukrotnie zadysponowaå       wydruk. Wpierw zaznaczamy i drukujemy kolumny poczÑtkowe, a nast⌐pnie        pozostaêe.   ╔══════════════╗                                                             ║   Do druku : ║                                                             ║──────────────║                                                             ║ * D.wystaw   ║                                                             ║ * D.otrzym   ║                                                             ║ * NIP        ║                                                             ║   nazwa      ║                                                             ║ * brutto     ║                                                             ║   suma netto ║                                                             ║   suma vat-u ║                                                             ║ * stawka 22% ║                                                             ║   stawka XX% ║                                                             ║ * stawka  7% ║                                                             ║ * stawka  0% ║                                                             ║ * zwolnione  ║                                                             ║   zakup r-u  ║                                                             ║   opis       ║                                                             ║   tylko # 0  ║                                                             ╚══════════════╝                                                Ostatnia pozycja tylko # 0 ma zastosowanie gdy chcemy wydrukowaå tylko jednÑ czy kilka kolumn i interesujÑ nas wyêÑcznie pozycje które majÑ jakieÿ kwoty  we wskazanych kolumnach. Zaêó╛my, ╛e interesujÑ nas tylko dokumenty          zawierajÑce kwot⌐ w kolumnie zwolnione, a na sto pozycji mamy tylko dwa      takie dokumenty. Zb⌐dny wi⌐c byêby dêugi wydruk, stawiamy * przy zwolnione   i tylko # 0, pozostaêe skêadowe odêÑczamy, a na wydruku b⌐dziemy mieå tylko  dwie ╛Ñdane pozycje. Przy stosowaniu tylko # 0 b⌐dzie zadane pytanie:        Numeracja wzgl⌐dem tabeli ?. Chodzi o to czy, jak w przykêadzie drukowane    pozycje majÑ mieå liczb⌐ porzÑdkowÑ wêasnÑ czyli 1 i 2 czy w odniesieniu do  caêoÿci listy np. 34 i 76.                                                   Przy drukowaniu listy zawierajÑcej faktury/rachunki korygujÑce nale╛y        doêÑczyå pole: opis, w którym powinniÿmy mieå zapisane jakiego dokumentu     dotyczy korekta. Przy rejestrach sprzeda╛y powinniÿmy drugiej kolumnie dat   nadaå nazw⌐: D.sprzed., oraz za╛Ñdaå kolejnoÿci wg pierwszej kolumny dat:    D.wystaw.. Przy rejestrach zakupu powinniÿmy drugiej kolumnie dat nadaå      nazw⌐: D.otrzym., oraz za╛Ñdaå kolejnoÿci wedêug niej. Dodatkowo program     przed wydrukiem (i nadaniem numerów) porzÑdkuje dokumenty alfabetycznie w    ramach dnia. Ma to szczególne znaczenie przy rejestrze sprzeda╛y dla         utrzymania chronologii numeracji dokumentów sprzeda╛y.                       Dla zwi⌐kszenia czytelnoÿci wydruków kolejne pozycje moga byå oddzielane     poziomÑ liniÑ. Uzyskamy to wêÑczajÑc: podkreÿl u góry tabelki.                                                                                            vat~7 - opracowanie i wydruk deklaracji podatkowej VAT-7. Styl pracy jest tu podobny jak przy opracowywaniu innych deklaracji. Ró╛nicÑ jest to, ╛e na     ekranie mamy dane jednego miesiÑca, a nie list⌐ caêego roku. Szkieletem      operacji jest spis gêównych cz⌐ÿci deklaracji. Podstawowe dane do deklaracji mogÑ byå automatycznie przenoszone z rejestrów (operacja Aktualizac~ja)      wedêug zasad podanych w tabeli sterujÑcej (operacja ~Formuêy). Wi⌐cej danych na temat tych dwóch operacji w pkt. 7.6 Automatyczne aktualizacje VAT -      Formuêy. Wartoÿci pozostaêych pól wyliczane sÑ automatyczne. Dane mo╛na te╛  wpisaå r⌐cznie w oparciu o wydruk z operacji: Suma, jest to zalecane         poczÑtkujÑcym u╛ytkownikom.                                                                                                                               Uwaga! Nale╛y zapoznaå si⌐ z zasadami i rozporzÑdzeniami dotyczÑcymi wypeê-  niania tej deklaracji, aby zrozumieå zasady wyliczania i wspóêzale╛noÿci     niektórych rubryk.                                                                                                                                                                                                                      VAT- 7  DEKLARACJA PODATKOWA DLA PODATKU OD TOWARαW I US¥UG                 ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════ ┌A. Miejsce skêadania deklaracji                                             │B. Dane podatnika                                                           │C. Rozliczenie podatku nale╛nego                                            │D. Rozliczenie podatku naliczonego                                          │E. Ustalenie zobowiÑzania podatkowego lub kwoty zwrotu                      └F. Oÿwiadczenie podatnika lub osoby reprezentujÑcej podatnika               ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════ F1 Pomoc  ~Wydruk  S~truk. Aktualizac~ja  ~Formula ~Kasuj   Esc Wyjÿcie                                                                                   ~Kasuj - usuwa wszystkie informacje z deklaracji (np. na poczÑtku roku)                                                                                   Pionowa linia na ekranie êÑczÑca niektóre punkty oznacza, ╛e sÑ uj⌐te na     jednym, wspólnym ekranie. WciskajÑc wybranÑ liter⌐ przechodzimy do           odpowiadajÑcego jej fragmentu deklaracji. Klawiszem ~w dysponujemy wydruk.               na formularzu, z ramkami, puste ramki                            Jak przy innych deklaracjach mamy wyboru wydruk na oryginalnym formularzu,   wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk           niewypeênionego, pustego formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy  wybraå typ rysowanych ramek, a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ     wydruku:                 szybki, êadny.                                      Nie dotyczy to drukarek laserowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu      wariantach. Dla nich zawsze wybieramy wariant êadny. Nast⌐pnie podajemy      miesiÑc za jaki drukujemy deklaracj⌐ i numer strony. Kolejne dyspozycje      spisane sÑ u doêu ekranu: WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc: 12   strona nr 1  (s-oznacza wydruk szybki, ê-êadny). Niekiedy na przeêomie roku mo╛e nie byå  jasne jakiego roku ma dotyczyå deklaracja. Dlatego je╛eli wyÿwietlony przed  wydrukiem rok nie odpowiada naszym zamierzeniom, nale╛y po wciÿni⌐ciu        klawisza F10 wpisaå jakÑkolwiek dat⌐ z wymaganego roku i ponownie            zadysponowaå wydruk.                                                                                                                                      Oto kolejne cz⌐ÿci deklaracji VAT-7:                                                                                                                      /ekran: deklaracja VAT-7 cz.A i F/                                                                                                                        cz⌐ÿå nast⌐pna, okreÿlajÑce dane podatnika poprzedzona jest pytaniem, czy    jest on osobÑ fizycznÑ:                                                                                                                                   /ekran: deklaracja VAT-7 cz.B/                                                                                                                            Dla osób fizycznych, zgodnie z objaÿnieniem do deklaracji, wpisuje si⌐ inne  dane ni╛ dla podatników nie b⌐dÑcych osoba fizycznÑ. Je╛eli podaliÿmy, ╛e    pêatnik nie jest osobÑ fizycznÑ, formularz ma postaå:                                                                                                     /ekran: deklaracja VAT-7 cz.B/                                                                                                                            W powy╛szych punktach podajemy dane adresowe. Cz⌐ÿå danych jest wspólna dla  innych deklaracji. Dane zawarte na tym ekranie sÑ takie same w ka╛dym        miesiÑcu poza datÑ wypeênienia deklaracji w punkcie A-F (zmiana miesiÑca     klawiszem ~kolejny i ~poprzedni). Je╛eli chcemy na roboczo wydrukowaå        zawarte tu informacje korzystamy z mo╛liwoÿci wydruku zawartoÿci ekranu jakÑ daje klawisz Print Screen. Operacja ta mo╛e nie dziaêaå je╛eli uruchomiliÿmy program pod Windows. Pami⌐tajmy, ╛e w tego rodzaju formularzach wyjÿcie z    zapisem wprowadzonych danych nast⌐puje klawiszem PgDn (podpowied½ - F1).                                                                                  Do poni╛szych formularzy prowadzamy dane liczbowe. Mamy te╛ dost⌐p od opera- cji Struktura, obliczajÑcej podatek nale╛ny wyliczony wedêug struktury zaku- pów. Uwagi dotyczÑce wydruku, zmiany miesiÑca i obsêugi ekranu jak wy╛ej.                                                                                 /ekran: deklaracja VAT-7 cz.C/  (sprzeda╛e)                                  kolejny ekran:                                                               /ekran: deklaracja VAT-7 cz.D/  (zakupy)                                                                                                                  Uwaga! Wartoÿå podatku w poz.26, 28 i 30 jest wyliczana po wpisaniu war-     toÿci netto. Jednak╛e u╛ytkownik mo╛e nast⌐pnie wpisaå innÑ kwot⌐ podatku.                                                                                nast⌐pna cz⌐ÿå deklaracji:                                                                                                                                /ekran: deklaracja VAT-7 cz.E/  (rozliczenie)                                                                                                             S~truk. - rodzaj kalkulatora wyliczajÑcego podatek nale╛ny ze sprzeda╛y      wedêug struktury zakupów. Okreÿla udziaê procentowy zakupów towarów          handlowych w poszczególnych stawkach podatkowych, a nast⌐pnie podziaêu       wartoÿci sprzeda╛y brutto wedêug wyliczonej struktury zakupów.               ╔ Mc ╦═══════════════════════╦════════════════════════════════════════════╗  ║ 05 ║ Rozliczenie sprzeda╛y ║ Czerwiec                                   ║  ║ 06 ║ wg struktury zakupów  ║       Wartoÿå sprzeda╛y brutto   6 589.52  ║  ║ 07 ╠═══════════════════════╩════════════════════════════════════════════╣  ╠════╝ ZAKUPY          22%       XX%       7%         0%         zw.      ║  ║          brutto   2 355.69     0.00     886.69      0.00      906.54    ║  ║ Faktury   netto   1 930.89     0.00     828.68 ┌────────────────────────║  ║             vat     424.80     0.00      58.01 │Razem brutto   4 148.92 ║  ║─────────────────────────────────────────────────────────────────────────║  ║          brutto     562.53     0.00     325.64       0.00     542.65    ║  ║ Rachunki  netto     461.09     0.00     304.34 ┌────────────────────────║  ║             vat     101.44     0.00      21.30 │Razem brutto   1 430.82 ║  ║─────────────────────────────────────────────────────────────────────────║  ║          brutto   2 918.22     0.00   1 212.33       0.00   1 449.19    ║  ║ Razem     netto   2 391.98     0.00   1 133.02 ┌────────────────────────║  ║             vat     526.24     0.00      79.31 │Razem brutto   5 579.74 ║  ╠═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╣  ║ udziaê [%]        52.3003   0.0000    21.7274     0.0000     25.9723    ║  ║─────────────────────────────────────────────────────────────────────────║  ║ SPRZEDA╜ brutto   3 446.34     0.00   1 431.73       0.00    1 711.45   ║  ║           netto   2 824.87     0.00   1 338.07 ┌────────────────────────║  ║             vat     621.47     0.00      93.66 │Razem brutto   6 589.52 ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  F1 Wyjÿcie  ~Wydruk  Enter-zmiany   Aktualizac~ja  ~Formula     Esc Wyjÿcie                                                                               Przy u╛yciu strzaêek góra/dóê wybieramy wêaÿciwy miesiÑc do przeglÑdania i   poprawek. Program proponuje podziaê zakupów na faktury i rachunki co wynika  z tego,╛e kwoty zakupów dokonanych na faktury mo╛emy uzyskaå z rejestrów vat natomiast dokonanych na rachunki musimy sami zakwalifikowaå do wêaÿciwych    grup podatkowych. Podziaê taki daje bardziej przejrzystÑ informacj⌐ i        kontrol⌐ danych. Niemniej mo╛emy caêoÿå zakupów wprowadziå tylko do jednej   z tych rubryk. Poniewa╛ przy wyliczaniu struktury musimy znaå skêadowe netto i podatku towarów uj⌐tych w rachunkach uproszczonych zalecane jest zaêo╛enie odr⌐bnego typu rejestru zakupu towarów handlowych dla rachunków i wpisywanie ich tak jak faktury (ze skêadowymi netto i podatku w poszczególnych staw-    kach). Dzi⌐ki temu na koniec miesiÑca b⌐dziemy mogli êatwo uzyskaå potrzebne kwoty. Rejestr taki zakêadamy w oparciu o Konto np. jedno Konto dla zakupów  tow.handl. na faktury (znacznik -V ma wartoÿå: *), drugie dla zakupów        tow.handl. na rachunki. (znacznik -V pusty), patrz pkt. 4.7 Plan Kont).      Mo╛emy wpisywaå albo bezpoÿrednio kwoty brutto zakupów, albo korzystajÑc z   rejestrów, wartoÿci netto i podatku. Przy wprowadzaniu kwoty netto gdy       jeszcze nie wpisaliÿmy kwoty podatku (lub gdy wpisaliÿmy wartoÿå zero),      program sam wylicza wartoÿå podatku i kwot⌐ brutto, co w przypadku           niezgodnoÿci z naszymi zapisami mo╛emy zmieniå. Program wylicza udziaêy      procentowe i wedêug nich okreÿla struktur⌐ sprzeda╛y z wyliczeniem kwot      brutto, netto i podatku. Pami⌐tajmy, ╛e po wprowadzeniu zmian wciskamy       klawisz PgDn je╛eli chcemy je zapisaå lub klawisz Esc je╛eli chcemy z nich   zrezygnowaå (podpowied½: klawisz F1 i Dodatek A).                                                                                                         Dane mogÑ byå te╛ automatycznie przenoszone z rejestrów (operacja            Aktualizac~ja) wedêug zasad podanych w tabeli sterujÑcej (operacja           ~Formuêy). Wi⌐cej danych na temat tych dwóch operacji w pkt. 7.6             Automatyczne aktualizacje VAT -Formuêy.                                                                                                                   3·7   Ewidencja wyposa╛enia                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Prowadzimy tu rejestr wyposa╛enia.                                                                                                                        /ekran: ewidencja wyposa╛enia/                                                                                                                            * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ mo╛emy wpisaå dowolny znak, który okreÿlaå b⌐dzie typ danej pozycji. Mo╛emy w ten sposób oznaczaå pozycje znajdujÑce    si⌐ w jednym obiekcie lub u╛ytkowane w okreÿlony sposób itp. Znacznik ten    nie jest obowiÑzkowy i jego stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                                               Lp. - liczba porzÑdkowa, wpisywana jest przez u╛ytkownika                                                                                                 Data nabycia - data wynikajÑca z dokumentu zakupu                                                                                                         Numer rachunku - numer dowodu zakupu                                                                                                                      Nr poz.ksi⌐gi - pozycja w ksi⌐dze pod jakÑ w kolumnie: wyposa╛enie, wpisano  dokument zakupu. Po znaku / piszemy rok.                                                                                                                  Nazwa wyposa╛enia - krótki opis wyposa╛enia                                                                                                               Cena nabycia - cena netto zgodna z zapisem w ksi⌐dze                                                                                                      Data likwidacji -je╛eli dane wyposa╛enie zlikwidowano, wpisujemy tu dzieΣ    likwidacji                                                                                                                                                Przyczyna likwidacji - krótki opis przyczyn likwidacji                                                                                                    Dost⌐pne operacje:                                                                                                                                        ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                   ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ Typ             A                       │                                  │ Zlikwidowane   Tak                      │                                  │ Data nabycia   od 01/01/98 do 05/05/98  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                                               Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug typu i liczby           porzÑdkowej.                                                                                                                                              ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr sumowane i drukowane sÑ tylko pozycje   speêniajÑce dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                       Su~ma - podawana jest wartoÿå wyposa╛enia w u╛ytkowaniu, chyba ╛e zaêo╛ono   filtr na pozycje zlikwidowane. Wówczas podawana jest wartoÿå wyposa╛enia     zlikwidowanego. Je╛eli zaêo╛ono filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji      speêniajÑcy dany warunek filtrujÑcy                                                                                                                       ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Numeru         rachunku napisem DO SKASOW. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej    pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Numer rachunku. Wêaÿciwe i     ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po  odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te   znaki do skasowania.                                                                                                                                      ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej   daty nabycia. Przed kasowaniem caêoÿci program ╛Ñda dodatkowego              potwierdzenia:  ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                                                3·8   Ewidencja ÿrodków trwaêych                                             ────────────────────────────────                                                                                                                          W punkcie tym prowadzimy kartoteki ÿrodków trwaêych, obliczamy odpisy        amortyzacyjne i mo╛emy okreÿliå jaka kwota pozostaêa do umorzenia i kiedy    amortyzacja zostanie zakoΣczona. Uzyskane tu informacje o wysokoÿci          miesi⌐cznych odpisów amortyzacyjnych wykorzystamy wprowadzajÑc do ksi⌐gi     odpowiedni zapis na koniec miesiÑca. Poniewa╛ program nie przenosi           automatycznie odpisów do KPR musimy sami odpowiedniÑ kwot⌐ wpisaå do ksi⌐gi  w punkcie Wprowadzanie danych, na podstawie sporzÑdzonego dowodu             wewn⌐trznego. Program oferuje trzy sposoby liczenia amortyzacji:             jednorazowÑ, liniowÑ i przyspieszonÑ (degresywnÑ).                                                                                                        Po wejÿciu do punktu pokazuje si⌐ lista posiadanych skêadników majÑtku       trwaêego. Zawiera ona tylko cz⌐ÿå podstawowych informacji o ka╛dej pozycji.  Pozostaêe otrzymujemy po wciÿni⌐ciu klawisz Enter. Lista na ekranie daje nam tylko informacje orientacyjne, oraz umo╛liwia wskazania, którÑ pozycj⌐       chcemy dokêadnie obejrzeå w formie karty.                                                                                                                 /ekran: ewidencja ÿrodków trwaêych/                                                                                                                       Mo╛emy wprowadziå dane do dwóch pierwszych kolumn:                                                                                                        * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ znajduje si⌐ znak okreÿlajÑcy typ ÿrodka   trwaêego.  Mo╛emy w ten sposób oznaczaå ÿrodki trwaêe ró╛nego typu, czy      rozlokowane w ró╛nych miejscach. Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i jego    stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika. Jednoczeÿnie w tym polu      zaznaczamy metod⌐ liczenia amortyzacji, litery: J (jednorazowa), L           (liniowa), P (przyspieszona) majÑ specjalne znaczenie. Je╛eli nie okreÿlimy  inaczej, program przyjmuje wst⌐pnie metod⌐ liniowÑ. Przy amortyzacji         jednorazowej automatycznie nadawana jest data zakoΣczenia amortyzacji równa  dacie zakupu. W metodzie liniowej stosowana jest staêa miesi⌐czna stopa      umorzenia liczona od wartoÿci poczÑtkowej. W metodzie przyspieszonej         podstawÑ od której liczymy amortyzacj⌐ w kolejnych latach, jest wartoÿå      netto czyli kwota pozostaêa (niezamortyzowana) a╛ do roku nast⌐pnego po      roku, w którym nastÑpiêo zrównanie rocznej kwoty amortyzacji obliczonej      metodÑ przyspieszonÑ i metodÑ liniowÑ. Wówczas pozostaêa amortyzacja liczona jest wg metody liniowej. Dla celów sprawdzenia efektów ró╛nych sposobów      amortyzacji mo╛na zmieniå jej Typ, a potem powróciå do pierwotnego. Program  ponownie wyliczy odpowiednie wartoÿci.                                                                                                                    Lp. - liczba porzÑdkowa, wpisywana jest przez u╛ytkownika                                                                                                 Pozostaêe pola wypeêniamy ju╛ na ekranie innej postaci. Nale╛y wcisnÑå       klawisz Enter (lub dowolny inny klawisz), w pozostaêych kolumnach. Nim to    omówimy zapoznajmy si⌐ jeszcze z dost⌐pnymi operacjami na liÿcie:                                                                                         ~Inne - umo╛liwia dopisanie nowej pustej linii                                                                                                            ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                   ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ Typ             A                       │                                  │ Zamortyzowane  Tak                      │                                  │ Data nabycia   od 01/01/98 do 05/05/98  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                                               Uwaga! Je╛eli chcemy w operacji Su~ma poznaå np. wartoÿå miesi⌐cznej         amortyzacji celem zaksi⌐gowania odpowiedniego odpisu nale╛y stosujÑc         operacj⌐ filtrowania uwzgl⌐dniå tylko te pozycje, które nie majÑ zakoΣczonej amortyzacji. Program uznaje amortyzacj⌐ za zakoΣczonÑ dopiero gdy u╛ytkownik wpisze dat⌐ zakoΣczenia.                                                                                                                                  Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug typu i liczby           porzÑdkowej.                                                                                                                                              ~Wydruk - mamy do wyboru wydruk w formie listy i kartoteki:                                   WYDRUK   Lista danych   Kartoteki                           W przypadku listy drukowane sÑ informacje w kolejnych wierszach przy czym    zawiera ona znacznie wi⌐cej informacji ni╛ jest prezentowane na ekranie.     Poza wydrukiem zasadniczych informacji mo╛emy wydrukowaå te╛ tzw. prognozy   (co b⌐dzie dalej omówione). Lista podstawowa (bez prognoz) (T/N)? : _ .      Je╛eli wczeÿniej zaêo╛yliÿmy filtr, to nale╛y pami⌐taå, ╛e do wydruku brane  sÑ tylko pozycje speêniajÑce dany warunek filtrujÑcy.                        W przypadku kartoteki drukowane sÑ fiszki o ka╛dej pozycji wraz komentarzem. Tu tak╛e zostanie zadane pytanie o prognozy: DoêÑczyå prognoz⌐ (T/N)? : _    Nast⌐pnie okreÿlamy zakres wydruku: od poczÑtku, od pozycji, wskazany.                                                                                    ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Wartoÿci       poczÑtkowej napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Wartoÿå poczÑtkowa.        Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu  z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje      (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu  zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                          ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne, lub w     ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej liczby     porzÑdkowej. Przed kasowaniem caêoÿci, program ╛Ñda dodatkowego              potwierdzenia:   ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                                                                                               Su~ma - podaje sum⌐ podstawowych wartoÿci w tym sum⌐ miesi⌐cznego odpisu,    którÑ mo╛emy dowodem wewn⌐trznym wprowadziå do ksi⌐gi.                       Uwaga! Je╛eli zaêo╛ono filtr, to do sumowania brane sÑ wyêÑcznie pozycje     speêniajÑce warunek filtrujÑcy.                                                         ╔══════════════════════ >> RAZEM << ══════════════════════╗                  ║ wartoÿå poczÑtkowa                             8 900.00 ║                  ║ umorzenia na koniec ub.r.                      4 560.00 ║                  ║ wartoÿå poczÑtkowa po przeszacowaniu           8 900.00 ║                  ║ umorzenia na koniec ub.r. po przeszacow.       4 560.00 ║                  ║ kwota pozostaêa do amortyzacji na 01.01.br.    1 935.00 ║                  ║ suma odpisów rocznych                          1 705.08 ║                  ║ suma odpisów miesi⌐cznych                        185.14 ║                  ╚═════════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                    Nale╛y okresowo przeglÑdaå i drukowaå list⌐ wraz z prognozami o terminie     zakoΣczenia amortyzacji, bo na jej podstawie b⌐dziemy mogli si⌐ zorientowaå, które skêadniki majÑtku mo╛emy zaznaczyå jako zamortyzowane (zakêadamy, ╛e   prowadziliÿmy miesi⌐czne odpisy zgodnie z sugerowanym przez program          wyliczeniem). Skêadniki, którym podaliÿmy dat⌐ zakoΣczenia amortyzacji lub   sÑ amortyzowane jednorazowo nie wykazujÑ miesi⌐cznej kwoty odpisu i nie      wpêywajÑ na sum⌐ miesi⌐cznego odpisu wyliczonego w powy╛szym zestawieniu.    Gdy z wyliczeΣ programu wynika, ╛e w danym miesiÑcu amortyzacja danego       ÿrodka powinna byå zakoΣczona, w ostatniej kolumnie pojawia si⌐ napis        informacyjny: zakoΣcz!.                                                                                                                                   Przejd½my teraz do omówienia drugiej postaci ekranu, która umo╛liwia         wprowadzenie pozostaêych danych i otrzymanie szczegóêowych informacji.                                                                                    Przyj⌐to zaêo╛enie, ╛e w ramach ewidencji prowadzona jest kartoteka dla      danego roku, to znaczy, ╛e dla danej pozycji rejestrowana jest wartoÿå       poczÑtkowa, umorzenie na koniec ubiegêego roku i zaktualizowane wartoÿci na  poczÑtek bie╛Ñcego roku. Oczywiÿcie dla zakupów z bie╛Ñcego roku             rejestrowana jest tylko wartoÿå poczÑtkowa. Na podstawie tych danych         obliczane sÑ odpisy amortyzacyjne w roku bie╛Ñcym. Przy zmianie roku, nale╛y kartoteki wydrukowaå, a do programu wprowadziå kwoty umorzeΣ na koniec roku  i kwoty zaktualizowanych wartoÿci i umorzeΣ na poczÑtek kolejnego roku.                                                                                   Program wykonuje tzw. prognozy, to znaczy w oparciu o posiadane dane okreÿla jaka kwota pozostaêa do umorzenia, w ilu ratach i kiedy zakoΣczy si⌐         amortyzacja.                                                                                                                                              Uwagi. Program kontroluje wspóêzale╛noÿå niektórych danych w karcie. I tak:   - rok dla którego liczymy amortyzacj⌐ nie mo╛e byå mniejszy ni╛ rok daty       zakupu                                                                     - data zakoΣczenia amortyzacji nie mo╛e byå mniejsza ni╛ data zakupu         - nie mo╛emy wpisaå zerowej stawki amortyzacyjnej, jej mno╛nika i              wspóêczynnika przeliczeniowego roku                                        - je╛eli podaliÿmy dat⌐ zakoΣczenia amortyzacji nie jest obliczana prognoza    odpisów dla tego ÿrodka trwaêego                                           - je╛eli data zakupu przypada w roku amortyzacji nie przyjmowane sÑ dane       dotyczÑce lat ubiegêych dla tego ÿrodka trwaêego                                                                                                       Pami⌐tajÑc o tych zaêo╛eniach przeÿled½my wyglÑd ekranu:                     ┌─────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐  │Metoda: liniowa                                  Amortyzacja w 1998 roku │  │Okreÿlenie ÿrodka trwaêego oraz                                          │  │wartoÿci niematerialnej lub prawnej Komputer osobisty (16-bitowy)        │  │                                                                         │  │komentarz KRST:491, zgodnie z rozp.R.M. z 27.03.92,Dz.U.30/92 par.8 ust.3│  │       jako urzÑdzenie podlegajÑce szybkiemu post⌐powi technicznemu,zwi⌐-│  │       kszono stawk⌐ amortyzacyjnÑ przy zastosowaniu wspóêczynnika 1.4   │  │                                                                         │  │Data zakupu 28/10/96 nr rachunku 5673        wartoÿå poczÑtkowa  2 400.00│  │               na dzieΣ 31/12/97: umorzono 1 680.00   pozostaêo    720.00│  │                                                                         │  │  wspóêczynnik       ─────────  zaktualizowane na 01/01/98 ─────────     │  │ przeliczeniowy             wartoÿå     umorzenie  pozostaêoÿå           │  │   1.00                     2 400.00     1 680.00     720.00             │  │                                                                         │  │   stawka     wspóêczynnik roczna kwota miesi⌐czna kwota amortyz.zakoΣ-  │  │amortyzacyjna   (mno╛nik)     odpisu         odpisu       czono w dniu   │  │   30.0           2.00         720.00         120.00            /  /     │  ├─────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤  │ wg stanu na dzieΣ 01/06/1997 :                                          │  │ pozostaêo do umorzenia   600.00 zê  rat 5   data zakoΣczenia 30/06/1998 │  └─────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘   F1 Pomoc    ~Wydruk        pozycja: ~Kolejna ~Poprzednia       Esc Wyjÿcie                                                                               W pierwszej linii podajemy rok bie╛Ñcy, w którym prowadzimy kartotek⌐.       Poni╛ej okreÿlenie ÿrodka trwaêego i trzy linie do wprowadzenia komentarza.  Dalej podajemy dat⌐ zakupu, nr dokumentu z jakim zostaê przyj⌐ty, oraz       wartoÿå poczÑtkowÑ ÿrodka. Nale╛y wyjaÿniå, ╛e przy obliczaniu kwoty         pozostaêej do umorzenia, program liczy amortyzacj⌐ poczynajÑc od miesiÑca    nast⌐pnego po dacie zakupu.                                                                                                                               Je╛eli podany w pierwszej linii rok bie╛Ñcy jest równy dacie zakupu, kolejne linie dotyczÑce historii w latach poprzednich nie b⌐dÑ wyÿwietlane na        ekranie. Jednak dla zakupów z lat ubiegêych nale╛y podaå wartoÿå umorzenia   na 31 grudnia ubiegêego roku oraz wspóêczynnik (wska½nik) przeliczeniowy.    Wartoÿci tych wska½ników sÑ publikowane przez Gêówny UrzÑd Statystyczny i    Ministerstwo Finansów. W oparciu o te informacje program przeliczy wartoÿå   poczÑtkowÑ i umorzenia na 1 stycznia bie╛Ñcego roku. Daty wyst⌐pujÑce przy   opisie tych kwot sÑ zale╛ne do podanego na poczÑtku roku amortyzacji.                                                                                     Kolejna grupa danych opisuje amortyzacj⌐ w roku bie╛Ñcym. Wpisujemy stawk⌐   amortyzacyjnÑ i ewentualnie jej mno╛nik, je╛eli zgodnie z rozporzÑdzeniem    ministra finansów przysêuguje dla danego ÿrodka. Nale╛y zaznaczyå, ╛e o      zastosowaniu mno╛nika oraz wyborze metody liniowa/przyspieszona decyduje     u╛ytkownik. Program zaakceptuje zastosowanie mnoznika przy metodzie          liniowej, a tak╛e jego brak w metodzie przyspieszonej.                                                                                                    Program wylicza wysokoÿå rocznego i miesi⌐cznego odpisu. Dla ÿrodków         wprowadzonych w roku bie╛Ñcym brana jest do obliczeΣ wartoÿå poczÑtkowa, dla ÿrodków wprowadzonych w latach ubiegêych zaktualizowana wartoÿå poczÑtkowa.                                                                               Je╛eli amortyzacja zostaêa zakoΣczona wpisujemy dat⌐ zakoΣczenia             amortyzacji. Je╛eli nie wprowadziliÿmy tu daty, program w ostatniej linii    podaje prognoz⌐ tzn. informacje o pozostaêych odpisach. Nale╛y zwróciå       uwag⌐, ╛e prognozowanie odbywa si⌐ z punktu widzenia bie╛Ñcego miesiÑca i    roku, dla którego prowadzona jest karta. W przykêadzie widzimy, ╛e z punktu  widzenia 01.06.1997 r. mamy do odpisania 18 rat, tzn. pierwszÑ z nich        odpisujemy we wrzeÿniu br. i przez kolejne miesiÑce a╛ do listopada 1997 r.  gdy dokonamy ostatniego odpisu. Je╛eli chcielibyÿmy sprawdziå prognoz⌐ na    inny miesiÑc bez wykonania r⌐cznych obliczeΣ, mo╛emy klawiszem F10 wêÑczyå   kalendarz, zmieniå miesiÑc, a po powrocie wcisnÑå dwa razy klawisz Enter,    celem przeliczenia danych.                                                                                                                                Informacje w dolnej linii ekranu informujÑ nas, ╛e mo╛emy obejrzeå ~KolejnÑ  i ~PoprzedniÑ kart⌐ oraz wydrukowaå jÑ. Pami⌐tajmy, ╛e po wprowadzeniu zmian w kartotece, je╛eli chcemy je zapami⌐taå, nale╛y wcisnÑå klawisz PgDn        (podpowied½ F1 i Dodatek A). Klawiszem Esc wracamy do ekranu pierwszego w    ukêadzie listy.                                                                                                                                           3·9   Ewidencja przebiegu pojazdów                                           ──────────────────────────────────                                                                                                                        Punkt ten umo╛liwia wpisanie obowiÑzujÑcych stawek za przejazdy dla ró╛nych  kategorii pojazdów oraz listy u╛ytkowanych pojazdów, a nast⌐pnie             rejestrowanie kolejnych podró╛y. Zawarto w nim operacj⌐ porównawczego        zestawienia ryczaêtu i wydatków eksploatacyjnych wraz z wyliczeniem kwoty    jakÑ mo╛emy wpisaå do KPR.                                                                                                                                /ekran: ewidencja przebiegu pojazdów/                                                                                                                     * - w rubryce oznaczonej gwiazdkÑ znajduje si⌐ znak okreÿlajÑcy typ pojazdu. Mo╛emy w ten sposób oznaczaå pojazdy ró╛nego typu (np. osobowe, ci⌐╛arowe),  czy nale╛Ñce do ró╛nych wêaÿcicieli. Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i     jego stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                                                                                      Data - data wyjazdu. Poniewa╛ wyliczenie wartoÿci przejazdu zale╛ne jest od  stawki za 1 km. podana data nie mo╛e byå wczeÿniejsza od pierwszej daty na   liÿcie stawek.                                                                                                                                            Pojazd - po wciÿni⌐ciu klawisz Enter wybieramy pojazd z listy pojazdów                                                                                    Trasa od - do, Cel wyjazdu - opis trasy i celu wyjazdu. Dla cz⌐sto powta-    rzajÑcych si⌐ okreÿleΣ trasy i celu, mo╛emy skorzystaå ze sêowników.         (patrz te╛ pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o zasadach korzystania ze sêowników!)                                                                              Km. - podajemy iloÿå faktycznie przejechanych kilometrów                                                                                                  Wartoÿå - kwota ryczaêtu za przejazd, wyliczana automatycznie na podstawie   iloÿci kilometrów i wskazanego pojazdu                                                                                                                    Dost⌐pne operacje:                                                                                                                                        ~Inne - mo╛liwoÿå dopisania nowej, pustej linii do wprowadzania danych                                                                                    ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                            ┌─────────────────────────────────────────┐                                  │ MiesiÑc        02                       │                                  │ Pojazd         Polonez    MCA 6708      │                                  │ Typ                                     │                                  │ Data           od 01/02/97 do 15/02/98  │                                  └─────────────────────────────────────────┘                                                                                                      Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug daty.                                                                                                ~Wydruk - je╛eli zaêo╛ony jest filtr drukowane sÑ tylko pozycje speêniajÑce  dany warunek filtrujÑcy. Wydruk mo╛emy otrzymaå w postaci skróconej i        rozszerzonej obejmujÑcej informacje o poje½dzie i stawce.                    Su~ma - podawana jest iloÿå przejechanych kilometrów i wartoÿå przejazdów    razem i dla ka╛dego pojazdu oraz w oddzielnej tabeli zestawienie wedêug      typów pojazdów (o ile u╛ytkownik dokonaê podziaêu na typy). Je╛eli zaêo╛ono  filtr to wyliczana suma dotyczy pozycji speêniajÑcy dany warunek filtrujÑcy. ╔═════════════════════════════════════════════╗╔═════════════════════════╗   ║  Wartoÿå przejazdów   wg pojazdów           ║║         wg typu         ║   ║─────────────────────────[km]───────[zê]─────║║─────[km]───────[zê]─────║   ║  │Fiat 126p │MGA 8684│  4 370│      917.70  ║║  │  8 400│    2 287.90  ║   ║  │Polonez   │MCA 6708│  4 030│    1 370.20  ║╚═════════════════════════╝   ║─────────────────────────────────────────────║                              ║                Razem :  8 400     2 287.90  ║                              ╚═════════════════════════════════════════════╝                                                                                                           ~Pojazdy - prowadzona tu jest lista u╛ytkowanych pojazdów. Ka╛demu wpisujemy nazw⌐ (mark⌐), numer rejestracyjny, numer stawki (wedêug listy stawek) i     je╛eli uznamy to za potrzebne okreÿlamy typ (np. osobowy, ci⌐╛arowy czy      nale╛Ñcy do danego wêaÿciciela). Znacznik ten nie jest obowiÑzkowy i jego    stosowanie zale╛y tylko od potrzeb u╛ytkownika.                                    ╔══════════════════════════════════════╗                                     ║            P O J A Z D Y             ║                                     ║──────────────────────────────────────║                                     ║  Nazwa      Nr rej. Poj.  Stawka Typ ║                                     ║══════════════════════════════════════║                                     ║ Fiat 126p │MGA 8684│  600│  1   │    ║                                     ║ Polonez   │MCA 6708│1 300│  2   │    ║                                     ╚══════════════════════════════════════╝                                                                                                            S~tawki - lista na którÑ wpisujemy kolejno obowiÑzujÑce stawki za przejazdy. Nale╛y podaå dat⌐ od której stawki obowiÑzujÑ oraz kwoty w poszczególnych    kategoriach pojazdów. Lista automatycznie jest porzÑdkowana wedêug daty.     Je╛eli prowadzimy kilka zestawów danych (np. biuro rachunkowe) nale╛y        wiedzieå, ╛e typy odliczeΣ sÑ wspólne we wszystkich podkatalogach. Znaczy    to, ╛e wystarczy raz wprowadziå tabel⌐ stawek w caêoÿci systemu.                  ╔══════════════════════════════════════════════════╗                         ║                   S T A W K I                    ║                         ║─────────────[1]───────[2]───────[3]───────[4]────║                         ║   Data   do 900cm  pow900cm  Stawka 3  Stawka 4  ║                         ║══════════════════════════════════════════════════║                         ║ 04/09/94│  0.2100 │  0.3400 │         │          ║                         ║ 14/08/95│  0.2400 │  0.3800 │         │          ║                         ║ ........│  ...... │  ...... │         │          ║                         ╚══════════════════════════════════════════════════╝                                                                                                 ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta, ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie Celu wyjazdu  napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ Cel wyjazdu. Wêaÿciwe i ostateczne     kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi  twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do     skasowania.                                                                                                                                               ~Kasuj - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Za bê⌐dne uznaje si⌐ pozycje bez podanej   daty, pojazdu lub przebiegu i ze ½le okreÿlonÑ stawkÑ. Przed kasowaniem      caêoÿci program ╛Ñda dodatkowego potwierdzenia:                                        ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Operacja kasowania jest nieodwracalna ║                                   ║     Akceptujesz (T/N)? :               ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝                         ~Rozlicz - ukazuje si⌐ tabela, do której wpisujemy miesi⌐czne kwoty          wynikajÑce z ewidencji przejazdów i wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ. Program wylicza kwoty narastajÑco w ciÑgu roku oraz przypis, czyli kwot⌐ jakÑ w      danym miesiÑcu mo╛emy ujÑå do KPR. Wyliczony przypis musimy sami wpisaå      dowodem wewn⌐trznym do ksi⌐gi w punkcie Wprowadzanie danych. Ka╛dy z         posiadanych pojazdów ma wêasnÑ tabel⌐ rozliczeΣ, operacje: kolejny,poprzedni pozwalajÑ przeglÑdaå rozliczenia kolejnych pojazdów. Je╛eli przepisy         zobowiÑzujÑ nas do prowadzenia rozliczeΣ ka╛dego samochodu oddzielnie nale╛y pami⌐taå, ╛e wydatki tak╛e nale╛y rejestrowaå osobno na oddzielnych Kontach.                                                                              Ewidencja przebiegu pojazdów a Wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ - rozliczenie                                                                              ╔═ Fiat 126p  MGA 8684 ══════════════════════════════════════════════════╗   ║                     BIE╜ñCO               NARASTAJñCO                  ║   ║ MiesiÑc        Ryczaêt     Wydatki     Ryczaêt     Wydatki    Przypis  ║   ║ ══════════════════════════════════════════════════════════════════════ ║   ║ StyczeΣ    │    216.00 │     40.06 │    216.00 │     40.06 │     40.06 ║   ║ Luty       │    144.00 │     35.70 │    360.00 │     75.76 │     35.70 ║   ║ Marzec     │    280.00 │    130.34 │    640.80 │    206.10 │    130.34 ║   ║ KwiecieΣ   │    249.00 │    201.16 │    889.80 │    407.26 │    201.16 ║   ║ ...................................................................... ║   ║ GrudzieΣ   │      0.00 │      0.00 │  1 078.80 │    540.06 │      0.00 ║   ╚════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝      F1 Pomoc  ~Wydruk   ~Kolejny   ~Poprzedni   Esc Wyjÿcie                                                                                                Metoda sporzÑdzania rozliczeΣ miesi⌐cznych                                   ------------------------------------------                                   B⌐dziemy korzystali z kilku punktów programu. Wpierw po zaêo╛eniu filtru na  dany miesiÑc drukujemy rejestr przejazdów. Nast⌐pnie w punkcie Obroty :      Konta wykonamy operacj⌐ ~3-kartoteka dla Konta, na którym rejestrujemy       wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdów. Robimy wydruk za dany miesiÑc.     Kwot⌐ wydatków netto wpisujemy do powy╛szej tabelki w rubryce: wydatki, a    kwot⌐ wynikajÑcÑ z rejestru przejazdów do rubryki: ryczaêt. Drukujemy t⌐     tabel⌐. Na koΣcu drukujemy dowód wewn⌐trzny z wyliczonÑ kwotÑ przypisu za    dany miesiÑc.                                                                                                                                             3·10   Pracownicy. Wynagrodzenia. ZUS.                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    Punkt ten umo╛liwia:                                                         * odnotowanie danych osobowych wraz z informacjami dotyczÑcymi ubezpieczeΣ   * szczegóêowÑ rejestracj⌐ wypêat: skêadniki wynagrodzenia, ÿwiadczenia, za-    siêki, dodatki, potracenia, skêadki na Pracowniczy Program Emerytalny,itp. * rejestracja przerw w pracy                                                 * rejestracj⌐ wypêat z tytuêu umów zlecenia i o dzieêo oraz umów               opodatkowanych ryczaêtowo                                                  * prowadzenie i wydruk kart wynagrodzeΣ:wypêata, koszt, zaliczka na podatek,   w ukêadzie danych miesiÑca (bie╛Ñco) i narastajÑco                         * wydruk list pêac                                                           * opracowanie deklaracji podatkowych:PIT-4, 8A, 8B, 11, 40 i ich wydruk, za-   równo na oryginalnych formularzach jak i na czystym papierze z rysowaniem    formularza. Deklaracje sÑ sporzÑdzane w oparciu o prowadzone kartoteki     * wydruk deklaracji rozliczeniowych ZUS: DRA, RMUA, RNA, RCA, RSA, RZA (druk   na oryginalnym formularzu) w oparciu o prowadzone kartoteki                * przekazywanie danych do Programu Pêatnika celem drukowania deklaracji w      uproszczonej formie na kartkach czystego papieru                                                                                                        Nale╛y zaznaczyå, ╛e celem tego punktu programu jest gêównie rejestracja i   obróbka danych niezb⌐dnych do prowadzenia list pêac i kart wynagrodzeΣ oraz  sporzÑdzania deklaracji podatkowych i ZUS. Nie speênia on funkcji programów  typu Kadry-Pêace (funkcje rozliczania urlopów, wyliczania poszczególnych     skêadników pêac, nagród jubileuszowych, odpraw, itp.), które same w sobie    sÑ jednymi z bardziej skomplikowanych (i kosztownych) programów u╛ywanych w  przedsi⌐biorstwach. Jakkolwiek w mniejszej firmie, przy prostych zasadach    wynagradzania speêniajÑ swojÑ funkcj⌐.                                                                                                                    U╛ytkownik powinien posiadaå wiedz⌐ w zakresie zasad wyliczania skêadek na   ubezpieczenie spoêeczne i zdrowotne oraz podatku dochodowego, a tak╛e        obowiÑzków jakie naêo╛one sÑ na niego w zakresie miesi⌐cznych i rocznych     rozliczeΣ. Nale╛y te╛ dokêadnie zapoznaå si⌐ z poruszaniem si⌐ po wielu      ekranach i tabelach tego punktu oraz z dost⌐pnymi w nich operacjami oraz     zasadami rachunkowymi.                                                                                                                                    Ogólny ukêad moduêu                                                          ===================                                                          Po wejÿciu do tego punktu, wyÿwietlana jest lista pracowników. Wciÿni⌐cie    klawisza Enter umo╛liwia obejrzenie i zmian⌐ danych osobowych. ZawierajÑ     si⌐ one na trzech stronach przeêÑczanych klawiszem Tab. Operacja ~Pêace      przenosi nas do drugiej, pêacowej cz⌐ÿci. Na ekranie wyÿwietlone sÑ gêówne   wska½niki wynagrodzenia. Szczegóêy, a tak╛e wprowadzanie i zmiana danych -   po wciÿni⌐ciu klawisza Enter. Dane mo╛emy przeglÑdaå w ukêadzie bie╛Ñco i    narastajÑco (przeêÑczenie klawiszem Tab) dla ka╛dej osoby, oraz sumarycznie  dla caêoÿci przedsi⌐biorstwa (operacja Su~ma).                                                                                                              UWAGA! Dost⌐p do deklaracji PIT-4, 8A i deklaracji ZUS jako dotyczÑcych      wypêat w caêoÿci przedsi⌐biorstwa, uzyskujemy po wykonaniu operacji Su~ma                                                                               Wprowadzenie                                                                 ============                                                                 Ustawy o ubezpieczeniach spoêecznych, ubezpieczeniu zdrowotnym oraz o        podatku dochodowym od osób fizycznych nakêadajÑ na prowadzÑcego dziaêalnoÿå  obowiÑzek obliczania i odprowadzania skêadek i zaliczek z tytuêu             ró╛norodnych obciÑ╛eΣ oraz skêadnia odpowiednich deklaracji. Program SKP ma  wprowadzone algorytmy rachunkowe wêaÿciwe dla ró╛nych osób pracujÑcych na    rzecz firmy, którÑ ten program obsêuguje. Zadaniem u╛ytkownika jest podanie  prawidêowych parametrów ka╛dej osoby tak, aby zastosowany byê wêaÿciwy       sposób obliczeΣ oraz aby ujmowana ona byêa we wêaÿciwych zestawieniach i     deklaracjach. Poni╛ej wyjaÿniono zasady dziaêania programu oraz okreÿlono    parametry jakim nale╛y si⌐ posêu╛yå.                                                                                                                        Uwaga. U╛ywajÑc w dalszym opisie okreÿlenia pracownik, mamy na myÿli                wszystkie osoby uj⌐te na liÿcie w tym punkcie programu. B⌐dÑ to              wi⌐c nie tylko zatrudnieni na podstawie umowy o prac⌐ ale te╛                wykonujÑcy umowy agencyjne, zlecenia, o dzieêo i opodatkowane                ryczaêtowo, uczniowie, a tak╛e wêaÿciciel firmy i osoby z nim                wspóêpracujÑce oraz osoby zwolnione w trakcie roku.                                                                                              Gêównymi parametrami sÑ pola wyst⌐pujÑce w danych osobowych:                                                                                              pole Typ - sêu╛y do prawidêowego ujmowania osób do wêaÿciwych im deklaracji  podatkowych i ZUS oraz innych zestawieΣ: listy pêac, kartoteki wynagrodzeΣ                                                                                kod niepeênosprawnoÿci zawarty w Kodzie ubezpieczenia (ostatnia cyfra) -     wspóêdziaêajÑc z polem Typ sêu╛y do prawidêowego okreÿlenia podmiotów        finansujÑcych skêadki (ubezpieczony, pêatnik, bud╛et paΣstwa, PFRON)                                                                                      podlegêoÿå konkretnym ubezpieczeniom - okreÿla jakim ubezpieczeniom dana     osoba podlega. W ten sposób w sytuacji zbiegu ubezpieczeΣ lub innych         szczególnych sytuacji mo╛emy dla ka╛dej osoby dokêadnie okreÿliå z jakich    tytuêów nale╛y naliczaå jej skêadki                                                                                                                       Poza tymi ogólnymi parametrami opisujÑcymi charakter ubezpieczenia danej     osoby, przy wprowadzaniu ka╛dego skêadnika wynagrodzenia mo╛emy dodatkowo    okreÿliå czy nale╛y ujmowaå go do podstawy ka╛dego z ubezpieczeΣ. Dzi⌐ki     temu mo╛emy uwzgl⌐dniå obecne i mogÑce wystÑpiå w przyszêoÿci wyjÑtki        okreÿlajÑce, które z elementów wynagrodzenia nie wchodzÑ do podstawy         wymiaru konkretnych skêadek.                                                                                                                              Ka╛demu z pracowników nale╛y te╛ zaznaczyå, czy nale╛y odprowadzaå za niego  skêadk⌐ na FP oraz FGSP, a tak╛e globalnie okreÿliå czy zakêad pracodawcy    posiada charakter zakêadu pracy chronionej lub aktywizacji zawodowej         (informacj⌐ te wprowadzamy w miejscu programu dotyczÑcym deklaracji DRA).                                                                                 Poni╛ej omówimy konwencj⌐ stosowanÑ w polu Typ. U╛ytkownik mo╛e wpisaå tu    dowolne znaki (ka╛dy znak mo╛e mieå osobne znaczenie, a ich kolejnoÿå nie    jest istotna), okreÿlajÑce do jakiej kategorii kwalifikujemy danÑ osob⌐.     Mo╛emy w ten sposób podzieliå pracowników np. ze wzgl⌐du na miejsce          zatrudnienia (dziaê, filia, itp.), lub na pracowników staêych,               zatrudnionych na umow⌐ lub zwolnionych. Mo╛emy te╛ zaznaczyå, który          pracownik przy koΣcu roku b⌐dzie rozliczany przez zakêad pracy. Stosowane    symbole i ich kombinacje zale╛Ñ wyêÑcznie od u╛ytkownika. Program zastrzega  sobie jedynie interpretacj⌐ nast⌐pujÑcych liter:                               X  - osoba b⌐dÑca osobÑ fizycznÑ prowadzÑca dziaêalnoÿå gospodarczÑ               (wêaÿciciel firmy), a tak╛e wspólnik spóêki cywilnej rozliczajÑcy            si⌐ sam za siebie                                                       Y  - osoba b⌐dÑca wspóêpracownikiem wêaÿciciela firmy                        U  - osoba wykonujÑca umow⌐ agencyjnÑ lub umow⌐ zlecenia                     UD - osoba wykonujÑca umow⌐ o dzieêo                                         M  - je╛eli dany pracownik zadeklarowaê si⌐, ╛e rozliczenie roczne                sporzÑdzi razem ze wspóêmaê╛onkiem                                                                                                                 Aby umo╛liwiå prawidêowe ujmowanie wybranych pracowników do ró╛nego typu     zbiorczych deklaracji i zestawieΣ proponujemy stosowanie dodatkowych         oznaczeΣ w polu Typ. Dzi⌐ki temu sporzÑdzajÑc dany raport b⌐dziemy mogli     posêu╛yå si⌐ operacjÑ Filtr, która wybierze ╛ÑdanÑ grup⌐ pracowników, a      program b⌐dzie uwzgl⌐dniaê tylko te wybrane osoby. B⌐dziemy braå pod uwag⌐:       1) miesi⌐czne deklaracje rozliczeniowe ZUS                                   2) miesi⌐cznÑ deklaracj⌐ PIT-4                                               3) miesi⌐cznÑ deklaracj⌐ PIT-8A                                              4) miesi⌐czne listy wypêat                                                                                                                           Raporty indywidualnie (PIT-8B, PIT-11, PIT-40, kartoteki wynagrodzeΣ i       czasu pracy) sÑ tworzone oddzielnie dla ka╛dej osoby i u╛ytkownik sam mo╛e   okreÿliå jaki raport nale╛y dla niej sporzÑdziå. Gdy mamy du╛Ñ liczb⌐        pracowników lub w przypadku biura rachunkowego majÑcego wielu klientów       mo╛na pomocniczo wpisaå ustalony, wêasny symbol w pole Typ, aby w ten        sposób zapami⌐taå okreÿlonÑ cech⌐ danego pracownika.                                                                                                      Je╛eli firma ma prostÑ struktur⌐ zatrudnienia i zatrudnia tylko pracowników  na umow⌐ o prac⌐ i wykonujÑcych prac⌐ nakêadczÑ, to z punktu dziaêania       programu nie ma koniecznoÿci stosowania dodatkowych oznaczeΣ i mo╛na         pominÑå dalsze rozwa╛ania. Jedynie pracownikom zwolnionym mo╛emy w polu Typ  dopisaå np. znak Z i przez warunek filtrujÑcy wyêÑczaå ich z raportów. Przy  deklaracji PIT-4 i listach wypêat program i tak automatycznie pomnie osoby   oznaczone X i Y (wêaÿciciel i wspóêpracownicy)                                                                                                            Jeÿli jednak oprócz w/w osób mamy pracowników zatrudnionych na ró╛nego       rodzaju umowy, a tak╛e przebywajÑce na urlopie wychowawczym powstaje         potrzeba ich dodatkowego oznakowania.                                                                                                                     Je╛eli zdarzy si⌐, ╛e ta sama osoba jest pracownikiem zatrudnionym na        podstawie umow⌐ o prac⌐ i jednoczeÿnie wykonuje umow⌐ zlecenia lub o         dzieêo, albo w ciÑgu roku wykonuje ró╛ne typy umów, nale╛y wpisaå jÑ na      kolejnÑ pozycje na liÿcie zatrudnionych bowiem dla ró╛nych form              zatrudnienia b⌐dzie mieå inny tytuê ubezpieczenia. Je╛eli w rocznych         rozliczeniach podatkowych zajdzie potrzeba zêÑczenia jej dochodów, program   wykona to posêugujÑc si⌐ jej nazwiskiem i imionami.                                                                                                       Omówimy teraz jakie osoby powinny byå uwzgl⌐dniane, a jakie wyêÑczne z       poszczególnych raportów:                                                     1) nale╛y uwzgl⌐dniå: -wêaÿciciela i osoby z nim wspóêpracujÑce              ZUS                   -pracowników zatrudnionych na umow⌐ o prac⌐ i                                 wykonujÑcych prac⌐ nakêadczÑ                                                -osoby wykonujÑcy umow⌐ agencyjnÑ lub umow⌐ zlecenia i                        osoby z nim wspóêpracujÑce gdy rodzi to obowiÑzek                            ubezpieczeΣ                                                                 -uczniów                                                 nale╛y wykluczyå:   -osoby wykonujÑcy umow⌐ agencyjnÑ lub umow⌐                                   zlecenia i osoby z nim wspóêpracujÑce gdy nie rodzi                          to obowiÑzku ubezpieczeΣ                                                    -osoby wykonujÑcy umow⌐ o dzieêo                                             -osoby zwolnione w poprzednich miesiÑcach                                                                                           2) nale╛y uwzgl⌐dniå: -pracowników zatrudnionych na umow⌐ o prac⌐ i          PIT-4                  wykonujÑcych prac⌐ nakêadczÑ                                                -uczniów                                                  nale╛y wykluczyå:  -wêaÿciciela i osoby z nim wspóêpracujÑce                                    -osoby wykonujÑcy umow⌐ agencyjnÑ lub umow⌐ zlecenia i                        osoby z nim wspóêpracujÑce                                                  -osoby wykonujÑcy umow⌐ o dzieêo                                             -osoby zwolnione w poprzednich miesiÑcach                                                                                           3) nale╛y uwzgl⌐dniå: -osoby ujmowane w tym typie deklaracji w zakresie ob-  PIT-8A                 sêugiwanym przez program tj. nie b⌐dÑce pracownikami                         pêatnika, a którym wypêacono nale╛noÿci nie przekra-                         czajÑce w danym miesiÑcu ustawowo okreÿlonej kwoty                           (109 zê w roku 1999)                                     nale╛y wykluczyå:  -wszystkie pozostaêe osoby                                                                                                          4) nale╛y uwzgl⌐dniå: -kolejne grupy pracowników jeÿli drukujemy listy       listy wypêat           wypêat oddzielnie dla ró╛nych form zatrudnienia          nale╛y wykluczyå:  -pozostaêe osoby nie speêniajÑce powy╛szego warunku                                                                                 Poniewa╛ przy deklaracji PIT-4 i listach wypêat program automatycznie        pomija osoby oznaczone X i Y (wêaÿciciel i wspóêpracownicy) mo╛emy si⌐       skupiå na pozostaêych pracownikach.                                                                                                                       Aby speêniå warunki wymienione w punktach od 1 do 4 wystarczajÑce b⌐dzie     wprowadzenie nast⌐pujÑcych dodatkowych i umownych oznaczeΣ w polu Typ:         - dla zatrudnionych na umow⌐ o prac⌐ i wykonujÑcych prace nakêadczÑ nie        wprowadzamy dodatkowych oznaczeΣ                                           - dla uczniów proponujemy informacyjnie wpisaå L                             - je╛eli przy umowach zlecenia wysokoÿå kwoty dopuszcza stosowanie             podatku zryczaêtowanego, dodatkowo wpisujemy R (czyli UR)                  - je╛eli jest to mowa, która  nie rodzi obowiÑzku ubezpieczeΣ dodatkowo !      (czyli U! lub UD! lub UR!)                                                 - osoby zwolnione z pracy oznaczmy Z                                                                                                                    Teraz aby sporzÑdziå poszczególne raporty nale╛y wczeÿniej postawiå odpowie- dni warunek filtrujÑcy tak, aby wybrana zostaêa wêaÿciwa grupa osób. I tak:                                                                               1) miesi⌐czne deklaracje rozliczeniowe ZUS                                   warunek:  Typ  DZ! - (lub) - co oznacza, ╛e wyêÑczone b⌐dÑ osoby, które      w polu Typ majÑ D lub Z lub ! czyli wykonujÑce umow⌐ o dzieêo lub            zwolnione z pracy lub wykonujÑce inne umowy nie rodzÑce obowiÑzku            ubezpieczeΣ                                                                                                                                               2) miesi⌐cznÑ deklaracj⌐ PIT-4                                               warunek:  Typ  UZ - (lub) - co oznacza, ╛e wyêÑczone b⌐dÑ osoby, które       polu Typ majÑ U lub Z czyli osoby wykonujÑce jakikolwiek typ umowy oraz      zwolnieni z pracy                                                                                                                                         3) miesi⌐cznÑ deklaracj⌐ PIT-8A                                              warunek:  Typ  R + (oznaczenie (i) albo (lub) jest tu oboj⌐tne) - co         oznacza, ╛e wykazane b⌐dÑ osoby, które polu Typ majÑ R                                                                                                    4) miesi⌐czne listy wypêat - warunki analogiczne do powy╛szych tak, aby      uzyskaå ╛Ñdane grupy pracowników. Je╛eli stosujemy dodatkowe, wewn⌐trzne     podziaêy pracowników ze wzgl⌐du na charakter pracy, miejsce wykonywania,     itp., to w polu Typ wpisujemy dodatkowe znaczniki wyró╛niajÑce.                                                                                           Przyjmijmy, ╛e wykonaliÿmy podziaê na trzy grupy oznaczajÑc je 1, 2, 3 i     chcemy sporzÑdziå list⌐ dla:                                                   uczniów z zakêadu nr 2                                                     warunek:  Typ  L2 + (i) - co oznacza, ╛e wykazane b⌐dÑ osoby, które          polu Typ majÑ znak L i znak 2                                                                                                                               pracowników z zakêadu nr 2                                                 warunek:  Typ  LUZ13 - (lub) - co oznacza, wyêÑczone b⌐dÑ osoby, które w     polu Typ majÑ: L lub U lub Z lub 1 lub 3, czyli uczniowie, osoby wykonujÑce  jakikolwiek typ umowy oraz zwolnieni, a tak╛e wszyscy z zakêadu 1 i 3                                                                                       wypêat z tytuêu umów                                                       warunek:  Typ  U + (oznaczenie (i) albo (lub) jest tu oboj⌐tne) - co         oznacza, ╛e wykazane b⌐dÑ osoby, które polu Typ majÑ znak U                                                                                               StosujÑc si⌐ do powy╛szych zaleceΣ mo╛emy rejestrowaå i grupowaå pracowników tak, aby w prawidêowy sposób byli ujmowani w przynale╛nych im raportach.     Teraz w danych osobowych ka╛dego pracownika (cz⌐ÿci druga) nale╛y okreÿliå   jego kod niepeênosprawnoÿci wpisujÑc Kod ubezpieczenia gdzie ostatnia cyfra  oznacza osob⌐, która: 0- nie posiada orzeczenia o stopniu niepeênosprawnoÿci                       1- ma orzeczenie o lekkim stopniu niepeênosprawnoÿci                         2- ma orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepeênospraw.                       3- ma orzeczenie o znacznym stopniu niepeênosprawnoÿci Ustalamy te╛ tutaj podlegêoÿå konkretnym ubezpieczeniom. Wpisujemy Tak lub   Nie przy ka╛dym z typów ubezpieczeΣ (Emerytalne,Rentowe,Chorobowe,Wypadkowe, Zdrowotne), odpowiednio obowiÑzkowe lub dobrowolne. Przy obliczeniach b⌐dzie sprawdzane czy wyst⌐puje podlegêoÿå obowiÑzkowa, a jeÿli nie czy jest dobro- wolna. Podane parametry b⌐dÑ decydowaêy o tym, kto i z jakiego tytuêu obciÑ- ╛any b⌐dzie skêadkami.                                                                                                                                    Poni╛sza tabela obrazuje jak program wykorzystuje wprowadzone dane           okreÿlajÑc podmioty finansujÑce skêadki:                                     ============================================================================ Rodzaj                                   Ubezpie-   Pêatnik   Bud╛et   PFRON finansowania                             czony               paΣstwa         ----------------------------------------------------------------------------                                       E         1/1                            0    Osoba prowadzÑca pozarol.      R         1/1                                 dziaêalnoÿå gospodarczÑ        C         1/1 D                                                              W         1/1                          ============================================================================        Osoba wspóêpracujÑca z osobÑ   E   1/2        1/2                            prowadzÑcÑ prowadzÑca poza-    R   1/2        1/2                            rolniczÑ dziaêalnoÿå gosp.     C   1/1 D                                                                    W              1/1                                                                                                                                        E   1/2        1/2                            Pracownik peênosprawny         R   1/2        1/2                                                           C   1/1                                                                      W              1/1                                                                                                    1    Osoba peênosprawna             E   1/2        1/2                            wykonujÑca prac⌐ nakêadczÑ     R   1/2        1/2                                                           C   1/1 D                                                                    W             nie podlega                                                                                                  a) Zleceniobiorca wykonujÑcy   E   1/2        1/2                               umow⌐ agencyjnÑ lub zlec.   R   1/2        1/2                            b) Osoba z nim wspóêpracujÑca  C   1/1 D                                                                                                                      w siedzibie zleceniodawcy  W              1/1                               poza siedzibÑ zleceniodawcy W             nie podlega              ============================================================================        Pracownik zaliczony do znacz-  E                       1/2       1/2         nego lub umiarkowanego stopnia R   1/2        1/2                            niepeênosprawnoÿci zatrudniony C   1/1                                       u pracodawcy zatrudniajÑcego   W              1/1                            mniej ni╛ 25 osób w przelicze-                                               niu na peêen etat                                                       2                                                                                 Osoba wykonujÑca prac⌐ nakêa - E                       1/2       1/2         dczÑ zaliczona do znacznego    R   1/2        1/2                            lub umiarkowanego stopnia      C   1/1 D                                     niepeênosprawnoÿci zatrudniony W             nie podlega                     u pracodawcy zatrudniajÑcego                                                 mniej ni╛ 25 osób w przelicze-                                               niu na peêen etat                                                     ============================================================================        Pracownik niepeênosprawny      E                       1/2       1/2         zatrudniony w zakêadzie pracy  R   1/2                 1/2                   chronionej lub zakêadzie       C                                 1/1         aktywizacji zawodowej          W                                 1/1    3                                                                                 Niepeênosprawna osoba wyko-    E                       1/2       1/2         nujÑca prac⌐ nakêadczÑ zatru-  R   1/2                 1/2                   dniona w zakêadzie pracy       C                                 1/1         chronionej lub zakêadzie       W             nie podlega                     aktywizacji zawodowej                                                 ============================================================================                                                                              Dane osobowe                                                                 ============                                                                 Pierwszy ekran jaki widzimy po wejÿciu do punktu Pracownicy. Wynagrodzenia.  ZUS wyglÑda nast⌐pujÑco:                                                                                                                                  /ekran: pracownicy/                                                                                                                                       Wciÿni⌐cie Enter na wybranej pozycji na liÿcie umo╛liwia przeglÑdanie i      zmian⌐ danych osobowych. Nale╛y pami⌐taå, ╛e zakoΣczenie wprowadzania        danych z zapisem wykonujemy klawiszem PgDn, je╛eli nie chcemy zapisaå        wprowadzonych zmian - klawisz Esc. Karta danych osobowych skêada si⌐ z 3     cz⌐ÿci przeêÑczanych klawiszem Tab. Do prowadzenia obliczeΣ i sporzÑdzenia   deklaracji rozliczeniowych wystarczajÑce b⌐dzie wypeênienie wszystkich       danych z cz⌐ÿci 1 oraz podanie w cz⌐ÿci 2 kodu ubezpieczenia oraz            podlegêoÿci ka╛demu z ubezpieczeniem (obowiÑzkowemu lub dobrowolnemu         odpowiednio do sytuacji). W cz⌐ÿci 3 wystarczy podaå jedne z danych          adresowych (zamieszkania, zameldowania, do korespondencji) wskazujÑc         jednoczeÿnie, który adres ma byå brany do deklaracji podatkowych.            Omówimy wêaÿciwoÿci niektórych pól:                                                                                                                       Typ - znaczenie i sposób wypeêniania tego pola byêo szczegóêowo omówione we  Wprowadzeniu. Przypomnijmy tu tylko, ╛e gêównie sêu╛y ono do podzielenia     pracowników w zale╛noÿci od charakteru zatrudnienia (umowa o prac⌐, umowa    zlecenia, uczeΣ, itp.) i oprócz znaków zastrze╛onych przez program (X, Y,    U, D, M), które zostaêy wczeÿniej omówione, u╛ytkownik mo╛e wpisaå tu        dowolne znaki. Ka╛dy znak mo╛e mieå osobne znaczenie, a ich kolejnoÿå nie    jest istotna). Mo╛emy w ten sposób podzieliå pracowników np. ze wzgl⌐du na   miejsce zatrudnienia (dziaê) lub rodzaj wykonywanej pracy. Mo╛emy te╛        zaznaczyå, ╛e dany pracownik jest rozliczany przez zakêad pracy. Nast⌐pnie   korzystajÑc z operacji ~Filtr b⌐dziemy mogli wybraå pracowników nale╛Ñcych   do ╛Ñdanej grupy. Nale╛y podkreÿliå, ╛e stosowane oznaczenia sÑ wyêÑcznie    przykêadowe, a program w ╛aden sposób nie narzuca i nie kontroluje sposobu   oznaczania (poza znakami zastrze╛onymi). Oczywiÿcie gdy nie zachodzi         potrzeba dzielenia pracowników pole Typ mo╛emy zignorowaå (poza wymaganymi).                                                                              Refund. - w przypadku gdy cz⌐ÿå wynagrodzenia pracownika jest refundowana    podajemy wysokoÿå tej kwoty. KonsekwencjÑ tego zapisu jest to, ╛e skêadka    na Fundusz Pracy liczona jest od kwoty wynagrodzenia ponad kwot⌐ refundacji.                                                                              UrzÑd Skarbowy - dla potrzeb deklaracji PIT-8B mo╛emy wpisaå do trzech       urz⌐dów skarbowych z jakim rozlicza si⌐ zatrudniona u nas osoba.                                                                                          wêasny symbol ksi⌐gowy - pracowników i osoby wykonujÑce zlecenia mo╛emy      wprowadziå na list⌐ naszych kontrahentów. Program umo╛liwia automatyczne     ksi⌐gowanie wypêat z tytuêu umow-zleceΣ i wystawianie poleceΣ                przelewu/przekazu z tego tytuêu dla osób które uj⌐to na liÿcie               kontrahentów. Po wciÿni⌐ciu Enter zostanie wyÿwietlona lista. Je╛eli nie     mamy na niej danej osoby u╛ywamy operacji ~inne dane. Program skopiuje       cz⌐ÿå danych z karty osobowej pracownika. Po wpisaniu danych i ich           zaakceptowaniu klawiszem Enter potwierdzamy na liÿcie wybór danej osoby.                                                                                  Etat - Wymiar czasu pracy nale╛y podawaå w postaci uêamka, np. 1/1, 3/4,     80/172 (jeÿli w godzinach), korzystajÑc z konstrukcji pola edycyjnego        przeznaczonego do wpisania tej wartoÿci. Dopuszczalne jest pozostawienie     tego pola pustego (nale╛y skasowaå znaki po obu stronach uêamka).                                                                                         Operacje dost⌐pne na liÿcie pracowników:                                                                                                                  ~Inne - umo╛liwia dopisanie nowej pustej linii dla nowego pracownika                                                                                      ~Filtr - jak w pozostaêych punktach programu jest to metoda na wybranie      danych speêniajÑcych zadane warunki (szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami w   punkcie 7.2). Tu przedstawmy jakie warunki mamy do wyboru:                          ┌───────────────────────────────────────┐                                    │ Typ          Z - i/lub                │                                    │ Data zatrud. od 01/09/98 do 31/12/99  │                                    │ Data zwoln.                           │                                    │ Zatrudnieni Tak                       │                                    └───────────────────────────────────────┘                                    ░░ FILTR ░░░░░░░░░░ ~WyêÑcz warunek ░░░░░                                            Inde~x : Nazwisko Data                                        Przy warunku na Typ mo╛emy wskazaå czy ╛Ñdamy pozycji, które nale╛Ñ do       danego typu (piszemy + ), czy tych, które do niego nie nale╛Ñ (piszemy - ).  Je╛eli podaliÿmy wi⌐cej ni╛ jeden znak w okreÿleniu typu (np. AB), to        mo╛emy wskazaå czy chcemy aby wybrano osoby oznaczone jednoczeÿnie literÑ A  i B (operator i), albo majÑce w typie liter⌐ A lub liter⌐ B (operator lub).  Dodatkowo mo╛emy wskazaå czy lista po filtrowaniu ma byå w kolejnoÿci        nazwisk czy dat zatrudnienia (klawisz ~x lub Tab). Przykêady stosowania      filtru z wykorzystaniem pola Typ omówiono we Wprowadzeniu.                                                                                                Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby pozycje byêy demonstrowane w kolejnoÿci ich wprowadzania lub uporzÑdkowane wedêug nazwisk lub daty zatrudnienia                                                                                   ~Wydruk - ta operacja umo╛liwia wydrukowanie:                                           - listy pêac za podany miesiÑc                                               - kartoteki wynagrodzeΣ do wskazanego miesiÑca wêÑcznie                      - listy zawierajÑcej nazwiska zatrudnionych z miejscem na podpis  Na poczÑtku listy pêac drukowane sÑ sumy zbiorcze majÑce wpêyw na podatek    dochody oraz wypêat⌐. Szczegóêowe kwoty dotyczÑce skêadek ZUS wykazywane sÑ  na deklaracji DRA. Dla ró╛nych grup pracowników (etatowi, zlecenia,          uczniowie) mo╛emy drukowaå oddzielne listy pêac wybierajÑc ich operacjÑ      filtr z warunkiem na Typ.                                                                                                                                 ~UsuΣ - pozycja na której wykonano operacj⌐ UsuΣ nie zostanie od razu        usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez zastÑpienie imienia        napisem DO SKASOW. Je╛eli powtórnie u╛yjemy operacji UsuΣ na tej pozycji     zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ imi⌐. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie  oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu, ale wpierw          stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ .                Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ       zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                                               ~Kasuj - zerowane sÑ wszystkie kwoty dotyczÑce wszystkiego rodzaju wypêat,   oraz informacje zawarte w pêacowych deklaracjach podatkowych i ZUS. Wpierw   pojawia si⌐ komunikat: ZostanÑ wyzerowane wszystkie zapisy dotyczÑce wypêat,                        oraz deklaracje: PIT - 4, 8B, 11, 40 i ZUS            Nast⌐pnie program za╛Ñda potwierdzenia zerowania przez pytania:              Akceptujesz (T/N)? :_ oraz Na pewno wyzerowaå (T/N)? :_                      Ostatecznym potwierdzeniem jest wpisanie sêowa ZERUJ i wciÿni⌐cie Enter.     Je╛eli rozpoczynamy nowy rok to oprócz zerowania danych liczbowych nale╛y    usunÑå pracowników zwolnionych w roku ubiegêym.                                                                                                           PIT-8A, 8B, 11, 40 - omówione b⌐dÑ w dalszej cz⌐ÿci rozdziaêu                                                                                             ~Pêace - po wywoêaniu tej operacji przechodzimy do cz⌐ÿci programu           zajmujÑcej si⌐ wynagrodzeniami, podatkami i ubezpieczeniami.                                                                                              Wynagrodzenia                                                                =============                                                                Po przejÿciu do tej cz⌐ÿci na ekranie widzimy list⌐ podstawowych elementów   wynagrodzenia w ukêadzie miesi⌐cy. Po wciÿni⌐ciu klawisza Enter otrzymujemy  szczegóêowÑ kart⌐ wynagrodzenia danej osoby w danym miesiÑcu. Program        dziaêa w ten sposób, ╛e wprowadzone i zapisane skêadniki wynagrodzenia       zostajÑ zapami⌐tane wraz z obliczonymi skêadkami i podatkami. Pami⌐tane      jest te╛ jaki byê Typ pracownika przy prowadzeniu obliczeΣ, jego podlegêoÿå  poszczególnym ubezpieczeniom (zgodnie z informacjÑ podanÑ w danych           osobowych) oraz okreÿlenie podmiotów finansujÑcych skêadki. Je╛eli w         trakcie roku nastÑpi zmiana w/w parametrów (np. przystÑpienie lub            rezygnacja z ubezpieczenia dobrowolnego), albo zostanÑ zmienione stawki      procentowe skêadek, nie b⌐dzie to miaêo wpêywu na poprzednie obliczenia.     Niemniej korzystajÑc z operacji: Przelicz wypêaty (opis w dalszej cz⌐ÿci)    mo╛emy wykonaå przeliczenia wedêug nowych, aktualnych zasad. Stosownie do    tych objaÿnieΣ program posêuguje si⌐ poj⌐ciami: Wyniki zapami⌐tane oraz      Aktualne wyliczenia. Na poni╛szym ekranie wyÿwietlane sÑ wyniki zapami⌐tane:                                                                              /ekran: wynagrodzenia miesi⌐czne/                                                                                                                         U góry ekranu wyÿwietlane sÑ niektóre dane pracownika majÑce wpêyw na        wyliczanie skêadek. W tym momencie programu sÑ to dane zapami⌐tane przy      obliczeniach w ka╛dym miesiÑcu. Wyÿwietlana jest zawartoÿå pola Typ oraz     literowe oznaczenia podlegêoÿci ubezpieczeniom i skêadkom: E - emerytalne,   R - rentowe, C - chorobowe, W - wypadkowe, Z - zdrowotne, P - fundusz        pracy, G - fundusz gwarantowanych ÿwiadczeΣ pracowniczych. Zapis ERCZPG      oznacza, ╛e dana osoba obowiÑzkowo podlega tym wszystkim ubezpieczeniom.     Gdy zamiast du╛ej litery pokazywana jest maêa, oznacza to, ╛e podlegêoÿå     jest dobrowolna. Brak litery na danej pozycji oznacza, ╛e skêadka z danego   tytuêu nie jest odprowadzana. Po oznaczeniach literowych wyst⌐puje cyfra,    która okreÿla podmioty finansujÑce skêadki, zgodnie z oznaczeniem jakie      zawarto we wczeÿniej prezentowanej tabeli podziaêu skêadek.                                                                                               Danych do tabeli nie wprowadzamy bezpoÿrednio. Wyÿwietlane sÑ tu tylko       niektóre wyliczenia. Po wciÿni⌐ciu Enter ukazuje si⌐ szczegóêowa karta       wypêat. Wczeÿniej jednak omówmy jednÑ z pomocniczych operacji, pozostaêe     b⌐dÑ opisane w dalszej cz⌐ÿci.                                                                                                                            Operacja Skêadki. Uruchamiamy jÑ klawiszem alt s lub samym klawiszem s.      Podaje ona szczegóêowy podziaê skêadek ZUS, zaliczk⌐ na podatek i kwot⌐      wypêaty. Wykazywane sÑ tu kwoty zapami⌐tane, o czym informuje napis u góry   ramki:                                                                          ╔═ Wyniki zapami⌐tane: Czerwiec ══════════════════════════════╗              ║             PODSTAWA         S  K  ¥  A  D  K  A            ║              ║                     Ubezpiecz.   Pêatnik    Bud╛et   PFRON  ║              ║═════════════════════════════════════════════════════════════║              ║ Emerytalne   650.00     63.44     63.44                     ║              ║ Rentowe      650.00     42.25     42.25                     ║              ║ Chorobowe    650.00     15.93                               ║              ║ Wypadkowe    650.00               13.20                     ║              ║ Zdrowotne    528.38     39.63                               ║              ║ FP           650.00               19.50                     ║              ║ FGSP         650.00                                         ║              ║═════════════════════════════════════════════════════════════║              ║               RAZEM    161.25    138.39                     ║              ║═ùwiadcz.do zwrotu ═Kwoty przekazywane przez pêatnika do ZUS═║              ║ z ub.chor.   0.00 │ Ub.spoê.    240.51 -   0.00 =  240.51   ║              ║ z ub wyp.    0.00 │ Ub.zdro.                        39.63   ║              ║ z Bud╛ P.    0.00 │ FP+FGSP                         19.50   ║              ║ RAZEM        0.00 │ ¥Ñcznie                        299.64   ║              ║═════════════════════════════════════════════════════════════║              ║ Zaliczka na podatek doch.   13.20 │ Do wypêaty 475.05       ║              ╚═════════════════════════════════════════════════════════════╝           Tabela pokazuje podstawy naliczania skêadek i wyliczone kwoty oraz           przypisuje je wêaÿciwym podmiotom odpowiedzialnym za odprowadzanie skêadek.  Poni╛ej wykazywane sÑ kwoty wypêaconych ÿwiadczeΣ podlegajÑcych rozliczeniu  w ci⌐╛ar skêadek na ubezpieczenie spoêeczne. SÑ to ÿwiadczenia wypêacone z   ubezpieczenia chorobowego (kody: 211, 212, 220, 311, 312, 313, 321), ÿwiad-  czania z ubezpieczenia wypadkowego (kody: 314, 322) oraz ÿwiadczenia finan-  sowane z bud╛etu paΣstwa (zasiêki: rodzinne, piel⌐gnacyjne, wychowawcze).                                                                                 Nast⌐pna cz⌐ÿå pokazuje jakie kwoty nale╛y przekazaå do ZUS z tytuêu         zatrudnienia danej osoby. KorzystajÑc z operacji Kolejny i Poprzedni mo╛emy  przeglÑdaå informacje o skêadkach poszczególnych pracowników. Gdy omawianÑ   tabelk⌐ wywoêamy po wykonaniu operacji Suma, wówczas uzyskamy zestawienie    zbiorcze, a informacja o kwotach przekazywanych przez pêatnika b⌐dzie        odpowiadaå kwotom jakie nale╛y wpisaå na poszczególne przelewy ZUS.                                                                                       Aby jednak uzyskaå dane w powy╛szej tabeli musimy wpierw wprowadziå dane     dotyczÑce pêac danej osoby w danym miesiÑcu. B⌐dÑc w cz⌐ÿci pêacowej         wciskamy Enter na wybranym miesiÑcu i otrzymujemy szczegóêowÑ kart⌐ wypêat.                                                                               Karta wypêat. Inaczej ni╛ w poprzednio omawianej tabeli, wykazywane tu       kwoty sÑ oparte nie na danych zapami⌐tanych, ale sÑ wyliczane w tym          momencie, zgodnie z obecnymi parametrami (typ pracownika, podlegêoÿå         ubezpieczeniom, stawki, itp.). Je╛eli zmienialiÿmy któryÿ z tych             parametrów, to program b⌐dzie sygnalizowaê rozbie╛noÿå wyników               zapami⌐tanych i aktualnych obliczeΣ. Je╛eli jest to uzasadnione wyniki       mo╛emy odÿwie╛yå korzystajÑc z operacji Przelicz wypêaty.                    Karta wypêat skêada si⌐ z 5 cz⌐ÿci. Przemieszczamy si⌐ po nich strzaêkami,   klawiszem Tab i Shift Tab albo alt 1,2, .., 5. Omówimy poszczególne cz⌐ÿci.                                                                               1. Skêadniki wynagrodzenia. Oparte sÑ na liÿcie kodów skêadników podanych    przez ZUS. Po wciÿni⌐ciu Enter na polu Kod wyÿwietlany jest sêownik          skêadników wynagrodzeΣ. Zapoznajmy si⌐ z jego budowÑ i stosowaniem.          Pierwszymi polami sÑ: kod skêadnika wynagrodzenia i jego opis wg wykazu      ZUS. SÑ one zgodne z listÑ podana przez ZUS i nie podlegajÑ zmianie przez    u╛ytkownika.                                                                 Pole nast⌐pne to: opis wêasny. Mo╛emy wpisaå tu dowolny tekst. Opis wêasny   b⌐dzie wyÿwietlany w karcie wypêat i drukowany na deklaracji RMUA.           Kolejne pole to: kwota. Je╛eli w naszej firmie wi⌐kszoÿå pracowników         otrzymuje np. jednakowe wynagrodzenie zasadnicze lub jakiÿ staêy dodatek,    to mo╛e my te kwot⌐ wprowadziå do sêownika wynagrodzeΣ uêatwiajÑc sobie w    ten sposób sporzÑdzanie kart wypêat.                                         Ostatnie pola to bardzo wa╛ne znaczniki ECZD, które informujÑ jak dany       skêadnik nale╛y traktowaå przy wyliczaniu skêadek ubezpieczeniowych i        podatku. Kolejne znaczniki decydujÑ o tym, czy dany skêadnik nale╛y          uwzgl⌐dniaå w podstawie wyliczania:                                                      E - skêadki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe                            C - skêadki na ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe                           Z - skêadki na ubezpieczenie zdrowotne                                       D - zaliczki na podatek dochodowy                                Wpisanie znaku X oznacza, ╛e dany skêadnik jest ujmowany w odpowiadajÑcej    mu podstawie. Daje to wielkÑ elastycznoÿå w stosowaniu dowolnych skêadników  wynagrodzenia i mo╛liwoÿå dostosowania do obecnych jak i przyszêych          wyjÑtków okreÿlania w/w podstaw. Podobnie jak w przypadku kwoty, dla         typowych skêadników wynagrodzenia znaczniki mo╛emy uzupeêniå w sêowniku      wynagrodzeΣ.                                                                                                                                              Mo╛emy dopisywaå nowe pozycje do sêownika (operacja ~inne dane) i            uzupeêniaå o: wêasny opis, domyÿlnÑ kwot⌐ i znaczniki lub zmieniaå kod       znacznika (operacja ~popraw kod). W obu tych operacjach kod skêadnika musi   byå zgodny z kodami ZUS i wyboru dokonujemy z wyÿwietlonej listy. Mo╛emy     te╛ usunÑå wskazany skêadnik ze sêownika (operacja ~usuΣ). Wszystkie te      operacje zmiany i usuwania elementów sêownika nie majÑ wpêywu na skêadniki   wynagrodzenia jakie ju╛ wczeÿniej wprowadziliÿmy naszym pracownikom. SÑ one  pami⌐tane niezale╛nie od aktualnej zawartoÿci sêownika.                                                                                                   Je╛eli w programie pracujemy na wielu zestawach danych (np. biura            rachunkowe) nale╛y wiedzieå, ╛e w ka╛dym zestawie danych (podkatalogu)       tworzona jest indywidualna lista, co pozwala dostosowaå sêownik wynagrodzeΣ  do specyfiki danej firmy. Wskazane jest przed przystÑpieniem do              sporzÑdzania pêac uzupeêniå i dostosowaå sêownik skêadników stosownie do     indywidualnych potrzeb ka╛dej firmy.                                                                                                                      Szczególnym przypadkiem jest skêadnik wynagrodzenia oznaczony w sêowniku     kodem 99. Przeznaczony jest na inne, dowolne i obecnie bli╛ej nieokreÿlone   elementy wynagrodzenia. Jako, ╛e nie wyst⌐puje on na liÿcie kodów podanych   przez ZUS nie mo╛e byå uwzgl⌐dniany w podstawach ubezpieczeΣ. Mo╛e byå       natomiast uj⌐ty w podstawie podatku dochodowego. Skêadnik wynagrodzenia o    tym kodzie nigdy nie sÑ wykazywane na ╛adnej deklaracji rozliczeniowej ZUS,  sÑ natomiast zawsze uwzgl⌐dniane przy liÿcie pêac, a tak╛e (jeÿli            zaznaczono znacznik D) w deklaracjach podatkowych PIT. Gdy skêadnik typu 99  nie jest uj⌐ty w podstawie podatku (pole znacznika D jest puste),            traktowany jest praktycznie jak element z grupy 3 - Dodatki.                                                                                              ZnajÑc dziaêanie sêownika wynagrodzeΣ mo╛emy wróciå do omawianej cz⌐ÿci 1    karty wypêat. Wiemy, ╛e po wciÿni⌐ciu Enter na polu Kod mo╛emy dokonaå       wyboru z wyÿwietlonego sêownika. Je╛eli pami⌐tamy niektóre kody mo╛emy je    wpisywaå bezpoÿrednio w pole Kod, zamiast wywoêywaå sêownik. Wpisany         skêadnik mo╛na usunÑå wybierajÑc pierwszÑ pozycj⌐ ze sêownika: - usuΣ        pozycj⌐ - lub wpisujÑc kod 0. Je╛eli w sêowniku domyÿlnie wpisano kwot⌐ lub  znaczniki zostanÑ one przeniesione na list⌐. W ka╛dym przypadku mo╛emy       teraz wpisaå dowolnÑ kwot⌐ i znaczniki wêaÿciwe dla wybranego skêadnika      wynagrodzenia. Nale╛y pami⌐taå, ╛e w danych osobowych zaznaczyliÿmy jakim    ubezpieczeniom podlega dana osoba i ta informacja ma teraz przy wyliczaniu   skêadek znaczenie nadrz⌐dne. Je╛eli np. zaznaczono tam, ╛e nie podlega ona   ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a skêadnik na liÿcie wypêat ma na    znacznik E zaznaczony znakiem X, to i tak nie ma to ╛adnego wpêywu na        obliczenia. Jeÿli natomiast osoba podlega takiemu ubezpieczeniu, ale dany    skêadnik z mocy odpowiednich przepisów nie powinien byå uwzgl⌐dniany do      podstawy ubezpieczeΣ emerytalnego i rentowych, wówczas puste pole E          spowoduje, ╛e ten skêadnik b⌐dzie pomijany przy tych ubezpieczeniach. Innym  przykêadem jest sytuacja gdy np. ze wzgl⌐du na dobrowolnoÿå osoba nie        podlega ubezpieczeniu chorobowemu ale podlega ubezpieczeniu wypadkowemu      (np. wêaÿciciel firmy). Wówczas znacznik C nale╛y zaznaczyå znakiem X, a     program opierajÑc si⌐ na informacjach z danych osobowych, pominie            wyliczenie skêadki na ubezpieczenie chorobowe, ale wyliczy skêadk⌐ na        ubezpieczenie wypadkowe.                                                                                                                                  Pozostaje nam jeszcze uzupeêniå zakres dat, w czym pomocna jest operacja     Da~ty, która w pola od-do wstawia poczÑtkowÑ i koΣcowÑ dat⌐ miesiÑca.        Zakres ten mo╛emy zmodyfikowaå, co niekiedy jest konieczne np. gdy w czasie  miesiÑca wyst⌐powaêy przerwy w pracy i okres aktywnoÿci przeplata si⌐ z      okresem przerw, co powinno byå wyszczególnione na poszczególnych listach.                                                                                 2. Dodatki (i potrÑcenia). Wpisywane sÑ tu elementy wpêywajÑce na kwot⌐ do   wypêaty ale bez zwiÑzku z ZUS i podatkiem dochodowym (np. potrÑcenia na      alimenty, rozliczenie zaliczki, itp.). Wpisujemy tu opis i kwot⌐.            PotrÑcenia wpisujemy ze znakiem minus. Tutaj te╛ wpisujemy kwot⌐             odprowadzanÑ na Pracowniczy Program Emerytalny (tzw. III filar) - PPE. Jako  jedyny z dodatków jest on uwzgl⌐dniany w podstawie do wyliczenia zaliczki    na podatek dochodowy. Na ekranie wyÿwietlana jest maksymalna kwota jakÑ      mo╛na przeznaczyå na PPE, liczona jako 7% od sumy kwot podlegajÑcych         opodatkowaniu (z wyêÑczeniem kwoty na PPE).                                                                                                               3. Zasiêki finansowane z bud╛etu paΣstwa. Wpisujemy tu iloÿå i kwot⌐         wypêaconego zasiêku rodzinnego i piel⌐gnacyjnego oraz kwot⌐ zasiêku          wychowawczego. Nie sÑ one ujmowane do podstawy ZUS i podstawy podatku        dochodowego. Kwoty te sÑ wykazywane na deklaracjach rozliczeniowych ZUS i    wchodzÑ w ci⌐╛ar skêadek na ubezpieczenie spoêeczne obni╛ajÑc wysokoÿå       skêadki jaka ma byå przekazana.                                                                                                                           4. Wynagr.za czas choroby ÿwiadczenia i przerwy. Technika pracy, znaczenie   pól i obsêuga sêownika ÿwiadczeΣ jest analogiczna jak w cz⌐ÿci 1 dotyczÑcej  skêadników wynagrodzenia. Zostaêo to opisane poprzednio i nale╛y zapoznaå    si⌐ tymi informacjami. Brak tu tylko skêadnika wêasnego typu 99. Dla         elementów listy b⌐dÑcych przerwami w pracy nie jest dost⌐pne pole Kwota      oraz znaczniki. Do wyliczania wypêaconych ÿwiadczeΣ z ubezpieczenia          chorobowego brane sÑ skêadniki o kodach: 311, 312, 313, 321. Do wyliczania   wypêaconych ÿwiadczeΣ z ubezpieczenia wypadkowego brane sÑ skêadniki o       kodach: 314, 322. Na ekranie wyÿwietlane opisy sÑ skrótowe opisy             skêadników. Dla prawidêowego okreÿlenia jaki skêadnik nale╛y zastosowaå,     u╛ytkownik powinien zapoznaå si⌐ z ich peênym brzmieniem podanym przez ZUS.  Np. 331 wyn.chor.inne -PRAC ma w peênym brzmieniu postaå:                    wynagrodzenie za czas niezdolnoÿci do pracy z innych przyczyn ni╛ wypadek    przy pracy lub choroba zawodowa, finansowane ze ÿrodków pracodawcy           Podobnie jak przy sêowniku wynagrodzeΣ, dla lepszego dostosowania sêownika   do wêasnych potrzeb mo╛emy w polu Opis wêasny wpisaå wêasny opis danego      skêadnika lub rozbudowaå sêownik.                                            W pole oznaczone jako: Il. nale╛y wpisaå iloÿå dni zasiêkowych lub liczb⌐    wypêat, a w pole oznaczone jako: k.ch. kod choroby (jeden lub dwa znaki).    Nale╛y pami⌐taå o prawidêowym stosowaniu znaczników ECZD, tak aby kwoty z    odpowiednich ÿwiadczeΣ i zasiêków byêy zgodnie z przepisami ujmowane lub     pomijane w wyliczaniu skêadek ubezpieczeniowych i zaliczki na podatek        dochodowy.                                                                                                                                                5. Podatek dochodowy. Wyÿwietlane jest tu kilka elementów, jednak╛e wpisaå   mo╛emy tylko przysêugujÑcÑ kwot⌐ kosztu i ulgi podatkowej. Wystarczy wpisaå  liter⌐ k lub u w odpowiednie pola. Kwota zostanie pobrana z listy            parametrów (Ksi⌐ga Podatkowa - Parametry - Wspóêczynniki podatkowe). Du╛e    litery K i U przypisujÑ koszt powi⌐kszony i podwójnÑ ulg⌐. Gdy pole to       pozostawimy puste mo╛emy w sÑsiednim polu wpisaå innÑ, wêasnÑ wartoÿå. W     przypadku gdy pracownik oznaczony jest literÑ U, co przez program jest       traktowane jako zatrudniony na umow⌐, koszt mo╛emy wpisaå w postaci          procentowej albo w sÑsiednim polu bezpoÿrednio w kwocie. Pozostaêe pola sÑ   wyliczane na podstawie wszystkich informacji w karcie wypêat. Wyjaÿnimy      teraz ich znaczenie i zasady wyliczania:                                                                                                                  Podst.nar.- wykazuje kwot⌐ dochodu podlegajÑcego opodatkowaniu, od           poczÑtku roku do bie╛Ñcego miesiÑca wêÑcznie. Wysokoÿci tej kwoty decyduje   o przyj⌐ciu wêaÿciwej stawki procentowej podatku. W przypadku umów w tym     miejscu pojawia si⌐ napis: Typ umow. ZLECENIE - je╛eli w polu Typ            pracownika podano liter⌐ U albo napis: Typ umow. DZIE¥O - je╛eli w polu typ  pracownika podano litery UD.                                                                                                                              Przychód - suma kwot z karty wypêat w bie╛Ñcym miesiÑcu, dla których         znacznik D zaznaczono znakiem X, czyli okreÿlono, ╛e nale╛y dany skêadnik    nale╛y ujÑå do przychodu opodatkowanego                                                                                                                   ub.ERC - kwota ubezpieczenia spoêecznego za dany miesiÑc w cz⌐ÿci            jakÑ opêaca ubezpieczony. Skêadki liczone sÑ kwot z karty wypêat w bie╛Ñcym  miesiÑcu, dla których znaczniki EC zaznaczono znakiem X. Uwzgl⌐dniane jest   ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe.                                                                                                            do opod. - kwota jaka pozostaje po odj⌐ciu od przychodu kosztu               uzyskania i skêadek na ubezpieczenia spoêeczne opêacanych przez              ubezpieczonego. Kwota ta jest zaokrÑglana do peênego zêotego.                                                                                             Pod.19% - wyÿwietlana jest stawka procentowa przyj⌐ta do wyliczenia          podatku na podstawie kwoty z pozycji Podst.nar. oraz kwota wyliczonego       podatku. W przypadku umów podstawÑ opodatkowania jest kwota z pozycji        Przychód, a stopa procentowa podatku jest staêa i wynosi 20%                                                                                              ub.Z - skêadka na ubezpieczenie zdrowotne za dany miesiÑc. Liczona           jest od kwot z karty wypêat w bie╛Ñcym miesiÑcu, dla których znacznik Z      zaznaczono znakiem X. Wysokoÿå skêadki liczona jest do wysokoÿci podatku za  dany miesiÑc (wyliczony podatek pomniejszony o kwot⌐ ulgi podatkowej). W     niektórych przypadkach dla pracowników o niskim wynagrodzeniu (np.           zatrudnionych w niepeênym wymiarze) skêadka b⌐dzie ni╛sza ni╛ 7.5%           podstawy, a zaliczka na podatek wyniesie 0 zê.                               Poni╛ej cz⌐ÿci 5 wyÿwietlana jest grupa informacji dotyczÑcych wypêaty:                                                                                   1..4 - suma wszystkich kwot w cz⌐ÿciach 1, 2, 3, i 4                                                                                                      -ERC - kwota ubezpieczenia spoêecznego za dany miesiÑc w cz⌐ÿci jakÑ         opêaca ubezpieczony (jest to ta sama kwota jak jest wyÿwietlana w cz⌐ÿci 5   przy napisie ub.ERC)                                                                                                                                      -p.d. - kwota zaliczki na podatek dochodowy w bie╛Ñcym miesiÑcu.             Powstaje po odj⌐ciu od wyliczonego podatku (Pod.19%) ulgi (Ulga) oraz        skêadki na ubezpieczenie zdrowotne (ub.Z). Wynik jest zaokrÑglany do         dziesiÑtek groszy                                                                                                                                         Poni╛ej widnieje kwota do wypêaty. Od sumy kwot z cz⌐ÿci 1, 2, 3, i 4        (1..4) odejmowane sÑ skêadki na ubezpieczenia spoêeczne w cz⌐ÿci jakÑ        opêaca ubezpieczony (-ERC) oraz odejmowana jest zaliczka na podatek          dochodowy (-p.d).                                                                                                                                         Podsumujmy jeszcze jak przebiega wyliczanie zaliczki na podatek dochodowy    dla pracowników zatrudnionych na umow⌐ o prac⌐:                              * jako miesiÑc bie╛Ñcy czyli ten, dla którego jest liczona zaliczka            przyjmowany jest miesiÑc, dla którego wprowadzamy dane                     * okreÿlana jest podstawa opodatkowania w bie╛Ñcym miesiÑcu: suma kwot do      opodatkowania w bie╛Ñcym miesiÑcu jest obni╛ana o kwot⌐ kosztu uzyskania     oraz sumy skêadek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe           w cz⌐ÿci przypadajÑcej na pracownika                                       * je╛eli okreÿliliÿmy, ╛e dana osoba zadeklarowaêa si⌐,╛e rozliczenie roczne   sporzÑdzi wraz ze wspóêmaê╛onkiem (litera M w polu Typ), wówczas do wyli-    czenia zaliczki za dany miesiÑc przyjmuje si⌐ najni╛szÑ stawk⌐ podatkowÑ   * je╛eli nie wpisaliÿmy powy╛szej deklaracji, wówczas sprawdzane jest, w       której grupie progresji podatkowej mieÿci si⌐ suma podstaw opodatkowania     do bie╛Ñcego miesiÑca wêÑcznie i przyjmowana jest stopa procentowa z         odpowiedniej grupy                                                         * podstawa opodatkowania jest zaokrÑglana do peênego zêoty                   * z u╛yciem stopy procentowej okreÿlonej w jeden z powy╛szych sposobów         wyliczany jest podatek od zaokrÑglonej podstawy opodatkowania              * wyliczona zaliczka jest obni╛ana o kwot⌐ ulgi i skêadki na ubezpieczenie     zdrowotne. Je╛eli jest ujemna przyjmuje si⌐ kwot⌐ 0 zê.                    * zaliczka jest zaokrÑglana do 0.10 zê.                                                                                                                   Oraz wyliczanie zaliczki na podatek dochodowy dla pracowników zatrudnionych  na umow⌐ o zlecenia lub o dzieêo:                                            * jako miesiÑc bie╛Ñcy czyli ten, dla którego jest liczona zaliczka            przyjmowany jest miesiÑc, dla którego wprowadzamy dane                     * okreÿlana jest podstawa opodatkowania w bie╛Ñcym miesiÑcu: suma kwot do      opodatkowania w bie╛Ñcym miesiÑcu jest obni╛ana o kwot⌐ kosztu uzyskania     oraz sumy skêadek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe           w cz⌐ÿci przypadajÑcej na pracownika                                       * podstawa opodatkowania jest zaokrÑglana do peênego zêoty                   * z u╛yciem 20% stopy procentowej wyliczany jest podatek od zaokrÑglonej       podstawy opodatkowania                                                     * wyliczona zaliczka jest obni╛ana o kwot⌐ ulgi i skêadki na ubezpieczenie     zdrowotne. Je╛eli jest ujemna przyjmuje si⌐ kwot⌐ 0 zê.                    * zaliczka jest zaokrÑglana do 0.10 zê.                                                                                                                                                                                                W dolnej cz⌐ÿci ekranu wyÿwietlane sÑ te╛ informacje o podstawach i          skêadkach:                                                                                                                                                ZUS:         E       R        C/W       Z       FP      FGSP     Razem       Podstawa      650.00        650.00   528.38       650.00        skêadki      Ubezp.    63.44   42.25      15.93    39.63                      161.25      Pêatnik   63.44   42.25      13.20            19.50     0.00     138.39                                                                                   Wpierw okreÿlone sÑ podstawy, które wynikajÑ z list wynagrodzeΣ i            ÿwiadczeΣ. Podstawa ubezpieczenia zdrowotnego wykazywana jest ju╛ po         odj⌐ciu skêadek pracownika na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i            chorobowe. Podstawa skêadek na FP i FGSP przyjmowana jest taka sama jak na   ubezpieczenie emerytalne i rentowe.                                          W drugiej linii pokazane sÑ kwoty jakie pêaci ubezpieczony w kolejnej jakie  odprowadza pracodawca. Je╛eli ubezpieczony i pracodawca nie sÑ jedynymi      podmiotami finansujÑcymi skêadki czyli cz⌐ÿå skêadek opêaca bud╛et paΣstwa   lub PFRON wówczas przy napisie Ubezp. Pojawi si⌐ znak !. Bardziej            szczegóêowe informacje o skêadkach uzyskamy dzi⌐ki operacji Skêadki.                                                                                      B⌐dÑc w karcie wypêat mamy jeszcze do dyspozycji operacj⌐: Dn~i umo╛liwia-   jÑcÑ wpisanie pracownikowi iloÿå dni wynikajÑcych z obowiÑzku pracy i dni    przepracowanych. Ostatnie operacje ~kolejny i ~poprzedni pozwalajÑ na        przeglÑdanie kart wypêat poszczególnych pracowników w danym miesiÑcu.                                                                                     Na koniec omawiania karty wypêat zwrócimy uwag⌐ na przypadek szczególny      jakim jest wêaÿciciel firmy. Jak powiedziano wczeÿniej nale╛y go ujÑå na     liÿcie pracowników wpisujÑc w pole Typ znak X. Co miesiÑc nale╛y wpisaå mu   skêadnik wynagrodzenia z kwotÑ o wysokoÿci podawanej urz⌐dowo. Nale╛y        zaznaczyå znaczniki ECZD zgodnie z ubezpieczeniami jakimi on podlega. Mimo,  ╛e nie wyliczamy mu tutaj podatku dochodowego znacznik D tak╛e nale╛y        zaznaczyå, aby program mógê prawidêowo obliczyå ubezpieczenie zdrowotne.     Z karty wypêat wychodzimy klawiszem Esc. Je╛eli zostaêy wprowadzone zmiany   program zapyta czy chcemy je zapisaå czy zaniechaå zmian. Po powrocie do     listy wypêat miesi⌐cznych mo╛emy wykorzystaå kolejne dost⌐pne tam operacje.                                                                               Operacja Karta pracy. Umo╛liwia zarejestrowanie iloÿci przepracowanych       godzin w ramach wymiaru podstawowego, w ramach godzin nadliczbowych oraz     nieobecnoÿci z nast⌐pujÑcych powodów:                                            ch chorobowe             um urlop macierzyΣski                               uw urlop wypoczynkowy    nu nieobecnoÿå usprawiedliwiona                     ub urlop bezpêatny       nu nieobecnoÿå nieusprawiedliwiona                                                                                           /ekran: karta pracy/                                                                                                                                      Ekran pokazuje dany miesiÑc w ukêadzie kalendarza. Niedziele zaznaczone sÑ   automatycznie pozostaêe dni ustawowo wolne od pracy mo╛emy wpisaå do         kalendarza w pkt. Procedury pomocnicze - Dni wolne. Dla danego dnia mo╛emy   wpisaå iloÿå przepracowanych godzin lub jeden z powy╛szych skrótów.          Przyj⌐to konwencj⌐, wedêug której godziny nadliczbowe wpisujemy po znaku /.  Np. Je╛eli pracownik przepracowaê 8 godzin, a nast⌐pnie 2.5 godz. w ramach   pracy nadliczbowej piszemy: 8/2.5. Je╛eli zaistniaêa sytuacja, w której nie  byêo w danym dniu godzin z podstawowego wymiaru piszemy: 0/2.5 .                                                                                          U doêu tabeli widniejÑ podsumowania. Liczby bez nawiasów okreÿlajÑ iloÿå     godzin (lub dni dla nieobecnoÿci) z danego miesiÑca, liczby w nawiasach sÑ   okreÿlajÑ sum⌐ od poczÑtku roku do bie╛Ñcego miesiÑca wêÑcznie. Kart⌐ pracy  wraz posumowaniem mo╛emy wydrukowaå.                                                                                                                      Operacja Wypisz przelewy. Powoduje przekazanie do pkt. Przelewy, Przekazy    informacji o wypêaconym wynagrodzeniu dla konkretnie wskazanej osoby lub     dla wszystkich osób. Przy niektórych klawiaturach zamiast alt y nale╛y       wcisnÑå alt z. Aby operacja zostaêa zrealizowana pracownik musi byå          zarejestrowany w kartotece kontrahentów. Wykonujemy to w jego danych         osobowych przy polu: wêasny symbol ksi⌐gowy. Zostaêo to wczeÿniej opisane    przy omawianiu danych osobowych.                                                                                                                          Operacja Kopiuj wypêaty. Je╛eli w kolejnym miesiÑcu mamy wypêaty identyczne  lub podobne jak w innym miesiÑcu, to mo╛emy uêatwiå sobie wprowadzanie       danych przez ich skopiowanie. Niemniej nale╛y przejrzeå i skorygowaå         wynagrodzenia poszczególnych pracowników, choåby ze wzgl⌐du na nieobecnoÿci  w pracy, zmienne dodatki, itp.                                                                                                                            Operacja Przelicz wypêaty. Wyniki wszystkich obliczeΣ (skêadki, podatki,     wypêata) sÑ pami⌐tane po ich wprowadzeniu i zapisie w karcie wynagrodzeΣ.    Dzi⌐ki temu gdy np. w trakcie roku zajdÑ zmiany w wysokoÿci jakiegoÿ         wspóêczynnika (stawka procentowa ubezpieczeΣ, zmiany podleganiu danej osoby  niektórym ubezpieczeniom), nie b⌐dzie miaêo to wpêywu na obliczenia z        poprzednich miesi⌐cy. Jednak╛e jeÿli wystÑpi koniecznoÿå ponownego           przeliczenia wynagrodzeΣ wedêug nowych parametrów, to mo╛emy posêu╛yå si⌐    tÑ operacjÑ, która wykona powtórne obliczenia. Przeliczenie mo╛emy wykonaå   dla jednego lub wszystkich pracowników, za dowolny okres miesi⌐cy.                                                                                        Operacja RMUA. Drukuje ten typ deklaracji na oryginalnym formularzu. Przed   wydrukiem ukazuje si⌐ formularz zawierajÑcy dane pracodawcy oraz numer       deklaracji i dat⌐ jej wypeênienia. Po uzupeênieniu danych akceptujemy        caêoÿå klawiszem PgDn i mo╛emy przystÑpiå do wydruku.                                                                                                     Operacja Suma. Tworzy zbiorcze zestawienie wypêaconych kwot, skêadek i       zaliczek. Po wciÿni⌐ciu Enter mo╛emy obejrzeå zbiorczÑ kartotek⌐             wynagrodzeΣ i skêadek. Nale╛y pami⌐taå, ╛e je╛eli zaêo╛yliÿmy filtr na       liÿcie pracowników, to do zestawienia brane sÑ wyêÑcznie osoby speêniajÑce   warunek filtrujÑcy. Mamy tu dost⌐p do wydruku zbiorczych deklaracji          rozliczeniowych ZUS oraz deklaracji PIT-4. Po zakoΣczeniu pracy z tabelÑ     zbiorczÑ, powrót do kartotek indywidualnych klawiszem Esc.                                                                                                Deklaracje rozliczeniowe ZUS. Schemat pracy dla ka╛dej deklaracji jest       podobny. Deklaracje rozliczeniowe ZUS sporzÑdzane sÑ na podstawie zapisów w  kartotekach wynagrodzeΣ. Program drukuje deklaracje na oryginalnych          formularzach. Nale╛y wst⌐pnie ustawiå margines lewy (w znakach) i górny (w   mm) w pkt. Ksi⌐ga Podatkowa - Parametry-Marginesy formularzy ZUS.            Posiadacze drukarek nieigêowych powinni w programie ustawiå typ drukarki:    HP LJ, dajÑcy rozstaw czcionki bardziej odpowiadajÑcy rozstawowi rubryk      deklaracji (Procedury pomocnicze-Instalacja -urzÑdz.zew. - druk).                                                                                         Nale╛y pami⌐taå o zaêo╛eniu wêaÿciwego filtru aby pod uwag⌐ byêy brane tylko ╛Ñdane przez nas osoby. Po wybraniu ╛Ñdanej deklaracji pokazywany jest for-  mularz niektórych danych uzupeêniajÑcych. Po jego zamkni⌐ciu (klawisz PgDn   lub Esc) mo╛emy wykonaå wydruk. Wszystkie dane liczbowe dotyczÑce wypêat     pobierane sÑ ze wczeÿniej wprowadzonych kartotek wynagrodzeΣ.                                                                                             Przed wydrukiem pokazywana jest list osób (z danego warunku filtrujÑcego).   Przy ka╛dej z nich znajduje si⌐ znak * oraz > (strzaêka). Osoby tak          oznaczone sÑ wg zasad obliczeniowych programu przeznaczone do uj⌐cia na      danym typie deklaracji. U╛ytkownik mo╛e klawiszem Enter lub * zmieniaå te    oznaczenia. Ostatecznie do wydruku b⌐dÑ brane osoby oznaczone znakiem >      (strzaêka). Przy deklaracji RSA dana osoba wyst⌐puje na liÿcie tylekroå ile  ma zapisanych w danym miesiÑcu pozycji na liÿcie przerw i ÿwiadczeΣ.                                                                                      Szczególnym przypadkiem jest okreÿlenie osoby fizycznej - wêaÿciciela firmy. Ze wzgl⌐du na rozliczenia z ZUS mo╛emy wyró╛niå nast⌐pujÑce przypadki:       * podmiot nie b⌐dÑcy osobÑ fizycznÑ (np. spóêka cywilna) - na liÿcie znajdu-   jÑ si⌐ wyêÑcznie pracownicy. Wspólnicy rozliczajÑ si⌐ oddzielnie (podobnie   jak z PIT-5) w oddzielnych podkatalogach programu                          * osoba fizyczna nie zatrudniajÑca pracowników lub wspólnik spóêki cywilnej-   rejestrujemy jÑ na liÿcie pêac i w polu Typ dodajemy znak X. Oprócz niej     na liÿcie nie wyst⌐pujÑ inne osoby.                                        * osoba fizyczna zatrudniajÑca pracowników - rejestrujemy jÑ na liÿcie pêac    (wraz z pracownikami) i w polu Typ dodajemy znak X                                                                                                      Nale╛y pami⌐taå o zaêo╛eniu wêaÿciwego filtru (je╛eli na liÿcie mamy oprócz  pracowników te╛ inne osoby np. zwolnione, zatrudnione na umow⌐, itp.).       Je╛eli na DRA mamy uwzgl⌐dniå wêaÿciciela firmy jego tak╛e powinien          uwzgl⌐dniå warunek filtrujÑcy. Przy wydruku DRA program zadaje pytanie:                  Czy jest to deklaracja osoby fizycznej                                       nie zatrudniajÑcej pracowników: Tak                              W tym jedynym przypadku odpowiadamy Tak. Wówczas program na str. 1 i 2 DRA   wykazuje skêadki tej osoby, a w cz⌐ÿci XI wykazuje podstawy skêadek          (deklaracji RNA dla tej osoby nie wypeênia si⌐). W ka╛dym innym przypadku    kwoty dotyczÑce wêaÿciciela sÑ dodawane do kwot pracowników i ujmowane na    str. 1 i 2 DRA, a cz⌐ÿå XI nie jest wypeêniana. Za to informacje o           wêaÿcicielu powinny byå wydrukowane na deklaracji RNA.                                                                                                    Deklaracje podatkowe PIT. Omówmy teraz deklaracje podatkowe zwiÑzane z       wynagrodzeniami. W programie uj⌐to trzy deklaracje indywidualne: PIT-8B,     11, 40 oraz deklaracje skêadane przez pracodawc⌐: PIT-4, 8A. Deklaracje      indywidualne uruchamiamy dla danej osoby gdy kursor na liÿcie pracowników    znajduje si⌐ przy jej nazwisku lub caêy ekran dotyczy danej osoby.           Deklaracj⌐ zbiorczÑ PIT-4 uruchamiamy po przejÿciu do trybu Pêace i          wykonaniu operacji Suma. Zasady ich deklaracji podatkowych stosowania w      programie sÑ zbli╛one. Oparte sÑ na spisie poszczególnych elementów          deklaracji oznaczonych na formularzach kolejnymi, du╛ymi literami.                                                                                        Deklaracje podatkowe skêadajÑ si⌐ z trzech cz⌐ÿci:                                      opis          - urzÑd skarbowy, pêatnik, podatnik                            dane liczbowe - przychody, koszty itp.                                       wyliczenia    - podatek itp.                                                                                                                   ChcÑc wydrukowaå deklaracj⌐ mamy wyboru wydruk na oryginalnym formularzu,    wydruk na czystym papierze z wêasnym rysowaniem formularz i wydruk           niewypeênionego, pustego formularza. Przy dwóch ostatnich wariantach mo╛emy  wybraå typ rysowanych ramek a co za tym idzie mi⌐dzy czasem a elegancjÑ      wydruku.  ╔═══════════════╗                                                            ║ na formularzu ║                                                            ║ z ramkami     ║                                                            ║ puste ramki   ║                                                            ╚═══════════════╝                                                  Poniewa╛ wydruk z u╛yciem starannych pionowych linii mo╛e niekiedy byå zbyt  dêugi mo╛emy wybraå:  ╔════════╗                                                                   ║ szybki ║                                                                   ║ êadny  ║                                                                   ╚════════╝                                             Nie dotyczy to drukarek laserowych, które drukujÑ tak samo szybko w obu      wariantach. Dla nich zawsze wybieramy wariant êadny.                         Dla deklaracji PIT-4 i PIT-8A podajemy miesiÑc za jaki drukujemy             deklaracj⌐. Nast⌐pnie podajemy numer strony. Je╛eli jako numer strony        podamy 0, to automatycznie drukowane b⌐dÑ kolejne strony. Kolejne            dyspozycje spisane sÑ u doêu ekranu.                                         WYDRUK z ramkami (s) za miesiÑc : 05 strona nr 1 (s-oznacza wydruk szybki,   ê-êadny). Niekiedy na przeêomie roku mo╛e nie byå jasne jakiego roku ma      dotyczyå deklaracja. Dlatego je╛eli wyÿwietlony przed wydrukiem rok nie      odpowiada naszym zamierzeniom, nale╛y po wciÿni⌐ciu klawisza F10 wpisaå      jakÑkolwiek dat⌐ z wymaganego roku i ponownie zadysponowaå wydruk.                                                                                        Po wybraniu ╛Ñdanej deklaracji, na ekranie widzimy spis jej cz⌐ÿci.          Niektóre z nich sÑ poêÑczone liniÑ co oznacza, ╛e w programie uj⌐te sÑ na    jednym, wspólnym ekranie. Wyboru cz⌐ÿci dokonujemy kursorem i klawiszem      Enter lub co prostsze przez wciÿni⌐cie odpowiedniej litery. Z cz⌐ÿci         dotyczÑcej danych adresowych korzystamy analogicznie jak przy wprowadzaniu   danych kadrowych. Dane pêatnika i podatnika sÑ wspólne na wszystkich         deklaracjach i wystarczy, ╛e wprowadzimy je jednokrotnie. PokrywajÑ si⌐ te╛  z danymi kadrowymi podatnika.                                                                                                                             ** Wspóêpraca z Programem Pêatnika **                                        Je╛eli nie chcemy drukowaå deklaracji rozliczeniowych ZUS na oryginalnych    formularzach mo╛emy je przekazywaå do Programu Pêatnika, który wykona wydruk na czystej kartce papieru w specjalnym formacie. Ma on te╛ mo╛liwoÿå przeka- zywania danych bezpoÿrednio do ZUS w postaci elektronicznej.                 Po wyborze opcji Program Pêatnika wyÿwietlony zostanie formularz, w którym   wpisujemy podstawowe dane firmy. U doêu ekranu okreÿlamy czy stosujemy druk  RNA czy RCA czyli czy jesteÿmy uprawnieni do wypêacania ÿwiadczeΣ z ubezpie- czenia chorobowego.Iloÿci kartek poszczególnych raportów nie musimy wpisywaå wêaÿciwego wyliczenia mo╛e dokonaå Program Pêatnika przy zadysponowaniu:     Wylicz z raportów w deklaracji DRA.                                          Po zaakceptowaniu formularza pokazywane sÑ tabele, na których zanaczeni sÑ   pracownicy którzy b⌐dÑ ujmowani na danych typach deklaracji. Mo╛emy w to     ingerowaå zgodnie z powy╛ej opisanÑ konwencjÑ znaczników * oraz > (strzaêka) Omawiana operacja tworzy na dysku plik z rozszerzeniem kdu,który jest odczy- tywany przez Program Pêatnika. Przypomnijmy, ╛e program SKP mo╛e obsêugiwaå  wiele zestawów,sÑ one gromadzone w oddzielnych podkatalogach. Tak╛e plik dla Programu Pêatnika tworzony jest w podkatalogu,wêaÿciwym dla okreÿlonego zes- tawu danych. Dla ka╛dego miesiÑca tworzony jest oddzielny plik. Ka╛dy z nich zawiera numer miesiÑca za jaki sporzÑdzono raport,np. zus_01.kdu, zus_02.kdu                                                                              Organizacja wczytywania i gromadzenia raportów wykonanych przez SKP, zale╛y  od znajomoÿci przez u╛ytkownika Programu Pêatnika.Poni╛ej przedstawimy nasze propozycje. Ju╛ samo dwukrotne klikni⌐cie (np.w Exploatorze Windows) pliku   typu kdu powoduje w wi⌐kszoÿci przypadków uruchomienie Programu Pêatnika i   wczytanie danych. Lepiej jednak zaêo╛yå w Programie Pêatnika nowy zestaw     danych i importowaå do niego pliki stworzone SKP. Dzi⌐ki temu b⌐dziemy mieå  uêatwiony dost⌐p do kolejnych miesi⌐cy, a jeÿli jako biuro rachunkowe obsêu- gujemy wiele zestawów danych tak╛e lepszy przeglÑd raportów naszych klientów Post⌐pujemy nast⌐pujÑco. W Rejestrze pêatników zakêadamy Nowego pêatnika     (wybór osoba fizyczna/prawna nie ma znaczenia).JedynÑ informacjÑ jakÑ wpisu- jemy jest Symbol pêatnika, np. RAPOTY Z SKP. Nast⌐pnie zakêadamy Nowy zestaw dokumentów w kontekÿcie ÿwie╛o utworzonego pêatnika.Wykonujemy import danych z SKP korzystajÑc z operacji Importuj nowe. W standardowym okienku Windows   odnajdujemy plik kdu stworzony przez SKP dla danego m-ca i danego zestawu    danych.Program Pêatnika wczyta dane. Przy wychodzeniu z programu wyÿwietlony zostanie formularz, w którym jako folder pêatnika wska╛emy ÿwie╛o stworzony  symbol pêatnika RAPOTY Z SKP. Pozostaêe parametry (rok, miesiÑc, wersja,     nazwa) sÑ dowolne. Teraz gdy zainicjowaliÿmy nasz zestaw danych wystarczy po uruchomieniu Programu Pêatnika wywoêaå go i importowaå kolejne dane z kolej- nych miesi⌐cy i podkatalogów SKP. Program Pêatnika b⌐dzie rozdzielaê dane w  oparciu o miesiÑc i nazw⌐ skróconÑ pêatnika jakÑ wprowadziliÿmy w SKP.       Raporty po zaimportowaniu nie sÑ ju╛ poêÑczone z plikami kdu jakie znajdujÑ  si⌐ w podkatalogach SKP. Mo╛emy je weryfikowaå, przeliczaå i uzupeêniaå.     Je╛eli w programie SKP wykonaliÿmy zmiany i powtórnie chcemy przekazaå       raporty, to w Programie Pêatnika zamiast operacji Importuj nowe (dodaje      tylko nowe miesiÑce oraz dane nowych pêatników) nale╛y u╛yå Importuj z aktu- alizacjÑ (zamienia dotychczasowe dane).                                                                                                                   PIT-4 DEKL.NA ZALICZK¿ M-CZNñ NA POD.DOCH.OD ¥ñCZNEJ KWOTY WYP¥AT DOKONANYCH ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════  A. Miejsce skêadania deklaracji                                              B. Dane pêatnika                                                            ┌C. Obliczenie pobranego podatku                                             ├D. Dane o uiszczeniu nale╛noÿci                                             └E. Oÿwiadczenie pêatnika lub osoby wyznaczonej do oblicz.i pobier..         ════════════════════════════════════════════════════════════════════════════ F1 Pomoc ~Wydruk Esc Wyjÿcie                                                                                                                              Formularz deklaracji PIT-4 ma rozmiar przekraczajÑcy rozmiary ekranu. StÑd   do wypeênienia caêoÿci musimy przesuwaå tabel⌐ po ekranie (strzaêki w prawo  i w lewo).                                                                                                                                                Dane dotyczÑce dokonanych wypêat mo╛emy wpisaå sami lub korzystajÑc z        operacji Aktualizac~ja zaêadowaå je automatycznie. Zostanie zadane nam       pytanie o rok jakiego dotyczÑ dane pêacowe oraz za jaki okres program ma     wykonaå aktualizacj⌐. Mo╛emy podaå jeden miesiÑc (np. od 03 do 03) lub       dowolny zakres miesi⌐cy:   Aktualizacja: za okres od 01 do 06                Przy aktualizacji, do deklaracji sÑ wprowadzane kwoty jakie widzimy na       ekranie przy operacji Suma. Nale╛y pami⌐taå, ╛e je╛eli zaêo╛yliÿmy filtr na  liÿcie pracowników, to do sumowania, a wi⌐c i do aktualizacji i              automatycznego wypeênienia deklaracji brane sÑ wyêÑcznie dane osób           speêniajÑcych warunek filtrujÑcy. Nale╛y wi⌐c bardzo starannie podaå         warunek filtrujÑcy aby operacja sumowania obj⌐êa wyêÑcznie te osoby które    powinny byå uj⌐te w deklaracji PIT-4. Przy aktualizacji deklaracji PIT-4     brane sÑ kwoty z tabeli zbiorczej! Do rubryki C.20 Suma wypêat               podlegajÑcych opodatkowaniu brane sÑ skêadniki wynagrodzeΣ, którym znacznik  D zaznaczono znakiem X. Suma tych skêadników jest obni╛ana o sum⌐ skêadek    na ubezpieczenia spoêeczne w cz⌐ÿci odprowadzanej przez pracownika.                                                                                       Wyjaÿnienia wymaga rubryka D72 - wyjaÿnienie ró╛nicy pomi⌐dzy kwotÑ pobrane- go podatku, a kwotÑ wpêaconego podatku. Je╛eli chcemy wpisaå takie wyjaÿnie- nie ustawiamy kursor w kolumnie oznaczonej D72 i wciskamy dowolny klawisz.   U doêu tabeli zostanie wyÿwietlona linia do prowadzenia tekstu, a w kolumnie D72 umieszczony zostanie znak *. Je╛eli chcemy zrezygnowaå z wyjaÿnienia,    znowu wciskamy dowolny klawisz, wchodzimy do tekstu i kasujemy go.                                                                                        Rubryka oznaczona pionowo umieszczonymi literami K P B sêu╛y do              wprowadzenia informacji o sposobie przekazania nale╛noÿci (pozycja D70       formularza). Wpisanie litery k oznacza wpêat⌐ do kasy, p - przekaz           pocztowy, b - z konta bankowego. Wprowadzony sposób zapêaty mo╛emy skasowaå  wpisujÑc znak pusty (znak odst⌐pu).                                                                                                                       Je╛eli chcemy wydrukowaå deklaracj⌐ PIT-4, a nie prowadziliÿmy kartotek      osobowych, to wystarczy wprowadziå sumaryczne dane przedsi⌐biorstwa dla      jednego pracownika, a efekt rachunkowy b⌐dzie taki sam.                                                                                                   Deklaracje PIT-8A, PIT-8B, PIT-11 i PIT-40                                   ------------------------------------------                                   Technika pracy jest analogiczna jak w przypadku deklaracji PIT-4.                                                                                         3·11   Parametry  Dowody wewn⌐trzne                                          ───────────────────────────────────                                                                                                                       Wprowadzamy tu niektóre informacje konieczne do pracy systemu w zakresie     prowadzenia KPR i sporzÑdzania deklaracji. Je╛eli prowadzimy kilka zestawów  danych, musimy pami⌐taå, ╛e cz⌐ÿå parametrów jest globalna, to znaczy, ╛e    dotyczy wszystkich zestawów danych, cz⌐ÿå tylko tego zestawu w jakim         wprowadziliÿmy zmiany. ZakoΣczenie wprowadzania danych z zapisem wykonujemy  klawiszem PgDn (podpowied½ - klawisz F1). Tak╛e w tym punkcie umieszczono    prosty program umo╛liwiajÑcy druk dowodów wewn⌐trznych.                         ╔══════════════════════════╗                                                 ║  Wspóêczynniki podatkowe ║  globalne                                       ║  Marginesy formularzy US ║  globalne                                       ║  Marginesy formularzy ZUS║  globalne                                       ║  Numeracja pozycji KPR   ║  lokalne                                        ║  Zdarzenia gospodarcze   ║  lokalne                                        ║  Opisy dowodów wewn⌐trz. ║  lokalne                                        ║  Uwagi do faktur         ║  lokalne                                        ║  Komentarze do faktur    ║  lokalne                                        ║  Przejazdy - trasa       ║  lokalne                                        ║  Przejazdy - cel wyjazdu ║  lokalne                                        ║  ≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡≡   ║                                                 ║  Dowody wewn⌐trzne       ║                                                 ╚══════════════════════════╝                                                                                                                            PARAMETRY : Wspóêczynniki podatkowe                                         ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║Ogólne zasady opodatkowania                      (czy ulga dotyczy podat-║  ║Podstawa obliczenia podatku   stawka              nika w tym podkatalogu)║  ║                                 %                                Tak    ║  ║od       0.00  do  29 624.00   19.0  -   394.80 ulga podatkowa           ║  ║od  29 624.00  do  59 248.00   30.0  ( 5 233.76 + 30.0% ponad  29 624.00)║  ║od  59 248.00  do  99 999.99   40.0  (14 120.96 + 40.0% ponad  59 248.00)║  ║                                                                         ║  ║Koszty uzyskania przychodu (umowa o prac⌐)                               ║  ║  Wartoÿå podstawowa   74.06 zê.                                         ║  ║  Wartoÿå powi⌐kszona  92.58 zê.                                         ║  ║                                                                         ║  ║Skêadki  ZUS                                                             ║  ║  Ubezpieczenie Emerytalne       19.52 %                                 ║  ║  Ubezpieczenie Rentowe          13.00 %                                 ║  ║  Ubezpieczenie Chorobowe         2.45 %                                 ║  ║  Ubezpieczenie Wypadkowe         2.03 %                                 ║  ║  Ubezpieczenie Zdrowotne         7.50 %                                 ║  ║                                                                         ║  ║  na Fundusz Pracy                3.00 %                                 ║  ║  na Fundusz Gwaran.ùwiadcz.Prac. 0.08 %                                 ║  ║                                                                         ║  ║                       Kwota od której zawiesza si⌐ pobór  50 375.22 zê  ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  WpisujÑc ostatniÑ grup⌐ progresji podatkowej dla ogólnych zasad              opodatkowania (w przykêadzie 45%), nale╛y jako zakres do wpisaå maksymalnÑ   iloÿå dziewiÑtek. Wiersze poni╛ej nie b⌐dÑ brane pod uwag⌐. Je╛eli zdarza    si⌐ nam zawieraå umowy o ró╛nym koszcie uzyskania, wpisujemy tu cz⌐ÿciej     u╛ywanÑ stawk⌐, pozostaêe umowy wyliczamy sami. Zmiana wymienionych tu       skêadek ZUS na FP i FGSP powoduje automatyczne przeliczenie wszystkich       dotychczasowych kwot wyst⌐pujÑcych w deklaracjach. Zmiana innych wartoÿci    tej tabeli nie wywoêuje takiego efektu i powinniÿmy sprawdziå i ewentualnie  zaleciå ich przeliczenie w odpowiednich punktach programu.                                                                                                 PARAMETRY : Marginesy formularzy US                                         ╔════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗   ║                                                                        ║   ║           margines  górny lewy                 margines  górny lewy    ║   ║                                                                        ║   ║    PIT-5   str.1      0    2            PIT-4   str.1      0    2      ║   ║    PIT-5   str.2      0    2            PIT-4   str.2      0    2      ║   ║    PIT-5   str.3      0    2            PIT-8/A str.1      0    2      ║   ║    PIT-5   str.4      0    2            PIT-8/A str.2      0    2      ║   ║    PIT-5   str.5      0    2            PIT-8/B str.1      0    2      ║   ║    PIT-5   str.6      0    2            PIT-8/B str.2      0    2      ║   ║    PIT-5/A str.1      0    2            PIT-11  str.1      0    2      ║   ║    PIT-5/A str.2      0    2            PIT-11  str.2      0    2      ║   ║    PIT-5/B str.1      0    2            PIT-40  str.1      0    2      ║   ║    VAT-7   str.1      0    2            PIT-40  str.2      0    2      ║   ║    VAT-7   str.2      0    2            PIT-40  str.1      0    2      ║   ║    VAT-7   str.3      0    2                                           ║   ║    VAT-7   str.4      0    2                                           ║   ╚════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝   DrukujÑc deklaracje na oryginalnych formularzach, musimy w zale╛noÿci od     posiadanej drukarki ustaliå powy╛sze parametry tak, aby program dokêadnie    umieszczaê dane w odpowiednich polach formularza. Margines lewy jest         wyra╛ony w znakach, górny w 1/24 cala (ok. 1 mm). Program jest tak           skonstruowany, ╛e dobranie marginesów dla jednej strony dowolnego formularza powoduje zgodnoÿå wydruku dla pozostaêych.                                                                                                                Jednak╛e ze wzgl⌐du na mo╛liwe niedokêadnoÿci druku formularzy, mo╛e byå     konieczne indywidualne dobranie marginesów. Niekiedy caêkowita precyzja nie  b⌐dzie osiÑgni⌐ta ze wzgl⌐du na to, ╛e odst⌐py mi⌐dzy polami formularzy nie  pokrywajÑ si⌐ dokêadnie ze standardowymi mo╛liwoÿciami przesuwu gêowicy i    papieru w drukarce.                                                                                                                                       Powy╛sze wst⌐pne ustalenia marginesów b⌐dÑ prawidêowe tylko dla niektórych   drukarek.Zwêaszcza drukarki drukujÑce bezpoÿrednio od górnej kraw⌐dzi papie- ru (np.laserowe) wymagajÑ zmiany parametrów.Przy ich zmianie mo╛na posêugi-  waå si⌐ wartoÿciami z powy╛szej tabelki,odpowiednio dodajÑc lub odejmujÑc od nich t⌐ samÑ liczb⌐. Czasem dla dokêadnego ustawienia lewego marginesu wygo- dnie b⌐dzie zaznaczyå na obudowie drukarki prawidêowe poêozenie formularza.  Patrz te╛ punkt 6.6 Instalacja-urzÑdzenia zew.-druk.                                                                                                      Uwaga! Mo╛e si⌐ zdarzyå, ╛e w r⌐ce u╛ytkownika trafi partia deklaracji       wydrukowana z przesuni⌐tymi marginesami lub zmienionym odst⌐pem w pionie. W  pierwszym przypadku wystarczy skorygowaå parametry marginesów, w drugim      mo╛na spróbowaå w ustawieniach drukarek w oparciu o posiadanÑ dokumentacj⌐   drukarki zmieniå wartoÿå interlinii, jednak╛e nale╛y raczej liczyå si⌐ z     koniecznoÿciÑ drukowania takiej deklaracji na czystym papierze z rysowaniem  ramek przez program. Dlatego zaleca si⌐ zaopatrzyå si⌐ o razu w wi⌐kszÑ      iloÿå druków deklaracji, które program potrafi poprawnie wypeêniå.                                                                                         PARAMETRY: Marginesy formularzy ZUS                                         Analogicznie jak marginesy deklaracji podatkowych. Posiadaczom drukarek      nieigêowych zaleca si⌐ w parametrach instalacyjnych programu SKP wybranie    drukarki HP LJ dajÑcy rozstaw czcionek dostosowany do rubryk tych deklaracji                                                                               PARAMETRY : Numeracja pozycji KPR                                           ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║                          StyczeΣ         1                              ║  ║                          Luty           29                              ║  ║                          Marzec        154                              ║  ║                          KwiecieΣ      282                              ║  ║                          Maj           426                              ║  ║                          Czerwiec      500                              ║  ║                          .................                              ║  ║                          GrudzieΣ        0                              ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  Standardowo po zainstalowaniu program numeruje pozycje ka╛dego miesiÑca od   jedynki dodajÑc symbol miesiÑca np. 1/02, 2/02, 3/02 itd. (tzw. numeracja    wêasna). Je╛eli chcemy zachowaå ciÑgêÑ numeracj⌐ pozycji w KPR w ciÑgu       caêego roku, musimy podawaå tu numery jakie nadane b⌐dÑ pierwszej pozycji w  kolejnym miesiÑcu. Podanie cyfry zero oznacza, ╛e program ma stosowaå        numeracj⌐ wêasnÑ. Patrz te╛ punkt: Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze, operacja   Nume~racja. Ustalenie numeru poczÑtkowego kolejnego miesiÑca nast⌐puje po    zakoΣczeniu prac nad miesiÑcem poprzednim gdy wiemy, ╛e nie b⌐dziemy ju╛     dopisywaå do niego pozycji. Numeracja mo╛e byå zawsze dowolnie zmieniana,    nale╛y mieå jednak na uwadze rzetelnoÿå prowadzonej ksi⌐gi.                                                                                               Kolejnych szeÿå punktów operuje na sêownikach, tzn. na listach najcz⌐ÿciej   u╛ywanych opisów. DotyczÑ one:zdarzeΣ gospodarczych,opisów dowodów wewn⌐trz- nych, uwag i komentarzy do faktur oraz tras i celów wyjazdów. Dzi⌐ki nim nie musimy ka╛dorazowo wpisywaå potrzebnej treÿci, mo╛emy wybraå jÑ ze sêownika. Korzystanie z nich omówmy na przykêadzie sêownika zdarzeΣ gospodarczych.                                                                                   PARAMETRY : Zdarzenia gospodarcze                            Pozycji:  13   ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║                                     Opcja (1) - zapytaå u╛ytkownika     ║  ║         ekspl.pojazd                                                    ║  ║         energia                                                         ║  ║         mater.biurow                                                    ║  ║         opê.bankowa                                                     ║  ║         opê.pocztowa                                                    ║  ║         paliwo                                                          ║  ║         pêace                                                           ║  ║         sprzeda╛ tow                                                    ║  ║         sprzeda╛ usê                                                    ║  ║         telefon                                                         ║  ║         zakup towaru                                                    ║  ║   ┌────────────────────────────────────────────────────────────────┐    ║  ║   │ Je╛eli przy wprowadzaniu dokumentów podamy nowy opis zdarzenia │    ║  ║   │ gospodarczego, to program powinien:                            │    ║  ║   │ 2 - automatycznie dopisaå je do listy zdarzeΣ gospodarczych    │    ║  ║   │ 1 - zapytaå u╛ytkownika czy chce dopisaå nowy element do listy │    ║  ║   │ 0 - nie pytaå i nie dopisywaå                                  │    ║  ║   │                                     Wybór:  1                  │    ║  ║   └────────────────────────────────────────────────────────────────┘    ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝     ~Inne dane   ~Wydruk   O~pcje                                                                                                                          Mo╛emy tu zaêo╛yå i modyfikowaå list⌐ najcz⌐ÿciej u╛ywanych opisów zdarzeΣ   gospodarczych. ChcÑc dopisaå nowÑ pozycj⌐ wykonujemy ~inne i wpisujemy w     puste pole. ChcÑc usunÑå pozycj⌐ kasujemy zawartoÿå pola (caêoÿå pola êatwo  skasowaå klawiszem ^Y, ctrl y) i pozostawiamy je puste. Przy wyjÿciu z       podpunktu program uporzÑdkuje list⌐ kasujÑc puste pozycje i uêo╛y jÑ         alfabetycznie. OperacjÑ O~pcje mo╛emy okreÿliå zachowanie si⌐ listy podczas  wprowadzania danych tzn. czy nowe opisy majÑ byå dopisywane automatycznie do listy itp. Zamiast jednorazowo ukêadaå list⌐ najcz⌐stszych zdarzeΣ, mo╛emy   jÑ sukcesywnie rozbudowywaå ju╛ podczas pracy w programie.                                                                                                W pozostaêych punktach programu gdy mamy do czynienia z polem posiadajÑcym   sêownik post⌐powanie jest nast⌐pujÑce. Je╛eli w wypeênianym polu wciÿniemy   Enter wyÿwietlony zostanie odpowiedni sêownik. Wyboru mo╛emy dokonaå         kursorem lub po wciÿni⌐ciu pierwszej litery ╛Ñdanego opisu. Po wciÿni⌐ciu    Enter wskazany opis zostanie wpisany do pola. Je╛eli stojÑc w wypeênianym    polu wciÿniemy inny klawisz ni╛ Enter pojawi si⌐ kursor i mo╛emy wpisaå      nowÑ, dowolnÑ treÿå. Po akceptacji nowy opis mo╛e byå dopisany do listy, w   zale╛noÿci od ustawienia w powy╛ej omawianym punkcie Opcje. Tak╛e gdy z      wyÿwietlonego sêownika wyjdziemy klawiszem Esc, tak╛e przejdziemy w tryb     wpisywania treÿci do pola.                                                                                                                                 Dowody wewn⌐trzne                                                           ╔═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗  ║ Dowód wewn⌐trzny nr         16                                          ║  ║ z dnia                      04/06/98                                    ║  ║ numer pozycji w KPR         485                                         ║  ║                                                                         ║  ║ Cel wydatku :                                                           ║  ║   opêaty pocztowe, zakup znaczków                                       ║  ║                                                                         ║  ║ Kwota wydatku                 105.00 zê.                                ║  ║                                                                         ║  ║ Osoba dokonujÑca wydatku    Malinowska Janina                           ║  ╚═════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝  Mamy do wypeênienia pola jak wy╛ej. Jak zwykle w tego typu ekranach klawisz  Esc sêu╛y do przerwania pracy i wyjÿcia z procedury, a klawisz PgDn oznacza  tzw. "pozytywne" wyjÿcie, w tym wypadku przejÿcie do wydruku dowodu. Je╛eli  nie wiemy jaki numer w KPR b⌐dzie miaê drukowany dowód zostawiamy puste      miejsce, które uzupeênimy po zakoΣczeniu miesiÑca. Je╛eli w pole: Osoba nic  nie wpiszemy, linijka dotyczÑca osoby dokonujÑcej wydatku nie b⌐dzie         drukowana. Pole: Cel wydatku posiada sêownik: opisów dowodów wewn⌐trznych i  dla cz⌐sto powtarzajÑcych si⌐ opisów mo╛emy z niego skorzystaå (patrz te╛    powy╛ej w pkt.3.11 Parametry, tam te╛ o sposobie korzystania ze sêownika !).                                                                              Mo╛emy te╛ drukowaå puste formularze, pozostawiajÑc kwot⌐ równÑ 0, pustÑ     dat⌐, a w pozostaêe pola wpisujÑc kropki (wystarczy wcisnÑå i trzymaå        klawisz kropki). Uwaga. Punkt ten jest tylko pomocniczy i po wyjÿciu z niego                         ╛adne wpisywane w nim dane nie b⌐dÑ pami⌐tane.                                                                                    4· INNE OPERACJE KSI¿GOWE                                                    ═════════════════════════                                                                                                                                 Punkt ten sêu╛y do prowadzenia rozrachunków (kontroli zapêat z tytuêu        zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci) i poszerzonej analizy dziaêalnoÿci opartej na       metodach ksi⌐gowych. Je╛eli na razie korzystamy z programu w ograniczonym    zakresie, z cz⌐ÿci tych podpunktów nie b⌐dziemy korzystaå.                                                                                                System rozrachunków umo╛liwia kontrol⌐ zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci. Nie jest on  konieczny do prawidêowego sporzÑdzenia KPR. Decyzj⌐ o jego stosowaniu        podejmuje u╛ytkownik, w wypadku gdy jego dziaêalnoÿå wymaga kontrolowania    stanu rozliczeΣ. Po wykonaniu operacji zaksi⌐gowania, dokumenty znikajÑ z    punktu Wprowadzanie danych i ukazujÑ si⌐ w punkcie Skêadnica dokumentów.     Jednoczeÿnie uaktualnione zostajÑ wszystkie rejestry, salda i kartoteki, a   tak╛e tabela KPR. Na tym moglibyÿmy zakoΣczyå rejestracj⌐ dokumentów. Je╛eli jednak dodatkowo chcemy prowadziå kontrol⌐ zapêat musimy rejestrowaå         dokumenty zapêaty (nie b⌐dÑ one jednak ujmowane do ksi⌐gi). Dla uêatwienia   mo╛emy skorzystaå z operacji: rozlicz (zarówno w punkcie Wprowadzanie danych jak i punkcie Skêadnica dokumentów), gdzie dla przyspieszenia pracy nadawane sÑ wst⌐pnie wartoÿci domyÿlne, których w wi⌐kszoÿci przypadków nie musimy    zmieniaå. Musimy natomiast podaå Konto (najcz⌐ÿciej kasa lub bank). Zaleca   si⌐ stosowanie krótkiej nazwy Konta (k - kasa, b - bank), co uêatwi nam      prac⌐. Po skojarzeniu zobowiÑzaΣ i zapêat (parowanie) mo╛liwe jest           rozdzielenie dokumentów rozliczonych od pozostaêych (Do archiwum) co ma na   celu zwi⌐kszenie przejrzystoÿci. Operacja parowania i przesuwania do         archiwum ma charakter wyêÑcznie porzÑdkowy nie ma ╛adnego wpêywu na postaå   sald, kartotek, KPR i innych rejestrów.                                                                                                                   Gdy konsekwentnie stosujemy system rozrachunków, tzn. chcemy ka╛demu         dokumentowi przypisaå zapêat⌐ wykonaå parowanie i przeniesienie do archiwum, niekiedy mo╛e zajÿå potrzeba sztucznego wprowadzenia dokumentu               rozliczeniowego dla takich zapisów jak np.: miesi⌐czny odpis amortyzacyjny   czy koszt u╛ytkowania samochodu.                                                                                                                          W przypadku biur rachunkowych nie jest konieczne korzystanie z systemu       rozrachunków, chyba ╛e stanowi to dodatkowÑ usêug⌐.                                                                                                       Spis podpunktów: ╠═╦════════════════════════════════════╗                                       ║ Skêadnica dokumentów               ║                                       ║ Archiwum dokumentów rozliczonych   ║                                       ║ Obroty : kontrahenci               ║                                       ║ Obroty : grupy kontrahentów        ║                                       ║ Obroty : Konta                     ║                                       ║ Grupy kontrahentów                 ║                                       ║ Plan Kont                          ║                                       ║ Raport zewn⌐trzny                  ║                                       ║ MiesiÑc obrachunkowy               ║                                       ║ Testy kontrolne                    ║                                       ║ Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych     ║                                       ║ Zerowanie danych systemu           ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                    W punkcie Skêadnica dokumentów gromadzone sÑ uprzednio zaksi⌐gowane          dokumenty. ZnajdujÑ si⌐ tu pozycje nierozliczone i stÑd czerpiemy informacje o dêu╛nikach. Przy prowadzeniu rozliczeΣ wykonujemy tu automatyczne lub      r⌐czne kojarzenie zobowiÑzaΣ i zapêat (tzw. parowanie). Pozycje rozliczone   mo╛emy przenieÿå do Archiwum dokumentów rozliczonych, gdzie mamy wglÑd do    zakoΣczonych operacji finansowych naszej firmy. Gdy nie prowadzimy           rozrachunków i w zwiÑzku z tym dokumentów nie rozliczamy, nie parujemy i nie przenosimy do archiwum, z punktu tego mo╛emy korzystaå celem przeglÑdania    zaksi⌐gowanych dokumentów w innym ukêadzie ni╛ oferuje KPR.                                                                                               Nast⌐pne trzy punkty: Obroty: kontrahenci, Obroty: grupy kontrahentów i      Obroty: Konta przedstawiajÑ aktualny stan obrotów i sald. Pierwszy z nich    dotyczy poszczególnych kontrahentów. Drugi grup kontrahentów, je╛eli podziaê taki zrobiliÿmy (np. dostawcy i odbiorcy). W trzecim punkcie mamy stany i    obroty na Kontach, które odpowiadajÑ kolumnom ksi⌐gi lub gdy u╛ytkownik      prowadzi szczegóêowÑ analiz⌐ dziaêalnoÿci okreÿlonym przez niego Kontom.                                                                                  Grupy kontrahentów jest miejscem gdzie mo╛emy dokonaå podziaêu kontrahentów  na grupy (np. dostawców i odbiorców). Plan Kont jest miejscem gdzie musimy   wpisaå list⌐ kolumn ksi⌐gi, a dodatkowo mo╛emy wpisaå dodatkowe Konta gdy    u╛ytkownik chce prowadziå szczegóêowÑ analiz⌐ dziaêalnoÿci                                                                                                Powy╛sze punkty oferujÑ wiele zastawieΣ, analiz i wydruków wedêug zadanych   przez u╛ytkownika warunków, dajÑc odpowied½ na wiele szczegóêowych pytaΣ     dotyczÑcych dziaêalnoÿci firmy. U╛ytkownik mo╛e (choå nie musi) stosowaå tu  metody peênej ksi⌐gowoÿci, z u╛yciem dowolnego planu Kont. Pozostaêe punkty  speêniajÑ funkcje pomocnicze i usêugowe.                                                                                                                  4·1   Skêadnica dokumentów                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Tutaj trafiajÑ wszystkie zaksi⌐gowane dokumenty. SÑ one ½ródêem dla innych   punktów programu,takich jak: tabele Ksi⌐gi, ewidencja VAT, kartoteki         obrotów, gdzie te same dokumenty prezentowane sÑ w ró╛nym ukêadzie tabel.    Je╛eli prowadzimy rozrachunki to zapêacone pozycje mo╛emy przerzucaå z tego  punktu do Archiwum dokumentów rozliczonych. ZnajdujÑce si⌐ tu pozycje nie    podlegajÑ korekcie i usuni⌐ciu. Jedyne co mo╛emy zmieniå to w polu Nowa      treÿå zmieniå nazw⌐ dokumentu celem umo╛liwienia parowania (skojarzenia      zobowiÑzania i zapêaty), w polu Do zmieniå dopuszczalnÑ iloÿå dni zwêoki w   pêatnoÿci, mo╛emy zmieniå Opis dokumentu i dm-dzieΣ miesiÑca wpisania do     ksi⌐gi (wpisujÑc zero lub znak pusty wyêÑczamy dany dokument z ksi⌐gi) i     opis vat. Praca w tym punkcie interesuje przede wszystkim prowadzÑcych       rozliczenia i umo╛liwia zasadniczo dwie rzeczy. Podaje nam informacje: ile,  jakie i o jakiej wartoÿci dokumenty mamy nierozliczone oraz umo╛liwia        parowanie to znaczy wyszukiwanie dokumentów zobowiÑzania i zapêaty (np.      faktura - przelew) i przenoszenie ich do archiwum dokumentów rozliczonych.   Zastosowanie tu filtrowania i porzÑdkowania danych umo╛liwia sporzÑdzanie    ró╛norodnych zestawieΣ np. wykaz pozycji nierozliczonych za dany okres w     ukêadzie kontrahentów. Mo╛na te╛ przyjÑå takÑ metod⌐ pracy, ╛e majÑc przed   sobÑ raport kasowy, bankowy czy te╛ pojedynczÑ wpêat⌐ odszukujemy na tej     liÿcie pozycj⌐ której dotyczy zapêata i rozliczamy jÑ operacjÑ ~1-rozlicz    zamiast wpisywaå jÑ r⌐cznie w punkcie Wprowadzanie danych.                   Miejscem pracy jest poni╛sza tabela:                                                                                                                      /ekran: skêadnica dokumentów/                                                                                                                             Uwaga! W pierwszej kolumnie wyÿwietlany jest poczÑtek nazwy, klawiszem Tab   mo╛emy przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kontrahentów.                  W pierwszej linii ekranu podano nazw⌐ opcji którÑ wykonujemy, nazw⌐          kontrahenta, na którym aktualnie znajduje si⌐ kursor i iloÿå dokumentów w    zbiorze. W linii drugiej zawarta jest informacja czy aktualnie wyÿwietlane   sÑ wszystkie dokumenty lub jest zaêo╛ony filtr i w jakiej kolejnoÿci sÑ      prezentowane, a tak╛e opis dokumentu i czy posiada on opis vat i jakiego     typu. Linia dolna zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela. Widoczna     jest tylko jej cz⌐ÿå. Pozostaêe kolejne wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug    ogólnych zasad przeglÑdania tabel (Dodatek A i klawisz F1).                                                                                               Je╛eli nie za╛Ñdaliÿmy innego uporzÑdkowania dokumenty sÑ uêo╛one wedêug     kolejnoÿci: numer kontrahenta, dokument, wartoÿå. Kwoty po stronach Winien   i Ma sÑ przedstawione w nieco inny sposób ni╛ w punkcie Wprowadzanie danych  lecz niemniej czytelnie. Dokumenty rozliczone zaznaczone sÑ gwiazdkÑ *.                                                                                   W polu Nowa treÿå mo╛emy wpisaå nowÑ nazw⌐ dokumentu, takÑ która umo╛liwi    znalezienie pary. Np. zarejestrowano rachunek o nazwie 345/67, a nast⌐pnie   w momencie zapêaty polecenie przelewu 5334 , mimo ╛e dokumenty majÑ t⌐ samÑ  kwot⌐ i dotyczÑ tego samego kontrahenta nie b⌐dÑ uznane za par⌐. BêÑd ten    mo╛emy teraz naprawiå i w polu Nowa treÿå nadaå poleceniu przelewu numer     taki jak rachunku. Mo╛na te╛ postÑpiå odwrotnie to znaczy rachunkowi nadaå   numer przelewu lub wr⌐cz obu dokumentom nadaå nazwy fikcyjne np. xxx . Nie   mo╛na jedynie istniejÑcej nazwy zmieniå na nazw⌐ pustÑ (co byêo dopuszczalne przy wprowadzaniu danych). Jednak╛e dla pó½niejszej orientacji warto trzymaå si⌐ pierwszej metody to znaczy dokumentom zobowiÑzania i pêatnoÿci nadawaå   numery takie jakie ma zobowiÑzanie (faktura rachunek itp.).                  Istnieje te╛ metoda zmuszenia programu do uznania dokumentu za rozliczony.   NastÑpi to wtedy gdy w jego nazwie zostanie zawarty znak # . Znak # mo╛e byå jedynym znakiem nazwy lub mo╛e wyst⌐powaå w rzeczywistej nazwie dokumentu,   oboj⌐tnie na poczÑtku w ÿrodku czy na koΣcu. Mechanizmu tego nale╛y u╛ywaå   bardzo ostro╛nie poniewa╛ w ten sposób uznajemy jako rozliczonÑ, pozycj⌐ dla której nie mo╛emy wskazaå pary. JednÑ z konsekwencji tego jest wystÑpienie   salda ró╛nego od zera w Archiwum dokumentów rozliczonych. SytuacjÑ           uzasadniajÑcÑ u╛ycie znaku # w nazwie dokumentu jest potrzeba usuni⌐cia ze   zbioru Skêadnica dokumentów kilku pozycji danego kontrahenta, pêaconych w    taki sposób, ╛e trudno przyporzÑdkowaå zapêaty zobowiÑzaniom ale saldo tych  pozycji wynosi zero. Moglibyÿmy (i jest to zalecane) rozpisaå (rozksi⌐gowaå) zapêat⌐ w kilku pozycjach przyporzÑdkowujÑc je do odpowiednich zobowiÑzaΣ    ale na wypadek trudniejszych sytuacji pozostawiono u╛ytkownikowi mo╛liwoÿå   w postaci znaku #. Inne wymuszone przesuwanie do Archiwum mo╛e przy du╛ej    iloÿci dokumentów utrudniå nam kontrol⌐ nad zapêatami.                                                                                                    Dla uêatwienia przyj⌐to nast⌐pujÑcÑ zasad⌐. Je╛eli chcemy wymusiå            zaznaczenie dokumentu do rozliczenia stosujÑc znak # i jednoczeÿnie zachowaå nazw⌐ dokumentu wystarczy do pola Nowa treÿå wpisaå pojedynczy znak # .      Program przy parowaniu sam doêÑczy nazw⌐ dokumentu. Wpisanie czegokolwiek    innego ni╛ pojedynczy znak # powoduje przepisanie caêego pola Nowa treÿå do  pola Dokument .  Np.:                                                                                                                                          Dokument         Nowa treÿå          Dokument                           przed parowaniem                        po parowaniu                               f.234                #               f.234    #                              f.234                ##              ##                                      f.234                #235            #235                                    f.234                235             235                                     1234567890           #               123456789#                                                                                                     Znaki $ i @ jako zastrze╛one nie sÑ dozwolone u╛ytkownikowi w polu: Nowa     treÿå.                                                                                                                                                    Operacje dost⌐pne u╛ytkownikowi w omawianym punkcie Skêadnica dokumentów     wyszczególnione sÑ w dolnej linii ekranu. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc   i Esc Wyjÿcie wyst⌐pujÑce cz⌐sto w programie mówiÑ, ╛e po wciÿni⌐ciu         klawisza F1 uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐ klawiaturÑ, a wciskajÑc   klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji.                                                                                                               Pozostaêe operacje:                                                                                                                                       ~0-storno - jest metodÑ likwidowania bê⌐dnych zapisów ksi⌐gowych. Po         uzyskaniu potwierdzenia, w zbiorze dokumentów niezaksi⌐gowanych powstaje     odpowiednia pozycja z kwotÑ o przeciwnym znaku. Po zaksi⌐gowaniu powoduje    skompensowanie bê⌐dnej pozycji. Teraz b⌐dzie mo╛na wprowadziå prawidêowÑ     postaå dokumentu. Operacja jest analogiczna do  ~1-rozlicz :                                                                                                               ~1-rozlicz     ~0-storno                                                                                                                 Kontrahent        ten sam        ten sam                                     Dokument          ten sam        ten sam                                     Kwota             ta sama        ta sama ze znakiem minus                    Strona Wn/Ma      przeciwna      ta sama                                     Data              podana         bie╛Ñca programu                            Konto             podana         ta sama                                     Zwê.w pêat.       ta sama        ta sama                                     mies.ksi⌐g.       bie╛Ñcy        bie╛Ñcy                                                                                                                  Obie operacje majÑ na celu unikni⌐cie r⌐cznego wprowadzania dekretów. Uwaga, powstaêy automatycznie dekret storna nie wymaga ╛adnej modyfikacji. Je╛eli   jednak  zajdzie taka potrzeba, mo╛emy powstaêy zapis dowolnie modyfikowaå z  usuni⌐ciem wêÑcznie. Je╛eli dokument posiadaê opis vat, to tak╛e dokument    stornujÑcy b⌐dzie posiadaê opis vat, lecz z kwotami o przeciwnym znaku.      Je╛eli nie chcemy, aby w rejestrze vat uj⌐to obie pozycje (bêÑd-storno),     nale╛y (najlepiej przed wykonaniem stornowania) wyzerowaå opis vat. Nale╛y   tu zwróciå uwag⌐, ╛e w programie dopuszczono mo╛liwoÿå zmiany opisu vat.     Je╛eli zmiana ta polega na wpisaniu kwoty zero we wszystkie pozycje netto i  podatku, b⌐dzie to rozumiane jako wyzerowanie opisu vat, co b⌐dzie oznaczaå, ╛e dokument nie posiada opisu vat.                                                                                                                        Nale╛y te╛ zwróciå uwag⌐, ╛e dokumenty stornujÑce kompensujÑ zapisy na       kontrahencie, ale nadal dokument pierwotny i powstaêy dokument stornujÑcy sÑ ujmowane do ksi⌐gi. Je╛eli jest to nie po╛Ñdane, nale╛y dla obu podaå dzieΣ  wpisu do ksi⌐gi 0 (kolumna: dm).                                                                                                                          ~1-rozlicz - operacja uêatwiajÑca rozliczanie dokumentów. Np. podczas        przeglÑdania zalegêych pêatnoÿci stwierdzimy, ╛e dana pozycja zostaêa        rozliczona. Zamiast przechodziå do punktu Wprowadzanie danych i tam jeszcze  raz wybieraå kontrahenta, numer dokumentu itd. korzystamy z tej operacji. Po wciÿni⌐ciu ~1 pojawiÑ si⌐ trzy pola. W pierwsze musimy wpisaå dat⌐ w trzecie symbol Konta. Je╛eli pole to pozostawimy puste i wciÿniemy Enter pojawi si⌐  lista, z której mo╛na dokonaå wyboru. Je╛eli nastÑpiêa zapêata caêkowita     pole drugie: kwota pozostawiamy bez zmian, je╛eli cz⌐ÿciowa wpisujemy        wêaÿciwÑ wartoÿå. Nowo powstaêy dekret zostaje zapisany na koΣcu listy       dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania w punkcie Wprowadzanie danych.      Je╛eli zachodzi potrzeba mo╛emy powstaêy zapis dowolnie modyfikowaå z        usuni⌐ciem wêÑcznie. Je╛eli potrzebujemy sprawdziå co ju╛ wprowadziliÿmy do  zbioru dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania uczynimy to wciskajÑc        klawisz F5.                                                                                                                                               ~2-r.cz⌐ÿå (rozliczenia cz⌐ÿciowe) - pomocnicza operacja pomagajÑca zorien-  towaå si⌐ w stanie dokumentu rozliczanego pêatnoÿciami cz⌐ÿciowymi. Program  wyÿwietla list⌐ pozycji o tym samym numerze dokumentu i podsumowuje jÑ:                  ╔════════════════════════════════╗                                           ║       Winien          Ma       ║                                           ║════════════════════════════════║                                           ║        17.13                   ║                                           ║     11 42.00                   ║                                           ║                    11 59.13    ║                                           ║                                ║                                           ╚════════════════════════════════╝                                  Razem  :  Winien  11 59.13  - Ma 11 59.13 =    0                             ══════════════════════════════════════════════════════                           Zerowe saldo caêego dokumentu. Mog⌐ rozliczyå.                                         ~2-zaznacz do rozliczenia                                   Je╛eli strony dokumentu równowa╛Ñ si⌐ mo╛emy zaznaczyå go do rozliczenia.    Je╛eli strony nie równowa╛Ñ si⌐ podawany jest komunikat: Saldo niezerowe.    Nie mog⌐ rozliczyå dokumentu. Wykonana dyspozycja rozliczenia nie jest       jeszcze ostateczna, a wstawione przez program do pola Nowa treÿå znaki @     sêu╛Ñ przede wszystkim u╛ytkownikowi jako informacja, ╛e zajmowaê si⌐ tym    dokumentem. Mo╛emy dowolnie znaczyå dany dokument do rozliczenia, kasowaå te znaki i modyfikowaå pole Nowa treÿå. Ostateczne rozliczenie nastÑpi i tak    automatycznie przy operacji parowania.                                                                                                                    ~3-saldo - efektem jest wyÿwietlenie trzech linii obrazujÑcych stan danego   kontrahenta. Mo╛e to byå przydatne w wypadku gdy zobowiÑzania regulowane sÑ  w taki sposób, ╛e trudno jest okreÿliå które z nich sÑ ju╛ rozliczone. Po za tym szybko informuje o saldzie kontrahenta, które mo╛e byå zerowe mimo, ╛e   mamy jeszcze nieuporzÑdkowane i niesparowane dokumenty.                      Bie╛Ñce :  Winien   5 13.20 - Ma    8 29.60 =  -3 16.40                      Archiwum:  Winien   2 85.50 - Ma    2 85.50 =      0.00                      Razem   :  Winien   7 98.70 - Ma   11 15.10 =  -3 16.40                                                                                                   Odse~tki - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru naliczania odsetek.      Nast⌐pnie w punkcie Naliczanie odsetek mo╛emy sprawdziå ich wysokoÿå i       wydrukowaå not⌐. Mo╛emy te╛ z niej zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.      Poniewa╛ jesteÿmy wÿród dokumentów nierozliczonych i nie jest jeszcze podana data zapêaty zadane b⌐dzie pytanie z jakÑ datÑ zapêaty mamy liczyå odsetki.                                                                               Przelew~y - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru poleceΣ przelewu. W     polu okreÿlajÑcym czego dotyczy dane polecenie jest wpisywana data i nazwa   dokumentu. Nast⌐pnie w punkcie Przelewy, przekazy treÿå mo╛emy zmodyfikowaå, a przelew lub przekaz wydrukowaå. Mo╛emy te╛ z niego zrezygnowaå przez       usuni⌐cie go z listy.                                                                                                                                     ~Pisma - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru pism. W polu okreÿlajÑcym  treÿå jest wpisywana data, nazwa dokumentu i kwota. Nast⌐pnie w punkcie      Kontrahent - pisma mo╛emy je wydrukowaå dodajÑc treÿå i modyfikujÑc          przeniesione dane. Mo╛emy te╛ z tego zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                 Uwaga ! jest mo╛liwoÿå wykonania powy╛szych trzech operacji nie tylko dla    jednej wskazanej pozycji ale dla caêej listy. Uzyskamy to przez wywoêanie    operacji nie z klawiszem ~ Alt ale z klawiszem  ^ Ctrl . Oczywiÿcie          przesyêanie caêej listy mo╛e nie mieå praktycznego sensu dlatego wczeÿniej   nale╛y zaêo╛yå warunki filtrujÑce.                                                                                                                        ~Q-parowanie - po wêÑczeniu tej operacji program rozpocznie dziaêanie        polegajÑce na odszukaniu dokumentów o tym samym koncie, nazwie i kwocie      umieszczonej na przeciwnych stronach. Po zakoΣczeniu pozycje uznane za       rozliczone to jest takie, którym znaleziono par⌐ sÑ oznaczone gwiazdkÑ *.    Operacj⌐ t⌐ mo╛emy powtarzaå wielokrotnie zmieniajÑc w mi⌐dzyczasie nazwy    dokumentów i aktywnie uczestniczÑc w rozliczaniu. Sama operacja parowania    nie ma istotnych konsekwencji dla stanu systemu i mo╛na jÑ wykonywaå         wielokrotnie. Jest jednak konieczna dla oznaczenia dokumentów rozliczonych   i przeniesienia ich do archiwum.                                                                                                                          Poza znajdowaniem par operacja znakuje do rozliczenia storna i pêatnoÿci     cz⌐ÿciowe. Storna nie sÑ parÑ dokumentów w dotychczasowym znaczeniu (te same kwoty na przeciwnych stronach). Dlatego program wyposa╛ono w umiej⌐tnoÿå     rozpoznawania ich i zaznaczania jako rozliczone co daje mo╛liwoÿå            przesuni⌐cia ich do archiwum i zdejmuje ten obowiÑzek z u╛ytkownika. Storna  znaczone sÑ znakiem  $.                                                                                                                                   Automatyczne rozliczanie pêatnoÿci cz⌐ÿciowych nast⌐puje wówczas je╛eli dla  danego kontrahenta i danego dokumentu suma stron Winien i Ma jest taka sama. Caêy dokument zostaje oznaczony znakiem @ . Poniewa╛ pêatnoÿci cz⌐ÿciowe     wyst⌐pujÑ cz⌐sto daje to du╛e uêatwienie pracy. Automatyzm taki ma           zastosowanie gdy zobowiÑzanie jest regulowane w ratach, a ka╛da z nich       dotyczy tylko tego zobowiÑzania. Gdy jedna pêatnoÿå dotyczy wi⌐cej ni╛       jednego zobowiÑzania nale╛y albo rozksi⌐gowaå jÑ na dwa dekrety lub po       sprawdzeniu, ╛e saldo kontrahenta jest zerowe wszystkie niezaznaczone do     rozliczenia pozycje oznaczyå # . Dokument wyst⌐pujÑcy tylko na dwóch         pozycjach jest traktowany jako ewentualna para i nie jest rozpatrywany przy  automatycznym rozliczaniu pêatnoÿci cz⌐ÿciowych.                                                                                                          Wewn⌐trznie przebieg operacji parowania jest nast⌐pujÑcy:                                                                                                  1. usuni⌐te zostajÑ wszystkie dotychczasowe znakowania do                       rozliczenia tak╛e znaki @ i $ z pól Dokument i Nowa treÿå                 2. Polu dokument zostaje przypisane pole Nowa treÿå (je╛eli jest podana)     3. Pozycje ze znakiem # zostajÑ uznane za rozliczone                         4. Przebiega proces znakowania storn                                         5. Przebiega proces znakowania par                                           6. Przebiega proces znakowania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych                                                                                                     Wykonanie operacji parowania po wejÿciu do omawianego punktu jest warunkiem  uruchomienia operacji przesuwania do archiwum. Tak╛e po wpisaniu nowej nazwy dokumentu do pola Nowa treÿå musimy wykonaå parowanie. Operacja ta nie ma    wpêywu na zapisy ksi⌐gowe i stany Kont. Mo╛na jÑ dowolnie powtarzaå.                                                                                      ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie (lub usuni⌐cie) dla danego dokumentu opisu vat to znaczy kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach,            przypisania do danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5    Wprowadzanie danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i  stosowane poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy wprowadziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych.                                                                                    Su~muj - saldo wyÿwietlane u doêu ekranu jest podawane na ╛yczenie poniewa╛  przy du╛ej iloÿci dokumentów jego obliczenie mo╛e byå czasochêonne, a nie    zawsze wa╛ne dla u╛ytkownika. Jego wartoÿå dotyczy tylko tych dokumentów,    które speêniajÑ dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                                  Do arc~hiwum - wykonanie tej operacji wymaga potwierdzenia:                  ╔═══════════════════════════════════════════════════════╗                    ║   Wszystkie pozycje oznaczone * zostanÑ przesuni⌐te   ║                    ║   do archiwum dokumentów rozliczonych.                ║                    ║         Akceptujesz (T/N)? : _                        ║                    ╚═══════════════════════════════════════════════════════╝                    Polega na zapisaniu pozycji rozliczonych w archiwum i skasowaniu ich w       zbiorze Skêadnica dokumentów. Nale╛y wyra½nie zaznaczyå, ╛e parowanie        dokumentów i przesyêanie ich do archiwum ma na celu jedynie wygod⌐ pracy     gdzie w jednym punkcie gromadzimy zakoΣczone operacje, a w drugim te         "gorÑce" jeszcze nie rozliczone i aby w punkcie Skêadnica dokumentów         rzeczywiÿcie znajdowaêy si⌐ wyêÑcznie pozycje nierozliczone przez co lista   ich b⌐dzie krótsza i czytelniejsza. Bez wzgl⌐du jednak na parowanie i        przesuwanie do archiwum nie zmieniajÑ si⌐ salda poszczególnych kontrahentów  bowiem zapis na nich odbyê si⌐ ju╛ w momencie ksi⌐gowania. Przypomina to     przekêadanie dokumentów z jednego segregatora do drugiego, co powoduje inne  ich uporzÑdkowanie ale nie zmienia stanów ksi⌐gowych.                                                                                                     KonsekwencjÑ rozliczania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych jest zmiana zapisu dat w      zbiorze archiwalnym. Generalnie realizowane jest to tak:                                                                                                  - dla naturalnych parowaΣ wprowadzane sÑ daty powstania i rozliczenia          zobowiÑzania, w kolumnie: lewej data Winien, w prawej Ma. Analogicznie       zapisywany jest miesiÑc ksi⌐gowy.Dopuszczalna zwêoka w pêatnoÿci przyj⌐ta    jest jak przy dacie wczeÿniejszej.                                                                                                                      - dla parowaΣ wymuszonych # i dla storn wpisywana jest tylko jedna data.       W lewej kolumnie je╛eli dekret dotyczyê strony  Wn i prawej dla Ma.                                                                                     - dla rozliczania pêatnoÿci cz⌐ÿciowych zastosowano nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐:     Dla uêatwienia naliczania odsetek program stara si⌐ przypisaå dokumentom     rozliczenia daty powstania zobowiÑzania. Do tego potrzebuje jednak wie-      dzieå czy dana grupa dokumentów byêa nale╛noÿciÑ wobec u╛ytkownika czy       jego zobowiÑzaniem wobec innych. Robi to w sposób szacunkowy biorÑc pod      uwag⌐ daty dokumentów i ich iloÿå po stronie Wn i Ma. Je╛eli najstarsza      data w grupie wyst⌐puje po stronie Wn to zakêada si⌐, ╛e jest nale╛noÿå      wobec u╛ytkownika. Analogicznie, je╛eli najstarsza data w grupie wyst⌐puje   po stronie Ma to zakêada si⌐, ╛e jest to zobowiÑzanie u╛ytkownika wobec      innych. W sytuacji gdy najstarsza data po stronie Wn jest równa najstar-     szej dacie po stronie Ma brana jest pod uwag⌐ iloÿå dokumentów. I tak,       je╛eli po stronie Wn jest ich mniej program uznaje, ╛e jest to nale╛noÿå     wobec u╛ytkownika. Analogicznie, je╛eli po stronie Wn jest ich wi⌐cej        program uznaje, ╛e jest to zobowiÑzanie u╛ytkownika wobec innych. W          sytuacji gdy zachodzi równoÿå dat i iloÿci dokumentów sytuacji nie           rozstrzyga si⌐. Stosownie do ustaleΣ dat okreÿla si⌐ nast⌐pnie zwêok⌐ w      pêatnoÿci i terminowoÿå.                                                                                                                                Nale╛y zaznaczyå, ╛e dziaêania te majÑ na celu tylko oszacowanie             terminowoÿci zapêat w sytuacjach gdy nie jest to jednoznacznie okreÿlone.    Nie ma to ╛adnego wpêywu na prawidêowoÿå zarejestrowanych danych. Uêatwia to natomiast znajdywanie pêatnoÿci nieterminowych i naliczanie odsetek. Je╛eli  z jakiÿ powodów szacunki programu odbiegajÑ od rzeczywistoÿci, a mo╛e to     mieå znaczenie przy naliczaniu odsetek, to po przesêaniu dokumentu do punktu odsetki (kolejno pozycjami), nale╛y tam r⌐cznie skorygowaå daty, terminy i   dopuszczalne zwêoki w pêatnoÿci.                                                                                                                          Poni╛szy przykêad obrazuje rezultat stosowanej metody:                                                                                                       zbiór bie╛Ñcy        =====>             archiwum                           Wn     Ma   Data    Zwê        Kwota       Data         Do  Zwê                                                                                          30.00       10.03.98  14      10.00  10.03.98 20.03.98  14                         10.00 20.03.98   7      20.00  10.03.98 30.03.98  14  6!                     20.00 30.03.98   7      30.00  10.03.98           14                                                                                                ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ wybierania danych   speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2. W tym miejscu powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐ tylko takie pozycje    jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez   stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. Nale╛y zwróciå uwag⌐ na    to, ╛e poj⌐cie strony Winien/Ma odnosi si⌐ do kontrahentów, a nie do Kont.   W tym punkcie mamy do wyboru nast⌐pujÑce warunki:                              ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent           201-001010  GS Korlino              │                 │ Rozliczone           Nie                                 │                 │ Okres ksi⌐gowy       03                                  │                 │ Kwota                od        1 000.00  do    10 000.00 │                 │ Data                 od 01/03/98 do 20/03/98             │                 │ Strona Winien        Tak                                 │                 │ Konto                701         Sprzeda╛ wyrobów        │                 │ Przekroczony termin  Tak   od  10      na dzieΣ 30/03/98 │                 │ Opis                 zakup tow.                          │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘               Kontrahent - mo╛emy podaå tu: konkretnego kontrahenta, numer grupy lub       jakÑkolwiek poczÑtkowÑ cz⌐ÿå numeru. Wyboru dokonujemy przez wpisanie lub    wybór z listy (po wciÿni⌐ciu klawisza Enter ale na czystym polu). Mo╛emy     te╛, co jest bardziej naturalne wpisaå dowolny fragment (lub dwa) nazwy      kontrahenta.                                                                                                                                              Rozliczone - je╛eli wykonywaliÿmy parowanie mo╛emy teraz obejrzeå pozycje    zaznaczone lub niezaznaczone do rozliczenia                                                                                                               Konto - mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ cz⌐ÿå lub wybraå z      listy. Przy podawaniu Konta mo╛emy wykorzystaå znak ? jako oznaczenie, ╛e    jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji, na której wpisano ? . Ma   to zastosowanie przy filtrowaniu zespoêu Kont. Na przykêad mamy filie i      Konta oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd. PiszÑc warunek 101       otrzymamy Konta 101 wszystkich filii,a piszÑc ???-1 wszystkie Konta filii 1                                                                               Przekroczony termin - ten warunek wska╛e, które ze znajdujÑcych si⌐ na       liÿcie pozycji sÑ przeterminowane lub jakie przypadajÑ do zapêaty w podanym  okresie.                                                                                                                                                  Odpowied½ Tak/Nie okreÿli czy otrzymamy wyêÑcznie pozycje przeterminowane    czy przeciwnie.                                                                                                                                           na dzieΣ - okreÿla na jaki dzieΣ prowadzimy obliczenia. Np. zapêata której   termin wypada 10/08/98 jest przeterminowana 1 dzieΣ na 11/08/97 ale nie jest przeterminowana na 09/08/98 .                                                                                                                             Zakres dni okreÿla jak bardzo przeterminowane pêatnoÿci nas interesujÑ.                                                                                   SterujÑc tymi parametrami uzyskujemy odpowiedzi na wiele pytaΣ np.           Tak   od   0 do   0 na dzieΣ 17/08/98                                            - zapêaty przypadajÑce dokêadnie tego dnia                                                                                                            Tak   od   1 do 999 na dzieΣ 17/08/98                                            - wszystkie przeterminowane zapêaty na podany dzieΣ                                                                                                   Tak   od 100 do 999 na dzieΣ 17/08/98                                            - zapêaty przeterminowane 100 i wi⌐cej dni na podany dzieΣ                                                                                            Tak   od  -7 do   0 na dzieΣ 17/08/98                                            - zapêaty przypadajÑce w tygodniu po podanej dacie                                                                                                    Nie                 na dzieΣ 17/08/98                                            - wszystkie nie przeterminowane zapêaty na podany dzieΣ                                                                                               Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e termin pêatnoÿci jest tu ustalany przez proste      dodanie dopuszczalnej zwêoki do daty powstania zobowiÑzania (tzw. metoda 1). Metoda filtrowania z uwzgl⌐dnianiem kalendarza byêaby bardzo czasochêonna.   Je╛eli korzystamy z innej metody lub przyj⌐liÿmy zapêat⌐ w dniu nast⌐pnym    jako terminowÑ informacje podawane przez filtr b⌐dÑ niekiedy rozbie╛ne o 1   dzieΣ. Zaradziå temu mo╛na przesyêajÑc dane do pkt. Odsetki gdzie zostanÑ    precyzyjnie przeliczone.                                                                                                                                  Opis - filtr wska╛e dokumenty zawierajÑce podany tu ciÑg znaków.                                                                                          Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli:  ┌──────────────────────┐                                                     │ Kontrahent           │                                                     │ Kwota                │                                                     │ Data                 │                                                     │ Wg parowania         │                                                     └──────────────────────┘      Przy wyborze: Kolejnoÿå parowania, dokumenty sÑ ukazywane w aktualnie        zastanej kolejnoÿci to jest wedêug kont, dokumentów i wartoÿci. Przy         zaêo╛onym filtrze operacja Index nie jest dost⌐pna.                                                                                                       ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug wskazanego parametru o        podanej wartoÿci:  ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001010 GS Korlino                │                          │ Dokument   155        P                         │                          │ Kwota            210.00                         │                          │ Data       13/04/98                             │                          │ Opis       kp/100     P                         │                          └─────────────────────────────────────────────────┘       Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3                                                                                             ~Jeszcze rew. - jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci okreÿlonej w punkcie  ~Rewizja. WywoêujÑc wielokrotnie operacj⌐ Jeszcze rewizja odszukujemy        kolejne pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                               ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Przed wydrukiem program za╛Ñda wyboru:                                       Lista danych  Ukêad wg kontrahentów  Nota                                                                                                        Lista danych - drukowana jest lista identyczna jak na ekranie. Mamy          mo╛liwoÿå wydruku rozszerzonego (zawiera pola opis i nazwa kontrahenta) lub  skróconego. Wybór w odpowiedzi na pytanie Wydruk rozszerzony (T/N)? :_ .                                                                                  Ukêad wg kontrahentów - kontrahenci sÑ grupowani i oddzielnie podsumowywani. Wydruk w ukêadzie kontrahentów przebiega niezale╛nie od ustawionego          wczeÿniej sposobu uporzÑdkowania. Wydruk ten jest szczególnie przydatny przy analizie stanu rozliczeΣ z poszczególnymi kontrahentami. Je╛eli podobnÑ      informacj⌐ chcemy uzyskaå na ekranie musimy zaêo╛yå filtr dokêadnie na       sprawdzanego kontrahenta. Wydruk w ukêadzie kontrahentów mo╛e byå (po poci⌐- ciu) zaêÑcznikiem do pism ponaglajÑcych do zapêaty lub ustalajÑcych saldo.                                                                                Nota - wydruku w formie not êÑczy cechy wydruku w ukêadzie kontrahentów,     pism i not odsetkowych. Przed wydrukiem zadawane sÑ pytania:                            DoêÑczyå pismo (T/N)? : _                                                    DoêÑczyå odsetki (T/N)? : _                                       DoêÑczanie pism i informacji o odsetkach jest opcjonalne. DoêÑczane pismo    jest wybierany z wczeÿniej napisanych tekstów powstaêych w punkcie Pisma -   Edytor.                                                                                                                                                   Oczywista jest tu potrzeba stosownego filtrowania danych. Przy odpowiednim   filtrowaniu mo╛emy w ten sposób wysêaå wszystkim kontrahentom np. monity o   zapêacie. Mo╛emy te╛ umieÿciå na nocie obliczenia odsetek. Obliczenia sÑ     dokêadne (jak w pkt. Odsetki) to znaczy wedêug metod i warunków ustawionych  w pkt.Instalacja. Je╛eli uznamy, ╛e mimo stosowanych filtrów wydruk i tak    obejmie kontrahentów którym nie chcemy wysyêaå ponaglenia lub chcemy         zindywidualizowaå pisma np. dodajÑc niektórym specjalne dopiski to nie       korzystamy z wydruku not tylko przesyêamy z grubsza wybrane pozycje do       punktu Pisma - Edytor (operacja ~Pisma lub ^Pisma) i tam  poddajemy je       dokêadnemu opracowaniu.                                                      Ustalamy te╛ zakres ka╛dego rodzaju wydruku:                                                                         od poczÑtku, od pozycji, wskazany                                                                                 4·2   Archiwum dokumentów rozliczonych                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    W punkcie tym pracujemy na zbiorze, który gromadzi dokumenty rozliczone.     Archiwum istnieje po to, aby w punkcie Skêadnica dokumentów znajdowaêy si⌐   wyêÑcznie pozycje nierozliczone, przez co lista ich b⌐dzie krótsza i         czytelniejsza. Przesuwanie dokumentów ze Skêadnicy do Archiwum nie wpêywa na wartoÿå sald i obrotów i jest czynnoÿciÑ wyêÑcznie porzÑdkowÑ. ZnajdujÑce    si⌐ tu pozycje nie podlegajÑ korekcie ani usuni⌐ciu. Jedyne co mo╛emy        zmieniå to w polu Do zmieniå dopuszczalnÑ iloÿå dni zwêoki w pêatnoÿci i dm  - dzieΣ miesiÑca wpisania do ksi⌐gi (wpisujÑc zero lub znak pusty wyêÑczamy  dany dokument z ksi⌐gi). Mo╛emy te╛ mieniå Opis dokumentu i opis vat. Praca  w tym punkcie umo╛liwia przy zastosowaniu filtrowania i porzÑdkowania danych sporzÑdzanie ró╛norodnych zestawieΣ dotyczÑcych obrotów. StÑd czerpiemy      informacje o terminowoÿci zapêat. Miejscem pracy jest poni╛sza tabela:                                                                                    /ekran: archiwum dokumentów rozliczonych/                                                                                                                 W pierwszej linii ekranu podano nazw⌐ opcji którÑ wykonujemy, nazw⌐          kontrahenta, na którym aktualnie znajduje si⌐ kursor i iloÿå dokumentów w    zbiorze. W linii drugiej zawarta jest informacja czy aktualnie wyÿwietlane   sÑ wszystkie dokumenty lub jest zaêo╛ony filtr i w jakiej kolejnoÿci sÑ      prezentowane, a tak╛e opisu dokumentu i czy posiada on opis vat i jakiego    typu. Linia dolna zawiera spis poleceΣ jakie mo╛emy wydaå systemowi. Powy╛ej saldo obrabianego zestawu danych. ùrodek ekranu zajmuje tabela. Widoczna     jest tylko jej cz⌐ÿå. Pozostaêe, wiersze i kolumny oglÑdamy wedêug ogólnych  zasad przeglÑdania tabel (Dodatek A i klawisz F1). Je╛eli nie za╛Ñdaliÿmy    innego uporzÑdkowania, dokumenty sÑ uêo╛one wedêug kolejnoÿci jakiej byêy    przenoszone z punktu, w którym wykonywaliÿmy parowanie.                                                                                                   Tabela ma nieco inny ukêad ni╛ w poprzednich punktach. Kolumny dotyczÑce     daty, miesiÑca ksi⌐gowego, Kont i opisu wyst⌐pujÑ odpowiednio dla strony     Winien i Ma kontrahenta. To znaczy lewa kolumna dat dotyczy strony Winien,   prawa strony Ma. Odpowiednio dla miesiÑca ksi⌐gowego i opisu ( oznaczenia mW i mM ). Kolumny dotyczÑce Kont oznaczone sÑ: Konto Ma  Konto Wn.             I tak w lewej kolumnie zapisane jest Konto jakie podaliÿmy ksi⌐gujÑc         dokument na stron⌐ Winien kontrahenta, kwota ta zostaêa zapisana na stron⌐   Ma Konta. Analogicznie dla kolumny prawej, zapisane jest Konto jakie         podaliÿmy ksi⌐gujÑc dokument na stron⌐ Ma kontrahenta, kwota ta zostaêa      zapisana na stron⌐ Winien Konta. Pozycje sparowane wyst⌐pujÑ jednokrotnie.   Przy rozliczeniu wymuszonym znakiem #, przy stornach i zapêatach cz⌐ÿciowych brak jest drugiej daty i miesiÑca a jedno z Kont jest puste. Mamy te╛ nowe   pole Zwê okreÿlajÑce ile dni kalendarzowych min⌐êo mi⌐dzy powstaniem, a      rozliczeniem zobowiÑzania (wskazanie bezwzgl⌐dne) lub o ile przekroczono     termin zapêaty (wskazanie wzgl⌐dne). Zale╛y od ustawienia w pkt.Instalacja.  Przy zapêatach przeterminowanych znajduje si⌐ znacznik !.                                                                                                 Uwaga! W pierwszej kolumnie wyÿwietlany poczÑtek nazwy, klawiszem Tab mo╛emy przeêÑczyå w tryb wyÿwietlania numerów kontrahentów.                                                                                                      Operacje dost⌐pne u╛ytkownikowi w tym punkcie wyszczególnione sÑ w dolnej    linii ekranu. Pierwsza i ostatnia tj. F1 Pomoc i Esc Wyjÿcie jak zwykle      mówiÑ, ╛e po wciÿni⌐ciu klawisza F1 uzyskamy podpowied½ o posêugiwaniu si⌐   klawiaturÑ, a wciskajÑc klawisz Esc zakoΣczymy prac⌐ w danej opcji.          Pozostaêe operacje dziaêajÑ podobnie jak w punkcie Skêadnica dokumentów.                                                                                  ~0-storno - jest metodÑ likwidowania bê⌐dnych zapisów ksi⌐gowych. Po         uzyskaniu potwierdzenia, w zbiorze dokumentów niezaksi⌐gowanych powstaje     odpowiednia pozycja z kwotÑ o przeciwnym znaku. Po zaksi⌐gowaniu powoduje    skompensowanie bê⌐dnej pozycji. Teraz b⌐dzie mo╛na wprowadziå prawidêowÑ     postaå dokumentu.                                                            Je╛eli stornujemy dokument rozliczony jednÑ zapêatÑ, w zbiorze dokumentów    przygotowanych do ksi⌐gowania pojawiÑ si⌐ dwie pozycje: zobowiÑzania i       zapêaty (z ujemnÑ kwotÑ). Je╛eli mamy do czynienia z zapêatÑ cz⌐ÿciowÑ       powinniÿmy wystornowaå wszystkie pozycje nale╛Ñce do danego dokumentu. Inne  przypadki, a tak╛e stornowanie storn i rozliczeΣ wymuszonych (#) jest        równie╛ dopuszczalne jednak u╛ytkownik musi sam przeanalizowaå rozmaite      powstaêe sytuacje. Nale╛y pami⌐taå, ╛e tak czy inaczej powstaêy dokument     stornujÑcy b⌐dzie musiaê przejÿå przez operacj⌐ parowania i przesuwania do   archiwum. O prawidêowoÿci przeprowadzonej operacji ÿwiadczy zerowe saldo     caêoÿci Archiwum i ╛Ñdana postaå kartoteki kontrahenta.                                                                                                   Je╛eli dokument posiadaê opis vat, to tak╛e dokument stornujÑcy b⌐dzie       posiadaê opis vat, lecz z kwotami o przeciwnym znaku. Je╛eli nie chcemy, aby w rejestrze vat uj⌐to obie pozycje (bêÑd-storno), nale╛y (najlepiej przed    wykonaniem stornowania) wyzerowaå opis vat. Nale╛y tu zwróciå uwag⌐, ╛e w    programie dopuszczono mo╛liwoÿå zmiany opisu vat. Je╛eli zmiana ta polega na wpisaniu kwoty zero we wszystkie pozycje netto i podatku, b⌐dzie to          rozumiane jako wyzerowanie opisu vat, co b⌐dzie oznaczaå, ╛e dokument nie    posiada opisu vat.                                                                                                                                        Nale╛y te╛ zwróciå uwag⌐, ╛e dokumenty stornujÑce kompensujÑ zapisy na       kontrahencie, ale nadal dokument pierwotny i powstaêy dokument stornujÑcy sÑ ujmowane do ksi⌐gi. Je╛eli jest to nie po╛Ñdane, nale╛y dla obu podaå dzieΣ  wpisu do ksi⌐gi 0 (kolumna: dm).                                                                                                                          Su~muj - saldo wyÿwietlane u doêu ekranu jest podawane na ╛yczenie poniewa╛  przy du╛ej iloÿci dokumentów jego obliczenie mo╛e byå czasochêonne, a nie    zawsze wa╛ne dla u╛ytkownika. Jego wartoÿå dotyczy tylko tych dokumentów,    które speêniajÑ dany warunek filtrujÑcy.                                                                                                                  Odse~tki - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru naliczania odsetek.      Nast⌐pnie w punkcie Naliczanie odsetek mo╛emy sprawdziå ich wysokoÿå i       wydrukowaå not⌐. Mo╛emy te╛ z niej zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                   Przelew~y - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru poleceΣ przelewu. W     polu okreÿlajÑcym czego dotyczy dane polecenie jest wpisywana data (ze       strony Ma) i nazwa dokumentu. Nast⌐pnie w punkcie Przelewy, przekazy treÿå   mo╛emy zmodyfikowaå, a przelew lub przekaz wydrukowaå. Mo╛emy te╛ z niego    zrezygnowaå przez usuni⌐cie go z listy.                                                                                                                   ~Pisma - polecenie wpisuje danÑ pozycj⌐ do zbioru pism. W polu okreÿlajÑcym  treÿå jest wpisywana data (ze strony Winien), nazwa dokumentu i kwota. Potem w punkcie Pisma-Edytor mo╛emy je wydrukowaå dodajÑc treÿå i modyfikujÑc      przeniesione dane. Mo╛emy te╛ z tego zrezygnowaå przez usuni⌐cie z listy.                                                                                 Uwaga ! jest mo╛liwoÿå wykonania powy╛szych trzech operacji nie tylko dla    jednej wskazanej pozycji ale dla caêej listy. Uzyskamy to przez wywoêanie    operacji nie z klawiszem ~ Alt ale z klawiszem  ^ Ctrl . Oczywiÿcie          przesyêanie caêej listy mo╛e nie mieå praktycznego sensu dlatego wczeÿniej   nale╛y zaêo╛yå warunki filtrujÑce.                                                                                                                        ~Vat - ta operacja umo╛liwia utworzenie dla danego dokumentu opisu vat to    znaczy podanie kwot netto i podatku w odpowiednich stawkach, przypisanie do  danego typu transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta oraz innych    parametrów. Obszernie operacja ta jest omówiona w punkcie 7.5 Wprowadzanie   danych do ewidencji VAT Omówiono tam te╛ wszystkie zaêo╛enia i stosowane     poj⌐cia. Zaznaczmy tylko, ╛e opis vat dla ka╛dego dokumentu mo╛emy           wprowadziå, zmodyfikowaå i usunÑå tak╛e na dokumentach zaksi⌐gowanych.                                                                                    ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metodÑ na wybranie danych  speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 . W tym miejscu          powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na liÿcie pojawiêy si⌐ tylko takie  pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. Dzi⌐ki temu mo╛emy przez stawianie pytaΣ analizowaå dane pod ró╛nym kÑtem. W tym punkcie mamy   do wyboru nast⌐pujÑce warunki:                                               ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent            201-001040  PSS "Pionier" Bytom    │                 │ Sposob rozliczenia    Pary                               │                 │ Kwota                 od      500.00  do    2 000.00     │                 │ Data                  od 10/04/98 do 20/04/98            │                 │ Nieterminowe          Tak   od   2                       │                 │ Konto                 131         Bank                   │                 │ Okres ksi⌐gowy        04 Wn                              │                 │ Kolejnoÿå dat         data Wn < data Ma                  │                 │ Opis                  zakup.tow.                         │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘                 Zasady korzystania z filtru takie same jak w pkt. Skêadnica dokumentów       (patrz pkt.4.3) . Prosz⌐ zwróciå uwag⌐, ╛e termin pêatnoÿci jest tu ustalany przez proste dodanie dopuszczalnej zwêoki do daty powstania zobowiÑzania     (metoda 1). Metoda filtrowania z uwzgl⌐dnianiem kalendarza byêa by bardzo    czasochêonna. Je╛eli korzystamy z innej metody lub przyj⌐liÿmy zapêat⌐ w     dniu nast⌐pnym jako terminowÑ informacje podawane przez filtr b⌐dÑ niekiedy  rozbie╛ne o 1 dzieΣ. Zaradziå temu mo╛na przesyêajÑc dane do pkt. Odsetki    gdzie zostanÑ precyzyjnie przeliczone. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e dla          dokumentów sparowanych warunek dotyczy zarówno strony winien i ma. Np.       je╛eli podamy zakres dat to poszukiwane b⌐dÑ pozycje majÑce szukanÑ dat⌐ po  stronie powstania zobowiÑzania lub po stronie rozliczenia. WyjÑtkiem jest    pytanie o okres ksi⌐gowy gdzie poszukiwanie mo╛e byå prowadzone po obu       stronach (znak pusty przy numerze miesiÑca) lub po wybranej (przy numerze    miesiÑca piszemy Wn lub Ma). W poêÑczeniu z warunkiem na kolejnoÿå dat i     nieterminowoÿå jest to przydatne przy naliczaniu odsetek szczególnie gdy nie mo╛emy oddzieliå dokumentów zobowiÑzaΣ i nale╛noÿci poniewa╛ nie zaêo╛yliÿmy grup kontrahentów dla dostawców i odbiorców. I tak, ╛Ñdamy pokazania         dokumentów Nieterminowo zapêaconych, za okres 02 Ma (zapêaconych w lutym) i  z kolejnoÿciÑ dat: data Wn < data Ma (data powstania zobowiÑzania jest       wczeÿniejsza od daty rozliczenia). W ten sposób uzyskujemy parti⌐ dokumentów lutowych, którym powinniÿmy naliczyå odsetki. Przesyêamy je do punktu        Odsetki. Za miesiÑc powtarzamy t⌐ operacje z kolejnym miesiÑcem.                                                                                          Inde~x - u╛ytkownik mo╛e za╛Ñdaå aby dokumenty byêy demonstrowane w          okreÿlonej kolejnoÿci. Wybieramy jÑ z tabeli: ┌──────────────────────┐                                                     │ Kontrahent           │                                                     │ Kwota                │                                                     │ Wg zapisu            │                                                     └──────────────────────┘       Przy wyborze: Wg zapisu dokumenty sÑ ukazywane w kolejnoÿci w jakiej byêy    przenoszone z punktu Skêadnica dokumentów. Przy zaêo╛onym filtrze operacja   ta nie jest dost⌐pna.                                                                                                                                     ~Rewizja - umo╛liwia odszukanie pozycji wedêug wskazanego parametru:             ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001040 PSS "Pionier" Bytom       │                          │ Dokument   106        P                         │                          │ Kwota            824.00                         │                          │ Data       10/04/98                             │                          │ Opis       kp/100   P                           │                          └─────────────────────────────────────────────────┘                      Zasady poszukiwania operacjÑ Rewizja sÑ opisane w punkcie 7.3                                                                                             ~Jeszcze rew. - jest kontynuacjÑ poszukiwania wartoÿci okreÿlonej w punkcie  ~Rewizja. WywoêujÑc wielokrotnie operacj⌐ Jeszcze rewizja odszukujemy        kolejne pozycje speêniajÑce ╛Ñdany warunek.                                                                                                               ~Wydruk - Wydruk i podsumowanie obejmuje (tak jak na ekranie) wyêÑcznie      pozycje speêniajÑce warunek filtrujÑcy. Opis warunku jest zawarty na         wydruku. Przed wydrukiem program za╛Ñda wyboru:                                          Lista danych  Ukêad wg kontrahentów                              Mamy mo╛liwoÿå wydruku rozszerzonego (zawiera pola opis i nazwa kontrahenta) lub skróconego. Wybór w odpowiedzi na pytanie Wydruk rozszerzony (T/N)?                                                                                   W pierwszym przypadku drukowana jest lista identyczna jak na ekranie, w      drugim kontrahenci sÑ grupowani i oddzielnie podsumowywani. Wydruk w         ukêadzie kontrahentów przebiega niezale╛nie od ustawionego wczeÿniej sposobu uporzÑdkowania. Wydruk ten jest szczególnie przydatny przy analizie stanu    rozliczeΣ z poszczególnymi kontrahentami. Je╛eli podobnÑ informacj⌐ chcemy   uzyskaå na ekranie musimy zaêo╛yå filtr na sprawdzanego kontrahenta. Wydruk  w ukêadzie kontrahentów mo╛e byå (po poci⌐ciu) zaêÑcznikiem do pism          ponaglajÑcych do zapêaty lub ustalajÑcych saldo.                             Ustalamy te╛ zakres wydruku: od poczÑtku, od pozycji, wskazany.                                                                                           4·3   Obroty : kontrahenci                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Punkt ten prezentuje w jasny i przejrzysty sposób obroty z kontrahentami.    Nie wprowadzamy tu ╛adnych danych. Mamy kilka mo╛liwoÿci zestawieΣ:                                                                                       - Bie╛Ñco - czyli suma obrotów wybranego miesiÑca                            - NarastajÑco - obroty narastajÑco od poczÑtku roku                                   (z uwzgl⌐dnieniem bilansu otwarcia lub nie)                         - PrzeglÑdanie obrotów dla wybranego miesiÑca                                - PrzeglÑdanie obrotów wybranego kontrahenta                                 - PrzeglÑdanie kartoteki wybranego kontrahenta                                                                                                            Przeÿled½my kolejne warianty. Po wêÑczeniu omawianej opcji uzyskujemy na     ekranie poni╛szÑ tabel⌐. W pierwszej linii nazwa opcji dalej nazwa i numer   kontrahenta, na którym aktualnie przebywa kursor i iloÿå wierszy tabeli (dla danego filtru). W liniach dolnych jak zwykle spis dost⌐pnych operacji, a     powy╛ej podsumowanie tabeli (dla danego filtru).                                                                                                          /ekran: obroty kontrahenci/                                                                                                                               ùrodkowÑ cz⌐ÿå ekranu zajmujÑ dane, a z prawej strony wyÿwietlane sÑ infor-  macje dodatkowe: Bie╛Ñco lub NarastajÑco w zale╛noÿci od dokonanego wyboru   oraz przy zestawieniach narastajÑco informacja: wraz B.O. lub bez B.O.                                                                                    Pozostaêe informacje z prawej strony tabeli to: nazwa przeglÑdanego miesiÑca i informacja o zaêo╛eniu filtru.                                                                                                                          W podanym przykêadzie przeglÑdana jest lista kontrahentów z podaniem stanu   stron Winien/Ma i salda (Winien - Ma). SÑ to obroty  danego miesiÑca (w      kwietniu) wi⌐c z prawej strony widnieje napis: Bie╛Ñco. Filtr nie jest zaêo- ╛ony. Zapoznajmy si⌐ z dost⌐pnymi operacjami o jakich informuje dolna linia.                                                                              Su~muj - sumowanie jest wykonywane na ╛yczenie poniewa╛ przy du╛ej iloÿci    kontrahentów obliczenie mo╛e byå czasochêonne, a nie zawsze wa╛ne dla        u╛ytkownika. Ma to szczególne zastosowanie po zmianie warunków filtrujÑcych  gdzie zmienia si⌐ iloÿå pokazywanych Kont.                                                                                                                ~Filtr - szczegóêy posêugiwania si⌐ filtrami jako metody na wybranie danych  speêniajÑcych podane warunki omówiono w punkcie 7.2 . W tym miejscu          powiedzmy jedynie, ╛e mo╛emy za╛Ñdaå aby na ekranie pojawiêy si⌐ tylko takie pozycje jakie odpowiadajÑ wszystkim postawionym warunkom. W tym punkcie mamy do wyboru:    ┌───────────────────────────────────────────────────────┐                    │Kontrahent    201-001     ?                            │                    │Zakres sald  bez 0 Tak od  1 000.00  do   10 000.00    │                    └───────────────────────────────────────────────────────┘      Przy zakêadaniu filtru mo╛emy wybraå grup⌐ kontrahentów o podobnych          symbolach. Robimy to podajÑc cz⌐ÿå znaków poczÑtkowych. Zwróåmy uwag⌐, ╛e    podajÑc warunek na zakres sald mo╛emy wybraå kontrahentów o szczególnie      du╛ym zadêu╛eniu (lub wierzytelnoÿci). Natomiast ╛ÑdajÑc sald niezerowych    otrzymamy tylko takich, z którymi mamy nierozliczone rachunki. Je╛eli        potrzebujemy znaå oddzielnie wartoÿå salda WN i Ma zakêadamy filtr           dwukrotnie raz na zakres:  od -9999... do 0,  a pó½niej od 0  do  9999....                                                                                Tab - umo╛liwia przeglÑdanie listy majÑc podany w pierwszej kolumnie numer   bÑd½ poczÑtkowÑ cz⌐ÿå nazwy kontrahenta. Kolejnoÿå pozostaje bez zmian to    znaczy wedêug numerów, a nie alfabetycznie.                                                                                                               ~Kolejny - dziaêanie dwojakie. Przy przeglÑdaniu listy kontrahentów          przechodzimy do nast⌐pnego miesiÑca. Przy obserwacji kartoteki lub historii  obrotów, operacja Kolejny wska╛e nam nast⌐pnego kontrahenta.                                                                                              ~Poprzedni - analogicznie jw.                                                                                                                             ~Rewizja - chcÑc odszukaå kontrahenta podajemy tu jego numer, mo╛emy te╛     wywoêaå list⌐ kontrahentów (wciskajÑc klawisz Enter na nie wypeênionym polu) i na niej wskazaå szukanÑ pozycj⌐, mo╛emy te╛ podaå fragment (lub dwa) nazwy (patrz pkt.7.1).                                                                                                                                          ~Bie╛Ñco - przeêÑcznik przeglÑdania danych. Wskazywane sÑ wyêÑcznie obroty   danego miesiÑca.                                                                                                                                          Naras~tajÑco - przeêÑcznik przeglÑdania danych. Obroty wskazywane sÑ         narastajÑco od poczÑtku roku. Po wciÿni⌐ciu ~t musimy jeszcze powiedzieå czy ma byå dodawany bilans otwarcia czy nie. Czynimy to wciskajÑc znak plus lub  minus w odpowiedzi na takie pytanie: +/- BO . Je╛eli podczas przeglÑdania    obrotów narastajÑco chcemy zmieniå sposób traktowania bilansu otwarcia       wciskamy znów ~t i wybieramy + lub - .                                                                                                                    ~Wydruk - przy przeglÑdaniu listy spowoduje odwzorowanie jej na wydruku z    opisem, podsumowaniem i podaniem warunku filtrujÑcego. Ustalamy te╛ zakres   wydruku: od pozycji, od poczÑtku, wskazany.                                                                                                               ~3-kartoteka - wyÿwietla i drukuje wszystkie dokumenty danego kontrahenta.                                                                                /ekran: kartoteka kontrahenta/                                                                                                                            GwiazdkÑ oznaczono dokumenty rozliczone. Literka b (bie╛Ñcy) oznacza ╛e      dokument znajduje si⌐ jeszcze w zbiorze Skêadnica dokumentów, pozostaêe      znajdujÑ si⌐ w Archiwum dokumentów rozliczonych. Zgodnie z informacja w      dolnej linii, mo╛emy te╛ obejrzeå kartotek⌐ ~Kolejnego lub ~Poprzedniego     kontrahenta, a ~Rewizja pomo╛e odszukaå dowolnego kontrahenta. Inde~x (lub   klawisz Tab) umo╛liwia zmian⌐ uporzÑdkowania dokumentów w kartotece: datami  lub tak, ╛e wpierw mamy pozycje z punktu Skêadnica dokumentów, a nast⌐pnie   z punktu Archiwum, uêo╛one tak aby czytelne byêo powiÑzanie zobowiÑzaΣ z     zapêatami. ~1-rozlicz ma znaczenie jak w punkcie Skêadnica dokumentów tzn.   umo╛liwia rozliczenie danego dokumentu i umieszczenie stosownego zapisu w    zbiorze dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania (podglÑd klawiszem F5).     Klawiszem Esc wracamy do gêównej listy.                                                                                                                   Wydruk kartoteki sterowany jest przez kilka parametrów. Nale╛y zwróciå uwag⌐ na ich dobór, a szczególnie zakresu miesi⌐cy, co pozwoli uniknÑå dêugich     wydruków w sytuacji, gdy nie jest to potrzebne do analiz.                                                                                                 Zakres wydruku wskazany        Wartoÿå obrotów za mc.: 05     Enter Wydruk   Dokumenty za okres: 00-12      B.O. - szczegóêowo             Esc Wyjÿcie                                                                                 Zakres wydruku - wskazana kartoteka/od wskazanej pozycji/wszystkie (jako:                   wszystkie nale╛y rozumieå te, które zostaêy wybrane przez                    operacj⌐ Filtr, to znaczy nale╛Ñce np. do wskazanej grupy).   Wartoÿå obrotów za mc. - miesiÑc odniesienia, dla którego zostanie podana                      wartoÿå obrotów, saldo i saldo za miesiÑc poprzedzajÑcy    Dokumenty za okres - zakres miesi⌐cy, za który drukowane b⌐dÑ                                     dokumenty przypisane do danego kontrahenta              B.O. - szczegóêowo/saldem, czy majÑ byå drukowane wszystkie dokumenty               bilansu otwarcia, czy ma byå on podany jednÑ kwotÑ                                                                                                 ~Historia obrot. - interesujÑce zestawienie okreÿlajÑce dynamik⌐ obrotów.    Zawiera informacje o tym jak przedstawiaêy si⌐ obroty danego kontrahenta w   przeciÑgu roku. Poni╛ej aktualnego miesiÑca ksi⌐gowego tabela pozostaje nie  wypeêniona. W przykêadzie prawa strona ekranu informuje, ╛e przeglÑdamy      obroty narastajÑco wraz z bilansem otwarcia, a dane nie byêy aktualizowane   po ostatnim ksi⌐gowaniu. Operacje wskazane w dolnej linii majÑ takie same    znaczenie jak przy przeglÑdaniu listy kontrahentów, co omówiono powy╛ej.                                                                                  /ekran: historia obrotów/                                                                                                                                 Wydruk historii obrotów sterowany jest przez kilka parametrów. Nale╛y        zwróciå uwag⌐ na ich dobór, a szczególnie zakresu miesi⌐cy, co pozwoli       uniknÑå dêugich wydruków w sytuacji, gdy nie jest to potrzebne do analiz.                                                                                 Zakres wydruku wskazany                                       Enter Wydruk   Dokumenty za okres: 00-12      NarastajÑco wraz z B.O.        Esc Wyjÿcie                                                                                 Zakres wydruku - wskazana kartoteka/od wskazanej pozycji/wszystkie (jako:                   wszystkie nale╛y rozumieå te, które zostaêy wybrane przez                    operacj⌐ Filtr, to znaczy nale╛Ñce np. do wskazanej grupy).   Dokumenty za okres - zakres miesi⌐cy, za który drukowane b⌐dÑ                                     dokumenty przypisane do danego kontrahenta              NarastajÑco - wraz z B.O./bez B.O., czy obroty narastajÑco                                 majÑ uwzgl⌐dniaå bilans otwarcia                                                                                                            Wydruk jest tak zaprojektowany, aby uzyskaå na nim jak najwi⌐cej informacji. Obroty drukowane sÑ jednoczeÿnie w ukêadzie bie╛Ñco i narastajÑco.           Podsumowanie obejmuje caêkowite obroty na koncie z uwzgl⌐dnieniem b.o. i bez b.o., oraz obroty na koncie za wskazany okres.                                                                                                            4·4   Obroty : grupy kontrahentów                                            4·5   Obroty : Konta                                                         ────────────────────                                                                                                                                      Z punktów tych korzystamy gdy prowadzimy poszerzonÑ analiz⌐ dziaêalnoÿci.    Punkty te sêu╛Ñ do obserwacji obrotów dla grup kontrahentów (o ile takie     stworzyliÿmy) i Kont. Nie mo╛emy wprowadzaå tu ╛adnych danych. Dziaêanie     jest identyczne jak w punkcie 4.3 Obroty: kontrahenci. Operacja ~3-kartoteka obejmuje parti⌐ dokumentów za wskazany miesiÑc lub wszystkie dokumenty (jako numer miesiÑca nale╛y wpisaå 99).                                                                                                                         Przy zakêadaniu filtru mo╛emy wybraå grup⌐ lub Konta o podobnych symbolach.  Robimy to podajÑc cz⌐ÿå znaków poczÑtkowych i korzystajÑc ze znaku ? jako    oznaczenia, ╛e jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji na której    wpisano ?. Ma to zastosowanie przy filtrowaniu zestawu Kont. Na przykêad     mamy filie i Konta oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd. PiszÑc      warunek 101 otrzymamy Konta 101 wszystkich filii, a piszÑc ???-1 wszystkie   Konta filii 1. Przy dobrze przemyÿlanej numeracji Kont kosztów mo╛emy        uzyskiwaå informacje o zespole kosztów.                                                                                                                   Uwaga! Je╛eli w planie Kont zaznaczyliÿmy, ╛e na dane Konto przyjmujemy      wyêÑcznie kwoty netto (znak * w rubryce -V, minus vat) to otrzymane w        punkcie Obroty: Konta informacje dla tego Konta oparte sÑ tylko na kwotach   netto. Patrz te╛ uwagi do punktu 7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji VAT.                                                                                4·6   Grupy kontrahentów                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Ka╛demu kontrahentowi przypisywany jest numer. Skêada si⌐ on z dwóch cz⌐ÿci  poczÑtkowa (grupa) i pozostaêa (numer kolejny). Grupy umo╛liwiajÑ podziaê    kontrahentów, np.: dostawcy, odbiorcy lub dodatkowo odbiorcy krajowi i       odbiorcy zagraniczni itp. Dzi⌐ki takiemu podziaêowi przy tworzeniu zestawieΣ w innych punktach programu mo╛emy zakêadaå warunki filtrujÑce mi⌐dzy innymi  na grup⌐. Np.: poka╛ wszystkie rachunki nierozliczone dla numerów            zaczynajÑcych si⌐ od 202 (odbiorcy). Przy logicznie zbudowanych grupach,     majÑcych odzwierciedlenie w praktyce uzyskujemy po╛Ñdane informacje (patrz   punkt 7.2 Filtrowanie danych). Nie nale╛y nadu╛ywaå stosowania tego podziaêu gdy mamy mo╛liwoÿå uzyskania analogicznych informacji opierajÑc si⌐ na       planie Kont.                                                                                                                                              Grupy kontrahentów      Pozycja  1/ 4                                        ═══════╦═════════════════════════════════════════╦════════                          ║  Grupa     Nazwa grupy                  ║                                  ║═════════════════════════════════════════║                                  ║    200   │ pozostaêe rozrachunki        ║                                  ║    201   │ rozrach. z odbiorcami        ║                                  ║    202   │ rozrach. z dostawcami        ║                                  ║    220   │ rozrach. z bud╛etem          ║                                  ║    234   │ rozrach. z pracownikami      ║                           ═══════╩═════════════════════════════════════════╩════════                   F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ        Esc Wyjÿcie                                                                                                Program nie narzuca budowy numerów grup. MogÑ mieå postaå dowolnej liczby    jedno, dwu, trzy lub czterocyfrowej i dowolnÑ nazw⌐. Iloÿå grup jest         dowolna. (patrz te╛ pkt.8.1 Organizacja wdro╛enia). W trakcie eksploatacji   systemu mo╛liwe jest zawsze dopisanie nowej grupy natomiast usuni⌐cie        wyêÑcznie wtedy je╛eli nie istnieje ╛aden kontrahent nale╛Ñcy do danej       grupy. Dopisanie polega na u╛yciu polecenia ~Inne dane i wypeênieniu pustych pól. Pozycje dla których nie podano numeru grupy zostanÑ usuni⌐te przy       wyjÿciu z opcji. Usuwanie polega na u╛yciu polecenia ~UsuΣ. Wskazana pozycja nie zostanie od razu usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania przez       zastÑpienie nazwy napisem DO SKASOWANIA . Je╛eli powtórnie wykonamy na niej  operacj⌐ UsuΣ zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ jej nazwa. Wêaÿciwe i    ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone pozycje (T/N)? : _ . Po  odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te   znaki do skasowania.                                                                                                                                      4·7   Plan Kont                                                              ───────────────                                                                                                                                           Szerokie zastosowanie parametru jakim jest Konto wymaga szczegóêowego omó-   wienia jego sensu i znaczenia. Zacznijmy do tego, ╛e w programie wprowadzamy dokumenty z ró╛nymi parametrami (data, kwota itd.) i chcemy okreÿliå do      jakiej kolumny ksi⌐gi dokument ma byå wpisany. W ksi⌐dze prowadzonej r⌐cznie nanosimy kwot⌐ w odpowiedniej rubryce. W programie aby uniknÑå poruszania    si⌐ po tak szerokiej tabeli mo╛emy przy danym dokumencie napisaå do jakiej   kolumny ksi⌐gi nale╛y go wpisaå. Naturalnie moglibyÿmy to zrobiå wpisujÑc    np. 14 chcÑc aby dany dokument byê uj⌐ty w kolumnie 14. Jednak do celów      pogê⌐bionej analizy przedsi⌐biorstwa, a zwêaszcza kosztów, podziaê na        rodzaje oferowany przez ksi⌐g⌐ jest zbyt ubogi. Dlatego program umo╛liwia    takie wprowadzanie dokumentów gdzie z jednej strony dany dokument trafi do   odpowiedniej kolumny w KPR, a jednoczeÿnie uj⌐ty zostaje w oddzielnym        rejestrze gdzie uzyskamy wi⌐cej informacji o naszej firmie. Nale╛y zwróciå   uwag⌐, ╛e ta metoda w niczym nie utrudnia i nie spowalnia procesu            wprowadzania danych. Omawiane ni╛ej poj⌐cia sÑ oczywiste dla znajÑcych       ksi⌐gowoÿå, dla pozostaêych podane informacje b⌐dÑ caêkowicie wystarczajÑce  do samodzielnego uêo╛enia planu Kont swojej firmy. Rozwa╛ajÑc poj⌐cie Konta  w naszym programie nale╛y pami⌐taå, ╛e jest to tylko dodatkowy parametr      umo╛liwiajÑcy nam pó½niej gê⌐bszÑ analiz⌐ danych. Przeÿled½my dwa przykêady:                                                                              Przykêad 1.                                                                                                                                               Plan Kont                                              Pozycja   1/ 11       ═╦═══════════════════════════════════════════════════════════════════╦═       ║ Konto         Nazwa Konta              -V  Kol. Zastosowanie Fakt.║        ║═══════════════════════════════════════════════════════════════════║        ║  ~        │ Pozostaêe konta.          │   │    │            │     ║        ║  7        │ sprzeda╛ towarów i usêug  │ * │  7 │       vat-7│     ║        ║  8        │ pozostaêe przychody       │ * │  8 │            │     ║        ║ 10        │ zakup towarów i materiaê. │ * │ 10 │       vat-7│     ║        ║ 11        │ koszty uboczne zakupu     │ * │ 11 │       vat-7│     ║        ║ 12        │ reprezen.i reklama limit. │ * │ 12 │       vat-7│     ║        ║ 13        │ wynagrodzenia             │   │ 13 │            │     ║        ║ 14        │ pozostaêe wydatki         │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 16        │ inne kwoty                │   │ 16 │            │     ║        ║ s1        │ eksploat.pojazdu -fiat    │ * │    │       vat-7│     ║        ║ s2        │ eksploat.pojazdu -polonez │ * │    │       vat-7│     ║       ═╩═══════════════════════════════════════════════════════════════════╩═      F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ     Esc Wyjÿcie                                                                                                   U╛ytkownik wprowadziê tu minimalny spis kont, pokrywajÑcy si⌐ dokêadnie z    kolumnami KPR. WprowadzajÑc dokumenty jawnie okreÿla do których kolumn KPR   nale╛y je przypisaå.                                                                                                                                      Przykêad 2.                                                                                                                                               Plan Kont                                             Pozycja   1/  24       ═╦═══════════════════════════════════════════════════════════════════╦═       ║ Konto         Nazwa Konta              -V  Kol. Zastosowanie Fakt.║        ║═══════════════════════════════════════════════════════════════════║        ║  ~        │ Pozostaêe konta.          │   │    │            │     ║        ║ 300       │ zakup towarów handlowych  │ * │ 10 │       vat-7│     ║        ║ 401       │ usêugi pocztowe           │   │ 14 │            │     ║        ║ 402       │ usêugi bankowe            │   │ 14 │            │     ║        ║ 411       │ czynsz i energia          │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 412       │ telefon                   │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 413       │ materiaêy biurowe         │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 414       │ wyposa╛enie               │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 421       │ reprezen.i reklama limit. │ * │ 12 │       vat-7│     ║        ║ 422       │ reklama pozostaêa         │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 431       │ wynagrodzenia             │   │ 13 │            │     ║        ║ 432       │ zus pracowników           │   │ 14 │            │     ║        ║ 451       │ podró╛e sêu╛bowe - kraj.  │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 461       │ ekspolat.pojazdu -fiat    │ * │    │       vat-7│     ║        ║ 462       │ eksploat.pojazdu -polonez │ * │    │       vat-7│     ║        ║ 471       │ ÿrod.trwaêe -w koszty     │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 472       │ ÿrod.trwaêe -amortyzowane │ * │    │       vat-7│     ║        ║ 499       │ pozostaêe koszty          │ * │ 14 │       vat-7│     ║        ║ 500       │ amortyzacja               │   │ 14 │            │     ║        ║ 701       │ Sprzeda╛ towarów          │ * │  7 │       vat-7│ T   ║        ║ 702       │ Sprzeda╛ usêug            │ * │  7 │       vat-7│ U   ║        ║ 900       │ inwentaryzacje, straty,.. │   │ 16 │            │     ║        ║ k         │ Kasa                      │   │    │            │     ║        ║ b         │ Bank                      │   │    │            │     ║       ═╩═══════════════════════════════════════════════════════════════════╩═      F1 Pomoc   ~Inne dane   ~Wydruk   ~UsuΣ     Esc Wyjÿcie                                                                                                   W drugim przykêadzie u╛ytkownik jest zainteresowany analizowaniem swoich     kosztów. Wi⌐kszoÿå z nich trafia do rubryki 14 KPR i gdyby nie wprowadzony   podziaê nie sposób byêo by stwierdziå jakÑ cz⌐ÿå tej rubryki stanowiÑ koszty np. transportu czy utrzymania biura. Wprowadzono te╛ podziaê sprzeda╛y na    dwie kategorie: towarów i usêug.                                                                                                                          Przed gê⌐bszym omówieniem obu przykêadów omówmy budow⌐ listy.                                                                                             Konto - wprowadzamy tu dowolny, niepowtarzalny na liÿcie numer (dopuszczalne sÑ te╛ litery i inne znaki). W pierwszym przykêadzie numer Konta pokrywa si⌐ z numerem kolumny KPR. W drugim u╛yto wêasnej numeracji wzorujÑc si⌐ nieco   na planie Kont stosowanym w peênej ksi⌐gowoÿci.                                                                                                           Nazwa Konta - dowolny opis                                                                                                                                -V (minus vat) - znacznik okreÿlajÑcy czy ksi⌐gowanie na to Konto (czyli     wpis do odpowiadajÑcej mu kolumny KPR) ma si⌐ odbywaå kwotÑ brutto czy       netto. Pole mo╛e przyjmowaå dwie wartoÿci:                                            znak pusty - caêa kwota brutto podana do rozliczenia jest                                 ksi⌐gowana na podane Konto i do kolumny KPR                     znak  *    - ksi⌐gowana na Konto i ujmowana do KPR jest kwota netto                       chyba, ╛e nie podano opisu vat, wówczas uwzgl⌐dniana                         jest kwota brutto                                                                                                                   Je╛eli Konto oznaczyliÿmy * i przy wprowadzaniu danych podamy dla danego     dokumentu opis vat (netto i podatek), to wartoÿå Konta obciÑ╛ana b⌐dzie      podanÑ kwotÑ netto. Je╛eli nie podaliÿmy opisu vat to Konto obciÑ╛ane jest   kwotÑ brutto.                                                                                                                                             Je╛eli nie oznaczyliÿmy Konta (podaliÿmy znak pusty) to bez wzgl⌐du na to    czy przy wprowadzaniu danych podamy dla danego dokumentu opis vat czy nie to wartoÿå Konta obciÑ╛ana b⌐dzie zawsze kwotÑ brutto.                                                                                                       Znaczna cz⌐ÿå wprowadzanych dokumentów jest wpisywana do KPR kwotÑ netto     (bez vat-u). Je╛eli w programie nie prowadzimy rozliczeΣ i ewidencji vat     mo╛emy tak╛e wpisywaå wyêÑcznie kwoty netto i w planie Kont rubryka -V jest  pusta. Je╛eli jednak kontrolujemy zapêaty lub prowadzimy ewidencj⌐ vat to    przy wprowadzaniu dokumentów podajemy i kwoty netto i podatku. Musimy        poinformowaå program czy do ksi⌐gi ma ujmowaå caêoÿå kwoty brutto (znak      pusty w rubryce -V) czy tylko kwot⌐ netto (znak * w rubryce -V).             Uwaga! Zmian⌐ statusu */znak pusty mo╛emy wykonaå te╛ podczas eksploatacji   programu, zostanie wówczas wysêany komunikat o koniecznoÿci wykonania punktu Odÿwie╛anie danych wynikowych. Wprowadzona modyfikacja dotyczyå b⌐dzie nie   tylko przyszêych zapisów ale te╛ wszystkich dotychczasowych.                                                                                              Kol. - podajemy tu numer kolumny KPR. Pole mo╛e byå nie wypeênione (zero lub znak pusty). Dokument, któremu przypiszemy Konto bez podanej kolumny nie     b⌐dzie uj⌐ty w ksi⌐dze. Dotyczy to dokumentów zapêaty (kasa, bank), wydatków zwiÑzanych z eksploatacjÑ pojazdu, amortyzowanymi ÿrodkami trwaêymi, itp.                                                                                 Zastosowanie - w tym polu wyÿwietlana jest tylko informacja, nie wprowadzamy tu danych. Program ma mo╛liwoÿå automatycznego wyliczania podatku nale╛nego  ze sprzeda╛y wg struktury zakupów oraz automatycznej aktualizacji deklaracji VAT-7. Je╛eli dane Konto jest uwzgl⌐dnione w formuêach sterujÑcych tymi      operacjami, to w kolumnie: Zastosowanie wyÿwietlana jest o tym informacja.   Wi⌐cej na ten temat w pkt. 7.6 Automatyczne aktualizacje VAT - Formuêy,      nale╛y wziÑå pod uwag⌐ zawarte tam sugestie dotyczÑce niektórych Kont.                                                                                    Fakt. - mo╛emy wpisaå tu dowolny symbol, który b⌐dzie u╛ywany przy           fakturowaniu do numeracji faktur (patrz: pkt. 3.1 operacja                   Faktura/Opcje/sposób numeracji).                                             Uwaga! Na liÿcie znajduje si⌐ Konto oznaczone ~Inne konta nieusuwalne i      niemodyfikowalne. Jego obecnoÿå mo╛emy zignorowaå bÑd½ nadaå mu wêasne       znaczenie. Mo╛e sêu╛yå jako "ÿmietnik" na mniej znaczÑce zapisy nie          wchodzÑce do ksi⌐gi.                                                                                                                                      Wróåmy do przykêadu drugiego. Widzimy, ╛e u╛ytkownik ma zamiar prowadziå     rozliczenia wprowadziê bowiem Konta dotyczÑce kasy i banku. Nie majÑ jednak  one okreÿlonej kolumny w ksi⌐dze, bowiem informacji o dokonanej zapêacie nie wprowadzamy do KPR. Tak╛e wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdu nie sÑ     bezpoÿrednio rejestrowane w ksi⌐dze. Dlatego w trakcie miesiÑca zapisujemy   je na Konto nie przypisane do ksi⌐gi, co daje nam mo╛liwoÿå: prowadzenia     ewidencji wydatków, ujmowania ich w ewidencji vat i ich analizowania. Korzy- stajÑc z tej wêaÿciwoÿci mo╛emy w programie rejestrowaå nie tylko dokumenty  zwiÑzane z dziaêalnoÿciÑ gospodarczÑ, ale tak╛e np. wydatki prywatne.                                                                                     Zwróåmy uwag⌐, ╛e niektóre Konta majÑ numeracj⌐ zaczynajÑcÑ si⌐ od tej samej cyfry. Np. Konta dotyczÑce kosztów zaczynajÑ si⌐ zawsze tym samym znakiem    (tu cyfra 4) nawet je╛eli nale╛Ñ do ró╛nych kolumn. Niektóre Konta majÑ nie  tylko wspólny pierwszy znak ale te╛ znak drugi (grupa kosztów zwiÑzanych z   utrzymaniem biura, wynagrodzeniami czy transportem). Jest to zabieg celowy,  b⌐dziemy bowiem mogli zapytaå si⌐ nie tylko o konkretne wskazane Konto np.   414-materiaêy biurowe ale o caêÑ grup⌐ 41 (wydatki na biuro), a tak╛e o      wszystkie koszty firmy razem czyli 4. Oczywiÿcie numeracja i nazewnictwo     Kont jest caêkowicie dowolne nale╛y speêniå jednak dwa warunki: dokumenty    muszÑ prawidêowo trafiaå do rubryk KPR, a podziaê na Konta powinien          odpowiadaå wymogom konkretnej firmy pod wzgl⌐dem potrzeb analizowania        struktury kosztów i sprzeda╛y.                                                                                                                            W trakcie eksploatacji systemu mo╛liwe jest zawsze dopisanie nowej pozycji   natomiast usuni⌐cie wyêÑcznie wtedy je╛eli nie istnieje ╛aden dokument o     takim koncie. Dopisanie polega na u╛yciu polecenia ~Inne dane i wypeênieniu  pustych pól. Pozycje dla których nie podano numeru Konta zostanÑ usuni⌐te    przy wyjÿciu z opcji. Usuwanie polega na u╛yciu polecenia ~UsuΣ . Wskazana   pozycja nie zostanie od razu usuni⌐ta ale tylko zaznaczona do skasowania     przez zastÑpienie nazwy napisem DO SKASOWANIA. Je╛eli powtórnie u╛yjemy      operacji UsuΣ na tej pozycji zostanie ona przywrócona i pojawi si⌐ jej       nazwa. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa si⌐ przy   wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå zaznaczone      pozycje (T/N)? : _ . Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie, przy       zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                          4·8   Raport zewn⌐trzny na dysk                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           Tworzy na dysku twardym 4 pliki: RZ_ANALI.DBF, RZ_SYNT1.DBF, RZ_SYNT2.DBF i  RZ_VAT.DBF zawierajÑce dane programu dotyczÑce obrotów na kartotekach i      grupach kontrahentów oraz Kontach w ukêadzie: bilans otwarcia, obroty        bie╛Ñco (wskazany miesiÑc) i narastajÑco od poczÑtku roku i ewidencj⌐ vat.   Pliki te mogÑ byå dowolnie obrabiane i modyfikowane (tak╛e kasowane) przez   u╛ytkownika bez ╛adnego wpêywu na system. Sêu╛Ñ one gêównie w wypadku gdy    u╛ytkownik chce w bezpieczny sposób poêÑczyå wêasnym programem dane z        naszego systemu z innym systemem.╔═════════════════════════════════════════╗                                  ║ Wykonaå raport z danymi za miesiÑc : 05 ║                                  ╚═════════════════════════════════════════╝                                                     Akceptujesz (T/N)? : _   W efekcie otrzymamy na dysku 4 pliki majÑce standardowÑ struktur⌐ DBF.       Plik RZ_VAT.DBF zawiera tabel⌐ z rubrykami o nast⌐pujÑcym znaczeniu:          1 miesiÑc raportu      MIESIAC     Char    2                                 2 typ transakcji       TYP         Char    1                                 3 czy korygujÑcy?      KOREKTA     Char    1                                 4 nazwa dokumentu      DOKUMENT    Char   10                                 5 opis dokumentu       OPIS        Char   12                                 6 Konto                KONTO_II    Char   10                                 7 data wystawienia     DATA_1      Date    8                                 8 data sprzeda╛y       DATA_2      Date    8                                 9 numer kontrahenta    KONTO_K     Char   10                                10 nazwa kontrahenta    NAZWA_K     Char   25                                11 nip kontrahenta      NIP         Char   13                                12 netto w grupie 22%   NET_22      Num    11 Dec 2                          13 vat w grupie 22%     VAT_22      Num    11 Dec 2                          14 netto w grupie XX%   NET_12      Num    11 Dec 2                          15 vat w grupie XX%     VAT_12      Num    11 Dec 2                          16 netto w grupie 7%    NET_7       Num    11 Dec 2                          17 netto w grupie 7%    VAT_7       Num    11 Dec 2                          18 wartoÿå w grupie 0%  WART_0      Num    11 Dec 2                          19 zwolnione            WART_ZW     Num    11 Dec 2                          20 bez odliczenia       WART_RU     Num    11 Dec 2                                                                                                       Pozostaêe pliki zawierajÑ tabele z polami o znaczeniu:                         1     2     3  4      5            6            7           8              Nazwa Numer   Wn Ma     Wn           Ma           Wn          Ma             (kontrahenta) BO BO bie╛Ñcy m-c  bie╛Ñcy m-c narastajÑco narastajÑco         (grupy)                                                                      (konta)                                                                                                                                                   Pola noszÑ nazwy:                                                                 RZ_ANALI               RZ_SYNT1               RZ_SYNT2                  1 NAZWA      Char/25     NAZWA      Char/25     NAZWA      Char/25           2 KONTO_K    Char/10     SYNTETYKA  Char/ 4     SYNTETYKA  Char/10           3 B_WINIEN00 Num /11.2   B_WINIEN00 Num /12.2   B_WINIEN00 Num /12.2         4 B_MA00     Num /11.2   B_MA00     Num /12.2   B_MA00     Num /12.2         5 B_WINIEN05 Num /11.2   B_WINIEN05 Num /12.2   B_WINIEN05 Num /12.2         6 B_MA05     Num /11.2   B_MA05     Num /12.2   B_MA05     Num /12.2         7 N_WINIEN05 Num /11.2   N_WINIEN05 Num /12.2   N_WINIEN05 Num /12.2         8 N_MA05     Num /11.2   N_MA05     Num /12.2   N_MA05     Num /12.2         9                                               MINUS_VAT  Log                                                                                            Jak widaå pola numeryczne majÑ w nazwie symbol miesiÑca (w przykêadzie dla   maja-05). Ma to na celu wyra½ne okreÿlenie jakiego miesiÑca dotyczy wykonany raport. Przez dodawanie i odejmowanie wartoÿci otrzymujemy: saldo bie╛Ñce,   poczÑtkowe saldo miesiÑca, oddzielnie saldo Wn i Ma i per saldo.             Uwaga! Wartoÿå narastajÑco jest podawana bez bilansu otwarcia.                      Pozycje zapisane sÑ w kolejnoÿci numerów kontrahentów.                                                                                             4·9   MiesiÑc obrachunkowy                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Dla uporzÑdkowania i dostosowania programu do wi⌐kszoÿci przyj⌐tych metod    pracy, gromadzone dane sÑ zestawiane w okresach miesi⌐cznych. Do tego celu   ka╛dy wprowadzany dokument otrzymuje automatycznie znacznik przynale╛noÿci   do okreÿlonego miesiÑca ksi⌐gowego. Zestawienia za okresy krótsze ni╛        miesiÑc mo╛emy uzyskaå przez stosowanie filtrów z podanym zakresem dat.      Zmiana miesiÑca nie jest kêopotliwa, zasadniczo wystarczy wykonaå ten punkt  raz na poczÑtku miesiÑca.                                                    Je╛eli prowadzimy rozliczenia i u╛ytkujemy program w rozszerzonym zakresie   mo╛emy wprowadziå salda otwarcia roku, a tak╛e nierozliczone dokumenty z lat ubiegêych na miesiÑc 00.                                                                                                                                  Uwaga! W programie nie jest stosowane formalne zamykanie miesiÑca. Dzi⌐ki    temu mo╛na wprowadzaå dokumenty do miesi⌐cy ubiegêych. Praktycznie ma to     zastosowanie na poczÑtku miesiÑca (przed rozliczeniem ubiegêego), gdy mo╛emy na zmian⌐ wprowadzaå pozycje miesiÑca ubiegêego i bie╛Ñcego.                                                                                              Po wywoêaniu omawianej opcji zostanie wyÿwietlony numer bie╛Ñcego miesiÑca   obrachunkowego.       ╦════════════════════════════════════╗                                       ║ MiesiÑc obrachunkowy               ║  06                                   ╚════════════════════════════════════╝                 Mo╛emy w to miejsce wpisaå inny numer miesiÑca i je╛eli jesteÿmy pewni, ╛e   chcemy tej zmiany, potwierdziå oba kolejne zapytania programu.                                                                                            Je╛eli zdarzy si⌐ sytuacja, ╛e w punkcie Wprowadzanie danych rozpocz⌐liÿmy   ju╛ wprowadzanie dokumentów zapominajÑc o potrzebie zmiany miesiÑca mo╛emy   to uczyniå udzielajÑc twierdzÑcej odpowiedzi na poni╛sze pytanie:                                  ╔════════════════════════════════════════╗                                   ║  Uwaga!   W pkt.: Wprowadzanie danych  ║                                   ║  mam dokumenty przygotowane do zapisu  ║                                   ║  na okres 06.  Mam go zmieniå na 07 ?  ║                                   ║  Akceptujesz (T/N)? : _                ║                                   ╚════════════════════════════════════════╝             Jest to zabieg dopuszczalny poniewa╛ pozycje przed zaksi⌐gowaniem sÑ trakto- wane jako brudnopis. Je╛eli jednak dokonaliÿmy ju╛ ksi⌐gowaΣ nie b⌐dzie      mo╛liwa zmiana w dokumencie miesiÑca ksi⌐gowego z uwagi na stosowanÑ zasad⌐  nienaruszalnoÿci zapisów ksi⌐gowych. Poprawki takiej mo╛emy dokonaå przez    storno i dokumenty korygujÑce (patrz te╛ pkt. 7.7 Korekty bê⌐dnych zapisów).                                                                              4·10   Testy kontrolne                                                       ──────────────────────                                                                                                                                    Przygotowano tu pi⌐å testów, których pozytywny wynik ÿwiadczy o prawidêowym  stanie systemu (patrz te╛ uwaga na koΣcu rozdziaêu).                                                                                                      1. Zgodnoÿå listy kontrahentów ze zbiorem ich kartotek                       2. Zgodnoÿå zbioru dokumentów z kartotekÑ kontrahentów                       3. Zgodnoÿå zbioru dokumentów z grupami kontrahentów                         4. Zgodnoÿå zbioru dokumentów z planem Kont                                  5. Zgodnoÿå kartotek i grup kontrahentów                                     0. Wszystkie testy                                                                                                                                        Oto ich dziaêanie.                                                                                                                                        1. Porównuje katalog kontrahentów ze zbiorem ich kartotek (dane punktu       Obroty : kontrahenci) pod wzgl⌐dem identycznej i niepowtarzajÑcej si⌐        zawartoÿci numeracji. W razie stwierdzonych bê⌐dów wysyêa komunikaty:                                                                                           Na liÿcie kontrahentów powtarzajÑ si⌐ numery.                          lub   W kartotece kontrahentów powtarzajÑ si⌐ numery.                                                                                                     lub wyÿwietla tabel⌐ niewêaÿciwych kont:                                                                                                                  Pozycje istniejÑce na liÿcie kontra-│ Pozycje istniejÑce w kartotece,        hentów, a nieobecne w kartotece     │ a nieobecne na liÿcie kontrahentów              201-001349                                                                                                                201-000002                                                                                          2. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów ze zbiorem        kartotek, a dokêadniej ze stanem ka╛dego kontrahenta. Dokumenty jeszcze      niezaksi⌐gowane nie sÑ brane pod uwag⌐. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana   jest tabela:                                                                     ╔═════════════════════════════════════════════════════════╗                  ║ Kontrahent Wn wg dokument.Wn wg kartotek.Wn:rozbie╛noÿå ║                  ║ ══════════╦════════════════════════════════════════════ ║                  ║ 201-01-011║     2 350.00 │       235.00 │     2 115.00  ║                                                                (analogicznie strona Ma)                                                                                3. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów z saldami grup    kontrahentów. Dokumenty jeszcze niezaksi⌐gowane nie sÑ brane pod uwag⌐. W    wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:                                    ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Grupa      Wn wg dokument.Wn wg grup     Wn:rozbie╛noÿå  ║                 ║ ══════════╦═════════════════════════════════════════════ ║                 ║ 201       ║    98 996.81 │    88 743.04 │      0 253.77  ║                 ║           ║              │              │                ║                                                                (analogicznie strona Ma)                                                                               4. Porównuje wartoÿci wszystkich zaksi⌐gowanych dokumentów saldami Kont, a   dokêadniej ze stanem ka╛dego z tych Kont. Dokumenty jeszcze niezaksi⌐gowane  nie sÑ brane pod uwag⌐. W wypadku rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:          ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Konto      Wn wg dokument.Wn wg Kont     Wn:rozbie╛noÿå  ║                 ║ ══════════╦═════════════════════════════════════════════ ║                 ║ 131       ║    13 863.20 │     9 303.20 │      4 560.00  ║                                                                (analogicznie strona Ma)                                                                               5. Porównuje stan kartotek kontrahentów z saldami ich grup. W wypadku        rozbie╛noÿci wyÿwietlana jest tabela:                                            ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║ Grupa      Wn wg kartotek.Wn wg grup     Wn:rozbie╛noÿå. ║                 ║ ══════════╦═════════════════════════════════════════════ ║                 ║ 201       ║    86 628.04 │    88 743.04 │     -2 115.00  ║                                                                (analogicznie strona Ma)                                                                               0. Wykonuje automatycznie, kolejno wszystkie testy. Ich wyniki mo╛na         nast⌐pnie przeglÑdaå wybierajÑc poka╛ w odpowiedzi na                        pytanie programu: sprawd½ / poka╛.                                                                                                                        Dla testów 2 - 5 prawa strona tabeli podaje analogicznie bê⌐dy strony Ma.    Zmiany ekranu dokonujemy klawiszami ^Home , ^End tak jak podano w            podpowiedzi (F1).                                                            Z prawej strony spisu testów stosowane sÑ symbole:                                  ? - testu jeszcze nie wykonywano                                            OK - test wykonano, wynik pozytywny                                          !! - test wykonano, wynik negatywny                                                                                                                 Je╛eli test ju╛ wykonano, to po ponownym jego za╛Ñdaniu, z prawej strony     spisu testów poka╛e si⌐ maêa tabelka celem ustalenia: czy pokazaå jego       wyniki, czy te╛ mamy test wykonaå powtórnie: poka╛, sprawd½.                 poka╛   - poda wynik wykonanego wczeÿniej testu                              sprawd½ - spowoduje powtórne wykonanie testu                                                                                                              Je╛eli któryÿ z testów daê wynik negatywny oznacza to, ╛e w skutek awarii    (np. zanik zasilania, lub ingerencja niepowoêanych osób w zasoby danych na   dysku) nastÑpiêa utrata spójnoÿci danych. Musimy odtworzyå z dyskietki       ostatniÑ prawidêowÑ kopi⌐ danych i uzupeêniå dane ponownie a╛ do dnia        bie╛Ñcego. Dlatego przed wykonaniem kopii bezpieczeΣstwa nale╛y sprawdziå    prawidêowoÿå kopiowanych danych szczególnie przy kopiowaniu zakoΣczonego     miesiÑca czy roku (patrz Dodatek D).                                         Niekiedy powstaêy bêÑd mo╛e zostaå usuni⌐ty operacjÑ Odÿwie╛anie danych      wynikowych jednak do sprawdzenia skutecznoÿci jej dziaêania musimy mieå z    czym porównywaå dane programu (np. wydruki z poprzednich miesi⌐cy).                                                                                       UWAGA. Je╛eli prowadzimy ewidencj⌐ vat, to oprócz powy╛ej opisanych testów   nale╛y wykonaå sprawdzenie, czy kwoty brutto dokumentów odpowiadajÑ sumie    skêadowych (netto i podatek).Da nam to informacj⌐ nie tylko o awarii ale te╛ pozwoli skontrolowaå czy nie popeêniliÿmy pomyêki przy wprowadzaniu danych.  W pkt.: Ewidencja i rejestry VAT wykonujemy operacj⌐ Su~ma, a nast⌐pnie kla- wiszem Tab przeêÑczamy si⌐ na tabel⌐ podajÑcÑ interesujÑce nas rozbie╛noÿci. Je╛eli stwierdzimy rozbie╛noÿå, to podejrzany dokument mo╛emy odnale½å wyko- nujÑc kolejne podsumowania przy zaêo╛onych filtrach np. na okres ksi⌐gowy    lub zakres dat, co zaw⌐╛a zakres poszukiwaΣ. Nast⌐pnie przeglÑdamy list⌐     dokumentów obserwujÑc kwoty brutto w kolumnie listy i porównujÑc je z warto- ÿciami brutto w nagêówku ekranu.                                                                                                                          4·11   Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych                                        ─────────────────────────────────────                                                                                                                     Niektóre z gromadzonych w systemie danych powstajÑ jako wynik sumowania      danych ½ródêowych. Cz⌐ÿå danych ½ródêowymi to pozycje zapisane w pkt.        Skêadnica dokumentów (plik ROZRACH.DBF) i w pkt. Archiwum dokumentów         rozliczonych (plik.ROZ_ARCH.DBF). Z nich powstajÑ informacje o obrotach      bie╛Ñcych i narastajÑcych: kontrahentów (SUM_KON.DBF) ich grup               (SYNTET_I.DBF) oraz Kont (SYNTETII.DBF). Danymi ½ródêowymi jest te╛ katalog  kontrahentów i grup oraz plan Kont. Je╛eli wi⌐c nastÑpiêoby uszkodzenie      danych wynikowych, to mo╛na je odtworzyå z danych ½ródêowych. Koniecznoÿå    odÿwie╛ania wyst⌐puje te╛ po operacji odtwarzania danych z kopii bezpieczeΣ- stwa. Poniewa╛ plik SUM_KON jest najwi⌐kszym zbiorem danych ale tylko        wynikowym, to w celu przyspieszenia archiwowania i zmniejszenia prawdopodo-  bieΣstwa bê⌐dnego zapisu na dyskietce nie jest on przenoszony do kopii. W    zwiÑzku z tym po Odtwarzaniu powstaje koniecznoÿå jego zregenerowania.                                                                                    Odÿwie╛anie dotyczy prowadzÑcych rozliczenia i poszerzonÑ analiz⌐ Kont. Nie  dotyczy danych uj⌐tych w formie KPR poniewa╛ i tak nie sÑ one w takiej       formie pami⌐tane na dysku. Dopiero przy uruchomieniu podpunktu Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze sÑ ukêadane na podstawie danych ½ródêowych. Dlatego zawsze   wyst⌐puje zgodnoÿå zapisów ksi⌐gi z danymi ½ródêowymi.                                                                                                    Po wywoêaniu odÿwie╛ania otrzymujemy komunikat:                                   ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║  UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!!  ║                      ║      Operacja odÿwie╛a zapisy na Kontach oraz       ║                      ║      w kartotekach i grupach kontrahentów,          ║                      ║      w oparciu o ½ródêowe zbiory dokumentów         ║                      ║                                                     ║                      ║      Operacj⌐ nale╛y wykonaå koniecznie po          ║                      ║      odtwarzaniu z dyskietek archiwalnych.          ║                      ║                         Akceptujesz (T/N)? : _      ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝                 Po ponownym potwierdzeniu:    Na pewno (T/N)? : _   system przyst⌐puje do    pracy. W zale╛noÿci od sprz⌐tu i rozmiaru danych praca trwa kilka do         kilkunastu minut. Po jej zakoΣczeniu ukazuje si⌐ komunikat:                       ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║   Wynikowe zbiory zestawieΣ odÿwie╛ono.             ║                      ║   Mo╛esz wykonaå testy kontrolne.                   ║                      ║                            Wciÿnij dowolny klawisz  ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝                                                                                              4·12   Zerowanie danych systemu                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           Ta opcja programu sêu╛y do wyzerowania wszystkich danych znajdujÑcych si⌐ w  zbiorze Archiwum dokumentów rozliczonych i jeÿli tego za╛Ñdano w Skêadnicy   dokumentów oraz w Ewidencji VAT. Co za tym idzie, zniknÑ te╛ zapisy w KPR.   Pozostanie nienaruszony katalog kontrahentów oraz spis grup kontrahentów i   Kont. Zerowanie nie dotyczy pozostaêych punktów systemu: odsetki, przelewy,  pisma oraz wszelkich zapisów dokonanych w podpunktach moduêu Ksi⌐ga          podatkowa. U╛ytkownik sam musi okreÿliå, które dane nale╛y usunÑå w          kolejnych podpunktach (szczegóêy w odpowiednich rozdziaêach). Przed          zerowaniem nale╛y wykonaå wszystkie istotne wydruki i sporzÑdziå kopi⌐       bezpieczeΣstwa. Po zakoΣczeniu zerowania b⌐dzie mo╛liwe uporzÑdkowanie       katalogu kontrahentów, a w szczególnoÿci kasowanie niektórych zb⌐dnych i     zmiana ich numeracji. B⌐dzie mo╛liwa zmiana Kont i zmiana grup kontrahentów. Poniewa╛ zerowanie jest operacjÑ o powa╛nych konsekwencjach jej wykonanie    jest poprzedzone szeregiem pytaΣ i zastrze╛eΣ.                                                                                                            Zaleca si⌐ przed wykonaniem zerowania wykonanie kopii programu na dysku i    przeniesienie tam danych bie╛Ñcego roku. Najbardziej naturalne byêo by       skorzystanie w tym celu z mo╛liwoÿci utworzenia klawiszem F4 podkatalogu.    Jednak coroczne zmiany niektórych zasad prowadzenia KPR mogÑ powodowaå, ╛e   nowa wersja programu mo╛e nie wspóêpracowaå z danymi roku ubiegêego. Dlatego nale╛y wykonaå caêkowicie odr⌐bnÑ kopi⌐ dotychczasowego programu i danych.   W tym celu nale╛y korzystajÑc z dyskietki instalacyjnej dotychczas u╛ywanego programu wykonaå ponownÑ jego instalacj⌐ z tym, ╛e nale╛y podaå innÑ nazw⌐   podkatalogu ni╛ u╛ywany obecnie. Zaleca si⌐ nazw⌐ skp uzupeênionÑ o numer    roku ubiegêego np. skp97. Po wykonaniu instalacji przenosimy do niego dane   z programu dotychczasowego. Robimy to wykonujÑc w programie dotychczasowym   kopi⌐ danych na dyskietk⌐ (pkt.Archiwowanie), a nast⌐pnie w nowo             zainstalowanym programie operacj⌐ Odtworzenie. Po wykonaniu Odÿwie╛ania      danych wynikowych i skontrolowaniu wa╛niejszych sum mamy w obu programach    identyczny stan. Dyskietk⌐, która pomyÿlnie przeniosêa dane zabezpieczamy    przed zapisem i starannie przechowujemy. Teraz wiedzÑc, ╛e mamy prawidêowÑ   kopi⌐ roku ubiegêego wracamy do dotychczasowego programu i wykonujemy w nim  zerowanie. Biura rachunkowe i u╛ytkownicy majÑcy kilka zestawów danych muszÑ operacj⌐ przenoszenia i zerowania danych wykonaå oddzielne dla ka╛dego       zestawu i na oddzielnych dyskietkach. ZaletÑ tego rozwiÑzania jest dodatkowo to, ╛e mo╛emy prowadziå operacje koΣczÑce i rozliczajÑce rok ubiegêy, a      jednoczeÿnie wprowadzaå dane za rok bie╛Ñcy nawet gdy nastÑpiêy zmiany       przepisów i zmiana wersji programu. Dodatkowe informacje o zmianie wersji    programu zawiera Dodatek F. Po wywoêaniu zerowania otrzymujemy komunikat:               ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║  UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!! UWAGA !!!  ║                      ║ Operacja spowoduje usuni⌐cie wszystkich dokumentów. ║                      ║ Lista kontrahentów i inne dane pozostanÑ w caêoÿci. ║                      ║                                                     ║                      ║  B⌐dÑ wymagane dodatkowe potwierdzenia przed        ║                      ║  ostatecznym przystÑpieniem do operacji.            ║                      ║                             Akceptujesz (T/N)? : _  ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝           a po twierdzÑcej odpowiedzi kolejny:                                                    ╔═════════════════════════════════════════════════╗                          ║Przed wyzerowaniem systemu wskazane jest wykonaå:║                          ║    1) kopie danych w punkcie Archiwowanie       ║                          ║    2) wa╛niejsze wydruki                        ║                          ║   Mam przejÿå do nast⌐pnego pytania (T/N)? : _  ║                          ╚═════════════════════════════════════════════════╝               Nast⌐pne pytanie wystÑpi je╛eli mamy pozycje dotychczas jeszcze              nierozliczone. Odpowiadamy Tak je╛eli chcemy zachowaå je nadal mimo          zerowania. Jest to typowe zachowanie przy zmianie roku gdy stan rozliczeΣ na koniec poprzedniego roku wchodzi jako bilans otwarcia w nowy rok. Je╛eli nie prowadzimy rozrachunków lub mamy kopi⌐ danych zeszêego roku, w którym        rozliczymy stare zobowiÑzania opowiadamy Nie (zalecane).                                ╔═════════════════════════════════════════════════════╗                      ║  Czy mam zachowaå zbiór dokumentów nierozliczonych  ║                      ║  i na ich podstawie utworzyå nowy bilans otwarcia.  ║                      ║                     (T/N)? :                        ║                      ╚═════════════════════════════════════════════════════╝           Po powy╛szych konsultacjach nastÑpi moment ostatecznego potwierdzenia.       Polega to na wpisaniu sêowa: zeruj i potwierdzeniu przez wciÿni⌐cie klawisza Enter.     ╔═══════════════════════════════════════════════════╗                        ║  Rozumiem, ╛e jesteÿ zdecydowany.                 ║                        ║  Dokumenty nierozliczone : zachowaå               ║                        ║  Bilans otwarcia : utworzyå                       ║                        ║                                                   ║                        ║  Podaj jeszcze rozkaz  :  ZERUJ  i wciÿnij Enter. ║                        ║  _____    To ju╛ ostatnie potwierdzenie           ║                        ╚═══════════════════════════════════════════════════╝             Mo╛liwe jest, ╛e w powy╛szym komunikacie treÿå b⌐dzie inna w zale╛noÿci od   kontekstu. I tak, je╛eli wszystkie dokumenty sÑ rozliczone pojawi si⌐ napis:                       Dokumentów nierozliczonych nie ma                                            Bilans otwarcia : zerowy                               lub gdy zadysponowaliÿmy caêkowite czyszczenie systemu:                                            Dokumenty nierozliczone : usunÑå                                             Bilans otwarcia : zerowy                               W tym momencie nastÑpi zerowanie systemu ksi⌐gowego.                         Po zakoΣczeniu operacji uka╛e si⌐ komunikat:                                            ╔════════════════════════════════════════════════════╗                       ║  System wyzerowano. Bilans otwarcia przeniesiono.  ║                       ║  Dokumenty nierozliczone zachowano.                ║                       ║                                                    ║                       ║  Mo╛esz usunÑå niepotrzebnych kontrahentów         ║                       ║  i dokonaå zmian w numeracji i planie Kont.        ║                       ║                            Wciÿnij dowolny klawisz ║                       ╚════════════════════════════════════════════════════╝            lub jeÿli nie byêo dokumentów nierozliczonych lub za╛Ñdaliÿmy dokêadnego     zerowania systemu treÿå powy╛szego komunikatu b⌐dzie nieco inna:                           System wyzerowano. Bilans otwarcia równy zero.                               Dokumenty nierozliczone usuni⌐to.                                                                                                           Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e wraz z zerowaniem ginÑ zawarte w Archiwum dane do-  tyczÑce terminowoÿci zapêat. Dlatego przed tÑ operacjÑ nale╛y albo wyjaÿniå  wszystkie zwiÑzane z tym zagadnienia (przesyêajÑc dane do punktu odsetki,    który nie jest zerowany) lub wykorzystaå wykonanÑ kopi⌐ programu i danych.                                                                                Uwaga !                                                                        - Je╛eli przed zerowaniem mieliÿmy niezerowe saldo archiwum, przeniesiony      bilans otwarcia b⌐dzie bê⌐dny.                                             - Je╛eli chcemy zmieniå przeniesione salda poczÑtkowe na niektórych            Kontach (koszty, kasa), mo╛emy wprowadziå odpowiednie dokumenty              korygujÑce i powtórzyå operacj⌐ zerowania.                                 - Je╛eli z jakiÿ wzgl⌐dów chcielibyÿmy powróciå do stanu poprzedniego,         to korzystajÑc z dyskietek mo╛emy odtworzyå stan systemu sprzed              zerowania i po korekcie danych zerowanie powtórzyå.                                                                                                   5. ODSETKI-PRZELEWY-PISMA                                                    ═════════════════════════                                                                                                                                 5·1  Naliczanie odsetek                                                      ───────────────────────                                                                                                                                   Punkt ten realizuje obliczenie terminu zapêaty, iloÿci dni zwêoki, kwot⌐     nale╛nych odsetek, a nast⌐pnie drukuje not⌐ ze szczegóêowym opisem i         zaadresowanÑ w sposób umo╛liwiajÑcy przesêanie pocztÑ bez u╛ycia koperty.    Oferuje te╛ wydruk raportu o prowadzonych obliczeniach. Mo╛na te╛ w miar⌐    potrzeb korzystaå tylko z niektórych mo╛liwoÿci np. u╛ywaå tej opcji jako    kalkulatora do sprawdzania poszczególnych parametrów (termin, zwêoka,        odsetki), lub do kontrolnego przeliczania wêasnych nale╛noÿci odsetkowych.   Tak╛e z systemu ksi⌐gowego mo╛na automatycznie przekazywaå tu polecenia      naliczenia odsetek. Do wprowadzania danych sêu╛y tabela:                                                                                                  /ekran: naliczanie odsetek/                                                                                                                                1 - wska½nik poprawnoÿci ? informuje, ╛e mamy bê⌐dnie wprowadzone dane       2 - nazwa kontrahenta wybierana z listy adresowej                            3 - okreÿlenie dokumentu dla którego naliczamy odsetki                       4 - kwota dla której naliczamy odsetki                                       5 - data wystawienia dokumentu tj. data od której zaczynamy liczyå               termin zapêaty                                                           6 - iloÿå dni w jakim miaêa nastÑpiå zapêata                                 7 - wyliczona data zapêaty                                                   8 - faktyczna data zapêaty                                                   9 - wyliczona zwêoka w pêatnoÿci                                            10 - wyliczona kwota odsetek                                                                                                                              Tabela jest na tyle szeroka, ╛e w caêoÿci nie mieÿci si⌐ na ekranie i musimy przesuwaå jÑ w prawo i lewo. Dla uêatwienia z prawej strony powtórzono       jeszcze nazw⌐ dokumentu, kontrahenta i znacznik bê⌐du. Informacje o          poruszania si⌐ po tabeli otrzymamy wciskajÑc klawisz F1. U doêu ekranu       wymieniono inne dost⌐pne operacje.                                                                                                                        Rozpoczynamy prac⌐ na czystej tabeli. Mamy pustÑ lini⌐ do wprowadzania       danych, kolejne uzyskamy przez ~i. Ka╛da ma wst⌐pnie ustawiony znacznik      bê⌐du ?. Teraz nale╛y wybraå kontrahenta dla którego liczymy odsetki. Gdy    chcemy tylko wykonaå obliczenia bez pó½niejszego wydruku (np. do kontrolnego naliczania wêasnych nale╛noÿci), pole Dêu╛nik i Dokument w ogóle mo╛emy      zignorowaå. Je╛eli jednak chcemy not⌐ drukowaå musimy wskazaå dêu╛nika i     prawidêowo wypeêniå pozostaêe pola a╛ do znikni⌐cia znacznika bê⌐du ?.       Je╛eli wybrany dêu╛nik ma nie wypeêniony adres program zaproponuje           uzupeênienie danych. W nast⌐pnych kolumnach wpisujemy numer dokumentu        (faktura,rachunek itp.) którego dotyczy zapêata i kwot⌐. Nie wypeênienie     tych pól jest traktowane jako bêÑd uniemo╛liwiajÑcy wydruk noty. Do pola     Wypisano wpisujemy dat⌐ od której rozpoczynamy liczenie terminu zapêaty.     Pole oznaczone D.o okreÿla ile dni przeznaczyliÿmy na  uregulowanie          pêatnoÿci liczÑc od daty Wypisano. Pole to przybiera poczÑtkowo wartoÿå      okreÿlonÑ w punkcie Instalacja systemu jednak╛e mo╛emy teraz zmieniå jÑ na   dowolnÑ liczb⌐ w zakresie 0-999. Je╛eli sami, bezpoÿrednio okreÿlamy         wymagany termin zapêaty wstawimy tu 0. Pole Termin nie jest bezpoÿrednio     dost⌐pne dla u╛ytkownika, a powstaje po przeliczeniu daty wystawienia        dokumentu i dopuszczalnej zwêoki z uwzgl⌐dnieniem metody wybranej w          pkt.Instalacja. Aktualne parametry instalacyjne mo╛emy w ka╛dej chwili       sprawdziå klawiszem F7. Po wypeênieniu pola Zapêata program sprawdza         wzajemnÑ zgodnoÿå dat reagujÑc komunikatami na bê⌐dy, oblicza zwêok⌐ i kwot⌐ odsetek. Je╛eli wszystko przebiegêo prawidêowo w danym wierszu tabeli znika  znacznik bê⌐du ?.                                                            Uwaga ! Je╛eli ostatnia pozycja na liÿcie jest wypeêniona prawidêowo to      wciÿni⌐cie klawisza :strzaêka w dóê, da ten sam efekt jak operacja: inne.                                                                                 ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym punkcie    jest przewidziana w formie sesji po przeliczeniu odsetek i sporzÑdzeniu      wydruków caêÑ list⌐ mo╛emy wykasowaå.                                                                                                                     ~Wydruk - w ka╛dym momencie pracy mo╛emy za╛Ñdaå wydruków. Pojawi si⌐        wówczas nast⌐pujÑce pytanie:  Lista danych  Jedna nota  Wszystkie noty       Lista danych - po przesortowaniu wg kontrahentów drukuje tabel⌐ jak na                      ekranie                                                       Jedna nota  - drukuje kompletnÑ not⌐ dla wskazanego dêu╛nika to znaczy,             ╛e na jednej nocie uj⌐te sÑ i zsumowane wszystkie jego nale╛noÿci.    Wszystkie noty - ciÑgêy wydruk wszystkich skompletowanych not                W instalacji systemu mo╛emy zaznaczyå czy ka╛da nota ma byå drukowana od     razu w dwóch egzemplarzach oraz zmieniå formuêk⌐ o podstawie prawnej.        Wydruki mo╛na powtarzaå wiele razy póki tabela nie zostanie skasowana.       Je╛eli mamy wi⌐cej ni╛ jedno konto bankowe i wpisaliÿmy je w punkcie         Procedury pomocnicze - Instalacja, program przed wydrukiem zapyta, które ma  drukowaå na nocie odsetkowej.                                                                                                                             Dekre~t - punkt Naliczanie odsetek nie tylko przyjmuje dane z systemu        ksi⌐gowego ale mo╛e przesyêaå tam dyspozycje ksi⌐gowania wystawionej noty    odsetkowej. Do punktu Wprowadzanie danych przenoszone sÑ: dane kontrahenta,  nazwa dokumentu (poprzedzona literami NO), kwota (na stron⌐ Winien), data    oraz wskazane Konto. Powstaêe zapisy b⌐dzie mo╛na skorygowaå, a nast⌐pnie    zaksi⌐gowaå. B⌐dzie te╛ mo╛na je usunÑå. Po wybraniu: Jedna nota  Wszystkie  noty, mo╛emy przesêaå caêy zestaw not lub tylko jednÑ wskazanÑ kursorem.                                                                                  5·2   Przelewy, przekazy                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Punkt ten realizuje wydruk poleceΣ przelewu lub przekazu w typowej formie    u╛ywanej w rozliczeniach bankowych. Ka╛da pozycja mo╛e byå wydrukowana jako  przelew lub jako przekaz (dalej b⌐dziemy nazywaå je notami). MajÑc list⌐     kontrahentów oszcz⌐dza nam wielokrotnego odszukiwania i przepisywania danych adresowych i bankowych i pozwoli uniknÑå pomyêek. Z moduêu ksi⌐gowego mo╛na  przesêaå tu polecenie wystawienia przelewu/przekazu lub odwrotnie po wysta-  wieniu przelewu/przekazu zadysponowaå jego zaksi⌐gowanie poleceniem Dekre~t.                                                                              Mamy do dyspozycji tabel⌐ do której  wpisujemy dane dla ka╛dej noty.         Technika prac analogicznie jak w punkcie naliczania odsetek. Pierwsza        kolumna zawiera znacznik poprawnoÿci ? . Jako bê⌐dny jest traktowany ten     wiersz, który nie ma wskazanego kontrahenta lub podanej kwoty. Do wpisania   tytuêu pêatnoÿci mamy dwa wiersze. W górnej linii jest podawana aktualna     suma przygotowywanych not, co mo╛e byå przydatne gdy dysponujemy             ograniczonymi ÿrodkami.                                                                                                                                   /ekran: przelewy, przekazy/                                                                                                                               Tabel⌐ mo╛emy przesuwaå w poziomie i w pionie. Informacje o poruszania si⌐   po tabeli otrzymamy wciskajÑc klawisz F1.                                                                                                                 ~Inne dane - wprowadzamy pustÑ lini⌐ do wpisania nowych danych.              Uwaga ! Je╛eli ostatnia pozycja na liÿcie jest wypeêniona prawidêowo to      wciÿni⌐cie klawisza: strzaêka w dóê, da ten sam efekt jak operacja: inne.                                                                                 ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (oznaczone ?) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym punkcie    jest przewidziana w formie sesji po wydrukowaniu not caêÑ list⌐ mo╛emy       wykasowaå.                                                                                                                                                ~Wydruk - w ka╛dym momencie pracy mo╛emy za╛Ñdaå wydruków. Pojawi si⌐        wówczas nast⌐pujÑce zapytanie:                                                        Lista  Jedna nota  Caêoÿå   PRZELEW  Przekaz: 3,4    Data Tak                                                                                    Lista      - po przesortowaniu wg kontrahentów drukuje w caêoÿci tabel⌐ jak               na ekranie w postaci raportu.                                   Jedna nota - drukuje jeden, wskazany przelew/przekaz                         Caêoÿå not - masowy wydruk wszystkich przelewów/przekazów z listy                                                                                         Przelew  - okreÿla, ╛e wydruk ma nastÑpiå w formie przelewu. Drukowane sÑ               jednoczeÿnie cztery, odpowiednio oznakowane odcinki przelewu.                                                                                  Przekaz  - okreÿla, ╛e wydruk ma nastÑpiå w formie przekazu 3 lub 4 odcinko-            wego. Wpierw drukowane sÑ trzy cz⌐ÿci, a czwarty odcinek drukowa-            ny jest u doêu kartki.Je╛eli jednak mamy drukark⌐ atramentowÑ lub            laserowÑ, przekaz 4-odcinkowy mo╛emy wydrukowaå "bokiem". W tym              celu nale╛y postÑpiå zgodnie z poradÑ w pkt. Procedury pomocnicze            -Instalacja-urzÑdzenia zew.-druk, uwaga: Portret-Pejza╛. Wykonu-             jemy tam tzw. ustawienia wêasne drukarki. Przed wydrukiem przele-            wu b⌐dziemy mieå mo╛liwoÿå wyboru drukarki i wskazania na zmody-             fikowane przez nas ustawienia wêasne dajÑce wydruk typu Pejza╛.                                                                                Data - data u╛ywana w wydruku przelewu jest zgodna z ustawieniem wewn⌐trznej        daty w programie. Mo╛emy jÑ zmieniå przed wydrukiem klawiszem F10.           Mo╛emy te╛ wcale jej nie drukowaå jezeli nie wiemy kiedy przeka╛emy          przekaz do realizacji.                                                                                                                             Je╛eli mamy wi⌐cej ni╛ jedno konto bankowe i wpisaliÿmy je w punkcie         Procedury pomocnicze - Instalacja, program przed wydrukiem zapyta, które     ma drukowaå na przelewie/przekazie.                                                                                                                       Uwaga!  Je╛eli wystÑpi znieksztaêcenie wydruku mo╛e to byå spowodowane tym,        ╛e drukarka nie potrafi drukowaå pismem jednoczeÿnie wytêuszczonym i         zag⌐szczonym. Nale╛y wówczas w pkt. Procedury pomocnicze - Instalacja,       w pozycji: urzÑdzenia zew. wybraå:  druk - ustawienia wêasne i dokonaå       odpowiednich zmian (patrz pkt. 6.6 Instalacja).                                                                                                     Dekre~t - punkt Przelewy, przekazy nie tylko przyjmuje dane z systemu        ksi⌐gowego ale mo╛e przesyêaå tam dyspozycje ksi⌐gowania po wystawieniu      przelewu/przekazu. Przenoszone sÑ: dane o kontrahencie, pierwsze 10 znaków   pola Tytuêem wpisywane jest do nazwy dokumentu, kwota (na stron⌐ Winien),    data oraz ustalone Konto. dopisze przelewy/przekazy do zbioru dokumentów     przygotowanych do ksi⌐gowania w punkcie Wprowadzanie danych. Tam b⌐dzie      mo╛na je skorygowaå, a nast⌐pnie zaksi⌐gowaå. B⌐dzie te╛ mo╛na je usunÑå. Po wciÿni⌐ciu  ~t  uka╛e si⌐ zapytanie:        Jedna nota  Wszystkie noty       Mamy wi⌐c mo╛liwoÿå przesêania caêego zestawu przelewów/przekazów lub tylko  jednego wskazanego kursorem.                                                                                                                              5·3   Pisma - Edytor                                                         ────────────────────                                                                                                                                      Opcja ta umo╛liwia pisanie krótkich pism, ich wydruk z mo╛liwoÿciÑ adresowa- nia w oparciu o prowadzonÑ ksiÑ╛k⌐ adresowÑ, oraz adresowanie kopert maêego  i wi⌐kszego formatu. Pismo mo╛e byå wysêane automatycznie do wszystkich      kontrahentów lub tylko do tych, których wska╛emy. Mo╛emy wysêaå pismo        jednakowej treÿci lub wybranym adresatom doêÑczyå indywidualnie dobrany      dopisek. Tak╛e z rozrachunków przekazywane sÑ tu polecenia wystawiania       pisma. Np. mo╛emy tu przesêaå kontrahentów z nie zrealizowanymi pêatnoÿciami (wraz z nazwÑ, datÑ i kwotÑ dokumentu uj⌐tymi w dopisku indywidualnym)       nast⌐pnie doêÑczyå pismo ponaglajÑce ogólnej treÿci. Z redagowanych tu pism  korzystamy tak╛e w pkt. Skêadnica dokumentów, przy wydruku Not.              Opcja zgêasza si⌐ poni╛szÑ tabelÑ. Wpisujemy do niej tych kontrahentów do    których chcemy wysêaå pismo lub chcemy wyró╛niå ich specjalnym dopiskiem.                                                                                 /ekran: pisma-edytor/                                                                                                                                     Tabel⌐ mo╛emy przesuwaå w poziomie i w pionie. Druga cz⌐ÿå notatki znajduje  si⌐ poczÑtkowo ukryta poza ekranem. Dost⌐pne operacje:                                                                                                    ~Inne dane - wprowadzamy pustÑ lini⌐ do wpisania nowych danych               Uwaga ! Je╛eli ostatnia pozycja na liÿcie ma podanego kontrahenta to         wciÿni⌐cie klawisza: strzaêka w dóê, da ten sam efekt jak operacja: inne.                                                                                 ~UsuΣ poz. -  mo╛emy usunÑå jeden wiersz tabeli co zostanie poprzedzone      zapytaniem z ╛Ñdaniem potwierdzenia.                                                                                                                      ~Kasuj caêoÿå - po uprzednim uzgodnieniu kasuje wszystkie pozycje bê⌐dne     (bez podanego adresata) lub w ogóle wszystkie pozycje. Poniewa╛ praca w tym  punkcie jest przewidziana w formie sesji po wydrukowaniu pism caêÑ list⌐     mo╛emy wykasowaå.                                                                                                                                         WêÑczenie opcji ~Teksty podaje nam list⌐ posiadanych tekstów i podpowied½ o  dalszym post⌐powaniu. PrzesuwajÑc po liÿcie rozjaÿniony pasek przeglÑdamy    tytuêy tekstów. Je╛eli zastosujemy poka╛, wraz z przeglÑdaniem tytuêów b⌐dÑ  ukazywaêy si⌐ fragmenty tekstów. Ponowne wciÿni⌐cie klawisza p wyêÑcza       pokazywanie. Nowy powoduje zaêo╛enie pustego tekstu o tymczasowej nazwie     roboczej Nowy tekst .                                                                                                                                     /ekran: teksty/                                                                                                                                           Edycja umo╛liwia obejrzenie caêoÿci tekstu, poprawki i wpisanie nowej        treÿci. ZakoΣczenie edycji odbywa si⌐ przez wciÿni⌐cie Esc je╛eli nie        wprowadzaliÿmy zmian lub nie chcemy aby zmiany zostaêy zapami⌐tane. Je╛eli   zmiany chcemy zapisaå, edycj⌐ koΣczymy wciskajÑc ^w (przytrzymaå klawisz     Ctrl i nast⌐pnie w). Pozostaêe informacje jak zwykle pod klawiszem F1.       Maksymalny rozmiar tekstu: 15 linii po 70 znaków w wierszu. Je╛eli           napisaliÿmy tekst wi⌐kszy ni╛ 15 linii zostanie on skrócony.                                                                                              Mamy tak╛e mo╛liwoÿå zmiany tytuêu tekstu, wydruku tekstu, a tak╛e usuni⌐cia niepotrzebnego ju╛ tekstu.                                                                                                                                WracajÑc do poczÑtkowej tabeli w opcji Pisma - Edytor omówimy bli╛ej jakie   mamy mo╛liwoÿci drukowania pism.                                             Po uruchomieniu opcji ~Wydruk wskazujemy czy chodzi nam o wydruk pism czy    adresowanie kopert, a nast⌐pnie program przy u╛yciu trzech tabelek: Komu     wydruk, Co drukowaå i Opcje ustala z u╛ytkownikiem przedmiot wydruku.             ╔════════════════╗╔═════════════════╗╔═══════════════════╗                   ║ Komu wydruk :  ║║  Co drukowaå :  ║║      Opcje :      ║                   ║────────────────║║─────────────────║║───────────────────║                   ║ wedêug listy   ║║ tylko notatki   ║║ *  êÑcz adresatów ║                   ║ dla wszystkich ║║ tylko tekst     ║║ *  data           ║                   ║ dla wskazanego ║║ tekst i notatki ║║ *  piecz⌐å podpis ║                   ╚════════════════╝╚═════════════════╝╚═══════════════════╝                   WYDRUK    Pisma                               Esc  Wyjÿcie                                                                                           Z kombinacji mo╛liwych wariantów uzyskujemy ró╛ne mo╛liwoÿci, na przykêad:                                                                                - wydruk wskazanego pisma dla wszystkich kontrahentów z ksiÑ╛ki adresowej,     w tym wypadku tabeli nie musimy wypeêniaå                                  - wydruk wskazanego pisma wyêÑcznie dla wybranych kontrahentów umieszczonych   w tabeli                                                                   - wydruk wyêÑcznie notatek (tzw. "notatek dotyczÑcych wyêÑcznie tego           adresata")                                                                 - wydruk wskazanego pisma dla wszystkich kontrahentów z listy lub ksiÑ╛ki      adresowej z uwzgl⌐dnieniem indywidualnych notatek dla kontrahentów           umieszczonych w tabeli                                                     - wydruk pojedynczego egzemplarza dla kontrahenta wskazanego w tabeli                                                                                     W tabelce Opcje ustalamy czy doêÑczaå w nagêówku dat⌐, a w stopce miejsce na podpis i piecz⌐å. Je╛eli kontrahent wyst⌐puje w kilku pozycjach na liÿcie    mo╛emy kazaå poêÑczyå jego notatki indywidualne w jednym piÿmie lub drukowaå kilka pism. Uzgodnienia w tej tabelce wykonujemy wciskajÑc klawisz gwiazdka  * przy danej opcji. Obecnoÿå gwiazdki ÿwiadczy o aktywnoÿci danej opcji.     WyêÑczenie opcji nast⌐puje przez powtórne wciÿni⌐cie gwiazdki.                                                                                            Drukowanie pisma podobnie jak w przypadku noty odsetkowej odbywa si⌐ w       formie gotowej, zaadresowanej przesyêki pocztowej nie wymagajÑcej koperty.   Je╛eli potrzebny jest tekst w czystej formie bez adresu nadawcy i odbiorcy   drukujemy go w opcji ~Teksty - Wydruk.                                                                                                                    Przy adresowaniu kopert mamy do wyboru maêy i du╛y format koperty:           Du╛e/Maêe. Tu tak╛e przy pomocy tabelki Komu wydruk ustalamy zakres wydruku:                 wedêug listy, dla wszystkich, dla wskazanego                                                                                              5·4   KsiÑ╛ka adresowa                                                       ──────────────────────                                                                                                                                    W punkcie tym wpisujemy nowych, usuwamy zb⌐dnych kontrahentów i poprawiamy   dane ju╛ istniejÑce. Dane mo╛emy przeglÑdaå w postaci tabeli lub fiszek.     Poniewa╛ tabela jest szeroka nale╛y przesuwaå jÑ po ekranie. Lista jest      prezentowana w kolejnoÿci nazw lub numerów kontrahentów. Zmiana nast⌐puje    poleceniem Inde~x. Je╛eli w innych punktach programu chcemy poprawiå czy     dopisaå dane nie musimy przerywaå pracy i przechodziå do punktu: KsiÑ╛ka     adresowa. Operacj⌐ t⌐ mo╛emy przeprowadziå "na roboczo". Podobnie mo╛emy     zaêo╛yå nowÑ pozycj⌐.                                                                                                                                     /ekran: ksiÑ╛ka adresowa/                                                                                                                                 Nie zawsze jest potrzeba wypeêniania wszystkich pól, dlatego nale╛y zapoznaå si⌐ z ich znaczeniem i zastosowaniem. Do opisania kontrahenta mamy           nast⌐pujÑce pola (w nawiasach podano dêugoÿå pola):                          - Nazwa robocza (25) napis ten mo╛e byå ró╛ny od peênej nazwy oficjalnej       ale powinien jasno i wyra½nie okreÿlaå danego kontrahenta. Ze wzgl⌐du na     u╛ywanie tej nazwy przy wydruku KPR i ewidencji vat proponuje si⌐            wprowadzanie tu rdzenia nazwy firmy lub nazwiska oraz miasta (siedziby)    - Numer Kontrahenta (10) program rygorystycznie kontroluje prawidêowoÿå        zapisu tego pola, wymagania opisane poni╛ej                                - Telefon Notatki (43) mo╛na wykorzystaå te╛ na inne, dowolne informacje.      Uwaga! jest to te╛ miejsce na wpisanie imienia i nazwiska osoby upowa╛nio-   nej do odbioru faktur vat. Poniewa╛ mo╛emy oprócz nazwiska upowa╛nionego,    przechowywaå w tym polu inne informacje (choåby numer telefonu), przyj⌐to    nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐. Je╛eli w tym polu znajduje si⌐ znak # to brane jest   25 znaków wyst⌐pujÑcych po tym znaku, w przeciwnym wypadku czytane jest      pierwsze 25 znaków tego pola.                                              - Peêna nazwa (33 + 33) oficjalna nazwa wyst⌐pujÑca na wydrukach odsetek,      przelewów, przekazów, pism, kopert i faktur. Dla szczególnie dêugich nazw,   zwêaszcza dla potrzeb fakturowania,mo╛emy korzystaå z obu cz⌐ÿci tego pola - Miasto (20) poprzedzone kodem pocztowym. Automatycznie zapisywane du╛ymi     literami. Wyst⌐puje na wydrukach jw.                                       - Adres (25) pozostaêa cz⌐ÿå adresu. Wyst⌐puje na wydrukach jw.              - Nazwa banku (31) drukowana na poleceniu przelewu/przekazu                  - Numer konta bankowego (32) drukowany na poleceniu przelewu/przekazu        - NIP/Pesel (13) podajemy tu nip lub pesel lub regon                         - Vat (1) je╛eli kontrahent jest pêatnikiem vat wpisujemy literk⌐ v je╛eli     nie znak pusty. Ma znaczenie informacyjne, a u╛ywane jest tylko przy         fakturowaniu do proponowania wydruku faktury dla kontrahentów oznaczonych    literÑ V, lub rachunku uproszczonego dla nie posiadajÑcych tego znaku.       Je╛eli u╛ytkownik nie jest pêatnikiem vat i chce wystawiaå wyêÑcznie         rachunki uproszczone, wskazane jest aby nie wpisywaê kontrahentom tego       znacznika, a wówczas program stale b⌐dzie proponowaê wydruk rachunków.                                                                                  Numer kontrahenta speêniaå musi nast⌐pujÑce warunki:                         - zawiera tylko cyfry i znaki minus                                          - poczÑtkowe cyfry okreÿlajÑ grup⌐, do której nale╛y kontrahent              - cyfry oznaczajÑce grup⌐ muszÑ byå zakoΣczona znakiem -                     - pozostaêe cyfry sÑ dowolne jednak╛e program nie dopuszcza istnienia dwóch    identycznych numerów                                                       - je╛eli u╛ytkownik uzna za celowe, wewnÑtrz numeru mo╛na tworzyå podgrupy,    np. numer mo╛e mieå nie tylko postaå np. 201-000001 ale np. 201-10-001                                                                                  UWAGA ! Program potrafi samodzielnie nadawaå numery kontrahentom. Je╛eli nie podzieliliÿmy kontrahentów (mamy tylko jednÑ grup⌐) to mo╛emy w ogóle nie    wypeêniaå pola: Numer Kontrahenta pozostawiajÑc to programowi. Je╛eli mamy   kilka grup i nowego kontrahenta chcemy przyporzÑdkowaå do jednej z nich, to  w omawianym polu wystarczy wpisaå tylko numer grupy, a pozostaêÑ cz⌐ÿå       dobierze program. Zmiany numeru jest dopuszczalna gdy dany kontrahent nie    jest nigdzie u╛ywany inaczej system nie dopuszcza do usuni⌐cia lub zmiany    numeru i musimy zaczekaå z usuni⌐ciem czy zmianÑ do momentu zerowania        systemu np. przy zmianie roku. Pozostaêe parametry opisujÑce kontrahenta w   tym tak╛e nazwa robocza mogÑ byå zmieniane dowolnie.                                                                                                      Poprawianie danych o kontrahentach i dopisywanie nowych jest uj⌐te w postaci fiszki. Tu oraz w innych cz⌐ÿciach programu, w których wywoêujemy list⌐      kontrahentów, wykonujemy to operacjÑ: ~Poka╛ oraz ~Inne dane. Aby nowe dane  zostaêy przyj⌐te i zapisane musi byå podana: Nazwa robocza (choåby jeden     znak) oraz: Numer kontrahenta. Pozostaêe dane sÑ opcjonalne.                                                                                              Do przeszukiwania dêugich list program oferuje opcj⌐ ~Rewizja. Wprowadzamy   tu dowolny jeden lub dwa fragmenty nazwy (litery maêe/du╛e sÑ oboj⌐tne) lub  numeru ksi⌐gowego lub nip-u. Je╛eli wpisaliÿmy warunki poszukiwaΣ do wi⌐cej  ni╛ jednego pola program b⌐dzie próbowaê szukaå wpierw wedêug nazwy (je╛eli  jest podana) nast⌐pnie wedêug numeru (je╛eli jest podane) i wedêug nip-u.    OperacjÑ  ~Jeszcze rew. znajdujemy kolejnÑ pozycj⌐ speêniajÑcÑ podany        wczeÿniej warunek.                                                                                                                                        Je╛eli ╛Ñdamy ~Usuni⌐cia pozycji program wpierw sprawdza czy kontrahent nie  jest u╛ywany w programie (patrz Dodatek C). Je╛eli tak nie jest to w miejsce nazwy pojawia si⌐ napis: D O  S K A S O W A N I A,  ale pozycja nie zostanie jeszcze usuni⌐ta. Ponowne ╛Ñdanie usuni⌐cia przywróci kontrahenta wraz z     nazwÑ roboczÑ. Wêaÿciwe i ostateczne kasowanie oznaczonych pozycji odbywa    si⌐ przy wyjÿciu z podpunktu ale wpierw stawiane jest pytanie: UsunÑå        zaznaczone pozycje (T/N)?: _. Po odpowiedzi twierdzÑcej nastÑpi kasowanie,   przy zaprzeczeniu zostanÑ zdj⌐te znaki do skasowania.                                                                                                     ~Index - sêu╛y do zmiany uporzÑdkowania listy. B⌐dzie to kolejnoÿå           alfabetyczna Nazw roboczych lub kolejnoÿå numerów kontrahentów. Je╛eli       u╛ytkownik ma zainstalowane polskie litery, tak ╛e nie mo╛e wywoêaå ~x       uczyni to klawiszem Tab.                                                                                                                                  ~Wydruk mo╛e obejmowaå caêÑ list⌐ lub wskazanÑ iloÿå pozycji poczÑwszy od    miejsca wskazywanego przez rozjaÿniony pasek:     Wszyscy  Nast⌐pni          W zale╛noÿci od potrzeb mo╛emy jeszcze wybraå treÿå wydruku wskazujÑc w      poni╛szej tabelce:      ╔═══════════════════════╗                                                    ║ peêny wydruk          ║                                                    ║ skrócony ksi⌐gowy     ║                                                    ║ skrócony adresowy     ║                                                    ║ skrócony telefoniczny ║                                                    ║ skrócony bankowy      ║                                                    ╚═══════════════════════╝                                                                                                         Uwaga.Praca z listÑ kontrahentów opisana jest te╛ w pkt7.1 Wybór kontrahenta                                                                              6. PROCEDURY POMOCNICZE                                                      ═══════════════════════                                                                                                                                   6·1   Stopy odsetkowe                                                        ─────────────────────                                                                                                                                     W punkcie tym zapisujemy informacje o kolejno obowiÑzujÑcych wartoÿciach     stóp odsetkowych. W kolumnie pierwszej zapisujemy dat⌐ z jakÑ zaczyna        obowiÑzywaå nowa wartoÿå oprocentowania, którÑ zapisujemy w kolumnie         drugiej. W nast⌐pnej przy u╛yciu liter r m t d zaznaczamy w jakim stosunku   podano obowiÑzujÑcÑ wartoÿå oprocentowania. Pozostaêe kolumny podajÑ dla     wygody u╛ytkownika przeliczenie na inne okresy. W pkt.Instalacja systemu     u╛ytkownik okreÿla iloÿå dni w roku przyjmowanÑ do obliczeΣ. Usuni⌐cie       wiersza uzyskujemy przez wykasowanie daty. Jakiekolwiek zmiany powodujÑ      automatyczne przesortowanie i przeliczenie tabeli oraz je╛eli istnieje lista naliczania odsetek, przeliczenie jej z podaniem komunikatu o wykonanej       czynnoÿci i zaistniaêych zmianach (patrz Dodatek C).                                                                                                      /ekran: stopy odsetkowe/                                                                                                                                  W ka╛dym momencie pracy programu mo╛emy mieå wglÑd do tabeli po naciÿni⌐ciu  klawisza F6 .                                                                                                                                             Je╛eli kontrolnie chcemy przeliczyå odsetki wedêug innych stawek ni╛         powszechnie obowiÑzujÑce, mo╛emy chwilowo wpisaå tu innÑ wartoÿå i wedêug    niej obliczyå odsetki.                                                                                                                                    6·2   Dni wolne od pracy                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Program posiada umiej⌐tnoÿå automatycznego rozpoznawania niedziel. Pozostaêe dni wolne od pracy u╛ytkownik musi nanieÿå sam. Dla prawidêowego naliczania  terminu pêatnoÿci muszÑ to byå dni podane ustawowo. Dane nanoszone sÑ dla    roku zgodnego z aktualnÑ wewn⌐trznÑ datÑ programu. Je╛eli chcemy to uczyniå  dla innego roku musimy zmieniå bie╛ÑcÑ dat⌐ klawiszem F10 . Po wyborze roku  i miesiÑca ukazuje si⌐ wêaÿciwy kalendarz. Poruszamy si⌐ po nim strzaêkami,  a klawiszem Enter znaczymy dni wolne. Dziaêa on tu naprzemiennie tzn. je╛eli wciÿniemy go na dniu roboczym to dzieΣ zostanie zmieniony na ÿwiÑteczny      je╛eli jeszcze raz u╛yjemy Enter zostanie znów uznany za roboczy. Prac⌐ nad  danym miesiÑcem koΣczymy klawiszem Esc . Wówczas pojawia si⌐ pytanie         Akceptujesz (T/N)? : _  co oznacza, ╛e program pyta si⌐ czy ma zapami⌐taå    dany miesiÑc w obecnie widocznej formie. Je╛eli wciÿniemy n lub Esc          wprowadzone ostatnio zmiany nie zostanÑ zapisane, a miesiÑc b⌐dzie pami⌐tany w formie przed poprawkami. Je╛eli w ogóle nie wprowadzaliÿmy zmian to b⌐dzie oboj⌐tne jakiej udzielimy odpowiedzi. Omawiana opcja zasadniczo sêu╛y do     wprowadzania zmian w kalendarzu. Do przeglÑdania sêu╛y klawisz F10 oferujÑcy bardziej wygodnÑ form⌐, czynny w ka╛dym momencie pracy programu.                  ╔═══════════╗ ╔═════════════════════════════╗                                ║StyczeΣ    ║ ║   1997 r. - Listopad        ║                                ║Luty       ║ ║     Dni wolne od pracy      ║                                ║Marzec     ║ ║═════════════════════════════║                                ║KwiecieΣ   ║ ║ Po │       4   11   18   25 ║                                ║Maj        ║ ║ Wt │       5   12   19   26 ║                                ║Czerwiec   ║ ║ ùr │       6   13   20   27 ║                                ║Lipiec     ║ ║ Cz │       7   14   21   28 ║                                ║SierpieΣ   ║ ║ Pi │  1<   8   15   22   29 ║                                ║WrzesieΣ   ║ ║ So │  2    9   16   23   30 ║                                ║Pa½dziernik║ ║ Ni │  3   10   17   24      ║                                ║Listopad   ║ ║═════════════════════════════║                                ║GrudzieΣ   ║ ║  strzaêki - ruch kursora    ║                                ╚═══════════╝ ║  Enter - dzieΣ wolny/rob.   ║                                              ║    Esc - wyjÿcie            ║                                              ╚═════════════════════════════╝                                                                                                        6·3   Archiwowanie                                                           ──────────────────                                                                                                                                        Archiwowanie inaczej nazywane sporzÑdzaniem kopii bezpieczeΣstwa nale╛y      wykonywaå cz⌐sto i dobrym nawykiem powinno byå wykonywanie kopii na          zakoΣczenie dnia pracy, a wypadku du╛ej awaryjnoÿci sprz⌐tu czy zasilania po zakoΣczeniu wprowadzania szczególnie du╛ej czy czasochêonnej partii danych.  SporzÑdzanie kopii bezpieczeΣstwa mo╛na przyrównaå do systemu ubezpieczeΣ.   Przez lata, nieraz przez caêe ╛ycie  pêacimy skêadk⌐ ubezpieczeniowÑ od      nieszcz⌐ÿliwych wypadków nie tylko  wiedzÑc, ╛e mo╛emy nie skorzystaå z      wypêaty premii ale nawet nie majÑc  na to szczególnej ochoty. Podobnie       codzienne kopiowanie danych choå  poczÑtkowo mo╛e si⌐ wydaå ╛mudne i         niepotrzebne, daje nam spokojnÑ pewnoÿå, ╛e np. caêoroczna praca i cenne     dane nie przepadnÑ. Jednak╛e mimo tego najlepiej byêoby abyÿmy nigdy nie     zostali zmuszeni awariÑ lub dziaêaniem wirusa do korzystania z kopii.                                                                                     Operacja ta sêu╛y do przekopiowania danych programu na dyskietk⌐. Jej celem  jest utworzenie kopii bezpieczeΣstwa (patrz Dodatek D) lub zarchiwowanie     danych za jakiÿ okres np. za ubiegêy rok. Operacja jest starannie            kontrolowana przez program i szczegóêowo instruuje u╛ytkownika co do sposobu post⌐powania. Do archiwowania nale╛y przeznaczyå uprzednio sformatowane      dyskietki dowolnego typu (360KB, 1.2MB lub 1.4MB). Przy kopiowaniu wszystkie dane znajdujÑce si⌐ w katalogu gêównym dyskietki zostanÑ skasowane.          Kopiowane sÑ wszystkie pliki z rozszerzeniem .MEM, .DBT, .DBF i plik         kontrolny *.WZR. Tak, ╛e na kopii znajduje si⌐ caêy obraz systemu od         poczÑtku eksploatacji do dnia dzisiejszego. Gdy dane nie mieszczÑ si⌐ na     jednej dyskietce, program ╛Ñda nast⌐pnych. Pliki o rozmiarach                przekraczajÑcych rozmiar dyskietki sÑ stosownie dzielone. Plik SUM_KON.DBF   ze wzgl⌐du na swój najwi⌐kszy rozmiar i to, ╛e jest plikiem wynikowym nie    jest przenoszony do kopii (wêaÿciwie przenoszona jest tylko jego pusta       struktura), zostanie on zrekonstruowany po odtwarzaniu z dyskietek (patrz    pkt.4.11 Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych). Pliki indeksowe, o rozszerzeniu    *.NTX te╛ nie sÑ kopiowane i powstajÑ automatycznie przy odtwarzaniu.        Je╛eli kopiujemy na wi⌐cej ni╛ jednÑ dyskietk⌐, na zakoΣczenie program       za╛Ñda ponownego wêo╛enia dyskietki pierwszej celem zapisania na niej        poprawnoÿci kopiowania i innych parametrów.                                                                                                               Dana kopia jest oznaczona datÑ i czasem uruchomienia operacji archiwowania,  a ka╛da dyskietka jest wewn⌐trznie numerowana. StÑd program wie ilu, jakich  i w jakiej kolejnoÿci dyskietek ma pó½niej ╛Ñdaå przy odtwarzaniu. Dyskietki mogÑ byå u╛ywane wielokrotnie i nie ma potrzeby sporzÑdzania kolejnych kopii na kolejnych dyskietkach. Jedynie przed zerowaniem systemu nale╛y sporzÑdziå kopi⌐ (lub dwie), która b⌐dzie nienaruszona. Mo╛na te╛ przyjÑå system        odkêadania ostatniej kopii danego miesiÑca.                                                                                                               Uwaga! Nale╛y wystrzegaå si⌐ sytuacji gdy na dyskietk⌐, na której znajduje   si⌐ prawidêowa kopia z poprzedniego okresu nagramy stan aktualny, który      zostaê uszkodzony przy awarii lub przez wirusa. Pozb⌐dziemy si⌐ wówczas      jakiegokolwiek zestawu prawidêowych danych. DobrÑ metodÑ jest stosowanie     dwóch dyskietek dla parzystych i nieparzystych tygodni lub miesi⌐cy. Je╛eli  mamy doÿå miejsca na dysku twardym mo╛emy w dodatkowym podkatalogu (klawisz  F4) przechowywaå dodatkowÑ kopi⌐ danych. Mo╛emy te╛ kopiowaå caêy katalog    programu w inne miejsce na dysku, korzystajÑc z poleceΣ systemu operacyjnego lub programów typu Norton.                                                                                                                                Je╛eli rozmiar danych jest tak du╛y, ╛e kopia zajmuje wiele dyskietek i czas operacji jest dêugi u╛ytkownik mo╛e sam kopiowaå dane przy pomocy programów  archiwizujÑcych np. PKZIP. Do programu, doêÑczony jest plik SKP-ARCH.LP      b⌐dÑcy listÑ plików koniecznych i wystarczajÑcych do kopiowania. Nazwa       ka╛dego pliku poprzedzona jest tzw. ÿcie╛kÑ dost⌐pu z opisem dysku i         katalogu. Je╛eli zaszêy zmiany w instalacji systemu to plik ten nale╛y       zmodyfikowaå. Poleceniem np.: pkzip a:\skparch @c:\skp\skp-arch.lp           wykonujemy archiwowanie wyszczególnionych plików na dyskietk⌐ w stacji A do  pliku SKPARCH.ZIP  (podany przykêad jest sêuszny gdy skp-arch.lp jest na     dysku C w katalogu skp). Celem uproszczenia polecenie archiwowania mo╛e      zostaå zapisane w pliku typu .BAT . Np. tworzymy w katalogu gêównym dysku    plik ARCH.BAT zawierajÑcy wyêÑcznie powy╛sze polecenie. U╛ytkownik po        wêo╛eniu dyskietki, napisaniu arch i wciÿni⌐ciu Enter wykona po╛ÑdanÑ kopi⌐. Oczywiÿcie odtwarzanie te╛ nale╛y przeprowadziå dearchiwizatorem, a po       wejÿciu do programu wykonaå pkt. Odÿwie╛anie zbiorów wynikowych. Zalecane    jest odtwarzanie nie bezpoÿrednio do wêaÿciwego katalogu systemu ale do      innego podkatalogu skÑd po pomyÿlnym zakoΣczeniu i skontrolowaniu (np.       testami zawartymi w programie) zostanÑ przesêane do wêaÿciwego katalogu      roboczego. Poniewa╛ ten sposób kopiowania i odtwarzania nie jest ju╛         kontrolowany przez nasz system przygotowanie metody powinna wykonaå osoba    fachowo przygotowana.                                                                                                                                     Uwaga!  Nale╛y pami⌐taå, ╛e archiwowanie i odtwarzanie dotyczy tylko         jednego, bie╛Ñcego zbioru danych. To znaczy. ╛e je╛eli u╛ytkownik posiada    kilka zestawów danych przeêÑczanych w programie klawiszem F4 (np. klienci    biura rachunkowego) musi wykonywaå archiwowanie i odtwarzanie dla ka╛dego    zestawu oddzielnie. W przypadku du╛ej iloÿci podkatalogów, bardziej          efektywne b⌐dzie wykonywanie bie╛Ñcych kopii na dysk twardy (tego samego lub innego komputera), kopiujÑc caêÑ zawartoÿå katalogu wraz podkatalogami do    katalogu o innej nazwie.                                                                                                                                  6·4   Odtwarzanie                                                            ─────────────────                                                                                                                                         Operacji odtwarzania u╛ywamy w dwóch przypadkach. Gdy mieliÿmy awari⌐        sprz⌐tu, która spowodowaêa utrat⌐ danych lub zakêócenie ich wzajemnych       relacji, a indeksowanie nie poprawia tego stanu lub system jest tak          uszkodzony, ╛e nie mo╛emy nawet uruchomiå programu i korzystamy z dyskietki  instalacyjnej. Druga mo╛liwoÿå u╛ycia zachodzi wtedy gdy mamy kopi⌐ danych   za jakiÿ poprzedni okres (np. ubiegêy rok) i zachodzi koniecznoÿå przej-     rzenia w nim danych. Wówczas nale╛y u╛ywajÑc klawisza F4 zaêo╛yå dodatkowy   podkatalog dla odtwarzanego zestawu danych lub u╛yå podkatalogu REZERWA.                                                                                  Poniewa╛ ka╛da kopia jest oznaczona datÑ, czasem i znakiem  poprawnoÿci      wykonania, a ka╛da dyskietka jest wewn⌐trznie numerowana program wie ilu,    jakich i w jakiej kolejnoÿci dyskietek ma ╛Ñdaå przy odtwarzaniu. Do         wykonania operacji odtwarzania konieczny jest (zakêadany przy instalacji     programu) podkatalog REZERWA, do którego wst⌐pnie sÑ kopiowane dane z        dyskietek nim zostanÑ umieszczone docelowo. Ma to na celu dodatkowe          zabezpieczenie aktualnych danych na wypadek niepowodzenia przy odtwarzaniu.  Przed rozpocz⌐ciem odtwarzania usuwane sÑ wszystkie pliki w podkatalogu      REZERWA, dlatego nie nale╛y przechowywaå w nim znaczÑcych informacji. Po     wykonaniu odtwarzania pliki z podkatalogu REZERWA nie sÑ usuwane i mogÑ      stanowiå dodatkowÑ rezerw⌐ danych (mo╛emy jednak je skasowaå). Zastosowano   mo╛liwoÿå przerwania operacji w momencie gdy dane sÑ w podkatalogu REZERWA   (czyli nie sÑ jeszcze przeniesione do wêaÿciwego obszaru danych). Jest to    u╛yteczne gdy tylko chwilowo potrzebujemy danych jakie mamy na dyskietce lub gdy chcemy skontrolowaå prawidêowoÿå zapisu zêo╛onych na dyskietce danych.                                                                                Odtwarzanie z kopii wykonanej programem archiwizujÑcym nale╛y wykonaå do     oddzielnego podkatalogu (np. pkunzip a:\skparch c:\skp\rezerwa) i dopiero po wykonaniu punktu Odÿwie╛anie danych wynikowych i kontroli poprawnoÿci        przesêaå do wêaÿciwego. Poniewa╛ ten sposób kopiowania i odtwarzania nie     jest ju╛ kontrolowany przez nasz program wykonaå go powinna wykonaå osoba    fachowo przygotowana.                                                                                                                                     Uwaga!  Nale╛y pami⌐taå, ╛e archiwowanie i odtwarzanie dotyczy tylko         jednego, bie╛Ñcego zbioru danych. To znaczy. ╛e je╛eli u╛ytkownik posiada    kilka zestawów danych przeêÑczanych w programie klawiszem F4 (np. klienci    biura rachunkowego) musi wykonywaå archiwowanie i odtwarzanie dla ka╛dego    zestawu oddzielnie.                                                                                                                                       6·5   Indeksowanie                                                           ──────────────────                                                                                                                                        Indeksowanie jest metodÑ analizowania zbiorów danych pod wzgl⌐dem ich        uporzÑdkowania i zapisywania tych informacji w odr⌐bnych plikach.            Indeksowanie danych znakomicie przyspiesza ich odszukiwanie i porzÑdkowanie. Wszystkie czynnoÿci zwiÑzane z indeksowaniem sÑ wykonywane przez system      automatycznie w czasie pracy i u╛ytkownik nie zauwa╛a nawet tych czynnoÿci.  Jednak╛e w programie znajduje si⌐ punkt, w którym mo╛na za╛Ñdaå              przeindeksowania danych i u╛ytkownik bez obaw mo╛e go wykonaå. Spowodowaå to mo╛e jedynie pozytywny skutek w postaci odÿwie╛enia zapisu na dysku. Punkt   ten mo╛emy wykonaå te╛ je╛eli mamy wÑtpliwoÿci co do stanu systemu np. po    awarii zasilania.                                                                                                                                         Indeksowanie jest te╛ automatycznie wykonywane w pkt. Odÿwie╛anie danych     wynikowych jako jeden z elementów jego dziaêania.                                                                                                         6·6   Instalacja                                                             ────────────────                                                                                                                                          Dla przystosowania programu do sprz⌐tu u╛ytkownika, oraz do jego potrzeb i   przyzwyczajeΣ, oferowana jest opcja instalacyjna. Poni╛ej przedstawiono      przykêadowy ekran z tej opcji. Stan pokazanych tu parametrów jest ustawiany  przy instalacji programu ich zmian⌐ mo╛emy wykonaå dowolnie cz⌐sto. W ka╛dym momencie pracy programu mo╛emy przy u╛yciu klawisza F7 obejrzeå stan         parametrów instalacyjnych.                                                     INSTALACJA  ║   ┌─────┤Zwêoka podana w dniach kalendarzowych.              ══════════════╝   │     │DzieΣ pêatnoÿci ustalany na dzieΣ roboczy.                            │                                                                            │┌────┤zapêata w dniu nast⌐pnym jest  terminowa                              ││                                                                           ││┌───┤Na podstawie art. 481 K.C. wzywamy do uregulowania                    │││   │odsetek za zwloke w ponizszych platnosciach :       ╔════════════════╗│││                                                        ║metoda obliczeΣ ║┘││┌──┤PKO SA I o/Miasto 390593-4893-136-2                 ║1 dzieΣ zwêoki  ║─┘││                                                       ║nagêówek noty   ║──┘│┌─┤term.pêat.14 dni zaokrÑg.odsetek 0.01 zê noty 1 egz ║konta bankowe   ║───┘│                                                      ║parametry odset.║────┘┌┤standard,D.wystaw/D.otrzym,bez odl.zakup r-u nowy%2 ║VAT parametry   ║─────┘                                                     ║archiw. rozrach.║──────┤archiwum: zwêoka wzgl⌐dnie  index: Numer+Dokument   ║rodzaj papieru  ║────┐                                                      ║polskie litery  ║───┐└─┤papier  ci⌐ty dêug. A-4   szerokoÿå  10"            ║format daty, rok║──┐│                                                       ║urzÑdzenia zew. ║─┐│└──┤polskie litery  bez polskich liter                  ║wpis danych     ║┐││                                                        ║hasêo wejÿciowe ║││└───┤format daty  dd/mm/rr      iloÿå dni w roku  360.00 ╚════════════════╝││                                                          └─> bez hasêa    │└────┤druk standard Epson  monitor mono  dzwonek Tak RAM_                   │                                                          F1 Pomoc          └─────┤auto.skokTakpowt.opisuTakEnter->Vat Prod.f.Takd.Tak                                                                              Oto znaczenie poszczególnych punktów:                                                                                                                     metoda obliczeΣ :  ╔════════════════════════════════════════════════════╗                       ║1│Zwêoka  podana  w  dniach kalendarzowych. DzieΣ   ║                       ║ │pêatnoÿci ustalany bez uwzgl⌐dnienia  dni wolnych.║                       ║─┼──────────────────────────────────────────────────║                       ║2│Zwêoka podana w dniach kalendarzowych.            ║                       ║ │DzieΣ  pêatnoÿci  ustalany  na dzieΣ roboczy.     ║                       ║─┼──────────────────────────────────────────────────║                       ║3│Zwêoka  podana w dniach roboczych.                ║                       ╚════════════════════════════════════════════════════╝    Wybierany jest tu sposób obliczania terminu zapêaty w oparciu o dat⌐         powstania zobowiÑzania i dopuszczalnÑ zwêok⌐ w pêatnoÿci. Podane tu zasady   w poêÑczeniu z mo╛liwoÿciÑ elastycznego traktowania pêatnoÿci w dniu         nast⌐pnym po terminie daje mo╛liwoÿå obliczania terminu zapêaty przy ró╛nych wymaganiach u╛ytkownika. Przy naliczaniu odsetek u╛ytkownik mo╛e zrezygnowaå z automatycznego ustalania terminu przez program i podaå go bezpoÿrednio do  obliczeΣ. Robimy to w ten sposób, ╛e w rubryce Wypisano podajemy od razu     termin pêatnoÿci, a w pole D.o (dopuszczalne opó½nienie) wpisujemy 0.        Przeÿled½my przykêad:                                                                                                                                      grudzieΣ 1990   styczeΣ 1991                                                28  29  30  31  1  2  3  4  5  6  7  8  9                                                                                                                 metoda --->   1     2     3                                                          0    28    28    28    Tabela podaje wyliczony przez program                 1    29    29    29    termin zapêaty w  zale╛noÿci od dopu-            dni  2    30    31    31    szczalnej  zwêoki i przyj⌐tej metody.         zwêoki  3    31    31     2                                                          4     1     2     3    Np. zobowiÑzanie powstaêo 28/12/90,                   5     2     2     4        zwêoka 8 dni, pêatnoÿå przypada:                  6     3     3     7          metoda 1 -  05/01/91                            7     4     4     8          metoda 2 -  07/01/91                            8     5     7     9          metoda 3 -  09/01/91                    1 dzieΣ zwêoki :                                                              Zapêata w dniu nast⌐pnym jest   terminowa                                                                    nieterminowa                                Okreÿlamy czy zapêata dzieΣ po terminie jest czy nie jest terminowa.                                                                                      nagêówek noty :                                                                      Na podstawie art. 481  K.C. wzywamy do uregulowania                          odsetek za zwloke w ponizszych  platnosciach :                                                                                                    Podstaw⌐ prawnÑ mo╛emy uaktualniå lub wpisaå tu inny dowolny tekst. Mo╛e to  byå nawet korespondencja lub tekst mo╛emy wykasowaå.                                                                                                      konta bankowe - po wciÿni⌐ciu klawisza: Enter zostanie wyÿwietlona ramka ze  spisem kont bankowych (dopuszcza si⌐, ╛e dany u╛ytkownik mo╛e zamiennie      stosowaå 4 ró╛ne konta).                                                       ╔══════════════════════════════════════════════════════════╗                 ║    Nazwa banku           Numer konta bankowego           ║                 ║──────────────────────────────────────────────────────────║                 ║ PKO SA I o/Miasto            390593-4893-136-2           ║                 ║                                                          ║                 ║──────────────────────────────────────────────────────────║                 ║ Wybrano 1   Popraw  Enter zatwierd½                      ║                 ╚══════════════════════════════════════════════════════════╝               Program pyta, który numer konta chcemy wybraå, wpisujemy cyfr⌐ np.: 1. Teraz wiedzÑc, ╛e zajmujemy si⌐ pierwszÑ pozycjÑ na liÿcie, program proponuje nam: Popraw  Enter zatwierd½. Wciskamy liter⌐ p i wpisujemy nazw⌐ banku i numer   konta. KoΣczymy klawiszem Enter. Nast⌐pnie te╛ klawiszem Enter potwierdzamy  wybór konta, mo╛emy te╛ wpisaå kolejne konto je╛eli takiego u╛ywamy.                                                                                      parametry odsetek                                                                         termin pêatnoÿci :  term.pêat. 14 dni                           Wst⌐pnie zakêadana zwêoka w pêatnoÿci, wstawiana automatycznie do tabeli     naliczania odsetek i w pkt. Wprowadzanie danych.     ╔════╗                                                                       ║1   ║                                                      zaokrÑg.odsetek: ║0.1 ║ zê                                                                    ║0.01║                                                                       ╚════╝                  Okreÿla na jakim miejscu ma byå zaokrÑglana kwota nale╛nych odsetek.                                                                                                   wydruk not odsetkowych : noty 1 egz.                            Okreÿla, czy mimo ╛e wydruk mo╛emy powtórzyå dowolnÑ iloÿå razy noty         odsetkowe majÑ byå drukowane od razu w dwóch egzemplarzach.                                                                                               archiw.rozrach.   (dotyczy punktu Archiwum dokumentów rozliczonych)                           ╔══════════════╗                                                             ║ bezwzgl⌐dnie ║                                                             ║ wzgl⌐dnie    ║                                                             ╚══════════════╝                                            okreÿlane jest tu czy pokazywana iloÿå dni mi⌐dzy datÑ zobowiÑzania, a       rozliczeniem ma nie byå lub byå pomniejszana o dopuszczalnÑ zwêok⌐ w         pêatnoÿci. Np. :                                                              data zobowiÑzania         rozliczenie      dopuszczalna zwêoka                     12/03/97                28/03/97              14 dni                  wykazana zwêoka:   bezwzgl⌐dnie 16 dni                                                          wzgl⌐dnie     2 dni                                         ╔═══════════════╗                                                            ║ Numer+Dokument║                                                            ║ Numer+Okres   ║                                                            ╚═══════════════╝                                                          parametr ten powoduje zmian⌐ porzÑdkowania danych. Po wejÿciu do archiwum    rozrachunków dane pokazywane sÑ w porzÑdku ich dopisywania. Je╛eli chcemy    uporzÑdkowaå je wg numerów kontrahentów (operacja Inde~x) lub zastosujemy    filtr (z warunkiem nie zawierajÑcym kwoty) dane uka╛Ñ si⌐ w kolejnoÿci       numerów kontrahentów, a w ramach danego kontrahenta porzÑdek b⌐dzie          przebiegaê w zale╛noÿci od omawianego parametru. Po wybraniu: Numer+Dokument pozycje danego kontrahenta b⌐dÑ ustawione wg nazw dokumentów, a po wybraniu: Numer+Okres pozycje danego kontrahenta b⌐dÑ ustawione wg miesiÑca            ksi⌐gowego.                                                                                                                                               VAT parametry : ╔════════╗                                                          zakupy   ║standard║                                                                   ║wêasne  ║                                                                   ╚════════╝                                                   Mo╛emy przyjÑå osiem typów zakupów zwiÑzanych z ewidencjÑ vat. Jednak╛e      ró╛nych rejestrów zakupu mo╛emy prowadziå wi⌐cej w oparciu o Konta, o czym   w punkcie 7.5 Wprowadzenie danych do ewidencji VAT. Przy instalacji program  proponuje szeÿå typów zakupu stosownie do potrzeb wypeênienia deklaracji.         ╔═════════════════════════════════╗                                          ║ 0.                   sprzeda╛ - ║                                          ║ 1.INW-sprzeda╛ opodatkowana   + ║                                          ║ 2.INW-sprzeda╛ zwolniona      + ║                                          ║ 3.INW-sprzeda╛ opodat.i zwol. + ║                                          ║ 4.ZAO-sprzeda╛ opodatkowana   + ║                                          ║ 5.ZAO-sprzeda╛ zwolniona      + ║                                          ║ 6.ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol. + ║                                          ║ 7.-                           + ║                                          ║ 8.-                           + ║                                          ║ 9.                   inne     - ║                                          ╚═════════════════════════════════╝                                     Stosowany jest tu skrótowy zapis, który nale╛y czytaå np.:                    1. Zakup inwestycyjny zwiÑzany wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ.         Zaleca si⌐ aby u╛ytkownik sam okreÿliê swoje typy zakupu i po wybraniu       wêasne wpisaê je w dowolnej kolejnoÿci, a niepotrzebne skasowaê. Z prawej    strony wpisane sÑ znaki + lub - i oznaczajÑ w jaki sposób ma byå liczone     orientacyjne podsumowanie rejestrów vat (znak: minus - podatek do zapêaty).  Standardowo sprzeda╛e sÑ odejmowane sÑ od zakupów, dotyczy to tak╛e korekt.                                                                               Poza ustaleniem wêasnych typów zakupu mo╛emy te╛ zmieniå nagêówki niektórych rubryk w ewidencji vat. Dotyczy to daty wystawienia, daty otrzymania (np. na dat⌐ sprzeda╛y D.sprzed) i rubryki do której wpisujemy pozycje za które nie  przysêuguje odliczenie (nazwanÑ tu kolumnÑ 7), np. na bez odlicz.                                                                                           daty  D.wystaw / D.otrzym     7kol.  zakup r-u                                                                                                          Zmian⌐ nagêówków mo╛emy te╛ wykonaå bezpoÿrednio przed wydrukiem rejestrów   vat bez potrzeby przechodzenia do punktu instalacyjnego.                                                                                                  nowy% - mo╛emy wpisaå tu dowolnÑ dodatnia liczb⌐ caêkowitÑ okreÿlajÑcÑ doda- tkowÑ stawk⌐ vat (pozycja c.24 w deklaracji vat-7). Stawka ta mo╛e byå inna  dla ka╛dego podkatalogu programu. Ustalenie i zmian⌐ tej ruchomej stawki vat nale╛y przeprowadziå przed rozpocz⌐ciem zapisów w danym podkatalogu.Pó½niej- sze zmiany spowodujÑ niezgodnoÿå dotychczas wprowadzonych zapisów z nowymi   zapisami prowadzonymi w tej stawce.                                                                                                                       rodzaj papieru :    ╔═══════════════╗               ╔═════╗                                      ║ci⌐ty  A-4     ║               ║ 10" ║                               papier ║taÿma perf. 11"║     szerokoÿå ║ 12" ║                                      ║taÿma perf. 12"║               ║ 15" ║                                      ╚═══════════════╝               ╚═════╝                  Program mo╛e drukowaå na pojedynczych arkuszach A-4 lub na taÿmie            perforowanej o dêugoÿci strony 11 lub 12 cali. Dla drukarek atramentowych i  laserowych drukujÑcych od górnej kraw⌐dzi papieru i z automatycznym          podajnikiem, mo╛emy jako typ papieru podaå: ci⌐ty 11" (Uwaga! W tego typu    drukarkach nale╛y ustawiå iloÿå linii na stron⌐: 62). Szerokoÿå wydruków nie przekracza szerokoÿci strony formatu A-4 lub sÑ dzielone na dwie cz⌐ÿci      (tylko w przypadku wydruku wszystkich kolumn ewidencji vat i ksi⌐gi          podatkowej). W niektórych przypadkach ju╛ w momencie wydruku u╛ytkownik ma   mo╛liwoÿå zmiany szerokoÿci papieru mimo ustawionej tutaj wartoÿci (patrz    te╛ pkt.7.4 Wydruki).                                                                                                                                     polskie litery :       ╔══════════════════╗                                                         ║bez polskich liter║                                                         ║standard  CSK     ║                                                         ║standard  Cyfromat║                                                         ║standard  DHN     ║                                                         ║standard  Latin-2 ║                                                         ║standard  Microvex║                                                         ║standard  Mazovia ║                                                         ╚══════════════════╝                                  Program ma mo╛liwoÿå akceptowania polskich znaków w wy╛ej wymienionych       standardach. Oznacza to, ╛e na ekranie i na wydruku wyst⌐puje prawidêowa     pisownia opisów i komunikatów, a dane sÑ porzÑdkowane wedêug polskiego       alfabetu. Program nie instaluje polskich liter, a tylko dostosowuje si⌐ do   istniejÑcego standardu.                                                                                                                                   format daty, rok:   ╔════════╗                                                                   ║dd/mm/rr║                                                                   ║rr.mm.dd║                                                                   ╚════════╝                                               W zale╛noÿci od przyzwyczajenia u╛ytkownika daty mogÑ byå                    reprezentowane w postaci np. :  21/03/91  lub  91.03.21                                                                                                                           iloÿå dni w roku :  360.00                           Podana tu liczba sêu╛y do obliczania odsetek w stosunku dziennym. Jej zmiana powoduje automatyczne przeliczenie tabeli stóp odsetkowych. Zwyczajowo dla   uêatwienia rachunków przyjmuje si⌐ rok dêugoÿci 360 dni jednak╛e w programie mo╛emy przyjÑå 365 lub nawet ÿredniÑ dêugoÿå roku 365.25 dni.                                                                                             urzÑdzenia zewn⌐trzne :  Drukarka                                             ╔════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗   ║CPI          bez wytêuszczenia                 z wytêuszczeniem         ║   ╠══╦═════════════════════════════════╦═══════════════════════════════════╣   ║10║chr(18)+chr(27)+'P'+chr(27)+'F'  ║chr(27)+'E'                        ║   ║──╚═════════════════════════════════╝───────────────────────────────────║   ║12│chr(27)+'M'                      │chr(27)+'M'+chr(27)+'E'            ║   ║──┼─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║17│chr(15)                          │chr(15)+chr(27)+'E'                ║   ║──┼─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║20│chr(27)+'M'+chr(15)              │chr(27)+'M'+chr(15)+chr(27)+'E'    ║   ║──┴─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║ inicjacja chr(27)+'@'              │interlinia 1/24" chr(27)+'3'+chr(9)║   ║────────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║ koniec linii chr(10)               │ koniec strony chr(12)             ║   ║─────────────────┬──────────────────┴─────────┬─────────────────────────║   ║kreska pionowa | │pojedyncza kreska pozioma - │podwójna kreska pozioma =║   ╚══════════════════════════╔═══════════════════════╗═════════════════════╝                              ║ standard Epson        ║                                                    ║ IBM Proprinter        ║                                                    ║ HP DJ (Latin)         ║                               Port drukarki LPT1   ║ HP LJ (Latin)         ║                                                    ║ ustawienia wêasne 1   ║                           Kontrola obecnoÿci Tak   ║ ustawienia wêasne 2   ║                                              Test  ╚═══════════════════════╝                                                                                                     Tabela zawiera list⌐ kodów sterujÑcych wykorzystywanych w programie. W       poczÑtkowych liniach oznaczonych 10,12,17,20 cpi (iloÿå znaków na cal),      podane jest sterowanie g⌐stoÿciÑ czcionki (obwiedziony grubÑ liniÑ kod 10    cpi dodatkowo zawiera podstawowe parametry inicjujÑce). W lewej cz⌐ÿci bez   wytêuszczenia, w prawej z wytêuszczeniem. Poni╛ej kod inicjacji drukarki,    dalej kod ustawienia odlegêoÿci mi⌐dzy liniami równy 1/24 cala (ok. 1 mm).   Nast⌐pnie znaki koΣca linii i koΣca strony, oraz znaki proponowane do        rysowania tabel na wydrukach. Dla wi⌐kszoÿci drukarek igêowych odpowiedni    b⌐dzie standard Epson, dla atramentowych i laserowych i zestaw kodów         oznaczonych HP DJ lub HP LJ.                                                  ╔════════════════════════════════════════════════════════════════════════╗   ║CPI          bez wytêuszczenia                 z wytêuszczeniem         ║   ╠══╦═════════════════════════════════╦═══════════════════════════════════╣   ║10║'|(s10h0b3T|&k12H'               ║'|(s10h3b3T|&k12H'                 ║   ║──╚═════════════════════════════════╝───────────────────────────────────║   ║12│'|(s10h0b3T|&k9.97H'             │'|(s10h3b3T|&k9.97H'               ║   ║──┼─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║17│'|(s20h0b3T|&k7.01H'             │'|(s20h3b3T|&k7.01H'               ║   ║──┼─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║20│'|(s20h0b3T|&k5.99H'             │'|(s20h3b3T|&k5.99H'               ║   ║──┴─────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║ inicjacja '|E|&l0O|(17U|(s0P'      │ interlinia 1/24" '|&l24D'         ║   ║────────────────────────────────────┼───────────────────────────────────║   ║ koniec linii chr(10)               │ koniec strony chr(12)             ║   ║─────────────────┬──────────────────┴─────────┬─────────────────────────║   ║kreska pionowa │ │pojedyncza kreska pozioma ─ │podwójna kreska pozioma ═║   ╚════════════════════════════════════════════════════════════════════════╝                                 HP DJ (Latin)                                                                                                              (Uwaga. Dla skrócenia notacji, zamiast zapisu chr(27) stosowany jest znak |) Port drukarki, pozwala wybraå wÿród nast⌐pujÑcych: LPT1, LPT2, LPT3, COM1,   COM2. Ustawieniem standardowym jest LPT1.                                                                                                                 Test uruchamia wydruk, który pozwoli stwierdziå, czy mamy prawidêowo         ustawione znaki sterujÑce. W pierwszej cz⌐ÿci wydruku znajdujÑ si⌐ cztery    linie o g⌐stoÿci 10, 12, 17 i 20 znaków na cal. Powinny one zawieraå         odpowiednio: 80, 96, 137 i 160 znaków w linii. Poni╛ej analogiczne linie,    ale z u╛yciem czcionki wytêuszczonej. Nast⌐pnie polskie litery zgodnie z     ustawionym standardem. W ostatniej cz⌐ÿci testu drukowane jest 10 linii z    u╛yciem odst⌐pu 1/24 cala (ok. 1 mm), tak jak przy wydruku deklaracji na     oryginalnych formularzach. Przy prawidêowym ustawieniu interlinii odlegêoÿå  mi⌐dzy pierwszÑ, a ostatniÑ linijkÑ powinna wynosiå ok. 1 cm.                                                                                             Kontrola obecnoÿci mo╛e odêÑczyå kontrol⌐ gotowoÿci drukarki do wydruku,     je╛eli przy drukowaniu, mimo podêÑczenia drukarki otrzymujemy komunikat o    jej braku.                                                                                                                                                Je╛eli ╛adne z proponowanych ustawieΣ nie daje prawidêowych wydruków, mo╛emy skorzystaå z ustawieΣ wêasnych. Jako drukark⌐ wybieramy: ustawienia wêasne   1 (lub 2). U doêu ekranu pojawia si⌐ informacja, o dwóch dost⌐pnych          operacjach: Popraw Kopiuj. LiterÑ k mo╛emy wybraå wzorzec z wyÿwietlonej     listy drukarek. Znaki sterujÑce wybranej drukarki zostanÑ przekopiowane do   ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz p. Uzyskujemy dost⌐p do tabeli. Mo╛emy   przemieszczaå si⌐ po niej strzaêkami i zmieniaå wartoÿci pól. Po korekcie    wciskamy klawisz PgDn (Page Down - strona w dóê), celem zapami⌐tania         wprowadzonych zmian. Po potwierdzeniu, zastajemy kursor na pozycji:          ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz Enter potwierdzajÑc, ╛e wybieramy ten    zestaw znaków sterujÑcych.                                                                                                                                Uwagi (patrz te╛ pkt.7.4 Wydruki)                                                                                                                         U╛ytkownik powinien sprawdziå zgodnoÿå ustawienia trybu pracy drukarki z     ustawieniami programu. Drukarki igêowe posiadajÑ najcz⌐ÿciej tryb pracy      Epson, oraz tryb IBM (IBM Proprinter). Cz⌐sto fabrycznie ustawione sÑ w tryb IBM, co w naszych warunkach powoduje konflikt z wi⌐kszoÿciÑ oprogramowania,  uniemo╛liwia te╛ uzyskanie bardziej zag⌐szczonych wydruków (20 cpi - znaków  na cal). Dlatego wskazane jest przestawienie drukarki w tryb standardowy     Epson. Wykonuje si⌐ to najcz⌐ÿciej poprzez mikroprzeêÑczniki umieszczone w   drukarce (opis w instrukcji drukarki). Bywa, ╛e ustawienie w tryb IBM jest   warunkiem uzyskania polskich znaków na wydruku, wówczas pozostawiamy ten     tryb pracy. Przy zmianie trybu nale╛y zwróciå uwag⌐ na niektóre inne         przeêÑczniki, np. w trybie Epson mamy do wyboru zestaw znaków: Kursywa /     Grafika - wybieramy Grafika, w trybie IBM mo╛emy mieå wybór: Zestaw 1 /      Zestaw 2 - wybieramy Zestaw 2. W ka╛dym wÑtpliwym przypadku nale╛y           skorzystaå z dokumentacji drukarki.                                                                                                                       Je╛eli posiadamy drukark⌐ atramentowÑ (DJ) lub laserowÑ (LJ), a wêaÿciwy     sterownik nie daje prawidêowych wydruków nale╛y zastosowaå inny z grupy HP.                                                                               Przy drukowaniu deklaracji na gotowych formularzach, zastosowano dla         zwi⌐kszenia dokêadnoÿci, skok o 1/4 standardowej linii (1/24 cala, ok. 1     mm). Dlatego w parametrach instalacyjnych drukarek wprowadzono parametr:     interlinia 1/24". Mimo, ╛e dla wi⌐kszoÿci drukarek igêowych, wprowadzony     znak sterujÑcy: chr(27)+'3'+chr(9) jest wêaÿciwy, sÑ jednak drukarki (np.    Seikosha SL-92) o innym kodzie sterujÑcym interliniÑ np.                     chr(27)+'+'+chr(15), który nale╛y wpisaå w: ustawieniach wêasnych, po        skopiowaniu wzorca. W opisach drukarek stosowane sÑ ró╛ne parametry          sterujÑce interliniÑ, np. n/60, n/72, n/180, n/360, itp. Nale╛y dobraå takÑ  wartoÿå: n, aby uzyskaå uêamek 1/24 cala.                                                                                                                 Niektóre drukarki igêowe nie potrafiÑ osiÑgnÑå wytêuszczenia przy zag⌐szcze- niu. Wynika z tego nieprawidêowa postaå wydruku polecenia przelewu/przekazu  i niektórych deklaracji. Zadaniem b⌐dzie w: ustawieniach wêasnych po skopio- waniu wzorca, wpisanie do prawej cz⌐ÿci tabeli napisu identycznego jak w     cz⌐ÿci lewej. Wystarczy wykonaå to tylko w linii opisujÑcej zag⌐szczenie 17  znaków/cal (oznaczonej: CPI 17). Je╛eli jednak chcemy zachowaå wyró╛nienie   fragmentów wydruku, mo╛emy zamiast wytêuszczenia stosowaå polecenie podwój-  nego zadruku. W tym celu w ustawieniach wêasnych, po skopiowaniu wzorca,     zmieniamy wszystkie znajdujÑce si⌐ tam du╛e litery E na G, a liter⌐ F na H.                                                                               Wydruk Pejza╛-Portret. Dla uzyskania wydruku typu: Pejza╛ dla drukarki       atramentowej lub laserowej nale╛y wprowadziå maêe zmiany w sterowaniu        drukarkÑ. Wybieramy: ustawienia wêasne 1 (lub 2) i kopiujemy do nich         wzorzec. Nale╛y dokonaå nast⌐pujÑcej zmiany: w linii: inicjacja napis:       '|E|&l0O|(17U|(s0P' nale╛y zastÑpiå: '|E|&l1O|(17U|(s0P' czyli zmieniå cyfr⌐ 0 na 1 przy |&l. Po korektach wciskamy klawisz PgDn (Page Down), celem       zapami⌐tania wprowadzonych zmian. Po potwierdzeniu, zastajemy kursor na      pozycji: ustawienia wêasne. Wciskamy klawisz Enter potwierdzajÑc wybór tego  zestawu znaków sterujÑcych. Wydruk typu: pejza╛ mo╛emy stosowaå do wybranych wydruków (np. rejestry vat), na co dzieΣ u╛ywajÑc standardowej postaci:      portret. Zmian⌐ wykonujemy przeêÑczajÑc typ drukarki.                                                                                                               ╔════════╗                                                           monitor ║ mono   ║                                                                   ║ invers ║                                                                   ║ kolor1 ║                                                                   ║ kolor2 ║                                                                   ╚════════╝                                                         Je╛eli mamy monitor kolorowy i odpowiedniÑ kart⌐ sterujÑcÑ mo╛emy uzyskaå    nasz program w kolorach (dwa zestawy do wyboru). Jednak╛e i na monitorze     kolorowym mo╛emy u╛ywaå program w wersji mono je╛eli jest to wygodniejsze.   Invers mo╛e byå stosowane przy pracy na wyÿwietlaczach ciekêokrystalicznych. dzwonek Tak - umo╛liwia wêÑczanie/wyêÑczanie sygnaêu d½wi⌐kowego. W wa╛nych  sytuacjach sygnaê pojawia si⌐ i tak, bez wzgl⌐du na ustawienie tego          parametru.                                                                                                                                                RAM : E - daje mo╛liwoÿå zakêadania chwilowych plików roboczych na RAM-      dysku, co daje du╛e przyspieszenie operacji, zwêaszcza filtrowania danych.   Gdy nie mamy RAM-dysku wpisujemy pusty znak. Podanie jako RAM-dysku dysku    twardego nie jest bê⌐dem nie daje jednak przyspieszenia pracy, chyba ╛e jest to fizycznie inny dysk ni╛ ten, na którym znajduje si⌐ katalog naszego       programu. Programy typu "cache" np. SMARTDRV, tak╛e znakomicie przyspieszajÑ prac⌐ systemu. MajÑc dodatkowÑ pami⌐å o rozmiarze powy╛ej 1 Mb nale╛y        przeznaczyå ok. 0.5 Mb na RAM-dysk, pozostaêÑ cz⌐ÿå "cache" . Przy mniejszym rozmiarze dodatkowej pami⌐ci zrezygnowaå nawet z RAM-dysku na rzecz "cache". Niekiedy program przy operacji filtrowania danych, mo╛e sygnalizowaå: brak   miejsca na wykonanie zadania, oznacza to, ╛e zabrakêo mu miejsca na RAM-     dysku. Nale╛y powi⌐kszyå obszar RAM lub zrezygnowaå z niego.                 UWAGA!    W wersji sieciowej dla Biur Rachunkowych niezb⌐dne jest podanie    tego parametru.We wszystkich podkatalogach powinien nim byå dysk lokalny C                                                                                wpis danych :                                                                auto skok Tak/Nie - Okreÿla czy przy wprowadzaniu danych po wypeênieniu jed- nego pola kursor ma automatycznie przeskoczyå do nast⌐pnego.Dotyczy to gêów- punktu: Wprowadzanie danych, ale ma te╛ wpêyw na inne punkty programu.       Parametr ten wprowadzono, poniewa╛ jednym u╛ytkownikom przyspiesza to        wprowadzanie danych, dla innych jest niewygodne.                                                                                                          powtarzanie opisu  Tak/Nie - Umo╛liwia przy wprowadzaniu danych przenoszenie opisu zdarzenia gospodarczego z poprzedniego wiersza. Jest to u╛yteczne przy wprowadzaniu du╛ej iloÿci podobnych dokumentów.                                                                                                           Enter -> VAT Tak/Nie - steruje reakcjÑ programu na wciÿni⌐cie klawisza Enter w polu kwota Wn/Ma w pkt. Wprowadzanie danych (patrz pkt.3.1, uwaga do pola: kwota Wn/Ma).                                                                                                                                             Prod.f./d. - informacja o producencie programu drukowana na fakturze (f.) i  na deklaracjach podatkowych (d.).U doêu faktury i deklaracji mo╛e byå wydru- kowana informacja o programie przy u╛yciu którego sporzÑdzono te dokumenty.                                                                               hasêo wejÿciowe :  ════════════════                                                             ├Obecne : ?                                                                  └Nowe __________                                          Celem zabezpieczenia danych przed niepowoêanymi osobami mamy mo╛liwoÿå       ustalenia hasêa. Je╛eli nie mamy jeszcze hasêa program zaproponuje wpisanie  go, je╛eli ju╛ wczeÿniej wprowadziliÿmy hasêo i chcemy je zmieniå, to wpierw musimy podaå poprzednie hasêo jako potwierdzenie naszych uprawnieΣ, a potem  wpisaå nowe. Hasêem mo╛e byå najwy╛ej dziesi⌐å dowolnych znaków.             Zaakceptowanie pustego napisu oznacza rezygnacj⌐ z hasêa. Treÿå hasêa nie    jest nigdy wyÿwietlana. Przy wejÿciu do programu program za╛Ñda podania      hasêa. Mamy trzykrotnÑ szans⌐ na wpisanie prawidêowej treÿci, potem program  wyêÑczy si⌐ (wyjÑtkiem jest wersja demonstracyjna). Osoba znajÑca hasêo mo╛e je zmieniaå dowolnie cz⌐sto.                                                                                                                              6·7   ZBYT ---> SKP                                                          ───────────────────                                                                                                                                       Program Super Ksi⌐ga Podatkowa mo╛e przyjmowaå dane z programów typu ZBYT    np.: sprzeda╛, fakturowanie, magazyn, produkcja, apteka, itp. Dzi⌐ki temu,   powstaêe tam dokumenty mogÑ byå automatycznie przeniesione i zaksi⌐gowane w  SKP. Dla umo╛liwienia tego rodzaju transmisji niezb⌐dne jest porozumienie    producenta programu ZBYT z naszÑ firmÑ. Posiadamy gotowe, szczegóêowe        opracowanie oparte na plikach poÿredniczÑcych w wymianie danych. Nie wymaga  ono ╛adnej ingerencji w istniejÑce programy, ani nawet gê⌐bszego wnikania w  dziaêanie programu stowarzyszonego. Producent programu ZBYT wykonuje moduê   czytajÑcy dane z jego programu i zapisujÑcy je w okreÿlonym formacie. My     dajemy u╛ytkownikowi do dyspozycji wbudowany moduê (ZBYT-->SKP), czytajÑcy   dane z plików poÿredniczÑcych i zapisujÑcy je do programu Super Ksi⌐ga       Podatkowa. Opis projektu znajduje si⌐ w pliku: zbyt-skp.tx2. Bli╛ej          zainteresowanych prosimy o skontaktowanie si⌐ z nami.                                                                                                               Moduê czytajÑcy                   Moduê czytajÑcy                  ┌──────┐  z programu ZBYT   ┌─────────────┐ z plików poÿred. ┌─────┐         │ ZBYT │  i zapisujÑcy do   │    PLIKI    │ i zapisujÑcy do  │ SKP │         │      │ ───────█─────────> │POùREDNICZñCE│ ───────█───────> │     │         └──────┘  plików poÿred.    └─────────────┘ programu SKP     └─────┘                                                                                      Korzystanie z moduêu ZBYT-->SKP                                                                                                                           Po jego uruchomieniu nale╛y wykonaå czynnoÿci instalacyjne w poszczególnych  punktach. Zawiera kontekstowe helpy pomocne przy ustalaniu parametrów.       Prowadzi drobiazgowÑ kontrol⌐ formalnej poprawnoÿci przenoszonych danych.    Przy wst⌐pnym ustalaniu parametrów w module ZBYT-->SKP, mo╛na wpisaå         nast⌐pujÑce wartoÿci:                                                                                                                                     Grupy kontrahentów                                                            1 odbiorcy           /wybraå odpowiedniÑ wartoÿå z wyÿwietlonej listy/       2 dostawcy                                -"-                                                                                                            Konta                                                                         01 Wn  sprzeda╛                           -"-                                02 Ma  zakup towaru                       -"-                                                                                                            Typy transakcji VAT                                                           1 sprzeda╛                                -"-                                2 zakup towarów handlowych                -"-                                                                                                            Uwaga!    Rzeczywiste parametry mogÑ mieå inne wartoÿci, co nale╛y                     skonsultowaå z producentem programu ZBYT.                          Prób⌐ transmisji nale╛y przeprowadziå po zapoznaniu si⌐ i nabraniu           doÿwiadczeΣ z programem Super Ksi⌐ga Podatkowa i programem stowarzyszonym.                                                                                7. NIEKTαRE CZ¿ùCIEJ U╜YWANE PROCEDURY                                       ══════════════════════════════════════                                                                                                                    7·1   Wybór kontrahenta                                                      ───────────────────────                                                                                                                                   W wi⌐kszoÿci programu korzystamy z katalogu kontrahentów. MajÑc kontrahenta  raz wpisanego do katalogu nie musimy wi⌐cej podawaå jego nazwy, adresu czy   numeru. Przy wprowadzaniu du╛ej iloÿci danych wa╛ne jest aby szybko i        jednoznacznie wskazaå ╛Ñdanego kontrahenta. Dlatego w programie przygotowano na to kilka sposobów.                                                        Je╛eli program ╛Ñda podania numeru kontrahenta mo╛emy wpisaå w to miejsce    jego nazw⌐ roboczÑ, a dokêadniej mówiÑc jeden lub dwa fragmenty nazwy. Na    tej podstawie program odszuka takÑ pozycj⌐ na liÿcie adresowej gdzie w       nazwie roboczej wyst⌐pujÑ zadane fragmenty. Dzi⌐ki temu piszÑc kilkuliterowe skróty np. nazwy i miasta odszukujemy wêaÿciwÑ pozycj⌐. U╛ycie liter         maêych/du╛ych, dobór fragmentów i ich kolejnoÿå jest dowolne. Np. Kowalski   Jan ZGORZELEC odnajdziemy podajÑc: kowal  lub  AlSk  lub  rzelec  lub        najlepiej  kow zgo. Nale╛y podawaå krótkie ale najbardziej charakterystyczne fragmenty nazwy roboczej. Je╛eli poszukiwanie tÑ metodÑ nie przyniosêo       efektu (np. mamy kilku kontrahentów o podobnej nazwie i program odnalazê nie tego) nale╛y po prostu wywoêaå caêÑ list⌐ adresowÑ. Uczynimy to wciskajÑc    klawisz Enter. Czasem do ukazania si⌐ listy b⌐dzie wymagane aby pole byêo    puste (zamiast kasowaå pojedyncze znaki wystarczy wcisnÑå  ^y  czyli wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Ctrl, a nast⌐pnie klawisz y) albo aby nie byêo w nim   kursora (wciskamy klawisz Esc).                                                                                                                            ───────────   ══════════════════════════════════════                          Wybierz ->     K O N T R A H E N C I     Numer                              ───────────   ══════════════════════════════════════                                      ║V│"BUDOPOL"        Warszawa│202-000016║                                     ║V│"LEXPOL" Sp.z.oo Nowa Sol│202-000008║                                     ║ │Bank PKO SA  Miasto      │202-001018║                                     ║V│Borowicz Zofia   Darlowek│202-001046║                                     ║V│Brejko Edward  Tarnobrzeg│201-001045║                                     ║V│CPN Miasto               │202-001021║                                     ║V│GS Bialka                │202-001017║                                     . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                        ═════════════════════════════════════════════════════════════════════════    F1 Pomoc ~Inne dane ~Rewizja ~Jeszcze rew. ~Poprawki Inde~x  Esc Wyjÿcie                                                                                  Wyboru kontrahenta dokonujemy przez najechanie kursorem na szukanÑ nazw⌐ i   wciÿni⌐cie klawisza Enter. W wypadku dêugiej listy mo╛emy korzystaå z opcji  ~Rewizja. Wprowadzamy tu dowolny jeden lub dwa fragmenty nazwy (litery       maêe/du╛e sÑ oboj⌐tne) lub numeru kontrahenta lub nip-u. Je╛eli wpisaliÿmy   warunki poszukiwaΣ do wi⌐cej ni╛ jednego pola program b⌐dzie próbowaê szukaå wpierw wedêug nazwy (je╛eli jest podana) nast⌐pnie wedêug numeru (je╛eli     jest podane) i wedêug nip-u. Zasady podawania fragmentów nazw, numeru czy    nip-u, te same jak opisano we wst⌐pie. ~Jeszcze rewizja poka╛e kolejnego     kontrahenta speêniajÑcego warunek zadany do szukania.                                                                                                     Innym sposobem odnalezienia kontrahenta w przypadku gdy znamy i jesteÿmy     pewni poczÑtkowej cz⌐ÿci jego nazwy roboczej jest skorzystanie z             nast⌐pujÑcej wêaÿciwoÿci listy. Gdy wciÿniemy dowolny znak to program        odszuka pierwszÑ pozycj⌐ zaczynajÑcÑ si⌐ od tego znaku. Gdy teraz wciÿniemy  kolejny znak program odszuka pozycj⌐ majÑcÑ na drugiej pozycji ten kolejny   znak, itd. W ten sposób przybli╛amy si⌐ do szukanej pozycji. Trwa to do      czasu a╛ poszukiwanie zakoΣczy si⌐ niepowodzeniem lub u╛yjemy klawiszy       kursora. W praktyce wyglÑda to tak, ╛e gdy chcemy z dêugiej listy wybraå np. firm⌐: Format wciskamy liter⌐: f potem: o i je╛eli nie stoimy jeszcze na     wêaÿciwej nazwie to na pewno jesteÿmy w jej pobli╛u i wystarczy nieco        przesunÑå kursor góra/dóê.                                                                                                                                W niektórych punktach programu prowadzona jest kontrola obecnoÿci adresu     (odsetki, pisma) lub adresu i konta bankowego (przelewy, przekazy). Brak     tych danych jest sygnalizowany. BrakujÑce dane mo╛emy od razu uzupeêniå      (~Poprawki). MajÑc list⌐ adresowÑ wydruki odsetek, przelewów, przekazów i    pism b⌐dÑ adresowane wedêug zawartych w niej danych. Oszcz⌐dzi nam to        wielokrotnego odszukiwania i przepisywania danych adresowych i bankowych     oraz pozwoli uniknÑå pomyêek.                                                                                                                             Podczas prac ksi⌐gowych aby dopisaå nowego kontrahenta nie musimy            przechodziå do punktu KsiÑ╛ka adresowa mo╛emy wykonaå to operacjÑ ~Inne      dane. Szczegóêy post⌐powania omówiono w punkcie 5.4 KsiÑ╛ka adresowa, a w    Dodatku C podano komunikaty ostrzegawcze.                                    Lista jest prezentowana w kolejnoÿci nazw lub numerów. Do przeêÑczania sêu╛y operacja Inde~x. Je╛eli mamy zainstalowane polskie litery tak ╛e nie mo╛emy  wywoêaå ~x wykonamy to klawiszem Tab.                                                                                                                     7·2   Filtrowanie danych                                                     ────────────────────────                                                                                                                                  Filtrowanie danych jest silnym narz⌐dziem umo╛liwiajÑcym stawianie warunków  na to jakie dane majÑ si⌐ ukazywaå na ekranie i na wydruku oraz jakie majÑ   byå brane do zestawieΣ. W ten sposób u╛ytkownik jest niezale╛ny od programu  w zakresie sporzÑdzania analiz i zestawieΣ. Niekiedy stosowanie filtrów jest konieczne, np. gdy potrzebujemy danych za jeden okreÿlony miesiÑc ksi⌐gowy   (np. Ewidencja VAT). W ró╛nych podpunktach wyst⌐pujÑ ró╛ne warunki           filtrujÑce jednak╛e zasada korzystania z nich jest jednakowa. Omówmy to na   przykêadzie filtru wyst⌐pujÑcego w punkcie Skêadnica dokumentów.                    ┌──────────────────────────────────────────────────────────┐                 │ Kontrahent           201-001010  GS Korlino              │                 │ Rozliczone           Nie                                 │                 │ Okres ksi⌐gowy       03                                  │                 │ Kwota                od     1 000.00 do    10 000.00     │                 │ Data                 od 01/03/98 do 20/03/98             │                 │ Strona Winien        Tak                                 │                 │ Konto                701         Sprzeda╛ towarów        │                 │ Przekroczony termin  Tak   od  10      na dzieΣ 10/05/98 │                 │ Opis                 ............                        │                 └──────────────────────────────────────────────────────────┘          Z lewej strony podana jest lista dost⌐pnych warunków z prawej ich obecne     wartoÿci. Je╛eli w prawej kolumnie przy nazwie warunku nie ma podanej        wartoÿci to znaczy, ╛e dany warunek nie zostaê postawiony. Je╛eli caêa prawa strona jest pusta to znaczy, ╛e ╛aden warunek nie zostaê postawiony.         Postawiony warunek mo╛emy znieÿå poleceniem ~WyêÑcz warunek. Warunki         poêÑczone sÑ operatorem logicznym i to znaczy stawiajÑc kilka warunków       ╛Ñdamy aby wszystkie byêy speênione jednoczeÿnie. Gdy nie zostanie           znaleziona ╛adna pozycja speêniajÑca zadane warunki uka╛e si⌐ komunikat:     Pusty rejestr dla tego warunku filtrujÑcego.                                                                                                              Warunek typu Kontrahent wymaga wprowadzenia numeru kontrahenta przez         wpisanie lub wybór z listy po wciÿni⌐ciu Enter na nie zapisanym polu. Mamy   te╛ mo╛liwoÿå wyszukania przez podanie dowolnego fragmentu nazwy (lub dwóch  oddzielonych odst⌐pem). Opis post⌐powania w punkcie 7.1 Wybór kontrahenta.   U w a g a!. Mo╛emy te╛ podaå poczÑtkowy fragment numeru wówczas wyszukane    zostanÑ te pozycje, których numer zaczyna si⌐ od podanego fragmentu. Np.     piszÑc 201 otrzymamy pozycje zwiÑzane z kontrahentami których numer zaczyna  si⌐ od 201 czyli np. dostawcy.                                                                                                                            Warunek Konto : mo╛emy podaå peêny numer lub jego poczÑtkowÑ cz⌐ÿå lub       wybraå z listy. PodajÑc poczÑtkowy fragment Konta otrzymamy pozycje, które   zaczynajÑ si⌐ od podanego fragmentu. Je╛eli odpowiednio przemyÿleliÿmy plan  Kont to b⌐dziemy mogli zapytaå si⌐ nie tylko o pozycje zwiÑzane z konkretnie wskazanym Kontem np. 414-materiaêy biurowe ale z caêÑ grupÑ 41 (wydatki na   biuro), a tak╛e ze wszystkimi kosztami firmy razem czyli 4.                  Przy wpisywaniu numeru Konta mo╛emy wykorzystaå znak ? jako oznaczenie, ╛e   jest nam oboj⌐tne jaki znak wyst⌐puje na pozycji, na której wpisano ? . Ma   to zastosowanie przy filtrowaniu zespoêu kont. Na przykêad mamy filie i      Konta oznaczone np. 101-1, 101-2, 701-1, 701-2 itd. PiszÑc warunek 101       otrzymamy Konta 101 wszystkich filii, a piszÑc ???-1 wszystkie Konta filii   1. Analogicznie gdy podziaê dotyczy np. wydatków wg wêaÿcicieli.                                                                                          Warunki zakresowe: kwota, data itp. zgêaszajÑ si⌐ peênym mo╛liwym zakresem   tzn. daty od pierwszego dnia roku do dnia dzisiejszego, kwoty od -9999....   do 9999... . Je╛eli pozostaniemy przy tych zakresach oznacza to ╛e nie       zakêadamy filtru na te dane. ChcÑc postawiå warunek mo╛emy wskazaå konkretnÑ wartoÿå dla dat np. od 07/03/98 do 07/03/98, a dla kwot od 100.00 do 100.00  lub operowaå zakresami np. od 07/03/98 do 15/03/98 lub od 100.00 do 150.00.  W wypadku zakresów liczbowych (dotyczy to tak╛e pytania o Przekroczony       termin) je╛eli interesuje nas zakres np. od pewnej wartoÿci w gór⌐           powinniÿmy zapisaå to na przykêad tak: od 100.00 do 999999..... (pole        maksymalnie wypeênione dziewiÑtkami). Praktycznie górny zakres mógêby byå    innÑ dostatecznie du╛Ñ liczbÑ jednak zalecany zapis powoduje szybsze         filtrowanie danych przez program.                                            Szybkoÿå filtrowania danych zale╛y od zêo╛onoÿci warunku. Niektóre dajÑ      wynik natychmiast inne trwajÑ kilka sekund. Generalnie najwi⌐kszÑ pr⌐dkoÿå   uzyskamy gdy warunek zawiera kontrahenta, najmniejszÑ gdy zawiera zakres     dat, kwot lub zwêoki w pêatnoÿci. Poza innymi parametrami (rozmiar pliku,    rodzaj komputera) szybkoÿå wykonania znakomicie przyspiesza posiadanie RAM-  dysku. Informacj⌐ o tym nale╛y zaznaczyå w punkcie Instalacja. Je╛eli        rozmiar RAM-dysku oka╛e si⌐ zbyt maêy na przetworzenie filtru pojawi si⌐     komunikat: Brak miejsca na wykonanie zadania. Musimy wówczas w punkcie       Instalacja znieÿå oznaczenie o zainstalowanym RAM-dysku, a program przejdzie do pracy na dysku twardym.                                                                                                                                Dzi⌐ki stawianiu warunków filtrujÑcych mo╛emy uzyskaå rozmaite zestawienia.  Poprzez kombinacj⌐ warunków uzyskamy dowolnÑ analiz⌐ naszych danych i        odpowied½ na prawie ka╛de pytanie.                                                                                                                        7·3   Wyszukiwanie danych (Rewizja)                                          ───────────────────────────────────                                                                                                                       Jest to kolejna cz⌐sto wyst⌐pujÑca operacja majÑca na celu uêatwienie        u╛ytkownikowi poruszanie si⌐ po du╛ych zbiorach danych. Ogólnie zasada jest  nast⌐pujÑca: podajemy jeden warunek jaki ma speêniaå poszukiwana pozycja.    Je╛eli nie zostanie odnaleziona program wyÿwietla stosowny komunikat w       przeciwnym wypadku ustawia kursor na znalezionej pozycji. Je╛eli odnaleziona pozycja nie jest tÑ jakiej poszukiwaliÿmy u╛ywamy operacji ~Jeszcze rew.     (czyli szukaj dalej). Po ka╛dym wciÿni⌐ciu ~j program pokazuje kolejne       pozycje speêniajÑce podany warunek do czasu znalezienia ostatniego.                                                                                       Omówmy to na przykêadzie z punktu Skêadnica dokumentów.                             ┌─────────────────────────────────────────────────┐                          │ Kontrahent 201-001010 GS Korlino                │                          │ Dokument   155        P                         │                          │ Kwota            210.00                         │                          │ Data       13/04/98                             │                          │ Opis       kp/234       P                       │                          └─────────────────────────────────────────────────┘                   W lewej kolumnie mamy spis mo╛liwych poszukiwanych parametrów w prawej       ostatnio poszukiwane ich wartoÿci. Naje╛d╛ajÑc kursorem na wybrany parametr  i wciskajÑc klawisz Enter uzyskujemy mo╛liwoÿå wprowadzenia poszukiwanej     wartoÿci. W polu kontrahent mo╛emy wpisaå numer kontrahenta, jego poczÑtkowy fragment lub mo╛emy dokonaå wyboru z listy wyÿwietlonej po wciÿni⌐ciu klawi- sza Enter przy nie wypeênionym polu. Najcz⌐ÿciej jednak b⌐dziemy korzystaå   z mo╛liwoÿci wprowadzenia jednego lub dwóch fragmentów nazwy, co jest        najbardziej naturalne (opis post⌐powania w punkcie 7.1 Wybór kontrahenta).   Dokument czy opis mo╛emy odnale½å podajÑc jego dowolny fragment. Dodatkowo   program pyta si⌐ o sposób poszukiwania P - podobny, D - dokêadny. Ma to      zastosowanie gdy mamy seri⌐ dokumentów o staêym numerze poczÑtkowym lub      koΣcowym. Np. 155/97 odnajdziemy podajÑc 155 P. Poniewa╛ po podaniu numeru   dokumentu program pyta o parametr P/D i powtarzajÑc wielokrotnie t⌐ operacj⌐ wciÑ╛ musimy klawiszem Enter akceptowaå wybranÑ ju╛ liter⌐ mo╛emy to uproÿ-  ciå wciskajÑc po napisaniu numeru dokumentu klawisz PgDn (PageDown-strona w  dóê). W ogóle nale╛y pami⌐taå, ╛e klawisz PgDn ma zastosowanie przy wycho-   dzeniu z wieloelementowych napisów (np. przy wprowadzaniu danych kontrahenta czy opisu vat). Informacja o tym jest stale dost⌐pna pod klawiszem F1.                                                                                    7·4   Wydruki                                                                ─────────────                                                                                                                                             Program wspóêpracuje z drukarkami, które posiadajÑ mo╛liwoÿå zag⌐szczonego   wydruku i pracy w trybie 10, 12, 17 i 20 znaków na cal. WystarczajÑca jest   szerokoÿå waêka 10 cali. Wydruki nie przekraczajÑ formatu A-4. Jedynie wy-   druk wszystkich kolumn ewidencji vat i KPR wymaga szerokiego papieru. Jednak i w tych przypadkach program umo╛liwia stosowanie mniejszych drukarek. Przy  rejestrach vat mo╛emy wskazaå kolumny do druku, przez co najpierw mo╛emy     wydrukowaå kolumny poczÑtkowe, a nast⌐pnie pozostaêe, a przy wydruku KPR     oddzielnie lewÑ i prawÑ cz⌐ÿå ksi⌐gi (do sklejenia). Dla biur rachunkowych   majÑcych du╛Ñ iloÿå wydruków zalecana jest drukarka o szerokoÿci waêka 15    cali i papier o szerokoÿci 375 mm (mierzone mi⌐dzy kraw⌐dziami, êÑcznie z    perforacjÑ). Choå i tak godna polecenia jest drukarka atramentowa lub        laserowa dajÑcÑ szybkie wydruki i cichÑ prac⌐.                                                                                                            W drukarkach igêowych mo╛liwa jest praca z papierem ci⌐tym i taÿmÑ perforo-  wanÑ. Zalecane jest stosowanie papieru perforowanego, o dêugoÿci strony 12   cali i szerokoÿci 240-250 mm (mierzone mi⌐dzy kraw⌐dziami, êÑcznie z         perforacjÑ).                                                                                                                                              W drukarkach atramentowych i laserowych nale╛y ustawiå format papieru na A-4 i iloÿå linii na stronie na 62. Wykonuje si⌐ to przez mikroprzeêÑczniki lub  specjalny program sterujÑcy (niekiedy jest to oddzielny program przeznaczony dla DOS).                                                                                                                                                 W razie problemów z wydrukiem nale╛y zapoznaå si⌐ z rozdziaêem Instalacja w  cz⌐ÿci dotyczÑcej drukarek (urzÑdzenia zewn⌐trzne patrz pkt. 6.6). Nale╛y    te╛ si⌐gnÑå do instrukcji drukarki i pami⌐taå o ustawieniu jej               mikroprzeêÑczników (switch). MikroprzeêÑczniki pomogÑ nam te╛ w ustawieniu   stronicowania 11/12 cali, w wypadku problemów z drukowaniem takich znaków    jak: #, $ , \, |, ~, a tak╛e gdy drukarka znaczy cyfr⌐ zero przekreÿleniem   (slashed) co przy zag⌐szczonych wydrukach mo╛e byå mylone z cyfrÑ osiem.                                                                                  Ka╛dy wydruk poprzedzony jest standardowym ╛Ñdaniem potwierdzenia:                ╔════════════════════════════════════╗                                       ║ Przygotuj drukark⌐ . Wêó╛ papier . ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                   - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  W tym momencie mo╛emy jeszcze zrezygnowaå z wydruku wciskajÑc klawisz Esc.   Po wciÿni⌐ciu Enter sprawdzane jest czy drukarka jest wêÑczona fizycznie i   logicznie tzn. czy ma wêÑczone zasilanie i jest w stanie: on line. Przy      niepomyÿlnym wyniku kontroli podawana jest informacja:                            ╔════════════════════════════════════╗                                       ║        Drukarka niegotowa          ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                                    ║                                       ║ Drukarka 10"      - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  Przy niektórych, szerokich wydrukach w ramce jak wy╛ej widnieje dodatkowo    informacja o zadanej szerokoÿci papieru. WciskajÑc klawisz d mo╛emy wykonaå  jej zmian⌐, która zostaje zapami⌐tana tak jak przy zmianie w punkcie         Instalacja.          ╔═════╗                                                                      ║ 10" ║                                                                      ║ 12" ║                                                                      ║ 15" ║                                                                      ╚═════╝                                                 Mamy do wyboru trzy szerokoÿci papieru 10, 12 i 15 cali, co odpowiada 80,    110 i 136 znakom w linii przy niezag⌐szczonym wydruku. Dostosowanie wydruku  do zadanej szerokoÿci,polega na u╛yciu przez program wêaÿciwego zag⌐szczenia                                                                              Gdy drukarka jest podêÑczona rozpoczyna si⌐ wydruk:                               ╔════════════════════════════════════╗                                       ║           D R U K U J ¿            ║                                       ║ Q - przerwanie wydruku             ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  WciskajÑc klawisz q wydruk mo╛emy przerwaå. Czasem konieczne jest nieco      dêu╛sze przytrzymanie klawisza. Po odczytaniu sygnaêu przerwania program     zeruje drukark⌐ co powoduje natychmiastowe przerwanie wydruku z dopiskiem:                                          !!! - przerwanie wydruku - !!!                                                                                     Bywa ╛e drukarka kontynuuje prac⌐ korzystajÑc z danych które wczeÿniej ju╛   zostaêy zaêadowane do jej pami⌐ci mimo, ╛e z ekranu znikn⌐êa informacja o    trwaniu wydruku. Zale╛ne to jest od rozmiaru pami⌐ci drukarki, która w       niektórych wykonaniach mo╛e mieÿciå kilka stron. Wówczas mimo trwajÑcego     wydruku mo╛emy kontynuowaå prac⌐ na komputerze lub je╛eli chcemy wydruk      przerwaå, wyêÑczamy drukark⌐ klawiszem sieciowym. Samo wyêÑczenie klawisza:  on line nie da spodziewanego efektu poniewa╛ nadal w pami⌐ci drukarki b⌐dzie znajdowaê si⌐ niewydrukowany tekst. Nie nale╛y wyêÑczaå fizycznie drukarki   w czasie gdy na ekranie widnieje napis DRUKUJ¿ . Je╛eli jest to konieczne    nale╛y wpierw przerwaå wydruk klawiszem q a╛ do uzyskania zaniku tego        napisu. Mo╛na natomiast awaryjnie zatrzymaå chwilowo wydruk np. w celu       poprawienia papieru wyêÑczajÑc drukark⌐ logicznie klawiszem: on line. Je╛eli z jakiÿ powodów nastÑpi zakêócenie wydruku i pierwszej linii ekranu pojawi   si⌐ napis:     ╔════════════════════════════════════╗                                       ║           B¥ñD DRUKARKI            ║                                       ║ Procedura: xxxxxxx      linia:   0 ║                                       ║────────────────────────────────────║                                       ║        Kontynuacja wydruku         ║                                       ║        Przerwanie wydruku          ║                                       ║        ZakoΣczenie programu        ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                        Je╛eli chcemy dokoΣczyå wydruk, porzÑdkujemy drukark⌐ np. je╛eli mamy        zakleszczony papier i wciskamy k. Wciÿni⌐ciu p oznacza rezygnacj⌐ z wydruku, a z zakoΣczy prac⌐ programu.                                                                                                                              Je╛eli w opcji instalacyjnej mamy zapisane, ╛e korzystamy z papieru ci⌐tego, a wydruk zajmuje wi⌐cej ni╛ jednÑ stron⌐ to po wydrukowaniu ka╛dej strony    pojawia si⌐ komunikat:     ╔════════════════════════════════════╗                                       ║ Kolejna strona .                   ║                                       ║ Przygotuj drukark⌐ . Wêó╛ papier . ║                                       ║ Gdy b⌐dziesz gotów wciÿnij  Enter  ║                                       ║                   - Esc - Wyjÿcie  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝            Przy u╛ywaniu papieru w postaci taÿmy, wydruk kolejnych stron przebiega bez  zatrzymania. Dla drukarek laserowych drukujÑcych od górnej kraw⌐dzi papieru  i z automatycznym podajnikiem mo╛emy jako typ papieru podaå: ci⌐ty 11".                                                                                   Po zakoΣczeniu wydruku lub przerwaniu go na ekranie pojawi si⌐ napis:             ╔════════════════════════════════════╗                                       ║     Powtórz wydruk                 ║                                       ║     Wysuw strony                   ║                                       ║     Wysuw linii                    ║                                       ║     Esc - Wyjÿcie                  ║                                       ╚════════════════════════════════════╝                                  Przy wydruku list, prawidêowo zakoΣczony wydruk ma u doêu adnotacj⌐:           # koniec wydruku #                                                                                                                                      Niekiedy przed rozpocz⌐ciem wydruku nale╛y poczyniå pewne ustalenia co do    typu i zakresu wydruku. Np.:   Lista danych  Ukêad wg kontrahentów  Nota.    Czynimy to wciskajÑc podkreÿlonÑ liter⌐ i wybierajÑc z listy np.:                              od poczÑtku, od pozycji, wskazany                          Po zakoΣczeniu wydruku nast⌐puje wysuw papieru do nowej strony (sÑ wyjÑtki   np. wydruk pozycji). Dla papieru w formie taÿmy, nale╛y po zapoznaniu si⌐ z  instrukcjÑ drukarki starannie ustawiå poczÑtek papieru, aby wydruki byêy     prawidêowo stronicowane, a po zakoΣczeniu papier byê przesuwany do pozycji   umo╛liwiajÑcej oderwanie.                                                                                                                                 7·5  Wprowadzanie danych do ewidencji vat                                    ─────────────────────────────────────────                                                                                                                 Zaêo╛enia Ewidencji VAT                                                                                                                                   Do programu wprowadzane sÑ dokumenty z szeregiem parametrów, które nast⌐pnie mo╛na zestawiaå, analizowaå i drukowaå wedêug ╛Ñdanych warunków. Mi⌐dzy      innymi kwot⌐ brutto przypadajÑcÑ do zapêaty mo╛emy rozpisaå na skêadowe      (netto i podatek w odpowiednich stawkach) i przypisaå do okreÿlonej grupy    transakcji (sprzeda╛, zakup i typ zakupu). Dokumenty wprowadzane sÑ w        punkcie Wprowadzanie danych, a analizowane w punkcie Ewidencja i rejestry    VAT. Analiz⌐ ewidencji (okres, typ transakcji itd.) uzyskujemy przez         filtrowanie to znaczy stawianie warunków na wartoÿå lub zakres wskazanych    parametrów. Ka╛dy dokument mo╛e mieå wpisane nast⌐pujÑce dane:                                                                                             1 - numer dokumentu                                                          2 - opis dokumentu                                                           3 - dzieΣ wpisu do KPR                                                       4 - dwie daty (np. data wystawienia i data otrzymania lub sprzeda╛y)         5 - miesiÑc ksi⌐gowy                                                         6 - miesiÑc vat                                                              7 - wartoÿå                                                                  8 - strona Winien/Ma                                                         9 - kontrahent - wystawca lub odbiorca (ka╛dy raz zarejestrowany kontrahent      mo╛e mieå podany peêny swój opis to znaczy: nazw⌐, siedzib⌐, NIP,            numer, dane adresowe i bankowe, notatki)                                10 - Konto powiÑzane z numerem kolumny KPR                                   11 - termin pêatnoÿci                                                        12 - elementy skêadowe kwoty brutto wedêug stawek                            13 - typ transakcji: sprzeda╛, zakup i typ zakupu, korekta                                                                                                Omówimy teraz poszczególne elementy. Zaznaczmy, ╛e w zale╛noÿci w jakim      zakresie u╛ywamy programu i jak okreÿliliÿmy wêasne wymagania niektóre       parametry mogÑ byå nie u╛ywane, lub mo╛emy im nadaå wêasne znaczenie. Dla    uêatwienia pracy program stara si⌐ sam wprowadziå niektóre parametry w       zale╛noÿci od kontekstu, jednak╛e zawsze u╛ytkownik ma gêos decydujÑcy.                                                                                   numer dokumentu - numer dokumenty nadany przez wystawc⌐                                                                                                   opis dokumentu - miejsce na wpisanie dowolnej treÿci np. opisu zdarzenia     gospodarczego, lub przy dokumentach korygujÑcych jakiego dokumentu dotyczy   korekta.                                                                                                                                                  dzieΣ wpisu do KPR oznacza z jakim dniem miesiÑca dokument ma byå uj⌐ty w    KPR. Jest ona niezale╛na od daty dokumentu.                                                                                                               daty - typowo mo╛e byå to data wystawienia dokumentu i data powstania        obowiÑzku podatkowego. Oznaczane sÑ w nagêówkach kolumn jako D.wystaw i      D.otrzym, jednak╛e u╛ytkownik mo╛e sam nadaå im inne znaczenie jak równie╛   zmieniå proponowane nazwy. W wypadku sprzeda╛y nagêówek drugiej kolumny      zmienimy przy wydruku na dat⌐ sprzeda╛y: D.sprzed.                                                                                                        miesiÑc ksi⌐gowy - niezale╛nie od dat mo╛emy okreÿliå okres rozliczeniowy    wedêug którego b⌐dziemy ╛Ñdaå zestawieΣ. Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e program    przyjmuje ten sam miesiÑc dla Ksi⌐gi jaki i do rejestru vat. W przypadku gdy zaistnieje sytuacja, ╛e dany dokument jest ujmowany do Ksi⌐gi w innym mie-   siÑcu, a do ewidencji vat w innym, wówczas sporzÑdzajÑc rejestr vat nale╛y   jako kryterium posêugiwaå si⌐ nie miesiÑcem ksi⌐gowym tzw. miesiÑcem vat                                                                                  Mc vat  - automatycznie wstawiany zgodnie z miesiÑcem ksi⌐gowym, z mo╛liwoÿ- ciÑ zmiany przez u╛ytkownika. Dodatkowy parametr w wypadku gdy u╛ytkownik    chce ujmowaå w rejestrach vat dokumenty nie w tym samym miesiÑcu z jakim     ujmowane sÑ do Ksi⌐gi. Przy rejestrach b⌐dzie mo╛liwoÿå wybrania dokumentów  za dany okres ksi⌐gowy lub za miesiÑc zgodny z Mc-vat. W zdecydowanej wi⌐-   kszoÿci przypadków nie ma potrzeby korzystania z tego parametru.                                                                                          wartoÿå - kwota brutto. Mo╛e to byå suma skêadowych lub kwota do rozliczenia z kontrahentem. Ze wzgl⌐du na stosowane zaokrÑglenia mogÑ wystÑpiå ró╛nice.                                                                               strona Winien/Ma - ustalana z punku widzenia kontrahenta                                                                                                  kontrahent - ka╛dy dostawca i odbiorca ma wêasny numer rozpoczynajÑcy si⌐ od jego grupy oraz inne parametry (adresowe, bankowe, nip). Grupa mo╛e byå      przydana do tworzenia zestawieΣ obejmujÑcych wyêÑcznie np. dostawców,        odbiorców krajowych, odbiorców zagranicznych (eksport).                                                                                                   Konto - w ogólnym rozumieniu w programie jest to dodatkowy parametr          opisujÑcy dokument. Jest powiÑzany z kolumnÑ KPR. Mo╛emy ╛Ñdaå zestawieΣ     obejmujÑcych wyêÑcznie dane Konto, a tak╛e tych dokumentów, których Konto    zgodne jest z podanym w warunku filtrujÑcym wzorcem.                                                                                                      termin pêatnoÿci - je╛eli u╛ywamy programu w peênym zakresie wraz z          rozrachunkami, podajemy tu w ciÑgu ilu dni ma nastÑpiå zapêata.                                                                                           elementy skêadowe kwoty brutto wedêug stawek - przyj⌐to nast⌐pujÑce:           netto wg stawki 22, 7 % oraz dowolna stawka XX podana przez u╛ytkownika      vat wg stawki 22, 7 %                       - " -                            kwota wg stawki  0 %                                                         kwota wg stawki zwolnione                                                    kwota nie podlegajÑca odliczeniu  (np. zakup na rachunki uproszczone)                                                                                   Ostatnia kolumna oznaczona wst⌐pnie jako zakup r-u mo╛e mieå zmieniony       nagêówek na bardziej odpowiadajÑcy wprowadzanym tam wartoÿciom np. bez       odlicz.                                                                      W grupie 22, XX i 7% nie zastosowano sztywnego powiÑzania mi⌐dzy wartoÿciÑ   netto, a wyliczonym podatkiem, ze wzgl⌐du na stosowane zaokrÑglenia, ró╛ne   na ró╛nych fakturach. Jednak i tu mamy dwojakÑ mo╛liwoÿå. U╛ytkownik mo╛e    sam wpisaå i netto i vat albo po wpisaniu jednej wartoÿci kazaå wykonaå      przeliczenie. Zezwolono te╛ na odchylenia mi⌐dzy sumÑ skêadowych, a kwotÑ    brutto przypadajÑcÑ do zapêaty. Program sygnalizuje rozbie╛noÿå podajÑc      kwot⌐ ró╛nicy i jej wartoÿå procentowÑ. Ma to sêu╛yå w wypadku gdy ró╛nica   powstaêa nie z powodu zaokrÑgleΣ, ale w skutek bê⌐dnego wpisania danych.                                                                                  typ transakcji - zasadniczym podziaêem sÑ zakupy i sprzeda╛e. Dodatkowo      wprowadzono typ Inne pozostawiajÑc jego u╛ycie inwencji u╛ytkownika (np.     sprzeda╛ na rachunki uproszczone). Zakupy podzielone sÑ na osiem kategorii.  Ich znaczenie mo╛e okreÿliå sam u╛ytkownik choå wst⌐pnie zaproponowano       nast⌐pujÑcy podziaê: wpierw na dwie grupy: inwestycyjne i pozostaêe, a ka╛dÑ z nich podzielono na:  zwiÑzane wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ                                 zwiÑzane wyêÑcznie ze sprzeda╛Ñ zwolnionÑ                                    zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ i zwolnionÑ                                                                                     Powstaêy podziaê ma odzwierciedlenie w nast⌐pujÑcej tabelce gdzie ze wzgl⌐du na szczupêoÿå miejsca na ekranie i wydrukach zastosowano skróty powy╛szych   poj⌐å:  ╔═══════════════════════════════╗                                            ║ 1.INW-sprzeda╛ opodatkowana   ║                                            ║ 2.INW-sprzeda╛ zwolniona      ║                                            ║ 3.INW-sprzeda╛ opodat.i zwol. ║                                            ║ 4.ZAO-sprzeda╛ opodatkowana   ║                                            ║ 5.ZAO-sprzeda╛ zwolniona      ║                                            ║ 6.ZAO-sprzeda╛ opodat.i zwol. ║                                            ║ 7.                            ║                                            ║ 8.                            ║                                            ╚═══════════════════════════════╝                                    Uwaga! Powy╛szy podziaê jest jedynie propozycjÑ zgodnÑ z ogólnymi            wymaganiami. U╛ytkownik mo╛e stosownie do swoich potrzeb sam wpisaå w        miejsce proponowanych inne oznaczenia typów zakupu, mo╛e byå ich mniej. Np.  je╛eli zajmujemy si⌐ wyêÑcznie sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ to wystarczy nam:               1. zaopatrzeniowe                                                            2. inwestycyjne                                                     Zmiany takie wykonujemy w pkt.: Procedury pomocnicze-Instalacja-VAT          parametry. Jedyne co powinniÿmy mieå na uwadze to, i╛ b⌐dziemy mogli ╛Ñdaå   zestawieΣ obejmujÑcych wskazany typ czy kilka typów transakcji.                                                                                           Poza wymienionymi typami transakcji ka╛dy dokument mo╛e otrzymaå wyró╛nik:   dokument korygujÑcy. Typ: Inne mo╛e byå wykorzystany np. dla rejestracji     sprzeda╛y na rachunki gdy w typie Sprzeda╛ rejestrujemy sprzeda╛ na faktury  vat (je╛eli jest to uzasadnione). W praktyce przypisanie dokumentu do        wêaÿciwego typu odbywa si⌐ bardzo prosto np. zakup partii towaru znakujemy   jako: z4 przy czym program stale sêu╛y nam podpowiedziÑ.                                                                                                  Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e mimo i╛ program oferuje okreÿlonÑ liczb⌐ rejestrów  opartÑ na typach transakcji (plus rejestry korekt), to dzi⌐ki stosowaniu     Kont, a nast⌐pnie filtrów w punkcie Ewidencja i rejestry VAT mo╛emy uzyskaå  ich dowolnÑ iloÿå. Np. je╛eli mamy oddzielne Konto na sprzeda╛ towarów i na  sprzeda╛ usêug to mo╛emy wyfiltrowaå dla nich osobne rejestry sprzeda╛y. W   szczególnoÿci je╛eli chcemy uzyskaå oddzielne rejestry dla ró╛nych miejsc    sprzeda╛y, zakêadamy dla ka╛dego z nich oddzielne Konto. Dzi⌐ki temu         korzystajÑc z filtrowania uzyskujemy ╛Ñdane rejestry, a dodatkowo mamy       kontrol⌐ nad obrotami w ka╛dej placówce (punkt Obroty - Konta). Je╛eli       kontrahentów podzieliliÿmy odbiorców na krajowych i zagranicznych, to teraz  b⌐dziemy mogli uzyskaå oddzielne zestawienia i podsumowania dla sprzeda╛y    kraj/ eksport (do tego te╛ mo╛na wykorzystaå Konta zamiast tworzyå grupy     kontrahentów).                                                                                                                                            Uwaga! W planie Kont mamy pole oznaczone -V (minus vat). Je╛eli ksi⌐gujemy   na Konto, które w polu -V ma znak pusty, wówczas caêa kwota brutto do        rozliczenia z kontrahentem jest ksi⌐gowana na podane Konto i do kolumny KPR, bez wzgl⌐du na to czy podaliÿmy opis vat czy nie. Je╛eli Konto ma w polu -V  znak *, ksi⌐gowana jest kwota netto, chyba ╛e nie podano opisu vat wówczas   tak╛e ksi⌐gowana jest kwota brutto do rozliczenia.                                                                                                        Wprowadzanie danych dotyczÑcych Ewidencji VAT .                                                                                                           Dane dotyczÑce Ewidencji VAT mogÑ byå wprowadzane i modyfikowane w czterech  punktach programu: Wprowadzanie danych, Skêadnica dokumentów, Archiwum       dokumentów rozliczonych i Ewidencja i rejestry VAT. Gêównym i wêaÿciwym      punktem sêu╛Ñcym do wprowadzania dokumentów wraz opisem vat jest punkt       Wprowadzanie danych. Jednak i w pozostaêych punktach mo╛emy do istniejÑcego  dokumentu doêÑczyå opis vat, usunÑå go lub dokonaå poprawek. Dzi⌐ki temu     dane dotyczÑce ewidencji vat mo╛emy uzupeêniaå pó½niej ni╛ przy prowadzaniu  dokumentów. Po wciÿni⌐ciu ~v (Alt v) uzyskamy na ekranie poni╛szÑ tabel⌐.    Sposób poruszania si⌐ po tabelce opisuje podpowied½ dost⌐pna pod klawiszem   F1. Nale╛y pami⌐taå, ╛e wyjÿcie klawiszem Esc powoduje, ╛e wprowadzane       zmiany nie zostanÑ zapami⌐tane (pytanie: Bez zapisu zmian?). Aby zakoΣczyå   wpisywanie danych i zapami⌐taå je nale╛y wcisnÑå klawisz PgDn (Page Down -   strona w dóê). Przy wyjÿciu program oprócz pytanie o potwierdzenie zapisu    mo╛e przedstawiå nam komunikaty wynikajÑce z kontroli poprawnoÿci            wprowadzonych danych.                                                        Program stara si⌐ uêatwiå prac⌐ zakêadajÑc wartoÿci niektórych parametrów    jednak╛e zawsze u╛ytkownik mo╛e je zmieniå. I tak, je╛eli wcisn⌐liÿmy ~v gdy kursor byê ustawiony w tabeli gêównej na polu Wn program przyjmuje typ       transakcji sprzeda╛, je╛eli na Ma zakup, a typ zakupu jaki byê ostatni       u╛ywany. Wst⌐pnie jako dat⌐ otrzymania/sprzeda╛y zakêada dat⌐ wystawienia    (wpisanÑ w tabeli gêównej). Je╛eli w tabeli gêównej nie podaliÿmy kwoty      brutto to po zakoΣczeniu wpisywania skêadowych vat zaproponuje ich sum⌐ jako kwot⌐ nale╛noÿci. To zachowanie programu niczego nie narzuca, a cz⌐sto mo╛e  zdjÑå z u╛ytkownika wprowadzanie cz⌐ÿci parametrów.                                ╔══ Ewidencja VAT ══════ NIP 000-00-00-000 ══╗                               ║ typ:  Sprzeda╛                             ║                               ║       dokument korygujÑcy                  ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║                  netto            VAT      ║                               ║ stawka 22%          10.00             2.20 ║                               ║ stawka XX%          10.00             1.70 ║                               ║ stawka  7%          10.00             0.70 ║                               ║ stawka  0%          10.00                  ║                               ║ zwolnione           10.00 D.sprzed 23/06/97║                               ║ zakup r-u            0.00   Mc vat    06   ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║ Razem  :            40.00             4.60 ║                               ║ Brutto :            54.60            54.60 ║                               ║────────────────────────────────────────────║                               ║ Zakup                      KorygujÑcy      ║                               ║ Sprzeda╛                   Przelicz vat    ║                               ║ Inne                       Brutto          ║                               ╚════════════════════════════════════════════╝                         Je╛eli poprzednio wprowadziliÿmy ju╛ skêadowe vat dla danego dokumentu to    tabela poka╛e je, umo╛liwiajÑc ich obejrzenie lub zmian⌐. W przeciwnym       wypadku, uka╛Ñ si⌐ kwoty zerowe i program b⌐dzie oczekiwaê dziaêania         u╛ytkownika. Rozpoczniemy od okreÿlenia typu. Je╛eli jest to sprzeda╛        wystarczy wcisnÑå literk⌐: s, je╛eli zakup literk⌐: z i dodatkowo okreÿliå   typ zakupu przez wybór z tabelki, która si⌐ pojawi lub co proÿciej przez     wciÿni⌐cie cyfry od 1 do 8 np.: z4. Przypominamy, ╛e typy zakupów mo╛na      okreÿliå samemu (punkt Procedury pomocnicze - Instalacja). Kategoria Inne    jest pozostawiona dla nieokreÿlonych, szczególnych potrzeb u╛ytkownika.      Je╛eli dokument jest korektÑ faktury czy rachunku wciskamy klawisz: k.Dziaêa on naprzemiennie to znaczy raz wêÑcza raz wyêÑcza oznaczenie jako korekta.                                                                                Przelicz vat dokona wyliczenia podatku z podanego netta lub odwrotnie.       Stosujemy to gdy pozwalajÑ nam na to zaokrÑglenia.                                                                                                        Brutto jest szczególnÑ operacja majÑcÑ na celu uêatwienie pracy. Po          wciÿni⌐ciu b uka╛e si⌐ tabelka, a po wybraniu z niej ╛Ñdanej pozycji kwota   brutto zostanie rozêo╛ona na skêadowe wg stawki 22 lub 7 % lub wpisana w     inne miejsce tabeli. Jest to dodatkowa niekiedy przydatna funkcja.                                                                                        Zakêada si⌐,╛e data widniejÑca pod napisem D.otrzym okreÿla: dat⌐ otrzymania przy zakupach i: dat⌐ sprzeda╛y przy sprzeda╛y. B⌐dzie ona umieszczona w     drugiej kolumnie dat w raporcie ewidencji. Dat⌐ pierwszÑ wpisujemy w gêównej tabeli danych w punkcie Wprowadzanie danych. Nadanie sensu praktycznego obu  datom pozostawia si⌐ u╛ytkownikowi, wraz mo╛liwoÿciÑ zmiany ich nagêówków.   Je╛eli prowadzimy rozliczenia pierwsza data traktowana b⌐dzie jako data      powstania zobowiÑzania.                                                                                                                                   KOMUNIKATY:                                                                       Do rozliczenia podano wartoÿå brutto :       16.90                           Wyliczone brutto jest wi⌐ksze  o         0.20 (0.12 %)                  Cz⌐sto wyst⌐pujÑcy komunikat gdy najpierw wpisaliÿmy w tabeli gêównej        zaokrÑglonÑ kwot⌐ brutto do rozliczenia, a nast⌐pnie z dokumentu             przepisaliÿmy kwoty netto i podatku. Ignorujemy to ostrze╛enie je╛eli        ró╛nica jest na poziomie zaokrÑglenia, w innym wypadku mogliÿmy zrobiå bêÑd  we wprowadzaniu danych.                                                                                                                                        Niezgodnoÿå znaków prowadzonych liczb.                                  Niekiedy zachodzi koniecznoÿå wprowadzania kwot ujemnych jednak wszystkie    skêadowe muszÑ byå tego samego znaku chyba, ╛e jest to dokument korygujÑcy.                                                                                    zakup r-u nie mo╛e wystÑpiå wraz z innymi stawkami.                     Kwota wpisana do pozycji zakup r-u (lub jak jÑ inaczej nazwie u╛ytkownik)    musi byå jedyna na specyfikacji. Nie mo╛na jej te╛ wpisaå przy sprzeda╛y.                                                                                      Zbyt du╛e brutto, max. 9 999 999.99                                     Suma skêadowych nie mo╛e przekroczyå podanej liczby (analogicznie dla        ujemnych).                                                                                                                                                     !!! UWAGA. Zmieniasz dane ju╛ zaksi⌐gowane. Akceptujesz ?               Ukazuje si⌐ ze wzgl⌐du na mo╛liwoÿå uzupeêniania ewidencji vat w terminach   pó½niejszych, na ju╛ wprowadzonych i zaksi⌐gowanych dokumentach.                                                                                               Sprawd½ kategori⌐ transakcji w ewidencji VAT.                           Je╛eli rozpisaliÿmy kwot⌐ brutto na skêadowe, a nast⌐pnie w tabeli gêównej   zmienimy kwocie brutto stron⌐ Wn/Ma, zasygnalizowane b⌐dzie pytanie czy nie  nale╛aêoby zmieniå typu transakcji.                                                                                                                            Zeruj⌐ tak╛e zapis w ewidencji VAT.                                     Je╛eli rozpisaliÿmy kwot⌐ brutto na skêadowe, a nast⌐pnie w tabeli gêównej   wyzerowaliÿmy t⌐ kwot⌐ to specyfikacja vat tak╛e zostanie wyzerowana.                                                                                     Uwaga! Je╛eli korzystamy te╛ z rozliczeniowej cz⌐ÿci programu b⌐dziemy       okresowo wykonywaå parowanie dokumentów to znaczy odnajdywanie zobowiÑzaΣ i  zapêat i przenoszenie ich do Archiwum dokumentów rozliczonych. Mo╛e si⌐      zdarzyå, ╛e omyêkowo u╛ytkownik wprowadziê opis vat dokumentowi zobowiÑzania (prawidêowo) i zapêaty (bêÑd). Dlatego przy operacji parowania prowadzona    jest kontrola takich przypadków i w razie ujawnienia pojawia si⌐ komunikat:       W rozliczonych parach wykryto podwójny opis VAT.                        Nale╛y wówczas zaêo╛yå filtr na dokumenty rozliczone, przejrzeå je i usunÑå  niepotrzebny opis vat. Usuni⌐cie opisu wykonujemy przez podanie kwoty zero   przy wszystkich skêadowych.                                                                                                                               7·6  Automatyczne aktualizacje VAT - Formuêy                                 ────────────────────────────────────────────                                                                                                              Program posiada mo╛liwoÿå automatycznej aktualizacji tabeli wyliczajÑcej     nale╛ny podatek vat ze sprzeda╛y wedêug struktury zakupów oraz               automatycznego wypeêniania deklaracji VAT-7 na podstawie zapisanych          dokumentów. Aby program mógê to uczyniå nale╛y wskazaå mu, które z           dokumentów ma braå pod uwag⌐. Idea i technika ustalania odpowiednich formuê  jest w obu przypadkach taka sama, a szczegóêy zostanÑ opisane poni╛ej.       Formuêy powinny byå tak podane aby ze zbioru wszystkich dokumentów program   mógê jednoznacznie wybraå wêaÿciwe pozycje. W niektórych przypadkach trzeba  b⌐dzie zaêo╛yå dodatkowe Konta w planie Kont aby móc uzyskaå prawidêowe      wyniki. Formuê⌐ aktualizacji ustala si⌐ wypeêniajÑc tabel⌐ sterujÑcÑ. Skêada si⌐ ona z kolumn zawierajÑcych poszczególne parametry, które majÑ byå        aktualizowane. W pierwszym wierszu kolumny wpisujemy typy transakcji, w      kolejnych wierszach Konta, które program ma braå pod uwag⌐ przy              aktualizacji. Uwaga. Je╛eli poczÑtkujÑcym u╛ytkownikom stosowanie formuê     mo╛e okazaå si⌐ zbyt skomplikowane, proponujemy aby w poczÑtkowej fazie,     dane do deklaracji vat-7 i tabeli struktury wprowadzali r⌐cznie, a do        stosowania formuê powrócili po dokêadniejszym zapoznaniu si⌐ z programem.    ════════════════════════════════════════════════════════════════════..             Parametr 1              Parametr 2            Parametr 3      ..       ════════════════════════════════════════════════════════════════════..       typy transakcji...    │typy transakcji...    │typy transakcji...    ..       ────────────────────────────────────────────────────────────────────..       Konto                 │Konto                 │Konto                 ..       Konto                 │                      │                      ..       . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ..       ════════════════════════════════════════════════════════════════════..       F1 Pomoc  ~Wydruk  ~UsuΣ  ~Kasuj     Esc Wyjÿcie                                                                                                          Typy transakcji ustalamy wpisujÑc wêaÿciwe symbole oddzielone przecinkiem,   stosownie do wyÿwietlonej podpowiedzi, np. 5,6. W niektórych przypadkach typ transakcji jest przyjmowany domyÿlnie i nie mo╛e byå zmieniany. Konta        wybieramy z listy. Usuni⌐cie wartoÿci danego pola wykonujemy operacjÑ ~usuΣ. Caêoÿå formuêy (wszystkie informacje we wszystkich kolumnach) czyÿcimy       operacjÑ ~kasuj. Przy wyjÿciu program ka╛dorazowo zada pytanie:                                                 Zapisaå zmiany w formule (T/N)? : _       gdy wciÿniemy n lub Esc formuêa nie ulegnie zmianie.                                                                                                      Nale╛y zapoznaå si⌐ w poni╛szym, szczegóêowym opisie ze znaczeniem           poszczególnych parametrów i po wpisaniu formuêy przeprowadziå analiz⌐ czy    jej u╛ycie da spodziewane wyniki.                                            Kontrol⌐ prawidêowoÿci aktualizacji mo╛emy wykonaå porównujÑc dla:               deklaracji vat-7    - odpowiednie pola z podsumowaniami rejestrów vat        struktury sprzeda╛y - odpowiednie wartoÿci zakupów i sprzeda╛y z                                   kartotekami obrotów kont                                                                                                        * Deklaracja VAT-7 Program wypeênia pozycje dotyczÑce zakupów i sprzeda╛y w  danym miesiÑcu oraz ich korekty.Obejmuje to cz⌐ÿci: C, D.3 oraz  pozycj⌐     d.36 czyli kwot⌐ nadwy╛ki z poprzedniej deklaracji i cz⌐ÿå D.2 (zakupy nie-  rozliczone z poprzednich m-cy). Pozostaêe punkty sÑ wyliczane bÑd½ dotyczÑ   zdarzeΣ szczególnych, które uzupeêniamy r⌐cznie (d.40, e.61, e.62, e.65).                                                                                 Nale╛y ustaliå 6 parametrów:                                                                                                                              1.Zakup INW-Sp.opodatkowana  - zakupy inwestycyjne i korekty zwiÑzane ze                                    sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ                                                                            (d.41, d.42, d.49, d.50) 2.Zakup INW-Sp.opod.i zwoln. - zakupy inwestycyjne i korekty zwiÑzane ze                                    sprzeda╛Ñ zwolnionÑ oraz opodatkowanÑ                                                             (d.43, d.44, d.51, d.52) 3.Zakup ZAO-Sp.opodatkowana  - zakupy pozostaêe (tzw. zaopatrzeniowe) i                                     korekty zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ opodatkowanÑ                                                        (d.45, d.46, d.53, d.54) 4.Zakup ZAO-Sp.opod.i zwoln. - zakupy pozostaêe (tzw. zaopatrzeniowe) i                                     korekty zwiÑzane ze sprzeda╛Ñ zwolnionÑ oraz                                 opodatkowanÑ         (d.47, d.48, d.55, d.56) 5.sprzeda╛ krajowa           - wszystkie korekty i sprzeda╛e oprócz                                         eksportowej ze stawkÑ 0             (cz⌐ÿå C) 6.sprzeda╛ eksportowa        - sprzeda╛ eksportowa ze stawkÑ 0        (c.22)                                                                                                                                                           Przy wypeênieniu deklaracji vat-7 program operuje wyêÑcznie na dokumentach   uj⌐tych w ewidencji vat. Pami⌐tamy, ╛e przy wprowadzaniu dokumentów do ewi-  dencji vat, przypisujemy im typ transakcji. Dzi⌐ki temu program mo╛e teraz   odró╛niå sprzeda╛e od zakupów, a zakupy podzieliå na odpowiednie kategorie.  Poniewa╛ korektom, przy wprowadzaniu danych, tak╛e nadajemy specjalny znacz- nik, program mo╛e je rozpoznaå. Ze wzgl⌐du na niemo╛liwÑ do okreÿlenia spe-  cyfik⌐ dziaêalnoÿci poszczególnych u╛ytkowników trudno zaêo╛yå,╛e absolutnie wszystkie pozycje z ewidencji majÑ byå uwzgl⌐dniane, nale╛y oprócz typów     transakcji podaå jako dodatkowy warunek: listy Kont. W cz⌐ÿci dotyczÑcej     zakupów ujmowane sÑ wyêÑcznie kwoty zakupów opodatkowanych (22, XX, 7 i 0%). Zakupy typu: zwolnione i zakup r-u sÑ pomijane.                              Zakêada si⌐, ╛e dane w deklaracji za miesiÑc poprzedzajÑcy okres wskazany do aktualizacji sÑ prawidêowe, co jest konieczne przy uwzgl⌐dnianiu nadwy╛ek    lub kwot nie rozliczonych z poprzednich miesi⌐cy.                                                                                                         Przed rozpocz⌐ciem aktualizacji pojawi si⌐ pytanie:                               Czy wyzerowac pola, które nie sÑ automatycznie wypeêniane (T/N)?: _     Dotyczy to: sprzeda╛y opodat.obj⌐tej cz⌐ÿciowym zaniechaniem.... (poz.31,32)             podatku nale╛nego od towarów obj⌐tych spisem z natury  (poz.33)              podatku naleznego wynikajÑcego z rach.uproszczonych... (poz.37)              kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujÑcych (poz.58, 51)                  kwoty zwrotu na rachunek bankowy (poz.63)                                                                                                     Podczas aktualizacji program dziaêa nast⌐pujÑco:                                                                                                           1. zeruje dane w deklaracji vat-7 za wskazany zakres miesi⌐cy (pozycje któ-     re nie sÑ automat.wypeêniane zerowane sÑ gdy za╛Ñdaê tego u╛ytkownik)     2. przeglÑda ewidencj⌐ vat za zadany okres i kontroluje poszczególne            parametry formuêy. Zatrzymuje si⌐ na poszczególnych dokumentach i            sprawdza kolejne parametry. Je╛eli dokument ma typ transakcji nale╛Ñcy       do typów transakcji zapisanych w formule dla danego parametru oraz Konto     tego dokumentu nale╛y do listy Kont tego parametru to program uznaje, ╛e     wartoÿå tego dokumentu mo╛na uwzgl⌐dniå w rozpatrywanym parametrze.       3. po zakoΣczeniu powy╛szych dziaêaΣ program sprawdza czy za miesiÑc po-        przedzajÑcy pierwszy miesiÑc wskazany do aktualizacji wystÑpiêa nadwy╛ka     podatku, a tak╛e uwzgl⌐dnia ewentualne nadwy╛ki w zadanym okresie (d.39)     Analogicznie post⌐puje dla ustalenia kwot nie rozliczonych (D.2) z           poprzednich miesi⌐cy (gdy nie wystepowaêy sprzeda╛e opodatkowane).           Je╛eli aktualizacji za╛Ñdano od stycznia nale╛y przed jej uruchomieniem      wpisaå wartoÿå nadwy╛ki z poprzedniej deklaracji do pkt. d.39 i kwoty        nie rozliczone do cz⌐ÿci D.2.                                                                                                                         Je╛eli u╛ytkownik prowadzi sprzeda╛ eksportowÑ ze stawkÑ 0, wówczas powinien posiadaå Konto przeznaczone do tego celu, aby ten rodzaj sprzeda╛y mo╛na     byêo wydzieliå spoÿród innych.                                                                                                                            Je╛eli wyst⌐pujÑ zakupy ÿrodków trwaêych zwiÑzanych ze sprzeda╛Ñ zwolnionÑ   i opodatkowanÑ, dla których podatek do odliczenia (d.54) jest wyliczany wg   proporcji sprzeda╛y opodatkowanej do ogólnej za okres ostatnich 6 m-cy, to   u╛ytkownik powinien wpisaå kwoty tych sprzeda╛y. Program sygnalizuje to      stosowanym komunikataem.                                                                                                                                  Pami⌐tamy, ╛e przy wprowadzaniu danych do ewidencji vat, dokument ma przypi- sany miesiÑc ksi⌐gowy, mo╛emy te╛ okresliå mu tzw.miesiÑc vat, je╛eli chcemy aby w ewidencji vat dokument byê ujmowany z innym miesiÑcem ni╛ w Ksi⌐dze.   W formule aktualizacji VAT-7 mo╛emy teraz okresliå, czy dokumenty majÑ byå   segregowane z uwzgl⌐dnieniem miesiÑca ksi⌐gowego, czy miesiÑca vat. W wi⌐-   kszoÿci przypadków opieramy si⌐ na miesiÑcu ksi⌐gowym i widniejÑca u doêu    operacja - Wg: Mc~vat powinna wskazywaå na: Nie.                                                                                                          Je╛eli u╛ytkownik rozlicza nale╛ny podatek vat ze sprzeda╛y wedêug struktury zakupów, to w opcji zaznaczonej u doêu ekranu: Sprzeda╛ wg struktury Tak/Nie powinien zaznaczyå Tak. Wówczas program b⌐dzie braê pod uwag⌐ nie tylko      formuêy dla deklaracji vat-7 wyliczajÑce sprzeda╛ na podstawie ewidencji     vat, ale te╛ dane zapisane w tabeli wyliczajÑcej podatek wg struktury        zakupów. Ró╛ne wyst⌐pujÑce tu przypadki opisane sÑ na koΣcu rozdziaêu.       Uwaga, przed uruchomieniem aktualizacji vat-7 nale╛y wykonaå aktualizacj⌐    tabeli struktury sprzeda╛y.                                                                                                                               * Wyliczenie nale╛nego podatku vat ze sprzeda╛y wg struktury zakupów         Program wylicza wartoÿå sprzeda╛y brutto, oraz wartoÿå zakupów. Ustalamy tu  3 parametry:                                                                                                                                              1.Sprzeda╛ brutto     - wartoÿå sprzeda╛y brutto jakÑ mamy poddaå                                    podzieleniu wedêug struktury zakupów                 2.Zakupy wg faktur    - wartoÿå zakupów za jakie otrzymano faktury, z                                których wynikajÑ bezpoÿrednio kwoty netto i podatku  3.Zakupy wg rachunków - wartoÿå zakupów na rachunki lub inne dokumenty                                                                                    U doêu ekranu mamy wybór: Pomijaå sprzeda╛ w ewidencji vat Tak/Nie. Je╛eli   podamy Tak to przy ustalaniu sprzeda╛y brutto program b⌐dzie pomijaê te,     które sÑ uj⌐te w ewidencji vat. Sens tego dziaêania opisany jest na koΣcu    rozdziaêu gdzie omawiane sÑ przykêady.                                                                                                                    Przy wyliczaniu sprzeda╛y brutto program nie korzysta z danych ewidencji vat lecz przeglÑda bezpoÿrednio zapisy ksi⌐gowe w kwocie brutto.                                                                                              Rozró╛nienie na zakupy wg faktur i wg rachunków jest opisane przy omawianiu  tabeli struktury, na koΣcu rozdziaêu 3.6 Ewidencja i rejestry VAT. Jak       wynika z zamieszczonych tam informacji zaleca si⌐ aby zakupy "nie            fakturowe", które majÑ byå uwzgl⌐dnione w strukturze byêy ksi⌐gowane na      specjalne Konto i dodatkowy typ transakcji oraz ╛eby przy wprowadzaniu       takiego zakupu rozkêadaå go na skêadowe netto i podatku (wg wêasnej          znajomoÿci tematu) i wprowadzaå do ewidencji vat. Takie post⌐powanie         umo╛liwi okreÿlenie na koniec miesiÑca struktury zakupów. Tak╛e program przy ustalaniu wartoÿci zakupów operuje wyêÑcznie na ewidencji vat i tam musi     odnale½å wszystkie potrzebne informacje. Oczywiÿcie rejestr vat takich       zakupów sêu╛y tylko omawianym tu celom, a nie jest podstawÑ do wyliczenia    podatku naliczonego od zakupów.                                                                                                                           Rozpatrzmy przypadki gdy u╛ytkownik prowadzi dziaêalnoÿå, w której cz⌐ÿå     towaru jest sprzedawana na faktury i rachunki dla konkretnego odbiorcy,      cz⌐ÿå jest sprzeda╛Ñ detalicznÑ rozliczanÑ strukturÑ. RozpatrujÑc przykêady  nale╛y te╛ wziÑå pod uwag⌐ odpowiednie regulacje prawne, czy np. stosowanie  wariantu I lub II jest dopuszczalne                                                                                                                       Wariant I-strukturÑ rozliczamy wyêÑcznie sprzeda╛ detalicznÑ, a sprzeda╛     fakturowanÑ rozliczamy na podstawie ewidencji                                                                                                             W formule opisujÑcej struktur⌐ sprzeda╛y podajemy Konta dotyczÑce sprzeda╛y, a opcj⌐: Pomijaå sprzeda╛ w ewidencji vat Tak/Nie ustawiamy na Tak.          W formule opisujÑcej deklaracj⌐ vat-7 podajemy Konta dla pól dotyczÑcych     sprzeda╛y, a opcj⌐: Sprzeda╛ wg struktury Tak/Nie ustawiamy na Tak.                                                                                       Wariant II-caêoÿå sprzeda╛y (fakturowanÑ i detalicznÑ) rozliczamy strukturÑ                                                                               W formule opisujÑcej struktur⌐ sprzeda╛y podajemy Konta dotyczÑce sprzeda╛y, a opcj⌐: Pomijaå sprzeda╛ w ewidencji vat Tak/Nie ustawiamy na Nie.          W formule opisujÑcej deklaracj⌐ vat-7 pomijamy opis pól dotyczÑcych          sprzeda╛y (nie wpisujemy im ╛adnych Kont), a opcj⌐: Sprzeda╛ wg struktury    Tak/Nie ustawiamy na Tak.                                                                                                                                 Parametry nale╛y ustawiå tak, aby ujmowane byêy wszystkie wymagane doku-     menty, oraz aby sprzeda╛ nie byêa ujmowana podwójnie (z tabeli struktury i   z ewidencji)                                                                                                                                              U╛ytkownik mo╛e te╛ stosowaå inne Konto dla sprzeda╛y fakturowanej inne dla  detalicznej. Wówczas z góry wiemy, ╛e dane Konto jest zwiÑzane wyêÑcznie z   danym typem sprzeda╛y i odpowiednio do tego mo╛emy budowaå formuêy.                                                                                       Mo╛emy mieå tak╛e sytuacj⌐ gdy u╛ytkownik ma kilka dziaêalnoÿci lub punktów  sprzeda╛y, a tylko cz⌐ÿå z nich jest rozliczana strukturÑ, pozostaêe         sprzeda╛e sÑ w caêoÿci fakturowane i ewidencjonowane w rejestrach vat. W     takim przypadku nale╛y zaêo╛yå Konta dla ka╛dego punktu sprzeda╛y (lub formy dziaêalnoÿci) i przy wprowadzaniu formuê dla struktury i deklaracji podawaå  odpowiednie kombinacje wariantu I i II uwzgl⌐dniajÑc w formuêach odpowiednie Konta dotyczÑce poszczególnych placówek.                                                                                                                  7·7  Korekty bê⌐dnych zapisów                                                ─────────────────────────────                                                                                                                             Nale╛y zwróciå uwag⌐, ╛e program dziaêa w ten sposób, ╛e gromadzi zapisy w   cz⌐ÿci ksi⌐gowej (po zapisie dokumenty przenoszone sÑ do punktu: Skêadnica   dokumentów) i na ich podstawie buduje zapisy w KPR i ewidencji VAT.          Do ksi⌐gi ujmowane sÑ dokumenty speêniajÑce trzy warunki:                    - ksi⌐gowane sÑ na miesiÑc inny ni╛ 00                                       - jako Konto podano takie, które w planie Kont ma podany numer kolumny z KPR - dokument ma podany numer dnia wpisu do ksi⌐gi (dm)                                                                                                      Je╛eli po zapisaniu pozycji nie znajdujemy jej w ksi⌐dze, nale╛y sprawdziå   czy pozycja ta speênia podane powy╛ej warunki. Je╛eli w Ksi⌐dze pojawiajÑ    si⌐ nam kwoty brutto zamiast netto, nale╛y w punkcie Plan Kont sprawdziå czy Konto na jakie ksi⌐gujemy ma w kolumnie -V (minus vat) znak *. Znak ten      oznacza, ╛e program ma ujmowaå do ksi⌐gi kwoty netto dla pozycji             ksi⌐gowanych z tym Kontem. Po wstawieniu * i wykonaniu punktu: Odÿwie╛anie   danych wynikowych uzyskamy prawidêowe zapisy w ksi⌐dze.                                                                                                   W razie stwierdzenia bê⌐dnego zapisu program umo╛liwia zmian⌐ trzech         parametrów: dzieΣ wpisu do ksi⌐gi, opis zdarzenia gospodarczego i opis vat.  Dwa pierwsze parametry mo╛emy zmieniå w punktach: Tabele Ksi⌐gi, Skêadnica   dokumentów, Archiwum dokumentów rozliczonych, trzeci w punktach: Skêadnica   dokumentów, Archiwum dokumentów rozliczonych, Ewidencja VAT (korzystajÑc z   operacji ~v).                                                                Je╛eli zmiana w opisie vat polega na wpisaniu kwoty zero we wszystkie        pozycje netto i podatku, b⌐dzie to rozumiane jako wyzerowanie opisu vat, co  b⌐dzie oznaczaå, ╛e dokument nie posiada opisu vat. W razie potrzeby mo╛na   wpisaå prawidêowÑ wartoÿå skêadowych vat. ProwadzÑcy rozrachunki mogÑ        jeszcze poprawiå termin pêatnoÿci (iloÿci dni do zapêaty) w polu: d.o.                                                                                    Je╛eli chcemy bê⌐dny dokument usunÑå, nale╛y mieå na uwadze, ╛e jest on      zarejestrowany w systemie ksi⌐gowym oraz, ╛e mo╛e byå wykazywany w Ksi⌐dze   oraz w ewidencji vat. Najêatwiej jest zdjÑå dokument z ksi⌐gi. W tym celu    nale╛y wpisaå jako dzieΣ wpisu 0 przy bê⌐dnym dokumencie. Je╛eli jednak      oprócz prowadzenia ksi⌐gi dbamy o prawidêowoÿå zapisów w caêym systemie      danych (w tym tak╛e w ewidencji vat), poprawki musimy wykonaå przede         wszystkim w cz⌐ÿci ksi⌐gowej. Usuni⌐cie dokumentu z ewidencji vat uzyskamy   po wpisaniu 0 w miejsce wszystkich kwot wyst⌐pujÑcych w opisie vat (ramka    ukazujÑca si⌐ po wywoêaniu operacji ~v).                                     Usuni⌐cie dokumentu z systemu ksi⌐gowego uzyskamy przez wykonanie storna     czyli wprowadzenie dokumentu o tych samych parametrach lecz z kwotÑ o        przeciwnym znaku. Dla uêatwienia program oferuje automatyczne utworzenie     takiego dokumentu (operacja ~0-storno). Dokument zostaje wpisany do punktu   Wprowadzanie danych i po zapisie spowoduje skompensowanie bê⌐dnej pozycji.                                                                                Przeÿled½my raz jeszcze sposób post⌐powania przy usuwaniu bê⌐dnej pozycji:                                                                                  - po stwierdzeniu, ╛e mamy nieprawidêowÑ pozycj⌐ (np. dwukrotne wpisanie       tego samego dokumentu) odnajdujemy go w punkcie Skêadnica dokumentów         (lub Archiwum dokumentów rozliczonych)                                     - je╛eli dokument ten ma podany dzieΣ wpisu do ksi⌐gi, teraz do kolumny:       dm wpisujemy 0                                                             - je╛eli dokument miaê podany opis vat (byê uj⌐ty w ewidencji vat) to          operacjÑ ~v otwieramy okienko z opisem vat i wpisujemy 0 w miejsce           wszystkich kwot. Zamykamy okienko klawiszem PdDn. Zauwa╛my, ╛e w kolum-      nie: V nie ma teraz znacznika, który sygnalizuje obecnoÿå opisu vat.       - wykonujemy operacj⌐ ~0 (storno)                                            - przechodzimy do pkt. Wprowadzanie danych i wykonujemy operacj⌐ za~pisz     - przechodzimy do pkt. Skêadnica dokumentów i dla sprawdzenia wykonujemy       operacj⌐ ~q-parowanie. Widzimy, ╛e oba dokumenty bê⌐dny i korygujÑcy         (storno) znajdujÑ si⌐ koêo siebie i majÑ w nazwie dokumentu znak $, co       oznacza, ╛e system rozpoznaê par⌐ bêÑd-poprawka.                           - je╛eli zachodzi taka potrzeba mo╛emy teraz wprowadziå prawidêowÑ postaå      dokumentu.                                                                                                                                            Operacj⌐ stornowania mo╛emy przeprowadziå tak╛e bez zerowania dnia wpisu do  ksi⌐gi i opisu vat. Wówczas dokumenty bêÑd-poprawka wyst⌐pujÑ w ksi⌐dze i    ewidencji vat, odpowiednio ze znakiem plus i minus.                          Je╛eli wykonujemy operacj⌐ stornowania w Archiwum dokumentów rozliczonych,   to je╛eli dokument posiada naturalnÑ par⌐ (zapêat⌐), powstanÑ dwa dokumenty  stornujÑce. Je╛eli stornowanie dotyczy dokumentu rozliczonego zapêatÑ cz⌐ÿ-  ciowÑ (lub przez wymuszenie), nale╛y odszukaå i wystornowaå wszystkie zapisy dotyczÑce tego dokumentu. W obu przypadkach aby przesunÑå powstaêe dokumenty stornujÑce do Archiwum, nale╛y w nazwie dokumentu dopisaå znacznik #, czyli  wymuszonego przesuni⌐cia. O prawidêowoÿci przeprowadzonej operacji ÿwiadczy  zerowe saldo caêoÿci Archiwum i ╛Ñdana postaå kartoteki kontrahenta.                                                                                      Po pewnym okresie eksploatacji, u╛ytkownik mo╛e zechcieå przebudowaå plany   kont, dostosowujÑc je do potrzeb firmy, zgodnie z nabytym doÿwiadczeniem.    Operacja ta gê⌐boko ingerujÑca w baz⌐ danych wymaga dodatkowych mo╛liwoÿci   programu oraz specjalnej dyskietki-klucza (klucz serwisowy), które mo╛na za- mówiå u producenta jako dodatkowe rozszerzenie programu. Wersja ta umo╛liwia w wygodny sposób tak╛e inne modyfikacje systemu danych.                                                                                                   8. WDRO╜ENIE I EKSPLOATACJA                                                  ═══════════════════════════                                                                                                                               8·1   Organizacja wdro╛enia                                                  ───────────────────────────                                                                                                                               Wdro╛enie programu skêada si⌐ z cz⌐ÿci technicznej i merytorycznej.          Techniczna polega na zainstalowaniu programu z dyskietki z dystrybucyjnej,   co przebiega automatycznie i jest opisane w pkt.2 podr⌐cznika. Dyskietk⌐     dystrybucyjnÑ nale╛y starannie przechowywaå na wypadek awarii czy wymiany    sprz⌐tu i koniecznoÿci ponownej instalacji programu. Od tego momentu mo╛emy  rozpoczÑå zapoznawanie si⌐ z programem êÑczÑc wiadomoÿci zawarte w dokumen-  tacji z samodzielnymi próbami. Dla celów szkoleniowych system mo╛na poddaå   eksperymentom, a dzi⌐ki zerowaniu doprowadziå do stanu, w którym mo╛na go    eksploatowaå. Mo╛emy te╛ u╛ywajÑc klawisza F4 zaêo╛yå podkatalog åwiczebny.  Po wejÿciu do programu nale╛y ustawiå odpowiednie parametry w punkcie:       Instalacja (patrz pkt. 6.6). Parametry mogÑ byå zawsze zmienione podczas     eksploatacji systemu. Na tym koΣczy si⌐ techniczna cz⌐ÿå instalacji. Nale╛y  teraz wykonaå pewne minimum wst⌐pnych czynnoÿci merytorycznych zale╛nych od  tego jak chcemy u╛ywaå programu. U╛ytkowanie programu mo╛na rozpoczÑå w      dowolnym miesiÑcu. Dla uzyskania prawidêowych wyliczeΣ podatkowych i         zbiorczych zestawieΣ Ksi⌐gi nale╛y wprowadziå dane za poprzednie miesiÑce;   zbiorczymi kwotami, dla ka╛dej kolumny Ksi⌐gi, w ka╛dym poprzednim miesiÑcu.                                                                              Po zapoznaniu si⌐ z punktem 1 podr⌐cznika Informacje ogólne wiemy, ╛e        program oferuje mo╛liwoÿå bardzo szczegóêowej analizy przedsi⌐biorstwa, nie  ograniczajÑc si⌐ jedynie do prowadzenia zapisów w KPR. U╛ytkownik musi       okreÿliå jaki tryb pracy jest mu potrzebny i stosownie do tego wykorzystywaå program. Podkreÿlmy, ╛e je╛eli poczÑtkowo peêne wykorzystanie programu       nastr⌐cza trudnoÿci mo╛emy stopniowo wprowadzaå kolejne elementy. Gêównie    powinniÿmy okreÿliå czy chcemy korzystaå z poni╛szych mo╛liwoÿci: -          prowadzenie rozliczeΣ z kontrahentami                                             - prowadzenie ewidencji vat                                                  - szczegóêowa analiza struktury kosztów i przychodów                    Pozostaêe elementy programu nie wymagajÑ wczeÿniejszych ustaleΣ i przemyÿleΣ i mogÑ byå w ka╛dym czasie wêÑczone do eksploatacji lub ich u╛ycie mo╛e byå  zaniechane. O ile prowadzenie KPR ma byå gêównym zadanie programu, to        wszystkie pozostaêe funkcje sêu╛Ñ jako narz⌐dzia pomocnicze poszerzajÑce     jego mo╛liwoÿci. Bez wzgl⌐du czy b⌐dziemy z nich korzystaå sama ksi⌐ga       b⌐dzie zawsze tak samo rzetelnie prowadzona. Deklaracje podatkowe mogÑ ale   nie muszÑ byå powiÑzane z ksi⌐gÑ.                                                                                                                         Pod wzgl⌐dem funkcjonalnym mo╛emy wi⌐c program podzieliå nast⌐pujÑco:        - wprowadzanie danych                                                        - podatkowa ksi⌐ga przychodów i rozchodów: tabele, posumowania, wydruk       - mo╛liwoÿci dodatkowe: rozliczenia, ewidencja vat, poszerzona analiza       - funkcje pomocnicze: ewidencje: przebiegu pojazdów, wyposa╛enia, ÿrodków      trwaêych, dane kadrowe o pracownikach, karty wynagrodzeΣ, odsetki od nie-    terminowych pêatnoÿci, przelewy i przekazy, pisma, noty,adresowanie kopert - deklaracje podatkowe                                                                                                                                    Poniewa╛ jednoczesne wprowadzenie wszystkich elementów mo╛e byå niekiedy     trudne, a tak╛e po okresie poczÑtkowej eksploatacji u╛ytkownik mo╛e chcieå   zmieniå sposób pracy i niektóre elementy systemu (np. plan Kont), proponuje  si⌐ aby po pierwszych miesiÑcach i doÿwiadczeniach rozpoczÑå prowadzenie KPR na nowych zasadach od kolejnego miesiÑca w nowym podkatalogu. Mo╛emy zaczÑå  od pustego zbioru danych i wprowadziå kwoty zbiorcze lub przenieÿå dane z    dotychczasowego katalogu (Archiwowanie - w starym i Odtwarzanie - w nowym)   i wykonaå zerowania w odpowiednich punktach. Je╛eli nie mo╛emy poÿwi⌐ciå     czasu na dokêadne poznanie programu i przemyÿlenie wariantów zastosowania    zaleca si⌐ stopniowe wprowadzenie nowych elementów w kolejnoÿci: ksi⌐ga z    ewidencjami i poszerzonym planem Kont, dalej ewidencja vat i w koΣcu system  rozrachunków (rozliczeΣ).                                                                                                                                 Omówmy zagadnienia dotyczÑce poszerzonej analizy, ewidencji vat i rozliczeΣ.                                                                              Analiza struktury kosztów i przychodów                                       --------------------------------------                                       Podziaê KPR na kolumny umo╛liwia cz⌐ÿciowe ÿledzenie struktury wydatków      (pêace, wyposa╛enie itd.). Jednak do efektywnego prowadzenia przedsi⌐-       biorstwa jest to nie wystarczajÑce. Nie mo╛na te╛ wyodr⌐bniå z niej          struktury przychodów (np. sprzeda╛ towarów i usêug czy sprzeda╛ krajowa i    zagraniczna) czy kosztów. Dzi⌐ki prostemu zabiegowi, który w niczym nie      spowalnia i nie utrudnia procesu wprowadzania danych, mo╛na wprowadziå       wêasny podziaê automatycznie powiÑzany z kolumnami w ksi⌐dze. Szczegóêowe    omówienie tego zagadnienia wraz z przykêadami, znajduje si⌐ rozdziale 4.7    Plan Kont. Ze wzgl⌐du na znaczne rozszerzenie mo╛liwoÿci programu oraz nie   kêopotliwe i nie czasochêonne wykorzystanie, mo╛liwoÿå ta jest szczególnie   polecana dla biur rachunkowych czyniÑc ich usêugi bardziej atrakcyjnymi      przez oferowanie klientom okresowych wydruków analiz.                                                                                                     Ewidencja VAT                                                                -------------                                                                Do prowadzenia w peênym zakresie rejestrów zakupu i sprzeda╛y konieczne jest posiadanie peênej listy kontrahentów wraz numerami NIP oraz rejestrowanie    wszystkich dokumentów zakupu i sprzeda╛y. Je╛eli korzystamy z komputerowego  systemu sprzeda╛y, w którym jest prowadzona ewidencja mo╛emy tutaj prowadziå tylko te rejestry, których nie obejmuje program sprzeda╛y. ProwadzÑc         rejestry vat musimy wprowadzaå znacznie wi⌐cej danych ni╛ wymaga tego KPR.   Decyzje o prowadzeniu ewidencji vat i rozliczeΣ sÑ ze sobÑ powiÑzane. Je╛eli bowiem zdecydowaliÿmy si⌐ prowadziå rozliczenia i mamy list⌐ kontrahentów,   dat⌐ powstania zobowiÑzania i kwot⌐ brutto to niewiele brakuje aby uzupeêniå dokument o opis vat. Je╛eli natomiast prowadzimy ewidencj⌐ vat to znaczy     mamy wprowadzone wszystkie dokumenty i list⌐ kontrahentów, to aby uzyskaå    rozliczenia wystarczy okresowo wprowadziå dokumenty zapêat.                                                                                               Rozliczenia                                                                  -----------                                                                  Je╛eli znaczÑca cz⌐ÿå naszej sprzeda╛y jest pêatna w terminach to warto mieå kontrol⌐ nad stanem rozliczeΣ z naszymi klientami. Analogicznie z zakupami   dokonywanymi przez naszÑ firm⌐. W tym celu, przy wprowadzaniu dokumentów     podajemy dat⌐ zakupu i termin pêatnoÿci, a w momencie zapêaty rejestrujemy   ten fakt. Program automatycznie skojarzy powstanie zobowiÑzania z zapêatÑ i  uzna transakcj⌐ za rozliczonÑ. Rozliczy te╛ pêatnoÿci cz⌐ÿciowe. B⌐dziemy    mogli otrzymaå informacje o pozycjach niezapêaconych, oraz które z nich sÑ   przeterminowane, a które jeszcze mieszczÑ si⌐ w terminie, a tak╛e mieå       szczegóêowÑ kartotek⌐ kontrahenta ze stanem jego rozliczeΣ. Uzyskamy te╛     rejestr kasowy i bankowy.                                                                                                                                 Je╛eli zdecydujemy si⌐ prowadziå rozliczenia mo╛emy (choå nie jest to        konieczne) w punkcie Grupy kontrahentów wprowadziå podziaê na dostawców i    odbiorców. Na przykêad odbiorcy b⌐dÑ mieli numer zaczynajÑcy si⌐ od 201, a   dostawcy od 202. W punkcie Plan Kont wpiszemy Konto kasy np. 101 i banku np. 131 (lub krócej: k i b). Konta kasy i banku nie b⌐dÑ oczywiÿcie miaêy        podanego numery kolumny w ksi⌐dze i nie b⌐dÑ w niej ujmowane. Podane Konta   sÑ propozycjami zgodnymi z ogólnymi zasadami ksi⌐gowoÿci. Program nie stawia w tym wzgl⌐dzie wymogów. Chodzi tylko o mo╛liwoÿå rozró╛nienia. Równie       dobrze mo╛emy oznaczyå odbiorców: 1, a dostawców: 2. Je╛eli chcielibyÿmy     podzieliå odbiorców na grupy np.: krajowi i zagraniczni wprowadzimy im       symbole np. 21 i 22 czy 211 i 212. Wa╛ne jest by mieli oni wspólnÑ           poczÑtkowÑ cz⌐ÿå numeru (w przykêadzie 2 lub 21), a ró╛nÑ od numeru          dostawców. Dzi⌐ki temu program b⌐dzie mógê tworzyå zestawienia êÑczÑc lub    oddzielajÑc poszczególne grupy kontrahentów. Nale╛y powiedzieå, ╛e           u╛ytkownik w codziennej pracy nie posêuguje si⌐ tymi symbolami. Program      jawnie i przyja½nie komunikuje si⌐ nazwami kontrahentów, natomiast numerów   u╛ywa do wêasnych celów. Je╛eli chodzi o podane tu Konta to wpierw musimy    zapoznaå si⌐ z treÿciÑ rozdziaêu 4.7 Plan Kont gdzie szczegóêowo omówiono    ich sens i znaczenie. Dla potrzeb rozliczeΣ potrzebne b⌐dÑ nam Konta kasy i  banku, jednak i tu program nie jest wymagajÑcy. Je╛eli nie zale╛y nam na     rozró╛nieniu gdzie nastÑpiêa wpêata/wypêata mo╛emy zastosowaå jedno zamiast  dwóch Kont lub w ogóle u╛ywaå Konta "ÿmietnika" oznaczonego w programie      ~Inne konta. Tak╛e numery/nazwy Kont mogÑ byå dowolne. Je╛eli chcielibyÿmy   dokêadnie kontrolowaå stan kasy i banku nale╛y wprowadziå wêaÿciciela        (wêaÿcicieli) jako kontrahenta i rejestrowaå jego wpêaty/wypêaty, oczywiÿcie nie ujmujÑc tego do ksi⌐gi.                                                                                                                               Katalog kontrahentów mo╛na uzupeêniaå na bie╛Ñco w trakcie eksploatacji      jednak wygodne jest jednorazowe wprowadzenie staêych kontrahentów. Je╛eli w  momencie wdro╛enia systemu chcemy mieå zarejestrowany dotychczasowy stan     rozliczeΣ mo╛emy wprowadziå bilans otwarcia. Mo╛emy to wykonaå na poczÑtku   eksploatacji lub w ka╛dym innym momencie. Mo╛emy zrobiå to jednym zbiorczym  dokumentem o nazwie np. BO z podanÑ kwotÑ per saldo lub oddzielnie Wn i Ma   i rejestrujÑc na miesiÑc 00. Mo╛na te╛ wprowadziå wstecz wszystkie dokumenty nierozliczone, b⌐dziemy mogli bowiem êatwo rejestrowaå zapêaty za            poszczególne pozycje. Rozpatrzmy sytuacj⌐ gdy bilans otwarcia wprowadziliÿmy zbiorczÑ kwotÑ: mamy kontrahenta, który w chwili uruchomienia systemu jest   nam winien 1 000 zê. z tytuêu zapêat za trzy faktury. Wprowadzamy jego       zadêu╛enie dokumentem: BO - 1 000 zê. Nast⌐pnie w miar⌐ spêywania zapêat     musimy rejestrowaå je z nazwÑ dokumentu BO inaczej program nie b⌐dzie mógê   powiÑzaå zapêat ze zobowiÑzaniem. Po pewnym czasie albo BO zostanie          rozliczone zapêatami cz⌐ÿciowymi i program przesunie je do archiwum albo     u╛ytkownik kontrolujÑc stan rozliczeΣ stwierdzi zalegêoÿå w zapêacie i       wystosuje ponaglenie do kontrahenta.                                                                                                                      Przy omawianiu rozliczeΣ rozwa╛my te╛ sytuacj⌐ gdy firma wprowadza wartoÿå   sprzeda╛y dziennej jednym zbiorczym zapisem do KPR. Mo╛emy wybraå            nast⌐pujÑce rozwiÑzania:                                                      - Rezygnujemy z zapisu zbiorczego. Wprowadzamy wszystkie sprzeda╛e i           wszystkie sÑ ujmowane do ksi⌐gi.                                           - Stosujemy zapis zbiorczy. Wprowadzamy wszystkie sprzeda╛e ale tak, ╛e nie    sÑ ujmowane do ksi⌐gi (jako Konto podajemy takie, które nie ma okreÿlonej    kolumny KPR). Spis wprowadzonych pozycji sêu╛y nam za dzienny rejestr        sprzeda╛y. Zaleta, zwi⌐zêa postaå Ksi⌐gi i mo╛liwoÿå rozrachunków.         - Stosujemy zapis zbiorczy. Wprowadzamy tylko te pozycje sprzeda╛y, które      nie zostaêy zapêacone gotówkÑ celem kontroli rozliczeΣ. Pozycje te, tak╛e    nie sÑ ujmowane do ksi⌐gi dzi⌐ki odpowiednio podanemu Kontu. Rejestr         sprzeda╛y sporzÑdzamy ju╛ niezale╛nie od programu.                                                                                                     Mo╛emy te╛ spotkaå si⌐ z sytuacjÑ, ╛e korzystamy z komputerowego systemu     sprzeda╛y, który kontroluje zapêaty. Wówczas, aby niepotrzebnie nie powielaå informacji, w naszym programie mo╛emy ograniczyå si⌐ tylko do kontroli       zapêat dotyczÑcych zakupów lub niektórych zakupów.                                                                                                        Je╛eli rozpocz⌐liÿmy eksploatacj⌐ systemu od prostszego wariantu i w trakcie roku uznaliÿmy potrzeb⌐ rozszerzenia jego mo╛liwoÿci mo╛emy niekiedy         napotkaå trudnoÿci w modyfikacji planu Kont. Nale╛y wówczas rozpoczÑå prac⌐  od nowego miesiÑca w odr⌐bnym podkatalogu (klawisz F4). Dane za poprzednie   miesiÑce mo╛emy wprowadziå pojedynczymi zbiorczymi zapisami do kolumn        ksi⌐gi. Je╛eli chcielibyÿmy przenieÿå te╛ niektóre dane (lista kontrahentów, ewidencje itp.) to nale╛y wykonaå na dyskietk⌐ kopi⌐ dotychczasowych danych  (pkt. Archiwowanie), a po przejÿciu do nowego podkatalogu wykonaå w nim      Odtwarzanie. Wykonanie punktu Zerowanie (bez przenoszenia bilansu otwarcia)  oczyÿci nam dane dotyczÑce obrotów i zapisy w ksi⌐dze. Teraz wprowadzamy     zbiorcze zapisy na kolejne miesiÑce i rozpoczynamy w nowym miesiÑcu prac⌐    wedêug nowych zasad.                                                                                                                                      8·2   Wskazówki metodyczne                                                   ──────────────────────────                                                                                                                                Styl pracy zale╛y od przyj⌐tego zakresu wykorzystania programu.                                                                                           W punkcie Wprowadzanie danych rejestrujemy wszystkie spêywajÑce dokumenty.   Ten punkt jest rodzajem brudnopisu i zapisane tu informacje mogÑ byå mody-   fikowane i usuwane. Zapis na odpowiednich Kontach jeszcze nie nast⌐puje. W   pewnym, dowolnie uznanym przez u╛ytkownika momencie weryfikujemy prawidêo-   woÿå wprowadzonych danych (mo╛emy te╛ zrobiå wydruk kontrolny) i polecamy    wykonaå Zapisz. Ta operacja powoduje ju╛ trwaêe zapisanie danych w systemie.                                                                              Zapisy w ksi⌐dze przeglÑdamy w punkcie Tabele Ksi⌐gi i sumy zbiorcze. Nie    wprowadzamy tu danych, mamy te╛ ograniczonÑ mo╛liwoÿå modyfikacji. Dopuszcza si⌐ zmian⌐ opisu zdarzenia gospodarczego i dnia wpisu do ksi⌐gi (dzieΣ 0     oznacza, ╛e dana pozycja ma nie byå ujmowana w KPR). Dost⌐pne sÑ tu liczne   podsumowania miesi⌐czne i narastajÑce oparte na kolumnach KPR. W tym te╛     punkcie wykonujemy wydruku ksi⌐gi. Na podstawie wyÿwietlonej lub             wydrukowanej listy nadajemy dokumentom ½ródêowym numer pozycji z KPR.                                                                                     Teraz w miar⌐ potrzeb uzupeêniamy ewidencje pomocnicze: wyposa╛enia,         przejazdów i ÿrodków trwaêych.                                                                                                                            W koΣcu miesiÑca dokonujemy zapisów w punktach Odliczenia od dochodu i       Odliczenia od podatku. Wypeêniamy te╛ karty wynagrodzeΣ pracowników. Kwot⌐   przypisu wynikajÑcÑ z porównania kosztów przejazdów i wydatków zwiÑzanych z  eksploatacjÑ pojazdów uzyskujemy w punkcie Ewidencja przejazdów (operacja    ~Rozlicz). Opisy amortyzacyjne wyliczamy w punkcie Ewidencja ÿrodków         trwaêych. Kwoty dotyczÑce wynagrodzeΣ, u╛ytkowania pojazdów i amortyzacji    musimy wprowadziå do ksi⌐gi co wykonujemy w punkcie Wprowadzanie danych.     Nast⌐pnie przechodzimy do wypeêniania deklaracji podatkowych.                                                                                             Dane do deklaracji dotyczÑce przychodów i kosztów mo╛emy otrzymaå            automatycznie z ksi⌐gi (operacja Aktualizac~ja) lub mo╛emy je wpisaå sami.   Dzi⌐ki mo╛liwoÿci samodzielnego wprowadzania danych do deklaracji mo╛emy     wykonywaå pewne symulacje szacujÑc mo╛liwe kwoty podatków.                   Automatycznie mo╛emy te╛ wprowadziå do deklaracji odliczenia od dochodu i od podatku oraz dane innych dziaêalnoÿci (PIT-5A) i dochodu zwolnionego od      podatku (PIT-5B). Kwoty spisu z natury ujmujemy w pkt. J1 deklaracji w       specjalnej kolumnie korygujÑcej koszty (zapis wartoÿci remanentu mo╛emy te╛  odnotowaå w ksi⌐dze ksi⌐gujÑc go do kolumny 16). Deklaracj⌐ mo╛emy           wydrukowaå na oryginalnym formularzu lub wraz ze wszystkimi ramkami na       czystym papierze.                                                                                                                                         Je╛eli prowadzimy spóêk⌐ to w jednym podkatalogu powinniÿmy mieå ksi⌐g⌐      spóêki, a w innych podkatalogach prowadziå rozliczenia kolejnych wspólników. W cz⌐ÿci dotyczÑcej spóêki ustalamy jej przychód i koszty i przypisujemy to  poszczególnym wspólnikom. W podkatalogach wspólników opracowujemy deklaracje podatkowe dotyczÑce ich dochodu i udziaêu w spóêkach. Mo╛liwe sÑ ró╛norodne  kombinacje spóêek i udziaêów.                                                                                                                             Poni╛sze uwagi dotyczÑ korzystajÑcych z rozszerzonych mo╛liwoÿci programu.                                                                                Je╛eli prowadzimy poszerzonÑ analiz⌐:                                        ------------------------------------                                         Korzystamy z punktów: Obroty - Konta. Zapoznajemy si⌐ z obrotami i saldami   poszczególnych Kont. Przez zakêadanie filtrów wykonujemy zestawienia         grupowe. Je╛eli na przykêad wszystkie Konta dotyczÑce kosztów oznaczyliÿmy   poczÑtkowÑ cyfrÑ 4, to zakêadajÑc filtr na 4 otrzymamy sum⌐ kosztów. Je╛eli  dodatkowo Konta kosztów zwiÑzanych z utrzymaniem biura zaczynajÑ si⌐ od 41   to mo╛emy je oddzielnie odfiltrowaå. Mo╛emy te╛ otrzymaå kartotek⌐ Konta     (lista dokumentów) za dany miesiÑc lub caêy rok. W wypadku gdy na jednym z   Kont rejestrujemy wydatki zwiÑzane z eksploatacjÑ pojazdu, kartoteka jest    ewidencjÑ tych wydatków i sêu╛y do porównania z ewidencjÑ przejazdów celem   wpisania stosownej kwoty do ksi⌐gi.                                                                                                                       Korzystanie z punktów: odsetki, przelewy, przekazy, pisma przebiega w        postaci sesji. Po wprowadzeniu danych, ich obróbce, weryfikacji i wydruku    nale╛y je usunÑå. Punkty te nie sÑ przystosowane do gromadzenia danych. Nie  mniej je╛eli jest to uzasadnione mogÑ tam pozostaå jeÿli nie utrudniajÑ      pracy w kolejnych sesjach.                                                                                                                                Je╛eli prowadzimy ewidencj⌐ vat:                                             -------------------------------                                              Przechodzimy do punktu Ewidencja i rejestry VAT. Zakêadamy filtr na miesiÑc  ksi⌐gowy i typ transakcji. Dla uzyskania bardziej wyodr⌐bnionych rejestrów   mo╛emy stawiaå dodatkowe warunki. Np. prowadzimy sprzeda╛ krajowÑ i eksport. Mamy odbiorców podzielonych na krajowych i zagranicznych o grupach           odpowiednio 211 i 212. ZakêadajÑc filtr na sprzeda╛ i kontrahentów 211,      otrzymujemy sprzeda╛ krajowÑ i analogicznie na sprzeda╛ eksportowÑ z         warunkiem 212. Je╛eli mamy kilka miejsc sprzeda╛y i w zwiÑzku z tym          podzieliliÿmy Konto sprzeda╛y na np. 701-sprzeda╛ filia 1, 702-sprzeda╛      filia 2 to aby uzyskaå oddzielne rejestry, zakêadamy filtr na Konto.         Rejestry drukujemy i na tej podstawie nadajemy dokumentom ½ródêowym          numeracj⌐ pozycji w rejestrze. Przy wydruku mo╛emy zmieniå nagêówki          niektórych kolumn na przykêad dat: D.otrzym dla zakupów na: D.sprzed dla     sprzeda╛y. Wybieramy te╛ kolumny jakie majÑ byå drukowane (znaczymy je: *).  Je╛eli wydruk nie mieÿci si⌐ na szerokoÿci papieru to nale╛y wpierw          wydrukowaå kolumny poczÑtkowe, a nast⌐pnie pozostaêe. Deklaracj⌐ vat         wypeêniamy na podstawie danych otrzymanych z podsumowaΣ rejestrów. W         podsumowaniach mo╛emy te╛ skontrolowaå rozbie╛noÿå mi⌐dzy sumÑ kwot netto i  podatku z kwotÑ brutto do zapêaty. Rozbie╛noÿå powinna byå na poziomie       wynikajÑcym z zaokrÑgleΣ. W przeciwnym wypadku jest to sygnaê o popeênionym  bê⌐dzie przy wprowadzaniu danych, który nale╛y odszukaå i poprawiå. Przy     szukaniu bê⌐du pomocne b⌐dzie zaw⌐╛anie pola poszukiwaΣ przy pomocy filtrów.                                                                              Je╛eli prowadzimy rozliczenia:                                               -----------------------------                                                Przechodzimy do punktu Skêadnica dokumentów. Na wst⌐pie zlecamy wykonanie    parowania, podczas którego program automatycznie odnajdzie i oznaczy pozycje rozliczone, zapêaty cz⌐ÿciowe i storna. Efekt jego pracy mo╛emy obejrzeå     zakêadajÑc filtr na pozycje rozliczone. Nast⌐pnie zakêadamy filtr na pozycje nierozliczone aby zaw⌐ziå pole pracy wyêÑcznie do pozycji nierozliczonych.   Teraz przeglÑdamy list⌐ starajÑc si⌐ odszukaå te pozycje, które nie zostaêy  rozliczone z powodu ½le podanej nazwy dokumentu. Prawidêowe nazwy wpisujemy  do pola Nowa treÿå, a po zakoΣczeniu weryfikacji ponownie zlecamy parowanie. Prezentowana lista jest te╛ wygodnym miejscem do rozliczania. Przedstawmy    takÑ sytuacj⌐: mamy przed sobÑ raport kasowy i bankowy, a na ekranie         omawianÑ list⌐. Z raportu wynika, ╛e dany rachunek zostaê zapêacony,         odszukujemy go na liÿcie (operacja Rewizja, Filtr lub zwyczajnie przeglÑdamy list⌐, a pomocna mo╛e byå operacja Index ustawiajÑca list⌐ w zadanym         porzÑdku) i przy pomocy operacji rozlicz ka╛emy go rozliczyå (sêuszne tak╛e  wtedy gdy jest to zapêata cz⌐ÿciowa). Program stworzy automatycznie nowÑ     pozycj⌐-dekret i zapisze jÑ w zbiorze dokumentów przygotowanych do           ksi⌐gowania. Je╛eli zechcemy szybko sprawdziå jakie pozycje utworzyliÿmy w   ten sposób korzystamy z klawisza F5 .                                                                                                                     Po wyczerpaniu raportów kasowych i bankowych mo╛emy kazaå wysêaå przelew/    przekaz rozliczajÑc w ten sposób nasze zobowiÑzanie. Wykonujemy operacj⌐     Przelewy w skutek czego w pkt. Przelewy, przekazy pojawi si⌐ stosowna        pozycja. ZobowiÑzanie mo╛emy ju╛ teraz oznaczyå jako rozliczone lub zrobiå   to pó½niej w punkcie Przelewy, przekazy. Przechodzimy do punktu Wprowadzanie danych i po weryfikacji zapisów zlecamy ksi⌐gowanie. Wracamy do punktu       Skêadnica dokumentów zlecamy parowanie, korzystajÑc z filtru przeglÑdamy i   drukujemy pozycje rozliczone i ka╛emy przenieÿå je do archiwum.                                                                                           Teraz majÑc przed sobÑ wyêÑcznie pozycje nierozliczone mo╛emy wykonaå kilka  analiz. PodsumowujÑc list⌐ stwierdzamy jaki jest wartoÿciowy stan rozliczeΣ. PorzÑdkujÑc list⌐ wg kwot oceniamy jak du╛e kwoty oczekujÑ na zapêat⌐.       FiltrujÑc wg warunku przekroczony termin dowiadujemy si⌐ kto, na jakÑ kwot⌐  i o ile dni przekroczyê termin. Niektórym mo╛emy wysêaå not⌐-wezwanie do     zapêaty inne pozycje mo╛emy przekazaå do pkt. Pisma celem wysêania           indywidualnego pisma. StawiajÑc wêaÿciwe pytania mo╛emy te╛ dowiedzieå si⌐   jakich zapêat nale╛y oczekiwaå np. w przyszêym tygodniu lub co my powinniÿmy zapêaciå innym w najbli╛szym okresie.                                        PrzechodzÑc do punktu Archiwum rozrachunków zakêadamy filtr na rozliczenia   nieterminowe i ewentualnie na dat⌐. Otrzymujemy list⌐ pozycji rozliczonych   ale po terminie. Mo╛emy kazaå wysêaå caêÑ list⌐ lub wybrane pozycje do       odsetek.                                                                     PrzeglÑdamy punkty: Obroty : grupy kontrahentów i Obroty : Konta. Mo╛emy     zakêadaå odpowiednie filtry np. na zespóê Kont.                              W punkcie Obroty : kontrahenci (je╛eli jest potrzeba wykonujemy operacj⌐     Aktualizacja) ustawiamy stan na NarastajÑco wraz z bilansem otwarcia,        zakêadamy filtr na salda niezerowe (dla zaw⌐╛enia pola pracy) i przeglÑdamy  stan poszczególnych kontrahentów. Klawiszem Tab zmieniamy opis kontrahenta   numer/konto. W niektórych przypadkach wywoêujemy te╛ jego dokêadnÑ           kartotek⌐. Z kartoteki korzystamy te╛ w wypadku gdy musimy wyjaÿniå          bezpoÿrednio czy telefonicznie z kontrahentem histori⌐ jego rozliczeΣ.                                                                                    Podczas eksploatacji systemu nale╛y przestrzegaå kilku praktycznych zasad:                                                                                - dokumenty wprowadzaå na bie╛Ñco, a po sprawdzeniu prawidêowoÿci zapisu       ksi⌐gowaå,dzi⌐ki czemu b⌐dziemy mieå stale aktualny obraz naszych finansów - pami⌐taå, ╛e przy tej samej pracochêonnoÿci program tworzy nie tylko         zapisy w ksi⌐dze na potrzeby rozliczeΣ z urz⌐dem skarbowym ale pozwala na    kontrolowanie naszej firmy dajÑc ró╛norodne zestawienia w oparciu o raz      wprowadzone dokumenty                                                      - prowadzÑc rozrachunki nale╛y dÑ╛yå do takiego stanu systemu gdzie saldo      Archiwum dokumentów rozliczonych wynosi zero,a w pkt. Skêadnica dokumentów   mamy tylko pozycje nierozliczone                                           - nale╛y cz⌐sto wykonywaå porzÑdkowanie, parowanie i przenoszenie do           archiwum                                                                   - zwróciå uwag⌐ na niepowtarzalnoÿå kontrahentów i jednoznacznoÿå ich nazw     roboczych (krótkie i jasne okreÿlenie nazwy + siedziba)                    - stosowaå nazwy dokumentów uêatwiajÑce automatyczne rozliczanie             - regularnie wykonywaå kopie danych na dyskietki                             - zapoznaå si⌐ z dokumentacjÑ; wykorzystywaå wszystkie mo╛liwoÿci programu   - opanowaå posêugiwanie si⌐ klawiaturÑ, szczególnie przy pracy z du╛ymi        listami nie ograniczaå si⌐ do strzaêek (klawisz F1), korzystaå z operacji    Filtr i Rewizja                                                            - wytworzyå nawyk znajdowania potrzebnych informacji w programie bez           uciekania si⌐ do wydruków czy r⌐cznych zapisów                             - przeglÑdaå salda i Kont oraz wst⌐pne wyliczenia podatku dochodowego i vat    celem wykorzystania posiadanej informacji do planowania dziaêalnoÿci                                                                                    9. DODATKI                                                                   ══════════                                                                                                                                                DODATEK·A - Korzystanie z klawiatury                                         ────────────────────────────────────                                                                                                                      Klawiatur⌐ komputera mo╛emy podzieliå na cztery obszary:                      - cz⌐ÿå znakowa, speêniajÑca funkcje maszyny do pisania                      - klawisze numeryczne w ukêadzie kalkulatora                                 - klawisze funkcyjne oznaczone F1, F2,...                                    - klawisze specjalne (strzaêki, Enter, Home, PgDn ... itd.)                                                                                              W programie mo╛emy okreÿliå pi⌐å sytuacji i sposobów wprowadzania znaków z   klawiatury:                                                                                                                                               1) sygnaêy - kiedy program oczekuje wprowadzenia jednego znaku np.:                       akceptacji (T lub Enter), wyjÿcia Esc lub klawisza wedêug                    podpowiedzi z dolnej linii ekranu                               2) napisy  - gdy w rozjaÿnionym polu miga kursor oczekujÑc na wprowadzenie                kolejnych znaków                                                3) tabele  - peênoekranowe zestawienia z mo╛liwoÿciÑ przewijania i stroni-                cowania wierszy w pionie oraz przesuwania tabel w poziomie      4) tablice - gdy przesuwajÑc w gór⌐ i w dóê podÿwietlony pasek dokonujemy                 wyboru                                                          5) edytor  - gdy redagujemy pisma w edytorze tekstów                                                                                                      W programie zainstalowano pomoc w formie tabel opisujÑcych dziaêanie         klawiszy w ró╛nych sytuacjach. Uzyskujemy jÑ po naciÿni⌐ciu klawisza F1      który wyÿwietla podpowied½ wêaÿciwÑ do kontekstu.                                                                                                         Uwaga! Stosowany w podr⌐czniku i programie symbol ~ oznacza u╛ycie klawisza  Alt (np. ~UsuΣ : wcisnÑå i przytrzymaå klawisz Alt, a nast⌐pnie u), symbol   ^ oznacza u╛ycie klawisza Ctrl (np. ^End : wcisnÑå i przytrzymaå klawisz     Ctrl, a nast⌐pnie End).  Podobnie jak du╛e litery czy znaki specjalne z      klawiszem Shift.                                                                                                                                          DODATEK·B - Klawisze funkcyjne                                               ──────────────────────────────                                                                                                                            W zale╛noÿci od typu komputera na klawiaturze znajduje si⌐ dziesi⌐å lub      dwanaÿcie klawiszy oznaczonych F1, F2,... W systemie zaprogramowano          dziaêanie dziewi⌐ciu klawiszy funkcyjnych dost⌐pnych w ka╛dym momencie       dziaêania programu bez zakêócania zasadniczego toku pracy.                                                                                                F1  - informator o klawiszach specjalnych. Dziaêa kontekstowo.               F2  - dokumentacja programu                                                  F3  - informator o klawiszach funkcyjnych                                    F4  - przeglÑd i zmiana katalogu roboczego programu (zestawu danych)         F5  - podglÑd listy dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania                 F6  - tabela stóp odsetkowych                                                F7  - stan parametrów instalacyjnych, rozmiar wolnej pami⌐ci i dysku         F8  - chwila relaksu, prosta gra literowa                                    F9  - kalkulator z pami⌐ciÑ symulujÑcy typowy kalkulator czterodziaêaniowy.        Mo╛na przesuwaå go po ekranie u╛ywajÑc strzaêek oraz klawiszy                Home,End,PgDn,PgUp. Obliczenia sÑ pami⌐tane przez caêy czas pracy bez        wzgl⌐du na wêÑczanie, wyêÑczanie kalkulatora.                          F10 - kalendarz o nieograniczonym zakresie. Ma zaznaczone dni wolne od             pracy. Mo╛liwy do przeglÑdania miesiÑcami i latami. Zegar z ustawianÑ        datÑ. Je╛eli w normalnym polu pracy program nie oczekuje wprowadzenia        znaku tj. nie ma kursora, mo╛liwa jest zmiana daty po wciÿni⌐ciu             klawisza Enter.                                                                                                                                     Uaktywnienie klawisza nast⌐puje przez jego wciÿni⌐cie. WyêÑczenie, przez     jego  ponowne wciÿni⌐cie lub u╛ycie klawisza Esc. Jednoczeÿnie mo╛e byå      aktywny tylko jeden klawisz funkcyjny.                                                                                                                    F1 - w zale╛noÿci od kontekstu wyÿwietla list⌐ klawiszy specjalnych dost⌐p-  nych w danej chwili u╛ytkownikowi. Treÿå tych komunikatów opisuje Dodatek A.                                                                              F2 - kompletna dokumentacja programu. Dzi⌐ki temu, ╛e mo╛na jÑ uruchomiå w   ka╛dym momencie pracy programu jest nieocenionÑ pomocÑ w nauce programu, a   tak╛e pó½niej, przy poznawaniu jego bardziej zaawansowanych mo╛liwoÿci.      Dokumentacja wyst⌐puje tu w formie dêugiej listy, którÑ mo╛emy przeglÑdaå na ogólnych zasadach przeglÑdania tabel. Wyboru rozdziaêu dokonujemy przez      wciÿni⌐cie: Enter na wêaÿciwej pozycji w spisie treÿci. Widoczny z lewej     strony kursor mo╛emy przesunÑå w prawo podkreÿlajÑc interesujÑcy fragment.   W prawym górnym rogu - numer kolejnego wiersza instrukcji. U doêu spis       dost⌐pnych operacji.                                                         Dokumentacj⌐ mo╛emy wydrukowaå. Program oferuje cztery zakresy wydruku:          WYDRUK:   Strona  Rozdziaê  Od - Do  Caêoÿå                                                                                                           Strona   - wydruk treÿci widocznej na ekranie                                Rozdziaê - drukuje rozdziaê, w którym obecnie przebywa kursor                Od-Do    - podajemy, od której linii, do której ma byå drukowany tekst       Caêoÿå   - drukuje caêÑ dokumentacj⌐                                                                                                                      Przy wydruku caêoÿci lub rozdziaêu nast⌐puje wysuw stron. Dla pozostaêych,   gdy nie chcemy drukowaå ju╛ kolejnych fragmentów tekstu nale╛y za╛Ñdaå       wysuwu strony.                                                                                                                                            Rewizja umo╛liwia odszukanie w dokumentacji tekstu, w którym znajduje si⌐    podany przez nas szukany ciÑg znaków:                                            Rewizja: [...........]  Podaj fragment lub dwa szukanego tekstu                                                                                       Mo╛emy wpisaå te╛ dwie cz⌐ÿci szukanego hasêa oddzielone odst⌐pem. Np.       szukajÑc tekstu dotyczÑcego ewidencji przejazdów piszemy ewi przej. Pisownia liter maêych/du╛ych jest oboj⌐tna. Po odszukaniu pierwszego interesujÑcego   nas fragmentu tekstu, kolejne mo╛emy poszukiwaå przy pomocy operacji J.rew.  - jeszcze rewizja.                                                                                                                                        F3 - opis klawiszy funkcyjnych, jak we wst⌐pie do Dodatku B.                                                                                              F4 - wprowadzono mo╛liwoÿå aby jeden program obsêugiwaê kilka caêkowicie     niezale╛nych zestawów danych. Jedynym wspólnym elementem jest tabela stóp    odsetkowych, treÿå pism, odliczenia od podatku i dochodu oraz stawki za      przejazdy pojazdami. Typowym zastosowaniem jest biuro rachunkowe pracujÑce   na rzecz wielu klientów. Inne firmy je╛eli uznajÑ to za wygodne mogÑ         wykorzystaå to do: opracowywania odr⌐bnie tematycznych zagadnieΣ np. spóêki  wieloosobowe, filie, umieszczenia w jednym z podkatalogów danych ubiegêego   roku, kontroli danych kopiowanych z dyskietek archiwalnych, celów            åwiczebnych czy innych prób itp. Po wciÿni⌐ciu klawisza F4 ujrzymy okienko:      ╔═══════════════════════════════════╗                                        ║       Podkatalogi  programu       ║                                        ╠═══════════════════════════════════╣                                        ║ Podkatalog   Identyfikator        ║                                        ║───────────────────────────────────║                                        ║ \ ..          Pierwszy katalog    ║                                        ║ ├─CWICZ    -> Dane szkoleniowe    ║                                        ║ ├─FIL_RAD  -> Filia Radom         ║                                        ║ ├─REZERWA  -> Rezerwa             ║                                        ║───────────────────────────────────║                                        ║ Enter - wybór    + - doêÑcz       ║                                        ║ Identyfikator    - - odêÑcz       ║                                        ╚═══════════════════════════════════╝                                    Z lewej strony jest spis podkatalogów jakie zaêo╛yliÿmy na dysku, po prawej  dowolny opis. Opis wyst⌐puje na ekranie podczas pracy w danym podkatalogu    oraz na wydrukach celem ich rozró╛nienia. Zmiana zestawu danych mo╛liwa jest wyêÑcznie gdy jesteÿmy w menu programu. Gdy znajdujemy si⌐ wewnÑtrz jakiegoÿ punktu zostanie tylko wyÿwietlona informacja o nazwie bie╛Ñcego podkatalogu. Zmiana zestawu polega jedynie na wciÿni⌐ciu klawisza F4, najechania kursorem na ╛Ñdany podkatalog i wciÿni⌐ciu Enter. Program poprosi jeszcze o           potwierdzenie. Nie zaleca si⌐ wprowadzania danych i staêej pracy w           podkatalogu rezerwowym ze wzgl⌐du na to, ╛e jest on u╛ywany przy odtwarzaniu z dyskietek i znajdujÑce si⌐ tam dane sÑ wówczas kasowane.                                                                                                Identyfikator - ka╛dy podkatalog oprócz REZERWA mo╛e mieå dowolnie zmieniany opis czyli identyfikator.                                                                                                                                 + doêÑcz - umo╛liwia zaêo╛enie na dysku nowego podkatalogu, lub dopisanie do listy podkatalogu, który ju╛ si⌐ na dysku znajduje                                                                                                        - odêÑcz - powoduje zdj⌐cie z listy wskazanego podkatalogu ale nie jest on   usuwany z dysku. Ma to na celu zabezpieczenie cz⌐sto cennych danych przed    zbyt êatwym skasowaniem. Je╛eli u╛ytkownik b⌐dzie chciaê faktycznie skasowaå dane musi wykonaå to poza programem. OdêÑczony podkatalog mo╛na ponownie     doêÑczyå wciskajÑc + i podajÑc jego nazw⌐. Gêówny (pierwszy) katalog i       REZERWA nie podlegajÑ odêÑczeniu. Podczas wykonywania powy╛szych operacji    mogÑ wystapiå komunikaty:                                                                                                                                     Mo╛esz u╛yå tylko liter, cyfr i znaku podkreÿlenia _                     Nazwa podkatalogu mo╛e skêadaå si⌐ wyêÑcznie z powy╛szych znaków.                Nie u╛ywaj pojedynczej litery.                                           Nazwa podkatalogu nie mo╛e byå pojedynczÑ literÑ                                 Mam ju╛ taki katalog. Mam ju╛ taki identyfikator.                        Nazwa podkatalogu i opis muszÑ byÿ niepowtarzalne.                               Musisz podaå nazw⌐ katalogu i identyfikator.                             Nazwa podkatalogu i opis nie mogÑ byå puste, wyjÑtkiem jest katalog gêówny.      Katalog Gêówny i REZERWA nie podlegajÑ zmianie.                          Jedyne co mo╛na w nich zmieniå to opis (identyfikator) pierwszego katalogu       Katalog zostanie tylko odêÑczony ale nie skasowany.                      Dla bezpieczeΣstwa podkatalogi i dane nie sÑ fizycznie kasowane z dysku, a   tylko zdejmowane z listy.                                                        Musisz wpierw sam zaêo╛yå podkatalog XXXXXXXX .                          Nieudana próba zaêo╛enia przez program podkatalogu na dysku.                     Doÿå nowych katalogów. Zakup wersj⌐ rozszerzonÑ.                         W wersji podstawowej iloÿå podkatalogów jest ograniczona do czterech liczÑc  z gêównym i rezerwowym. Mo╛na zamówiå u producenta dodatkowe rozszerzenie    nie ograniczajÑce iloÿci podkatalogów (patrz DODATEK E -Zasady dystrybucji).     Brak wskazanego podkatalogu XXXXXXXX .                                   Wybrano z listy i za╛Ñdano przejÿcia do podkatalogu, którego brak na dysku.  Mo╛e to byå efekt manipulacji na podkatalogach poza programem.                   Jesteÿ wêaÿnie w tym katalogu.                                           Sytuacja niekonfliktowa, informacja ╛e i tak jesteÿmy we wskazanym           podkatalogu.                                                                                                                                              F5 - podglÑd listy dokumentów przygotowanych do ksi⌐gowania czyli stan listy z punktu Wprowadzanie danych. Stosowany szczególnie w punkcie Skêadnica      dokumentów i Archiwum przy stosowaniu rozlicz i storno w celu szybkiej       kontroli jakie pozycje zostaêy ju╛ opracowane. Funkcja ta jest nieaktywna w  punkcie Wprowadzanie danych i w niektórych punktach pomocniczych.                                                                                         F6 - informacyjnie wyÿwietla tabel⌐ stóp odsetkowych                                                                                                      F7 - podaje aktualny stan parametrów instalacyjnych oraz rozmiar wolnej      pami⌐ci i wolnego miejsca na dysku.                                                                                                                       F8 - prosta gra literowa w tzw. "szubienic⌐". Odgadywanie ukrytego sêowa.                                                                                 F9 - kalkulator, wykonuje dziaêania + - * / oraz zmian⌐ znaku klawiszem z.   Posiada pami⌐å, która jest wyÿwietlana w drugiej linii. Mo╛na wykonywaå na   niej dziaêania poprzedzajÑc je tak jak w typowym kalkulatorze wciÿni⌐ciem    klawisza m. Kasowanie odbywa si⌐ klawiszem c , kasowanie ostatnio bê⌐dnie    wprowadzonej liczby e , kasowanie bê⌐dnych cyfr w pisanej liczbie klawiszem  <-- Backspace . Dokêadnoÿå obliczeΣ taka jak na wyÿwietlaczu tj. cztery      miejsca po przecinku. Poniewa╛ kalkulator mo╛e zasêoniå nam liczby, na       których chcemy wykonaå obliczenia, jest mo╛liwoÿå przesuwania go po ekranie  u╛ywajÑc strzaêek oraz klawiszy Home, End, PgDn, PgUp. WêÑczanie i           wyêÑczanie kalkulatora oraz przesuwanie po ekranie nie ma wpêywu na jego     dziaêanie i pami⌐tane operacje.   ╔══════════════════════════════╗                                             ║  ┌────────────────────────┐  ║                                             ║  │  123 456 789 012.1234  │  ║                                             ║  │════════════════════════│  ║                                             ║  │          568 000.0301  │  ║                                             ║  └────────────────────────┘  ║                                             ╠══════════════════════════════╣                                             ║   + - * /          z(+/-)    ║                                             ║──────────────────────────────║                                             ║   M R C + - * /              ║                                             ║──────────────────────────────║                                             ║   C E <--                    ║                                             ╚══════════════════════════════╝                                                                                        F10 - Kalendarz, automatycznie pokazuje niedziele. Pozostaêe dni wolne od    pracy wedêug informacji wprowadzonych w opcji Dni wolne od pracy.            PrzeglÑdanie strzaêkami w dowolnym zakresie latami lub miesiÑcami. Zegar,    podaje czas wedêug zegara komputera i wewn⌐trznÑ dat⌐ programu, która mo╛e   byå ró╛na od daty komputera. Je╛eli zegar wywoêaliÿmy w takim momencie pracy programu, ╛e nie odbywa si⌐ wpisywanie danych, to po wciÿni⌐ciu klawisza     Enter mo╛emy zmieniå wewn⌐trznÑ dat⌐ programu np. w celu wydrukowania cz⌐ÿci dokumentów lub pism z innÑ ni╛ poprzednio datÑ. Gdy zegar wywoêaliÿmy w      momencie wpisywanie danych, przy widocznym kursorze to chwilowo zmiana daty  nie b⌐dzie mo╛liwa.     ╔══════════════════════════════════╗                                         ║      1998 r. - Czerwiec          ║                                         ║══════════════════════════════════║                                         ║ Po │  1    8    5   22   29      ║                                         ║ Wt │  2    9   16   23   30      ║                                         ║ ùr │  3   10   17<  24           ║                                         ║ Cz │  4   11   18   25           ║                                         ║ Pi │  5   12   19   26           ║                                         ║ So │  6   13   20   27           ║                                         ║ Ni │  7   14   21   28           ║                                         ║══════════════════════════════════║                                         ║ <--> miesiÑc  || rok│ Enter data ║                                         ║─────────────────────┤            ║                                         ║      14:26:01       │ 17/06/1998 ║                                         ╚══════════════════════════════════╝                                                                                              DODATEK·C - Komunikaty programu                                              ───────────────────────────────                                                                                                                           Program posiada rozbudowanÑ kontrol⌐ wprowadzania danych oraz system         komunikatów o zaistniaêych bê⌐dach lub innych szczególnych sytuacjach.                                                                                    Wprowadzanie danych                                                          -------------------                                                          Najpierw ustal kontrahenta.                                                    przed podaniem innych parametrów nale╛y wpierw wybraå kontrahenta          Nie mam kontrahenta o takim numerze.                                           niepomyÿlna próba r⌐cznego wpisania numer kontrahenta. Wciÿnij Esc, Enter    i wybierz z listy.                                                         Nie mam takiego Konta. Wybierz z listy.                                        wpisano bê⌐dne Konto. Zostanie wyÿwietlona lista Kont.                     O.K.  Wszystkie pozycje zapisano.                                              operacja zapisu danych wyczerpaêa list⌐ przygotowanych pozycji             Pozostaêe pozycje uzupeênij lub skasuj.                                        po zapisie pozostaêa pewna liczba formalnie niepoprawnych pozycji (brak      Konta lub kwoty)                                                                                                                                        Skêadnica dokumentów                                                         --------------------                                                         Wpierw wykonaj parowanie.                                                      próba przesuni⌐cia dokumentów do archiwum przed wykonaniem parowania lub     po wprowadzeniu zmian i nie powtórzeniu parowania                          Brak rozliczonych dokumentów.                                                  próba przesuni⌐cia do archiwum gdy brak dokumentów rozliczonych            Dokument pojedynczy (bez zapêat cz⌐ÿciowych).                                  próba potraktowania pojedynczego dokumentu operacjÑ: zapêaty cz⌐ÿciowe     Dokument parowany automatycznie.                                               próba potraktowania naturalnej pary dokumentów operacjÑ: zapêaty cz⌐ÿciowe W rozliczonych parach wykryto podwójny opis VAT.                               dotyczy korzystajÑcych z rozliczeΣ. Sygnalizuje bêÑd gdy zapêata ma opis     vat, patrz pkt.7.5 Wprowadzanie danych do ewidencji vat - komunikaty       W rozliczonych parach wykryto podwójny dekret do KPR.                          dotyczy korzystajÑcych z rozliczeΣ. Sygnalizuje bêÑd gdy zapêata ma          wskazany dzieΣ wpisu do Ksi⌐gi                                                                                                                          Grupy kontrahentów i plan Kont                                               ------------------------------                                               Mam ju╛ taki symbol.                                                           kontrola unikalnoÿci kont na danej liÿcie                                  Mam ju╛ taki symbol w planie Kont/grupach kontrahentów.                        kontrola wzajemnej unikalnoÿci symboli w grupach kontrahentów i              w planie Kont                                                              Symbol nieusuwalny.                                                            próba zmiany lub usuni⌐cia Konta ~ Inne konta                              Symbol jest stosowany. Na razie zmiana/usuni⌐cie niemo╛liwe.                   próba zmiany/usuni⌐cia grupy/Konta u╛ytego w systemie ksi⌐gowym                                                                                         Naliczanie odsetek                                                           ------------------                                                           Niezgodnoÿå daty wystawienia z datÑ zapêaty.                                   data wystawienia dokumentu wi⌐ksza lub równa dacie zapêaty                 Zapêata terminowa.                                                             termin zapêaty wi⌐kszy lub równy dacie zapêaty                             Dopuszczalny jeden dzieΣ opó½nienia.                                           termin zapêaty wi⌐kszy tylko o jeden dzieΣ od daty zapêaty (dziaêa w         zale╛noÿci od ustawienia w opcji instalacyjnej)                            Za du╛a zwêoka - xxxx dni.                                                     przekroczony zakres, max. 999 dni                                          Za du╛e odsetki - xxxxxxx.xx zê.                                               przekroczony zakres, max. 999 999.99 zê.                                   Uzupeênij kalendarz dni wolnych na XX rok.                                     za╛Ñdano obliczeΣ dla takiego zakresu dat, dla którego nie podano listy      dni wolnych od pracy. Program przyjmuje automatycznie tylko niedziele.     Uzupeênij tabel⌐ stóp procentowych.                                            za╛Ñdano obliczeΣ dla takiego zakresu dat, dla którego nie podano wartoÿci   oprocentowania odsetek w tabeli stóp procentowych                                                                                                       Stopy odsetkowe                                                              ---------------                                                              Mam ju╛ takÑ dat⌐.                                                             próba podania terminu obowiÑzywania nowych odsetek w taki sposób, ╛e         pokrywaêaby si⌐ z wczeÿniej wprowadzonÑ datÑ                                                                                                            Pisma - Edytor                                                               --------------                                                               Doÿå nowych tekstów. Pokasuj nieaktualne.                                      przekroczono iloÿå tekstów, max.999 lub na dysku pozostaêo mniej ni╛ 100kB Nie mam czego drukowaå. Brak tekstów. Brak notatek.                            za╛Ñdano wydruku bez podania danych                                        Nie mam dla kogo drukowaå. Pusta lista kontrahentów.                           za╛Ñdano wydruku przy braku kontrahentów                                   Brak wskazanego adresata.                                                      za╛Ñdano wydruku pojedynczego pisma dla nieokreÿlonego adresata            Dziaêanie nielogiczne.                                                         przy wydruku wg ksiÑ╛ki adresowej za╛Ñdano wydruku tylko notatek                                                                                        KsiÑ╛ka adresowa i wybór kontrahenta (Patrz te╛ pkt. 5.4 KsiÑ╛ka adresowa.)  ------------------------------------                                         Przepeênienie listy.                                                           zbyt dêuga lista kontrahentów max.9999                                     Kontrahent ma B.O.. Na razie zmiana/usuni⌐cie niemo╛liwe.                      próba zmiany/usuni⌐cia kontrahenta. Stwierdzono na nim zerowe saldo          obrotów ale niezerowy B.O.                                                 Kontrahent ma obroty. Na razie zmiana/usuniecie niemo╛liwe.                    próba zmiany/usuni⌐cia kontrahenta, na którego byêy ju╛ ksi⌐gowane           dokumenty. Stwierdzono, na nim niezerowe saldo obrotów.                    Kontrahent stosowany. Na razie zmiana/usuniecie niemo╛liwe.                    próba zmiany/usuni⌐cia kontrahenta, na którego byêy ju╛ ksi⌐gowane           dokumenty lub jest u╛yty w pkt.: Wprowadzanie danych                       Kontrahent w pkt. odsetki/przelewy/pisma, usuni⌐cie niemo╛liwe                 próba usuni⌐cia kontrahenta, który znajduje si⌐ na liÿcie naliczania         odsetek, poleceΣ przelewu lub pism                                         Podano zbyt dêugÑ cz⌐ÿå analitycznÑ numeru                                   Nieprawidêowa budowa numeru kontrahenta.                                       zasady numeracji kontrahentów opisano w pkt. 5.4 KsiÑ╛ka adresowa          Nie mam takiego symbolu grupy. Nie akceptuj⌐.                                  podano poczÑtkowa cz⌐ÿå numeru kontrahenta, której nie ma na liÿcie grup   Mam ju╛ taki symbol.                                                           kontrola unikalnoÿci numeru kontrahenta                                    Brak nazwy roboczej kontrahenta.                                               próba wprowadzenia do katalogu kontrahenta bez nazwy roboczej                                                                                           Inne komunikaty                                                              ---------------                                                              Pusta lista.                                                                   próba kasowania lub usuwania danych z pustej listy                         Brak miejsca na wykonanie zadania.                                             zadeklarowany RAM-dysk zbyt maêy na przeanalizowanie filtru lub kartoteki  Brak miejsca na dysku. Wymagane minimum 1 MB.                                  zbyt maêo miejsca na dysku twardym do bezpiecznej pracy programu (podczas    niektórych operacji na dysku zakêadane sÑ dodatkowe pliki robocze)         Pusty rejestr dla tego warunku filtrujÑcego.                                   ╛adna z danych nie speênia podanych warunków filtrujÑcych                  Nie znaleziono.                                                                komunikat operacji ~Rewizja                                                ZdjÑêem filtr na wartoÿå salda.                                                pojawia si⌐ w punktach Obroty przy zmianie miesiÑca lub trybu  Bie╛Ñco/      NarastajÑco. Je╛eli wczeÿniej zaêo╛ono filtr na saldo to zostaje zdj⌐ty.   Przeliczono archiwum rozrachunków wedêug nowej metody.                         w punkcie Instalacja zmieniono sposób obliczania zwêoki w pêatnoÿci w        Archiwum rozrachunków.                                                     Przeliczono odsetki wedêug nowej tabeli/kalendarza/metody/zaokrÑglenia         Po wprowadzeniu zmian do tabeli stóp odsetkowych, kalendarza dni wolnych     od pracy, metody obliczenia odsetek, stopnia zaokrÑglenia wyniku czy         dêugoÿci roku w opcji instalacyjnej, program przelicza liste naliczania      odsetek. Poniewa╛ po takim przeliczeniu zwêoka i kwota odsetek mogêy         zmieniå si⌐ tak, ╛e przekraczajÑ dopuszczalny zakres przygotowano wêaÿciwÑ   kontrol⌐ i komunikaty:                                                          Po zmianie kalendarza dni wolnych od pracy                                   w obliczeniach wystÑpiêa zbyt du╛a zwêoka                                         Po zmianie kalendarza dni wolnych od pracy                                   w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                              Po zmianie tabeli stóp procentowych                                          w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                                        Po zmianie metody obliczeΣ                                                   w obliczeniach wystÑpiêa zbyt du╛a zwêoka                               Po zmianie metody obliczeΣ                                                   w obliczeniach wystÑpiêy zbyt du╛e odsetki                                                                                                           Komunikaty przy wspóêpracy z drukarkÑ                                        -------------------------------------                                        Brak danych                                                                  Brak prawidêowych danych                                                       nie ma czego drukowaå, dane sÑ ale wszystkie posiadajÑ znacznik bê⌐du ?    Wydruk przekracza szerokoÿå drukarki 10"                                       wydruk nie zmieÿci si⌐ na zadanej szerokoÿci papieru. ZmieΣ dyspozycj⌐       wydruku (np.iloÿå kolumn w ewidencji vat) lub szerokoÿå papieru            pozostaêe komunikaty drukarki omówiono w pkt. 7.4 Wydruki .                                                                                               Zmiana zestawu danych (klawisz F4) patrz Dodatek B, opis klawisza F4.        Fakturowanie patrz rozdziaê 3.1.                                             Wprowadzanie danych do ewidencji VAT patrz rozdziaê 7.5.                     Testy kontrolne patrz rozdziaê 4.10                                                                                                                       Inne komunikaty programu omówiono w odpowiednich rozdziaêach podr⌐cznika.                                                                                 DODATEK·D - BezpieczeΣstwo danych                                            ─────────────────────────────────                                                                                                                         Program wyposa╛ono w szereg procedur majÑcych na celu ochron⌐ danych przed   zniszczeniem lub utratÑ spójnoÿci. Jednak╛e program nie mo╛e uchroniå si⌐    przed nieprzewidywalnymi w skutkach awariami sprz⌐tu oraz niektórymi         konsekwencjami zaniku zasilania. Momentami podczas, których mo╛e nastÑpiå    utrata spójnoÿci danych w skutek zaniku zasilania sÑ operacje: Zapisz        (ksi⌐guj) i Do Archiwum oraz zerowanie systemu z przeniesieniem bilansu      otwarcia. W takiej sytuacji powinniÿmy wykonaå testy i w razie ich           negatywnego wyniku odtworzyå stan systemu z ostatniej kopii bezpieczeΣstwa.  Je╛eli wi⌐c u╛ytkownik chce mieå pewnoÿå, ╛e dane b⌐dÑce kilkumiesi⌐cznÑ     rejestracjÑ dziaêalnoÿci jego przedsi⌐biorstwa nie zostanÑ utracone powinien korzystaå z oferowanej, niezawodnej metody tworzenia kopii bezpieczeΣstwa na dyskietkach. Szczegóêy post⌐powania i sens poszczególnych dziaêaΣ omówiono   w punktach:  6.3 Archiwowanie   6.4 Odtwarzanie   6.5 Indeksowanie                                                                                        Program posiada zdolnoÿå automatycznej regeneracji struktur danych typu      *.DBF, plików typu *.MEM i *.NTX i w wypadku stwierdzenia nieprawidêowego    dziaêania (np. po awarii komputera) gdy nie mamy kopii danych na dyskietkach nale╛y skasowaå uszkodzony plik, a program odtworzy jego struktur⌐ (ale bez  zawartych w nim poprzednio danych). Nie dotyczy to SKP_PL.MEM, SKP_LIC.MEM   i oczywiÿcie SKPE.EXE te nale╛y kopiowaå z dyskietki dystrybucyjnej. Program mo╛e te╛ odtwarzaå cz⌐ÿå danych z danych ½ródêowych (patrz pkt.4.11          Odÿwie╛anie danych wynikowych).                                                                                                                           Na bezpieczeΣstwo danych wpêywa te╛ system kilkudziesi⌐ciu szczegóêowych     komunikatów i ostrze╛eΣ. Ka╛da wprowadzana do systemu dana jest kontrolowana pod kÑtem prawidêowoÿci formalnej i merytorycznej. Wykonanie ka╛dej operacji o istotnych konsekwencjach zawsze jest poprzedzone ╛Ñdaniem potwierdzenia    czasem kilkukrotnego. W danym momencie pracy system jest gotów na przyj⌐cie  tylko takich klawiszy jakie aktualnie majÑ prawo zostaå u╛yte. Pozostaêe,    przypadkowo wciÿni⌐te klawisze sÑ ignorowane. Nie jest mo╛liwe bezwiedne     przypadkowe uszkodzenie danych, systemu czy komputera.                                                                                                    DODATEK·E - Zasady dystrybucji                                               ──────────────────────────────                                                                                                                            Ka╛dy egzemplarz programu posiada wêasny unikalny numer. Do ka╛dego programu doêÑczona jest umowa licencyjna, gwarancja i kupon zgêoszenia licencyjnego.  Je╛eli zakup nastÑpiê bezpoÿrednio u producenta nabywca otrzymuje jednoczeÿ- nie wêasne dane adresowe sêu╛Ñce do fakturowania i adresowania przelewów,    pism i kopert (dane adresowe i osobowe do deklaracji podatkowych wprowadza   si⌐ samodzielnie). Je╛eli zakup nastÑpiê w sieci sprzeda╛y, nabywca po       przesêaniu na adres producenta zgêoszenia licencyjnego, otrzymuje dyskietk⌐  z wêasnymi danymi adresowymi oraz najnowszÑ wersj⌐ programu je╛eli taka      powstaêa. W wersji dla Biur Rachunkowych u╛ytkownik ma mo╛liwoÿå samodziel-  lnego wprowadzania wy╛ej omówionych danych adresowych.                                                                                                    Ka╛dy zarejestrowany u╛ytkownik ma prawo korzystaå z telefonicznej pomocy i  mo╛e otrzymywaå w kolejnych latach uzupeênienia do nowej wersji programu     (roczna opêata ok. 20% wartoÿci programu), wraz z przedêu╛eniem nadzoru nad  oprogramowaniem.                                                                                                                                          Zgêoszenia licencyjne prosimy przesyêaå pocztÑ. Je╛eli jednak u╛ytkownikowi  jest to wygodniejsze, zgêoszenie mo╛e przesêaå faxem, lub przekazaå swoje    dane i numer licencji e-mailem lub telefonicznie.                                                                                                         W wersji podstawowej, program dopuszcza obsêug⌐ czterech zestawów danych     (podkatalogów) liczÑc z gêównym i rezerwowym. Mo╛na zamówiå u producenta     dodatkowe rozszerzenie nie ograniczajÑce iloÿci podkatalogów. Dotyczy to     szczególnie Biur Rachunkowych i obsêugi wieloosobowych spóêek.                                                                                            Program w wersji podstawowej jest jednostanowiskowy. Mo╛e byå instalowany w  sieci komputerowej ale mo╛e byå uruchamiany tylko z jednego stanowiska.      Licencja udzielana jest na u╛ytkowanie programu na jednym komputerze + jedno pomocnicze stanowisko na komuterze przenoÿnym lub wykorzystywanym w domu. W  przypadku koniecznoÿci jednoczesnej pracy na wielu stanowiskach lub oddziel- nych komputerach nale╛y wystÑpiå do producenta o dodatkowy zakup (w cenie    30% aktualnej wartoÿci programu za ka╛dy kolejny egzemplarz) i wykonaå       dodatkowÑ instalacj⌐.                                                                                                                                     W wersji dla Biur Rachunkowych mo╛liwe jest dokupienie opcji dodatkowej umo- ╛liwiajÑcej wielostanowiskowÑ prac⌐ w sieci (uprawnia te╛ do wielokrotnego   zainstalowania programu na komputerach nie poêÑczonych sieciÑ). Wersja ta    umo╛liwia w danym momencie obsêug⌐ jednego podkatalogu z jednego stanowiska. Oznacza to, ╛e w danej chwili dwa stanowiska nie mogÑ jednoczeÿnie uzyskaå   dost⌐pu do tego samego zestawu danych.                                                                                                                    Oferowana jest wersja demonstracyjna programu. Sêu╛y ona zapoznaniu si⌐ z    dziaêaniem i mo╛liwoÿciami programu przed jego zakupem. Podobnie jak wersja  robocza, zawiera peênÑ dokumentacj⌐ (klawisz F2) z mo╛liwoÿciÑ wydruku.                                                                                   DODATEK·F - Wersja demonstracyjna                                            ─────────────────────────────────                                                                                                                         Wersja demonstracyjna posiada wszystkie funkcje peênej wersji roboczej z     kilkoma niezbyt uciÑ╛liwymi ograniczeniami:                                                                                                                - dedykowana jest przykêadowemu, fikcyjnemu u╛ytkownikowi stÑd wszystkie       wydruki sÑ tytuêowane jego mianem i adresem                                - ograniczona jest mo╛liwoÿå zmian (usuni⌐cie, poprawki, dopisanie nowej       pozycji) w katalogu kontrahentów                                           - ograniczone jest naliczanie odsetek (daty), tworzenie tekstów (iloÿå) i      korzystanie z ewidencji (iloÿå pozycji)                                    - na deklaracji podatkowych znajduje si⌐ nadruk: WERSJA DEMONSTRACYJNA       - wyêÑczona jest mo╛liwoÿå tworzenia kopii bezpieczeΣstwa i odtwarzania        danych                                                                                                                                                 Wersja demonstracyjna zawiera dane przykêadowe w dwóch ró╛nych wariantach    zaawansowania w wykorzystaniu programu (przeêÑczenie klawiszem F4). Ich      dobór nie zawsze mo╛e odzwierciedlaå oczekiwania u╛ytkownika. Dlatego po     zapoznaniu si⌐ z systemem wskazane jest wykonanie punktu zerowanie lub       zaêo╛enie dodatkowego podkatalogu (klawisz F4) i samodzielne wprowadzenie    przykêadowych danych. Po zakupie wersji roboczej, wersja demonstracyjna mo╛e nadal sêu╛yå celom szkoleniowym. Mo╛na w niej tak╛e wykonywaå eksperymenty,  je╛eli nie jesteÿmy pewni efektów naszych dziaêaΣ w wersji roboczej.                                                                                      Instalacja wersji demonstracyjnej przebiega podobnie jak instalacja wersji   roboczej co jest opisane w pkt.2 podr⌐cznika.                                                                                                             DODATEK·G - Aktualizacja i zmiana wersji programu                            ─────────────────────────────────────────────────                                                                                                         Ze wzgl⌐du na zmiennoÿå niektórych przepisów oraz rozwój oprogramowania, za- chodzi niekiedy koniecznoÿå wymiany wersji programu.Licencjonowanemu u╛ytko- wnikowi przysêuguje w kolejnych latach wykupienie rocznego nadzoru, w ramach którego b⌐dzie otrzymywaå nowe wersje.Roczna opêata ok.20% wartoÿci programu                                                                              Je╛eli zakup programu nastÑpiê nie bezpoÿrednio u producenta, u╛ytkownik po- winien niezwêocznie przesêaå kupon zgêoszenia licencyjnego aby zostaå zare-  jestrowanym w kartotece u╛ytkowników i byå obj⌐tym systemem aktualizacji.    Otrzyma tak╛e najnowszÑ wersj⌐ programu oraz indywidualne dane adresowe.                                                                                  Na przeêomie roku u╛ytkownicy otrzymujÑ biuletyn, w którym opisano technik⌐  zmiany roku, wykaz zmian w programie i kupon przedêu╛enia nadzoru. Nabywcy   jesiennej edycji programu nadzór na rok kolejny otrzymujÑ bezpêatnie.                                                                                     W trakcie roku rozsyêane sÑ dyskietki z uzupeênieniami programu wraz z       opisem sposobu post⌐powania. Niekiedy mo╛e byå doêÑczony dodatkowy program   automatycznie przystosowujÑcy struktur⌐ dotychczasowych danych do pracy z    nowÑ wersjÑ. Podpowied½ ekranowa (klawisz F2) zawiera zawsze najbardziej     aktualny opis programu.                                                                                                                                   Po otrzymaniu aktualizacji, zaleca si⌐ wpierw wykonaå kopi⌐ dotychczasowych  danych na dyskietki (lub w osobnym katalogu na dysku), a nast⌐pnie post⌐po-  waå zgodnie z instrukcjÑ nadesêanÑ wraz z nowÑ wersjÑ programu. Zazwyczaj    zaleca ona uruchomienie programu pomocniczego o nazwie: instaluj.exe         Na pytanie programu nale╛y podaå ÿcie╛k⌐ dost⌐pu do aktualizowanego programu (dyski i katalog). Dziaêania Instalatora i Aktualizatora nie naruszajÑ       dotychczasowych zapisów i kolejne aktualizacje mogÑ byå wykonywane wielo-    krotnie w czasie roku.                                                                                                                                    U╛ytkownicy mogÑ te╛ dokupiå rozszerzenia programu do wersji dla biur rachu- nkowych lub wersji sieciowej dla biur albo w postaci klucza serwisowego.                                                                                  DODATEK·H - Instalacja polskich znaków                                       ──────────────────────────────────────                                                                                                                    Nasz program przystosowany jest do u╛ywania polskich liter (Ñ, ñ, ⌐, ¿,itd.) w ró╛nych standardach, lecz sam ich nie generuje w komputerze. Wskazane jest aby u╛ytkownik zapewniê sobie, aby jego sprz⌐t potrafiê generowaå polskie    znaki. Uniknie w ten sposób sytuacji, gdy ka╛dy u╛ywany program instaluje i  deinstaluje dla swoich potrzeb polskie znaki, cz⌐sto zakêócajÑc prac⌐ pozo-  staêym programom. U╛ywajÑc systemu Windows i programów drukujÑcych w trybie  graficznym (np. TAG) nale╛y te╛ pami⌐taå, ╛e uzyskiwane w nich polskie znaki nie zapewniajÑ nam jeszcze poprawnej pracy z polskimi znakami w trybie zna-  kowym DOS i wszystkie poni╛sze propozycje zachowujÑ swojÑ aktualnoÿå.                                                                                     O ile uzyskanie polskich znaków na ekranie jest wzgl⌐dnie êatwe to w przy-   padku drukarek, mo╛na zleciå drobnÑ przeróbk⌐ lub zaopatrzyå si⌐ w dodatkowy program wymuszajÑcy na nich druk polskich znaków (efekty dziaêania takich    programów nie sÑ jednak zbyt eleganckie). Nale╛y wi⌐c sprawdziå,czy drukarki posiadajÑ mo╛liwoÿå druku polskich znaków i stosownie do tego wybraå u╛ywany standard. Drukarki igêowe czasem posiadajÑ do wyboru: tryb Epson i tryb IBM  Proprinter i tylko w jednym z nich majÑ poszukiwanÑ przez nas umiej⌐tnoÿå.   W drukarkach atramentowych i laserowych standard znaków ustalamy bÑd½ z pul- pitu kontrolnego lub, co obecnie jest cz⌐ÿciej stosowane, przy u╛yciu doêÑ-  czonego do nich programu instalacyjnego.We wspóêczesnych drukarkach typu GDI przeznaczonych do pracy z Windows nale╛y odszukaå ustawienia dla trybu DOS   lub PCL.W razie problemów najlepiej skontaktowaå si⌐ ze sprzedawcÑ drukarki.                                                                              Gdy mimo ustawienia wybranego standardu w: Procedury pomocnicze-Instalacja-  polskie litery, na ekranie nie mamy prawidêowego obrazu znaczy to, ╛e kompu- ter nie ma zainstalowanych polskich liter i musimy postÑpiå zgodnie z poni╛- szymi wskazówkami. Mo╛na zastosowaå dowolny z wielu programów instalujÑcych  polskie litery, lub wykorzystaå tzw. standard Latin II (strona kodowa 852).  Przedstawimy trzy metody uzyskania polskich znaków na ekranie i klawiaturze.                                                                              I.   Instalacja polskich znaków nast⌐puje bezpoÿrednio przed wywoêaniem pro- gramu SKP, a po jego zakoΣczeniu znaki te sÑ deinstalowane. Mo╛na to uzyskaå wydajÑc kolejne polecenia albo tworzÑc (lub modyfikujÑc istniejÑcy) prosty   plik (tzw. wsadowy), który wykona te czynnoÿci. Np. plik skp.bat o nast⌐pu-  jÑcej strukturze:    - wywoêanie programu instalujÑcego polskie znaki                             - wywoêanie programu SKP                                                     - wywoêanie programu deinstalujÑcego polskie znaki      Dla potrzeb programu SKP zaproponowano u╛ycie takiej metody:                 *==========================================================================* *!| W katalogu gêównym programu znajdujÑ si⌐ pliki: skpl.bat i skpm.bat. |!* *!| Uruchomienie jednego z nich powoduje automatyczne zainstalowanie     |!* *!| polskich liter w standardzie Latin-2 lub Mazovii, a nast⌐pnie        |!* *!| uruchomienie wêaÿciwego programu SKP. Po jego zakoΣczeniu polskie    |!* *!| znaki sÑ odinstalowywane, aby nie wpêywaå na pozostaêe programy.     |!* *!| Je╛eli wi⌐c mamy problem z uzyskaniem polskich znaków na ekranie,    |!* *!| program SKP nale╛y uruchamiaå za poÿrednictwem: skpl.bat lub         |!* *!| skpm.bat w zale╛noÿci jaki standard polskich liter jest wbudowany w  |!* *!| drukarce. Nale╛y te╛ odpowiednio zmieniå ustawienie w programie      |!* *!| (Procedury pomocnicze-Instalacja-polskie litery).                    |!* *==========================================================================*                                                                              II.  Instalacja nast⌐puje w momencie uruchomienia komputera i wszystkie      programy DOS-owe b⌐dÑ mogêy korzystaå z zainstalowanych znaków. W tym celu   nale╛y w pliku autoexec.bat wstawiå polecenie, które uruchomi program insta- lujÑcy polskie znaki. Nale╛y zadbaå aby komputer potrafiå odnale½å potrzebne programy w okreÿlonych katalogach, dlatego wywoêywaå je nale╛y z podaniem    wêaÿciwej ÿcie╛ki dost⌐pu. Je╛eli sprawia to trudnoÿå, mo╛emy te╛ po wêÑcze- niu komputera sami odszukaå i wywoêaå ╛Ñdany program. Mo╛na tu wykorzystaå   programy do tworzenia polskich znaków na ekranie i klawiaturze stosowane w   pierwszej metodzie.                                                                                                                                       III. Korzystamy z wbudowanej w system komputerowy mo╛liwoÿci zainstalowania  polskich znaków w standardzie Latin2 . Ma to sens pod warunkiem, ╛e u╛ytkow- nik posiada drukark⌐ pracujÑcÑ tak╛e w tym standardzie. Proponowana metoda   powoduje, ╛e przy wêÑczeniu komputera uzyskuje on mo╛liwoÿå przyjmowania     polskich znaków z klawiatury i wyÿwietlania ich na ekranie.                  W tym celu nale╛y wpisaå kilka komend w dwóch plikach konfigurujÑcych        prac⌐ komputera: CONFIG.SYS i AUTOEXEC.BAT.                                      1. W pliku CONFIG.SYS nale╛y wpisaå poni╛szÑ komend⌐:                                   device=c:\dos\display.sys  con=(ega,,1)                           2. W pliku AUTOEXEC.BAT nale╛y wpisaå poni╛sze trzy komendy:                            c:\dos\mode  con  cp  prep=((852)  c:\dos\ega.cpi)                           c:\dos\mode  con  cp  sel=852                                                c:\dos\keyb  pl,,c:\dos\keyboard.sys                          Powy╛szy sposób umo╛liwia wyÿwietlanie polskich znaków na ekranie oraz przy- jmowanie ich z klawiatury w tzw. ukêadzie maszynistki. Jest to o tyle niewy- godne, ╛e nie odpowiada to powszechnie spotykanym klawiaturom komputerowym.  Bardziej odpowiedni jest tzw. ukêad programisty, w którym literk⌐ np. Ñ uzy- skujemy przez wciÿni⌐cie klawisza Alt i wraz z nim klawisza a (å - Alt c,    ⌐ - Alt e, itd.). Du╛e litery (ñ, Å, ¿, ...) uzyskujemy wciskajÑc dodatkowo  klawisz Shift (liter⌐ ╛ pisze si⌐ z u╛yciem klawisza z, liter⌐ ½ z u╛yciem   klawisza x). Aby zastÑpiå klawiatur⌐ maszynistki, klawiaturÑ programisty,    nale╛y skorzystaå z programów doêÑczonych na dyskietce instalacyjnej. Znaj-  dujÑ si⌐ one w katalogu PLFORMAT. Jeden z nich generuje polskie litery z     u╛yciem prawego klawisza Alt, drugi z u╛yciem lewego klawisza Alt, w zale╛-  noÿci od przyzwyczajenia u╛ytkownika (KBPLP852.COM - z prawym, KBPLL852.COM  - z lewym). Nale╛y wykonaå:                                                      1. Na dysku twardym zaêo╛yå katalog o nazwie np. PLFORMAT                                  np tak:   c:                                                                           md  \plformat                                        2. Przekopiowaå z dyskietki program KBPLP852.COM lub KBPLL852.COM                          np tak:   copy a:\plformat\kbplp852.com  c:\plformat           3. W pliku AUTOEXEC.BAT lini⌐:                                                                       c:\dos\keyb  pl,,c:\dos\keyboard.sys                    nale╛y skasowaå i zastÑpiå:                                                                       c:\plformat\kbplp852.com                                                                                                      To czy w wariancie II i III instalacja polskich znaków przebiegêa pomyÿlnie  mo╛na sprawdziå po wêÑczeniu komputera (bez uruchamiania jeszcze ╛adnego     programu) i próbujÑc w trybie DOS wpisaå jakikolwiek tekst zawierajÑcy pol-  skie znaki. Je╛eli nie ukazujÑ si⌐ one na ekranie oznacza to, ╛e instalacja  si⌐ nie powiodêa i w zwiÑzku z tym ╛aden program u╛ytkowy oczekujÑcy, ╛e     komputer ma zainstalowane polskie znaki nie b⌐dzie ich wyÿwietlaê. Dopiero   gdy stwierdzimy, ╛e komputer posiada ju╛ umiej⌐tnoÿå obsêugi polskich znaków celowe jest w programie SKP ustawiå u╛ywany standard.                                                                                                     DODATEK·I - Cz⌐ÿciej zadawane pytania                                        ─────────────────────────────────────                                                                                                                     JAK URUCHAMIAÅ PROGRAM W ùRODOWISKU WINDOWS Najlepiej jest wykorzystaå stan- dardowe metody i uruchamiaå program przy pomocy skrótu umieszczonego na pul- picie. Ustawiamy kursor myszki na pustym miejscu pulpitu.Klikamy prawym kla- wiszem i wybieramy Nowy obiekt, a nast⌐pnie Skrót. Wyÿwietlone zostaje okno  Utwórz skrót. Klikamy PrzeglÑdaj. Znajdujemy folder, w którym zainstalowali- ÿmy programy np. SKP), wykonujemy na nim podwójne klikni⌐cie i przechodzimy  do zawartoÿci foldera. Znajdujemy tam plik skpe.exe (mo╛e byå napisane tylko skpe) i wykonujemy na nim podwójne klikni⌐cie. Program wraca do okna Utwórz  skrót, klikamy klawisz Dalej. Jako nazw⌐ dla skrótu mo╛emy wpisaå np.SKP-99. Znów klikamy Dalej.Teraz mo╛emy wybraå którÑÿ z proponowanych ikon i kliknÑå ZakoΣcz.Na pulpicie pojawi si⌐ nasz skrót.Teraz wykonamy w nim pewne modyfi- kacje. Klikamy na nim prawym klawiszem myszki i wybieramy Wêaÿciwoÿci.Wybie- ramy zakêadk⌐ Program i sprawdzamy, czy w okienku Zamknij przy zakoΣczeniu   znajduje si⌐ znaczek,jeÿli tak nie jest klikamy w to okienko aby znaczek si⌐ pojawiê. Nast⌐pnie wybieramy zakêadk⌐ Ekran i w ramce Sposób wyÿwietlania    sprawdzamy,czy w okienku Peêny ekran znajduje si⌐ znaczek,jeÿli tak nie jest klikamy w to okienko aby znaczek si⌐ pojawiê. Operacje koΣczymy klikajÑc na  klawisz OK.Teraz nasz program mo╛emy uruchamiaå z pulpitu wykonujÑc dwukrot- ne klikni⌐cie w ikon⌐ skrótu. Je╛eli w trakcie tych operacji napotkaliÿmy na jakieÿ trudnoÿci najlepiej jest wycofaå si⌐ (Anuluj) i powtórzyå operacj⌐ od poczÑtku. Gdy w trakcie prób utworzyliÿmy wi⌐cej ni╛ jeden skrót lub w ogóle chcemy skrót usunÑå, klikamy na nim prawym klawiszem myszki i wybieramy UsuΣ                                                                              PO ZAPISIE W pkt. WPROWADZANIE DANYCH DOKUMENTY NIE Sñ WIDOCZNE W KSI¿DZE    Nale╛y zwróciå uwag⌐, czy przy wprowadzaniu dokumentów podano informacj⌐, do której kolumny ksi⌐gi dany dokument ma byå uj⌐ty. Sêu╛y do tego pole: Konto. Nale╛y zapoznaå si⌐ w podr⌐czniku z rozdziaêem: Plan Kont. Podany jest tam   dokêadny opis oraz przykêady. Nale╛y te╛ zwróciå uwag⌐ czy podano wêaÿciwy   miesiÑc ksi⌐gowy (inny ni╛ 00) oraz na pole: dm (dzieΣ miesiÑca).Okreÿla ono z jakim dniem dokument ma byå uj⌐ty do ksi⌐gi. Data dokumentu nie ma na to   wpêywu i jeÿli nie jest podany dm dokument nie jest ujmowany do Ksi⌐gi.      Poprawki nale╛y wykonaå w skêadnicy dokumentów.Wartoÿå dm zmieniamy wpisujÑc po prostu ╛ÑdanÑ wartoÿå. Do zmiany konta (a tak╛e innych parametrów) nale╛y u╛yå klucza serwisowego.                                                                                                                                  JAK WPISAÅ SWαJ NUMER KONTA BANKOWEGO                                        Wykonujemy to w pkt. Procedury pomocnicze / Instalacja / konta bankowe.      Mamy tam mo╛liwoÿå wpisania nawet czterech ró╛nych kont bankowych.                                                                                        JAK WPISAÅ DANE ADRESOWE FIRMY  Dane adresowe i NIP u╛ywane przy fakturowa-  niu, poleceniach przelewu, adresowaniu kopert, itp. sÑ wpisywane sÑ przez    producenta programu. Wykonywane jest to w oparciu o kupon zgêoszenia licen-  cyjnego (patrz te╛ Dodatek G). W przypadku zmian danych adresowych producent przesyêa ich aktualizacj⌐ w ramach nadzoru. U╛ytkownicy wersji do obsêugi    wielu zestawów danych (tzw. wersja dla biur rachunkowych) mogÑ te dane wpro- wadzaå samodzielnie. Bez wzgl⌐du na wersj⌐ wszystkie dane na potrzeby dekla- racji podatkowych u╛ytkownik wpisuje sam.                                                                                                                 KROPKA I PRZECINEK PRZY WPROWADZANIU DANYCH LICZBOWYCH Je╛eli program uru-   chomiony jest w ÿrodowisku Windows to do wprowadzania groszy musimy posêugi- waå si⌐ znakiem kropki z "literowej" cz⌐ÿci klawiatury,bowiem klawisz kropki z cz⌐ÿci numerycznej generuje znak przecinka co nie jest przyjmowane przez   program. Je╛eli jest to uciÑ╛liwe mo╛emy wykonaå pewnÑ modyfikacj⌐ w starcie programu. W katalogu programu odnajdujemy plik: skpl.bat. Ma on postaå:              @echo on                                                                     egapl la+                                                                    keybpl la+                                                                   skpe.exe                                                                     egapl -                                                                      keybpl -                                                             Nale╛y go zmodyfikowaå dopisujÑc dwie nowe linie.Mo╛emy to wykonaå korzysta- jÑc z Eksploratora.Znajdujemy szukany plik (mo╛e on posiadaå opis: Plik wsa- dowy MS-DOS). Klikamy na nim prawym klawiszem myszy i wybieramy Edytuj.              @echo on                                                                     keyb us                       / t⌐ lini⌐ dopisano                            egapl la+                                                                    keybpl la+                                                                   skpe.exe                                                                     egapl -                                                                      keybpl -                                                                     keyb pl                      / i t⌐ lini⌐ dopisano                   Teraz nasz programy wywoêujemy za poÿrednictwem tego pliku. Je╛eli program   uruchamiamy za pomocÑ skrótu to powinien on teraz wskazywaå nie na: skpe ale na: skpl. Najlepiej jest skasowaå dotychczasowy skrót i zaêo╛yå nowy. Nale╛y te╛ sprawdziå czy wykonane zmiany nie wpêywajÑ na inne dziaêajÑce programy.                                                                               PRZY WYDRUKU DEKLARACJI OSTATNIE DWIE LINIE DRUKOWANE Sñ NA NAST¿PNEJ KARTCE Jedna strona deklaracji podatkowej zawiera 62 linie. Fabrycznie w drukarkach atramentowych i laserowych druk w trybie znakowym ustawiony jest na 60 linii na stron⌐. Dlatego drukarka zmienia stron⌐ po wydruku 60 linii.Nale╛y korzy- stajÑc z programu instalacyjnego drukarki ustawiå iloÿå linii na stron⌐: 62. Mo╛e to byå wspólny program dla DOS i Windows lub oddzielny program dla DOS. Patrz te╛ pkt. 7.4 Wydruki.                                                                                                                               DRUKARKA NIE REAGUJE NA WYDRUK (Lexmark, HP serii 7,8)-rozwiÑzaniem problemu mo╛e byå uruchamianie programu nie przez bezpoÿrednie wywoêanie SKPE.EXE     (w wersji demo SKPD.EXE), ale za poÿrednictwem pliku typu .BAT, który przed  uruchomieniem wêaÿciwego programu wykona pewne wst⌐pne czynnoÿci. Je╛eli     uruchamiamy program przez ikon⌐ na pulpicie Windows, to w swoich wêaÿciwo-   ÿciach powinna ona wskazywaå na ten wêaÿnie plik typu .BAT. Nale╛y stworzyå  nowy lub poprawiå istniejÑcy skrót.                                             W katalogu, w którym znajduje si⌐ program SKP istnieje plik o nazwie:        SKP-DRUK.BAT, który zawiera nastepujÑcÑ treÿå:                                         mode lpt1 /status                                                            skpe                   (w wersji demo zamiast: skpe jest: skpd) Teraz program SKP b⌐dziemy uruchamiaå wywoêujÑc SKP-DRUK.BAT                 W "Ustawieniach drukarek" badanÑ drukark⌐ nale╛y zaznaczyå jako domyÿlnÑ.    We "Wêaÿciwoÿciach drukarki" w zakêadce "Szczegóêy" wcisnÑå przycisk:        "Ustawienia portu" i sprawdziå czy jest zaznaczona opcja:                    "Buforuj zadania drukowania DOS" (ma byå zaznaczona).                        Wybieramy "Ustawienia buforowania" i sprawdzamy czy jest zaznaczona opcja:   "Buforuj zadania drukowania ....." (ma byå zaznaczona).  Format buforowania  PMJOURNAL instaluje si⌐ domyÿlnie, tak╛e domyÿlnie  zaznaczane jest:         "WêÑcz dwukierunkowÑ obsêug⌐ drukarki".                                      Dla drukarki Lexmark w jej programie kontrolnym w zakêadce "Opcje"           nale╛y sprawdziå czy wyêÑczona jest opcja: "WyêÑcz drukowanie DOS CJ1000"    (ma byå nie zaznaczona).  W programie SKP w pkt. Procedury pomocnicze -      Instalacja - urzÑdzenia zewn⌐trzne nale╛y wybraå typ drukarki HP LJ.                                                                                      NIESPODZIEWANE PRZERWANIE PRACY PROGRAMU Nale╛y ponownie uruchomiå program i zatrzymaå sie na winietce startowej. W lewym-dolnym rogu ekranu widnieje li- czba. Jeÿli jest to wersja demo i liczba ta przysêoni⌐ta jest komunikatami,  to po wejÿciu do programu nale╛y wcisnÑå F7. Liczba, o której mówimy okreÿla rozmiar wolnej pami⌐ci z tzw."obszaru podstawowego". Wskazane jest aby wyno- siêa co najmniej 80 (zalecane jest 100).W przeciwnym wypadku przy niektórych operacjach pami⌐ci tej mo╛e nagle zabraknÑå, co spowoduje przerwanie pracy   systemu. Informacja o tym zawarta jest na str.2-3 podr⌐cznika oraz w podpo-  wiedzi (F2) pod koniec rozdziaêu: Instalacja i uruchomienie programu. Zaleca si⌐ tam przejrzenie plików startowych autoexec.bat i config.sys. Nale╛y np.  zwróciå uwag⌐ czy sterowniki zaêadowane sÑ tzw."górnej pami⌐ci" oraz czy nie wystepujÑ zb⌐dne polecenia files i buffers. Dla programu SKP wystarczy       files=20 lub w ogóle mo╛e nie byå okreÿlane, a bufers jest caêkiem zb⌐dne.   Mo╛na te╛ (po zrobieniu zapasowej kopii plików autoexec.bat i config.sys)    spróbowaå odêÑczaå niektóre linie, które zwêaszcza przy pracy w ÿrodowisku   Windows mogÑ okazaå si⌐ zb⌐dne. W systemach Windows zalecane jest uruchamia- nie programu SKP z pulpitu,przez ikon⌐ zamiast przechodzenia w tryb DOS lub, co si⌐ niekiedy zdarza,uruchamianie w Windows programu Norton i dopiero SKP. Je╛eli konfiguracja innych programów nie dopuszcza zmian w w/w plikach,mo╛na przygotowaå wariantowy start systemu. Wówczas przy starcie komputera u╛ytko- wnik wskazuje z jakÑ konfiguracjÑ,przygotowanÑ do konkretnych potrzeb,b⌐dzie pracowaê. Jak jednak wskazuje doÿwiadczenie dobrze uporzÑdkowany system oraz w/w pliki startowe dajÑ w efekcie po╛ÑdanÑ przez nas wolnÑ pami⌐å w iloÿci   wi⌐kszej ni╛ 100. Opisane powy╛ej czynnoÿci powinna wykonaå osoba majÑca     przygotowanie do wykonywania tego typu modyfikacji.                          UWAGA! Po niekontrolowanym przerwaniu pracy programu zawsze nale╛y wykonaå          punkt: Indeksowanie (w Procedurach pomocniczych) dla tego zestawu            danych, przy którym nastÑpiêa awaria.                                                                                                              ROK 2000 - program zpami⌐tuje daty 4-cyfrowo dzi⌐ki czemu nie ma problemów z rozró╛nianiem dat z obu stuleci. Wyÿwietlanie i wprowadzanie dat odbywa si⌐  z u╛yciem dwóch cyfr. Upraszcza to wprowadzanie danych oraz zmniejsza obj⌐-  toÿå wydruków jednoczeÿnie zwi⌐kszajac ich czytelnoÿå. Przy wprowadzaniu da- nych zastosowano nast⌐pujÑcÑ konwencj⌐: je╛eli u╛ytkownik w polu daty w      miejscu przeznczonym na wpisanie roku dwucyfrowo wpisaê liczb⌐ od 51 do 99   przyjmuje si⌐,╛e jest to rok poni╛ej 2000. W przeciwnym wypadku (od 0 do 50) przyjmuje si⌐, ╛e jest rok powy╛ej 1999.  Np.:  23/07/99 -> 23 lipiec 1999                                                   23/07/00 -> 23 lipiec 2000                                                   23/07/01 -> 23 lipiec 2001                 przy innym formacie zapisu daty:  99.07.23 -> 23 lipiec 1999                                                   00.07.23 -> 23 lipiec 2000                                                   01.07.23 -> 23 lipiec 2001   Przyj⌐ta konwencja jest caêkowcie wystarczajÑca do rejestracji i obróbki dat w zakresie merytorycznym programu SKP. W sytuacjach mogÑcych budziå wÑtpli-  woÿci (np.rok urodzenia) stosowany jest 4-cyfrowy format wpisywania roku.    Tak╛e w niektórych wydrukach (fakturowanie, przelewy, noty odsetkowe, itp.)  stosowana jest 4-cyfrowa postaå roku (np.01/02/2001), aby uniknÑå bê⌐dnej    interpretacji zapisu np. 01/02/03 (1 luty 2003 czy 3 luty 2001).             Uwaga! W przypadku problemów z wpisaniem daty 29 luty 2000 w polu edycyjnym      daty z rokiem 2-cyfrowym, nale╛y po uaktywnieniu kursora wcisnÑå Alt F10                                                                              DODATEK·J - Inne programy firmy "FORMAT"                                     ────────────────────────────────────────                                                                                                                     Zajmujemy si⌐ tak╛e specjalistycznymi zagadnieniami dotyczÑcymi firm         wodociÑgowych i wspóêpracujÑcych w zakresie wykonawstwa i remontów sieci.    Dotychczas powstaêy nast⌐pujÑce programy:                                                                                                              * Badanie, Ocena Stanu Technicznego i Ewidencja Kanaêów - Prowadzi ewidencj⌐ sieci kanaêowej. Wspomaga proces badania przelotów kanalizacyjnych technikÑ  video. Dokonuje oceny i kwalifikacji stanu technicznego kanaêów. Uêatwia     zarzÑdzanie sieciÑ, kwalifikowanie do remontu i ewidencj⌐.                                                                                                * Ewidencja PrzyêÑczy WodociÑgowych - system komputerowych kartotek o przy-  êÑczach. Rejestracja wszystkich parametrów technicznych wraz ze schematycz-  nym rysunkiem i domiarami. Wybór przyêÑczy o wskazanych parametrach.        